1354/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1354 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1354/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 26 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Π. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ-Μηνά Σταύρου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσιβλήτου: Σ. Α. συζ. Γ. Σ., το γένος Τ. Π., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κυπριώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-2-2003 αγωγή του αρχικού διαδίκου Θ. Φ., που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3627/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 667/2007 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 22-7-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 6-10-2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την διάταξη του άρθρου 914 του ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 386 του ΠΚ, προκύπτει ότι γενεσιουργό λόγο της υποχρέωσης σε αποζημίωση, αποτελεί και η απάτη σε βάρος του ζημιωθέντος, η οποία υπάρχει όταν κάποιος από δόλο προκαλεί, ενισχύει ή διατηρεί με κάθε μέσο ή τέχνασμα σε άλλον τη σφαλερή αντίληψη πραγματικών γεγονότων, ένεκα της οποίας αυτός προβαίνει σε δήλωση βούλησης ή επιχείρηση πράξης, από την οποία υφίσταται ζημία.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 και 914 του ΑΚ προκύπτει, ότι προϋπόθεση της ευθύνης προς αποζημίωση για τη ζημία, που προήλθε από παράνομη και υπαίτια πράξη ή παράλειψη του υποχρέου προς αποζημίωση, είναι η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του ζημιογόνου γεγονότος και του επιζήμιου αποτελέσματος.

Υπάρχει δε η αιτιώδης αυτή συνάφεια όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας (άρθρ. 336 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ.), η φερόμενη ως ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως (άρθρ. 298 ΑΚ) ήταν επαρκώς ικανή (πρόσφορη) να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα, επέφερε δε πράγματι τούτο στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η ανωτέρω έννοια της αιτιώδους συνάφειας είναι αόριστη νομική έννοια και ως εκ τούτου, η από το δικαστήριο της ουσίας κρίση περί της συνδρομής ή μη αυτής, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, ο οποίος κρίνει το εάν τα κυριαρχικώς διαπιστωθέντα από το δικαστήριο της ουσίας, πραγματικά περιστατικά, επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά, σε συνδυασμό και με τα διδάγματα της κοινής πείρας, να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του ζημιογόνου αποτελέσματος που επήλθε (ΑΠ 889/2000).

Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της αποφάσεως ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, ως προς τη συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους, που αποκλείει την εφαρμογή της.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία εγινε δεκτή η περί αποζημιώσεως από αδικοπραξία αγωγή του αρχικά ενάγοντος Θ. Φ., στη θέση του οποίου, μετά το θάνατό του κατά τη διάρκεια της δίκης, υπεισήλθε η ήδη αναιρεσίβλητη ως εκ διαθήκης κληρονόμος του.

Για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Ο Θ. Φ., κωφάλαλος εκ γενετής, το έτος 1997 γνωρίστηκε με το ζεύγος Γ. και Α. Σ. και έκτοτε αναπτύχθηκε μεταξύ τους φιλική σχέση. Τον Σεπτέμβριο του 2000 υπέστη … κάταγμα κοτύλης … Τότε το ζεύγος Σ. προθυμοποιήθηκε να τον φιλοξενήσει στην οικία του στο ... .

Έκτοτε ... συνέχισε ... να φιλοξενείται συχνά για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην οικογένεια Σ., μέχρι τον επισυμβάντα στις 12-3-2005 θάνατό του. Ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσείων) από το έτος 1980 είχε μισθώσει … ένα ισόγειο κατάστημα το οποίο χρησιμοποιούσε ως αρτοποιείο ... Στο ίδιο ακίνητο και στον άνωθεν του καταστήματος όροφο, διέμενε ο ενάγων (δικαιοπάροχος της ήδη αναιρεσίβλητης).

Το 1997 μετά τον θάνατο της εκμισθώτριας το κατάστημα περιήλθε κατά κυριότητα στον ενάγοντα και ο τελευταίος υπεισήλθε στη μίσθωση. Τον Φεβρουάριο του 2002 ο εναγόμενος κατήρτισε με τον ενάγοντα μισθωτήριο συμφωνητικό, δυνάμει του οποίου ο τελευταίος του εκμίσθωσε για 12 έτη το κατάστημα, αντί μισθώματος 586 ευρώ ...

