Supreme Court dismisses appeal withdrawal claim where final judgment already terminated the legal action's validity.

Απόφαση 1356 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1356/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευστάθιο Νίκα, Μαρία Βάρκα, Άννα Αγγελάτου - Βασιλείου και Γεωργία Κατσιμαγκλή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Σεπτεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καθ' ού η κλήση: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕ", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας για παράβαση νόμου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Του αναιρεσιβλήτου - καλούντος: Ε. Π. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Ψαρουδάκη. Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης αυτής από το πινάκιο, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Γεωργία Κατσιμαγκλή, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Στο σημείο αυτό ο πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος ζήτησε και έλαβε από την Πρόεδρο το λόγο και δήλωσε, ότι το αναιρεσείον παραιτείται από το δικόγραφο της από 1-12-2015 αίτησής του, κατά του ανωτέρω αναιρεσιβλήτου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2783/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Ακολούθως το λόγο έλαβε ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος ζήτησε να καταβληθούν τα δικαστικά έξοδα της παρούσας δίκης, στη συνέχεια δε ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε τον συμψηφισμό της δικαστικής δαπάνης κατ' άρθρο 179 ΚΠολΔ, επειδή η ερμηνεία των κανόνων δικαίου που εφαρμόστηκαν και αποτελούν αντικείμενο της αναιρέσεως, ήταν ιδιαίτερα δυσχερής.

Το Δικαστήριο διασκέφθηκε με τη συμμετοχή και του Γραμματέα και επιφυλάχθηκε να αποφασίσει.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 106 του Κ.Πολ.Δ. "το δικαστήριο ενεργεί μόνο ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά". Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται, πλην άλλων, και η θεμελιακή δικονομική αρχή της ελεύθερης διάθεσης του αντικειμένου της δίκης, σύμφωνα με την οποία η ένδικη προστασία παρέχεται μόνο ύστερα από αίτηση των διαδίκων και μόνο κατά την έκταση που αυτή ζητείται, δηλαδή, το δικαστήριο δεν έχει εξουσία να επιληφθεί αυτεπαγγέλτως μιας διαφοράς, παρά μόνο ύστερα από σχετική αίτηση του διαδίκου, αν δε, παρά ταύτα, προβεί σε εκδίκαση και έκδοση απόφασης, τότε αυτή η απόφαση είναι ελαττωματική, διότι αντίκειται στην εν λόγω διαθετική αρχή.

Έλλειψη αίτησης υπάρχει και όταν έγινε παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής ή του ένδικου μέσου, αφού η παραίτηση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 295 παρ. 1α σε συνδυασμό με αυτό του 299 Κ.Πολ.Δ., έχει ως συνέπεια ότι η αγωγή ή το ένδικο μέσο θεωρείται ότι δεν ασκήθηκαν, ενώ αίρονται αναδρομικά οι συνέπειες της άσκησής τους (ΑΠ 781/2020, ΑΠ 453/ 2007, ΑΠ 1348/2006).

Ειδικότερα, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294, 295 παρ. 1, 297 και 299 του Κ.Πολ.Δ., (όπως τα άρθρα 294 και 297 ίσχυαν πριν την αντικατάστασή τους με το άρθρο δεύτερο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015 και έχουν εφαρμογή στην ένδικη περίπτωση ως εκ του χρόνου άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης), οι οποίες εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι ο αναιρεσείων μπορεί με δήλωση, που καταχωρίζεται στα πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αναιρεσίβλητο, να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης χωρίς τη συναίνεση του αντιδίκου του, εφόσον δεν προχώρησε στην προφορική συζήτηση της ουσίας της υπόθεσης, ενώ η παραίτηση που γίνεται αργότερα είναι απαράδεκτη, εφόσον ο αναιρεσίβλητος προβάλλει αντίρρηση και πιθανολογεί ότι έχει έννομο συμφέρον η δίκη να περατωθεί με την έκδοση οριστικής απόφασης.

Η παραίτηση από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης, για την οποία αρκεί η ύπαρξη γενικής μόνο πληρεξουσιότητας στο πρόσωπο του δικηγόρου του παραιτουμένου, έχει ως αποτέλεσμα ότι η αίτηση αναίρεσης θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και έτσι να καταργείται η αναιρετική δίκη που ανοίχτηκε με την άσκηση της αναίρεσης ( ΑΠ 52/2020, ΑΠ 146/2019, ΑΠ 151/2019, ΑΠ 913/2018).

Η παραίτηση αυτή μπορεί να είναι ολική ή μερική, ήτοι να αφορά ορισμένους διαδίκους, ή ορισμένους λόγους αναίρεσης και επιφέρει αντίστοιχη, ανάλογα με το περιεχόμενο και την έκτασή της, κατάργηση της δίκης (Ολ. ΑΠ 1/2017, ΑΠ 819/2020, ΑΠ 657/2020, ΑΠ 229/2007, ΑΠ 501/2002). Η παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής ή του ένδικου μέσου, όπως είναι και αυτό της αίτησης αναίρεσης, προϋποθέτουν ότι η δίκη της οποίας την κατάργηση επιφέρουν, είναι εκκρεμής και δεν έχει περατωθεί με την έκδοση οριστικής απόφασης.

