1354/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1354 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1354/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 30 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Φραγκανδρέα, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ1, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε ο δικηγόρος Αναστάσιος Καραχάλιος ο οποίος δήλωσε ότι ο ως άνω αναιρεσίβλητος απεβίωσε στις 12-11-2006 και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζει ο μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος του ...., ο οποίος παρίσταται στο ακροατήριο και με διορίζει πληρεξούσιο δικηγόρο του.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-11-1987 ανακοπή και με τους από 24-1-1992 πρόσθετους λόγους ανακοπής της εταιρείας με την επωνυμία "ΚΕΡΑΜΟΥΡΓΙΚΗ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ Ανώνυμος Βιομηχανική Εμπορική και Τουριστική Εταιρεία Μιχαήλ Σπίθας" και του Χ1, που κατατέθηκαν, στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 4765/1992 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1062/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31 Ιουλίου 2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 10 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο αναιρεσίβλητος Χ1, όπως προκύπτει από την ..... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου ....., απεβίωσε στις 12.11.2006, ο δε μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος του ....., γνωστοποίησε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου το ως άνω γεγονός με δήλωσή του, που καταχωρίθηκε στα πρακτικά του παρόντος δικαστηρίου, ενώ, περαιτέρω, δήλωσε ότι επαναλαμβάνει εκουσίως την διακοπείσα λόγω του θανάτου δίκη (άρθρ. 286 περ. α΄, 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ). Επομένως, νομίμως συνεχίζεται η δίκη μεταξύ του ανωτέρω αναιρεσίβλητου και της αναιρεσείουσας.

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της αποφάσεως δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση στερείται αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 28/1997, ΟλΑΠ 30/1997).

Με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως η αναιρεσείουσα προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εταιρεία με την επωνυμία "Σπίθας Α.Ε.

Τεχνική Εταιρεία Γενικών Κατασκευών", που δεν είναι διάδικος, είχε διάφορες χρηματικές οφειλές προς την εφεσίβλητη Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας από συμβάσεις δανείων και συμβάσεις πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό που είχε συνάψει με την τράπεζα αυτή. Με την υπ'· αριθ. 3238/1980 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατόπιν αιτήσεως της εφεσίβλητης τράπεζας, η παραπάνω εταιρεία "Σπίθας Α.Ε.

Τεχνική Εταιρεία Γενικών Κατασκευών" τέθηκε από τις 26-11-1980 υπό αναγκαστική διαχείριση των πιστωτών της, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ. 3562/1956. Μετά την υπαγωγή της εταιρείας αυτής σε καθεστώς αναγκαστικής διαχείρισης, όλες οι οφειλές της προς τους πιστωτές της, μεταξύ των οποίων και οι οφειλές της προς την εφεσίβλητη τράπεζα, τιτλοποιήθηκαν, σύμφωνα με το άρθρο 15§1 του ν.δ. 3562/1956.

Για το λόγο αυτό εκδόθηκαν από την εταιρεία αυτή υπέρ της εφεσίβλητης τράπεζας οι υπ' αριθ. .... και ..... τίτλοι ποσού 1.610.884 και 819.888 δολλαρίων Η.Π.Α. αντιστοίχως για την κάλυψη των μέχρι τότε οφειλών της προς την εφεσίβλητη τράπεζα ποσού 90.467.272 και 46.000.000 δραχμών αντιστοίχως. Στους τίτλους αυτούς ρητά ορίστηκε άτι αυτοί παρέχουν στην εφεσίβλητη τράπεζα τα αναφερόμενα στο ν.δ. 3562/1956 δικαιώματα.

Προκειμένου όμως να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της πιο πάνω κατασκευαστικής εταιρείας "Σπίθας Α-Ε. Τεχνική Εταιρεία Γενικών Κατασκευών" και προκειμένου να αποπερατωθεί το υπό αυτής αναληφθέν το 1976 έργο της κατασκευής του φράγματος ....., στις 26-5-1981 μεταξύ της εταιρείας αυτής και της εφεσίβλητης τράπεζας καταρτίσθηκε η υπ' αριθ. .....