Τα 4/5 της ψιλής κυριότητος του πιο πάνω καταστήματος, ο ενάγων μεταβίβασε στην Α. Σ., δυνάμει συμβολαίου. Από την έναρξη της μισθώσεως, ο εναγόμενος γνώριζε τον ενάγοντα, τα πολλαπλά προβλήματα υγείας του και την αδυναμία του να εξυπηρετηθεί με τις δικές του δυνάμεις. Αρχές Οκτωβρίου του έτους 2002 ο εναγόμενος, εκμεταλλευόμενος την σφοδρή επιθυμία του ενάγοντος, να περπατήσει ξανά με τις δικές του δυνάμεις, τον παρέπεισε, με πειθώ και φορτικότητα, ότι η κατάσταση της υγείας του μπορούσε να αντιμετωπισθεί και ότι γνώριζε τους κατάλληλους γιατρούς και νοσηλευτικά ιδρύματα, όπου μετά από επιτυχή χειρουργική επέμβαση του ισχίου, η ικανότητα βάδισής του θα μπορούσε να αποκατασταθεί με βεβαιότητα, με την προϋπόθεση όμως, ότι έπρεπε να δαπανήσει προς τούτο μεγάλα χρηματικά ποσά από τις οικονομίες του που ήσαν κατατιθεμένες σε τραπεζικούς λογαριασμούς, τα οποία λόγω της σωματικής του αδυναμίας, του πρότεινε περαιτέρω να τα διαχειρίζεται ο ίδιος (εναγόμενος) ... .

Για να επιτύχει ευχερέστερα τις απατηλές προθέσεις του, ο εναγόμενος επεδίωξε να απομακρύνει τον ενάγοντα από το ζεύγος Σ., ισχυριζόμενος ότι αυτοί δεν επιθυμούσαν την ίασή του και απέβλεπαν μόνον στην οικονομική του εκμετάλλευση και διαβεβαιώνοντας αυτόν ότι ο ίδιος εκινείτο από αισθήματα συμπάθειας προς το πρόσωπο του.

Με τις προαναφερόμενες ψευδείς παραστάσεις, ο εναγόμενος έπεισε τον ενάγοντα και στις 11-10-2002 μετέβησαν μαζί στο υποκατάστημα της τράπεζας City Bank όπου ο ενάγων διατηρούσε ... λογαριασμό. Ο ενάγων τότε, ανέλαβε από τον λογαριασμό αυτό το κατατεθιμένο σ' αυτόν ποσό, ύψους 73.986,29 ευρώ. Στη συνέχεια το ποσό αυτό κατατέθηκε από τον εναγόμενο στον ...

κοινό λογαριασμό ταμιευτηρίου της ιδίας τράπεζας με συνδικαιούχους τον ενάγοντα και τον εναγόμενο, προκειμένου ο τελευταίος να είναι σε θέση να αναλαμβάνει τα απαιτούμενα κάθε φορά ποσά για τα έξοδα νοσηλείας και θεραπείας του. Προς τούτο δε ο εναγόμενος παρέλαβε και το σχετικό βιβλιάριο καταθέσεων.

Στις 12-10-2002 ο ενάγων εισήχθη στο ΠΓΝ "ΚΑΤ" με επιμέλεια του εναγομένου, νοσηλεύθηκε μέχρι 30-10-2002 και υποβλήθηκε σε κλινικές και εργαστηριακές εξετάσεις για τη διαπίστωση της υγείας του. Η γνωμάτευση του θεράποντος ιατρού ... ήταν απογοητευτική για τον ενάγοντα, αφού διαπιστώθηκε ότι αυτός πάσχει "από βαρεία αλλοίωση κοτύλης και μηριαίας κεφαλής με ικανού βαθμού βράχυνση του μέλους." και ότι "η προσπάθεια ολικής αρθροπλαστικής λόγω της μεγάλης διαβρώσεως κυρίως της κοτύλης και της ηλικίας του ασθενούς, προβλέπεται ότι θα είναι λίαν εργώδης καθότι η εγχείρηση θα είναι βαρεία και πιθανόν ανεπιτυχής".

Στις 30-10-2002 ο εναγόμενος φρόντισε για την εισαγωγή του ενάγοντος στο ΜΕΤRΟΡΟLIΤΑΝ ΗΟSΡΙΤΑL, όπου παρέμεινε μία ημέρα για εξετάσεις και εξήλθε στις 31-10-2002, χωρίς και στη περίπτωση αυτή να κριθεί δυνατή μία χειρουργική επέμβαση στο ισχίο του. Μετά από αυτά ο ενάγων αντιλήφθηκε ότι ο εναγόμενος τον εξαπάτησε σχετικά με τη δυνατότητα αποκατάστασης του προβλήματος βάδισης που αντιμετώπιζε, με σκοπό να του αποσπάσει χρήματα με την πρόφαση ότι τα διαχειρίζεται για την αντιμετώπιση των εξόδων θεραπείας του.

Ζήτησε λοιπόν από τον εναγόμενο να παύσει να ασχολείται με τα προβλήματα υγείας του και να του αποδώσει, μετά από αφαίρεση των μέχρι τότε δαπανών για τη νοσηλεία του, τα υπόλοιπα χρήματα που είχε αναλάβει και διαχειριζόταν για την αιτία αυτή από τον πιο πάνω λογαριασμό. Ο εναγόμενος δεν συμμορφώθηκε και όταν μάλιστα συνάντησε την Α.