Η επί της αναίρεσης δίκη, με την έκδοση της οριστικής απόφασης επ' αυτής, παύει να είναι εκκρεμής και έχει καταργηθεί ήδη και επομένως η παραίτηση από το δικόγραφο της αναίρεσης ως διαδικαστική πράξη, δεν επιφέρει την κατάργησή της, διότι έχει στερηθεί του αντικειμένου της. Εξάλλου, εφόσον στο διατακτικό της απόφασης υπάρχει ρητή απορριπτική διάταξη ορισμένου λόγου αναίρεσης, έχει καταργηθεί η εκκρεμότητα του αντίστοιχου αιτήματος επί του λόγου αυτού και το ακυρωτικό Δικαστήριο έχει απεκδυθεί κάθε εξουσίας επ' αυτού, ώστε να μην χωρεί πλέον παραίτηση του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης κατά το μέρος του λόγου τούτου.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της παρούσας αναιρετικής δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα: Το αναιρεσείον Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφάλισης Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων", άσκησε κατά του αναιρεσίβλητου Ε.

Π. την κρινόμενη από 01-12-2015 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 1092/02-12-2015) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2783/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο, καθώς και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρα 681 Α, 666, 667, 670 - 676 Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυαν πριν από την αντικατάστασή τους με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015).

Με το μοναδικό λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, το αναιρεσείον απέδωσε στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο, παραβίασε ευθέως τις διατάξεις του άρθρου τέταρτου παρ. γ' του Ν. 4092/2012 τις οποίες δεν εφάρμοσε, με την αιτιολογία ότι είναι αντίθετες προς το Σύνταγμα, το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της "ΕΣΔΑ" και το άρθρο 6 παρ. 1 της "ΕΣΔΑ" και ειδικότερα ότι :

α) δεν εφάρμοσε αυτές ως προς το ύψος του επιτοκίου των τόκων, που βαρύνει το αναιρεσείον για την καταβολή από το τελευταίο αποζημιώσεων και χρηματικών ικανοποιήσεων και το οποίο ορίζεται με τις άνω διατάξεις σε ποσοστό 6% και β) δεν εφάρμοσε αυτές κατά το μέρος που θέτουν ποσοτικό και ποσοστιαίο περιορισμό της αποζημίωσης, την οποία το αναιρεσείον είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στην περίπτωση, μεταξύ άλλων, ανάκλησης της άδειας λειτουργίας της ασφαλιστικής εταιρείας που καλύπτει ασφαλιστικές ζημίες, οι οποίες προκλήθηκαν από ασφαλισμένο σ' αυτήν αυτοκίνητο.

Η αίτηση αυτή αναίρεσης συζητήθηκε κατά τη δικάσιμο της 17-11-2017 και εκδόθηκε επ' αυτής η υπ' αριθμ. 153/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία, ως προς το άνω υπό στοιχείο α' σκέλος του μοναδικού λόγου της αναίρεσης (που αφορά τη μη εφαρμογή της άνω διάταξης ως προς το ύψος του επιτοκίου εκ ποσοστού 6%) αποφάνθηκε ότι : "Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, δηλαδή με το να μην εφαρμόσει τις παραπάνω, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεις του ν. 4092/2012, που τροποποίησαν το άρθρο 19 του ν. 489/1976, κατά το μέρος που περιορίζουν το ποσοστό των τόκων που βαρύνει το αναιρεσείον για την καταβολή από το τελευταίο αποζημιώσεων και χρηματικών ικανοποιήσεων, δεν παραβίασε, ευθέως, το νόμο, σύμφωνα και με όσα προεκτέθηκαν στην αρχή της παρούσας.

Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. α' ΚΠολΔ μοναδικός λόγος της αναίρεσης, κατά το σκέλος του αυτό, με το οποίο το αναιρεσείον υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος". Κατόπιν αυτού περιελήφθη ρητή απορριπτική διάταξη του άνω σκέλους του μοναδικού λόγου αναίρεσης στο διατακτικό της ως άνω υπ' αριθμ. 153/2018 απόφασης, η οποία είναι η εξής: "

Απορρίπτει την από 1-12-2015 και με αύξοντα αριθμό κατάθεσης 1092/2-12-2015 αίτηση του "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" για αναίρεση της 2783/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών και κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας". Στη συνέχεια, με την ίδια ανωτέρω υπ' αριθμ. 153/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, ως προς το άνω υπό στοιχείο β' σκέλος του μοναδικού λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (που αφορά τη μη εφαρμογή της άνω διάταξης κατά το μέρος που θέτει περιορισμό της αποζημίωσης, την οποία το αναιρεσείον είναι υποχρεωμένο να καταβάλει), αναβλήθηκε, κατ' άρθρο 249 εδαφ.