σύμβαση πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό, με την οποία η τελευταία χορήγησε στην πρώτη πίστωση μέχρι του ποσού των 10.000.000 δραχμών. Με τις υπ' αριθ. ...., ...., ....., ....., ..... και ..... έξι πρόσθετες πράξεις, που καταρτίσθηκαν μεταξύ των ίδιων πιο πάνω συμβαλλομένων, η πίστωση αυξήθηκε και ανήλθε μέχρι του ποσού των 75.000.000 δραχμών.

Στις 23-2-1983 μεταξύ των ίδιων παραπάνω συμβαλλόμενων καταρτίσθηκε σύμβαση ενεχυράσεως απαιτήσεως, με την οποία η πιο πάνω κατασκευαστική εταιρεία συνέστησε ενέχυρο υπέρ της εφεσίβλητης τράπεζας για την εξασφάλιση της απαιτήσεως της επί του οφειλομένου σ' αυτήν εργολαβικού ανταλλάγματος του έργου της κατασκευής του φράγματος ......

Ο εκκαλών - ανακόπτων Χ1 κατά την κατάρτιση των πρόσθετων αυξητικών της συμβάσεως πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό εγγυήθηκε, παραιτούμενος της ένστασης διζήσεως, την εμπρόθεσμη εξόφληση οποιουδήποτε χρεωστικού υπολοίπου προερχομένου εκ του κεφαλαίου της συμβάσεως αυτής καθώς και των τόκων, προμηθειών και λοιπών επιβαρύνσεων.

Για την εξυπηρέτηση της παραπάνω συμβάσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό η εφεσίβλητη τράπεζα άνοιξε και τήρησε τους υπ' αριθ. ..... και ..... λογαριασμούς χορηγήσεων, οι οποίοι χρεώνονταν με τις χορηγήσεις της εφεσίβλητης τράπεζας και πιστώνονταν με τις ενεχυρασθείσες απαιτήσεις του εργολαβικού ανταλλάγματος που εισπράττονταν κατά την κατασκευή του έργου του φράγματος .......

Οι λογαριασμοί αυτοί έκλεισαν από την εφεσίβλητη τράπεζα στις 24-5-1985, ενώ η πιστούχος εταιρεία κηρύχθηκε σε κατάσταση πτώχευσης με την υπ' αριθ. 2199/1985 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Κατά το κλείσιμο των υπ' αριθ. .... και ..... λογαριασμών αυτοί εμφάνιζαν χρεωστικά υπόλοιπο 6.588.472 και 87.823.529 δραχμών αντιστοίχως και συνολικά το ποσό των 94.412.001 δραχμών, το οποίο η εφεσίβλητη τράπεζα μετέφερε σε άλλο λογαριασμό οριστικής καθυστέρησης και που μαζί με τους τόκους και τις άλλες επιβαρύνσεις στις 9-9-1985 ανήλθε στο ποσό των 96.256.300 δραχμών, για μέρος του οποίου και συγκεκριμένα για το ποσό των 60.000.000 δραχμών εκδόθηκε σε βάρος του εγγυητή ανακόπτοντος Χ1 η υπ' αριθ. 15029/1987 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Όπως όμως αποδείχθηκε από το σύνολο των προαναφερόμενων αποδεικτικών στοιχείων, η εφεσίβλητη τράπεζα μολονότι, κατά τα χρονικά διάστημα που μεσολάβησε από της υπαγωγής της πιστούχου εταιρείας σε καθεστώς αναγκαστικής διαχείρισης του ν.δ. 3562/1956 μέχρι της πτωχεύσεως της, είχε εισπράξει από ποσοστά εκχωρηθέντας σ' αυτήν εργολαβικού ανταλλάγματος του έργου φράγματος ...., από εκχωρηθείσες σ' αυτήν συναλλαγματικές πελατών της πρωτοφειλέτριας εταιρείας και από τοκομερίδια και ομολογίες που τις είχε παραχωρήσει η τελευταία το συνολικό ποσό των 63.705.405 δραχμών, το εν λόγω ποσό δεν πιστώθηκε στους δύο παραπάνω υπ' αριθ. ....