Σ. της πρότεινε να συμβιβαστούν σε βάρος του ενάγοντος. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι οεναγόμενος ανέλαβε από τον πιο πάνω λογαριασμό: α) την ίδια ημέρα που άνοιξαν με τον ενάγοντα τον λογαριασμό (11-10-2002 , ημέρα Παρασκευή) το ποσό των 5.000 ευρώ, β) την επομένη εργάσιμη ημέρα (Δευτέρα 14-10-2002) το ποσό των 65.000 ευρώ και γ)στις 31-10-2002 το εναπομείναν υπόλοιπο των 3992,78 ευρώ.

Με την τελευταία αυτή συναλλαγή ο λογαριασμός έκλεισε. Αντίστοιχα, ο εναγόμενος δαπάνησε για νοσήλια και έξοδα ιατρικών εξετάσεων του ενάγοντος συνολικά το ποσό των 1844,25 ευρώ ... και οφείλει στον ενάγοντα το ποσό των 72.142,04 ευρώ ... . Με βάση τα περιστατικά που προαναφέρθηκαν, ο εναγόμενος με απατηλές υποσχέσεις εξαπάτησε τον Θ.

Φ. και τον έπεισε να τον κάνει συνδικαιούχο σε τραπεζικό λογαριασμό, στον οποίο κατατέθηκε το ποσό των 73.986,29 ευρώ από χρήματα του ενάγοντος από τα οποία στη συνέχεια ανέλαβε το ποσό των 72.142,04 ευρώ και κατέθεσε σε προσωπικό του τραπεζικό λογαριασμό με συνδικαιούχο τη σύζυγο του, προκαλώντας έτσι ισόποση περιουσιακή ζημία στον ενάγοντα και αντίστοιχα δικό του περιουσιακό όφελος.

Για την πράξη του αυτή κρίθηκε ... ένοχος απάτης από την οποία προξενήθηκε ιδιαιτέρως μεγάλη ζημία και του επιβλήθηκε φυλάκιση τριών ετών ...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση αφού εξέθεσε με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις, το από τις αποδείξεις πόρισμα, στο οποίο κατέληξε και ειδικότερα, τα περί της υπάρξεως εν προκειμένω αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της απατηλής συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και της επελθούσης στον αρχικά ενάγοντα περιουσιακής ζημίας, δεν ήταν δε αναγκαία η παράθεση και άλλης ειδικότερης αιτιολογίας στο ουσιώδες αυτό ζήτημα.

Ειδικότερα, η απατηλή συμπεριφορά του πρώτου και ο αιτιώδης σύνδεσμος αυτής με την προκληθείσα ζημία στην περιουσία του τελευταίου που εξαπατήθηκε, προκύπτουν σαφώς από τις αναλυτικά αναφερόμενες ανωτέρω παραδοχές της προβαλλόμενης (και όχι μόνον εκείνες που επιλεκτικά και αποσπασματικά αναφέρονται στο αναιρετήριο) κατά τις οποίες, οι ψευδείς παραστάσεις του αναιρεσείοντος συνίστανται στο ότι αυτός παρέπεισε (με πειθώ και φορτικότητα) στον αρχικά ενάγοντα ότι η κατάσταση της υγείας του μπορούσε να αντιμετωπισθεί και ότι γνώριζε τους κατάλληλους γιατρούς, οι οποίοι, μετά από επιτυχή χειρουργική επέμβαση, θα αποκαθιστούσαν με βεβαιότητα την ικανότητα βάδισής του, με την προϋπόθεση όμως ότι έπρεπε να δαπανήσει προς τούτο μεγάλα χρηματικά ποσά και έτσι τον έπεισε να τον κάνει συνδικαιούχο σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό, από τον οποίο σχεδόν αμέσως ανέλαβε ολόκληρο το κατατεθέν ποσό.

Οι ανωτέρω ψευδείς παραστάσεις, μπορούσαν αντικειμενικά σε συνδυασμό και με τα διδάγματα της κοινής πείρας να θεωρηθούν ως πρόσφορη αιτία της περιουσιακής ζημίας την οποία υπέστη ο αρχικά ενάγων, με την ανάληψη από τον αναιρεσείοντα σχεδόν όλου του κατατεθέντος ποσού και την μη επιστροφή του μετά τη διαπίστωση της αδυναμίας ίασης του τελευταίου.

Επομένως ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο κατ' επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση της έλλειψης νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών ως προς την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, με παράλληλη καταδίκη του αναιρεσείοντος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22 Ιουλίου 2009 αίτηση του Π. Σ., για αναίρεση της υπ' αριθμ. 313/2009 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Μαΐου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουλίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