α' Κ.Πολ.Δ., η συζήτηση, μέχρι να εκδοθεί οριστική απόφαση από την Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, στην οποία είχε παραπεμφθεί με την 1780/2017 απόφαση του Δ' Τμήματος αυτού, το ζήτημα, αν, η άνω νέα ρύθμιση του άρθρου 4 παρ. γ' του ν. 4092/2012, με την οποία περιορίζεται το όριο της ευθύνης του αναιρεσείοντος ως προς το ύψος της αποζημίωσης και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, που πρέπει αυτό να καταβάλει στον παθόντα, είναι ή όχι αντίθετη με τις διατάξεις του Συντάγματος και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο (ζήτημα) χαρακτηρίστηκε ως γενικότερου ενδιαφέροντος.

Ακολούθως, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 3/2019 απόφαση της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για το ανωτέρω ζήτημα, στο οποίο αφορούσε το υπό στοιχείο β' σκέλος του μοναδικού λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Κατόπιν αυτών, με την από 15-01-2020 αίτηση - κλήση του αναιρεσίβλητου, νόμιμα εισήχθη προς συζήτηση η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, κατά το άνω μέρος (σκέλος) του μοναδικού λόγου της, ως προς το οποίο είχε αναβληθεί, με την προαναφερομένη υπ' αριθμ. 153/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, κατ' άρθρο 249 Κ.Πολ.Δ., η συζήτησή της και ορίστηκε δικάσιμος η 19-02-2021.

Κατά τη δικάσιμο αυτή η συζήτηση της υπόθεσης ανεστάλη λόγω ειδικών συνθηκών (πανδημίας του κορωνοϊού covid-19) και προσδιορίστηκε εκ νέου για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (10-09-2012), κατ'άρθρο 74 παρ. 2 Ν. 4690/2020. Κατά τη δικάσιμο αυτή, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, εμφανίστηκε στο ακροατήριο, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος Γ.

Μ., ο οποίος (έχοντας προς τούτο ειδική μάλιστα πληρεξουσιότητα, δυνάμει του υπ' αριθ. 1.126/12-09-2017 πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Παυλίνας Αντωνίου Μουχτούρη) με προφορική του δήλωση που καταχωρίσθηκε στα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης, ανέφερε ότι το αναιρεσείον παραιτείται από το δικόγραφο της ένδικης από 01-12-2015 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 1092/02-12-2015) αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2783/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Η δήλωση αυτή παραίτησης, κατά το μέρος που αφορά το άνω υπό στοιχείο α' σκέλος του μοναδικού λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. α' Κ.Πολ.Δ., το οποίο κρίθηκε και ρητά απορρίφθηκε με την προαναφερομένη υπ' αριθμ. 153/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, στερείται έννομης συνέπειας, καθόσον, με την έκδοση της οριστικής απόφασης επ' αυτού, έχει καταργηθεί ήδη η εκκρεμότητά του και το ακυρωτικό Δικαστήριο έχει απεκδυθεί κάθε εξουσίας επ' αυτού, ώστε να μην χωρεί πλέον παραίτηση του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης κατά το άνω σκέλος του λόγου αυτού και επομένως η παραίτηση από το δικόγραφο της αναίρεσης ως διαδικαστική πράξη, κατά το άνω μέρος, δεν επιφέρει την κατάργησή της, διότι έχει στερηθεί του αντικειμένου της επ' αυτού.

Η δήλωση όμως αυτή παραίτησης, κατά το μέρος που αφορά το άνω υπό στοιχείο β' σκέλος του μοναδικού λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. α' Κ.Πολ.Δ., ως προς το οποίο είχε εκδοθεί η ως άνω υπ' αριθμ. 153/2018 αναβλητική απόφαση και ως προς το οποίο το παρόν Δικαστήριο δεν είχε αποφανθεί οριστικά, είναι, σύμφωνα και με όσα αναφέρθηκαν στην προηγηθείσα νομική σκέψη της παρούσας, παραδεκτή και νόμιμη και συνεπώς πρέπει να θεωρηθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ως προς το άνω υπό στοιχείο β' σκέλος του μοναδικού λόγου της, ως μη ασκηθείσα και να κηρυχθεί καταργημένη η ανοιγείσα με αυτή δίκη κατά το μέρος της αυτό.

Τέλος, επειδή η ερμηνεία των κανόνων δικαίου που εφαρμόστηκαν, ήταν ιδιαίτερα δυσχερής, πρέπει όλα τα δικαστικά έξοδα να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 179 και 183 Κ.Πολ.Δ..

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη επί της από 01-12-2015 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 1092/02-12-2015) αίτησης του αναιρεσείοντος Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2783/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

-Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Οκτωβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Νοεμβρίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