και ..... λογαριασμούς που εξυπηρετούσαν την ένδικη σύμβαση πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό, αλλά πιστώθηκε σε λογαριασμούς παλαιότερων απαιτήσεων της εφεσίβλητης τράπεζας κατά της πρωτοφειλέτριας εταιρείας, οι οποίες είχαν γεννηθεί πριν από την υπαγωγή της τελευταίας σε αναγκαστική διαχείριση κατά παράβαση των διατάξεων του ν.δ. 3562/1956 αφού οι τελευταίες αυτές απαιτήσεις είχαν τιτλοποιηθεί, όπως προαναφέρθηκε, και συνεπώς δεν μπορούσαν να ικανοποιηθούν από τις τρέχουσες εισπράξεις που πραγματοποιούσε η πρωτοφειλέτρια εταιρεία, παρά μόνο από τα απομέναντα καθαρά κέρδη αυτής, εφόσον υπήρχαν τέτοια κέρδη.

Συγκεκριμένα η εφεσίβλητη τράπεζα κατά το προαναφερόμενο χρονικά διάστημα εισέπραξε τα ακόλουθα ποσά: 1) Στις .... τοκομερίδια 14.470 δραχμών, 2) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 200.000 δραχμών, 3) στις .... συναλλαγματική λήξεως ..... 250.000 δραχμών, 4) στις .... τοκομερίδια 13.120 δραχμών, 5) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 251.280 δραχμών, 6) στις .....

συναλλαγματική λήξεως .... 200.000 δραχμών, 7) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 250.000 δραχμών, 8) στις .... τοκομερίδια 12.110 δραχμών, 9) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 250.000 δραχμών, 10) στις ..... συναλλαγματική λήξεως .... 250.000 δραχμών, 11) στις .... τοκομερίδια 37.178 δραχμών, 12) στις .... παρακράτηση από 57° λογαριασμό φράγματος ποσού 8.000.000 δραχμών, 13) στις ....

παρακράτηση από τον 58ο λογαριασμό φράγματος ποσού 6.960.000 δραχμών, 14) στις ..... συναλλαγματικές λήξεως .... και .... συνολικού ποσού 456.000 δραχμών, 15) στις .... παρακράτηση 20% από τον 59° λογαριασμό φράγματος ποσού 2.300.000 δραχμών, 16) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 652.175 δραχμών, 17) στις .... παρακράτηση 20% του 60ου λογαριασμού φράγματος ποσού 2.000.000 δραχμών, 18) στις ....

συναλλαγματική λήξεως ... ποσού 650.000 δραχμών, 19) την .... παρακράτηση 20% 61ου λογαριασμού φράγματος ποσού 2.406.000 δραχμών, 20) στις ... συναλλαγματική λήξεως .... 600.000 δραχμών, 21) στις .... παρακράτηση 20% 62ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.000.000 δραχμών, 22) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 650.000 δραχμών, 23) στις .... συναλλαγματική λήξεως .... 651.740 δραχμών, 24) στις ....

παρακράτηση 20% του 63ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.000.000 δραχμών, 25) στις .... παρακράτηση 20% του 64ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.000.000 δραχμών, 26) στις .... συναλλαγματικές συνολικού ποσού 600.000 δραχμών, 27) στις .... παρακράτηση 20% του 65ου λογαριασμού φράγματος ποσού 2.600.000 δραχμών, 28) στις .... παρακράτηση 20% του 66ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.000.000 δραχμών, 29) στις ....

τοκομερίδια 11.332 δραχμών, 30) στις .... παρακράτηση 20% του 67ου λογαριασμού φράγματος ποσού 4.600.000 δραχμών, 31) στις .... παρακράτηση του 20% του 68ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.640.000 δραχμών, 32) στις .... παρακράτηση του 20% του 69ου λογαριασμού φράγματος ποσού 2.000.000 δραχμών, 33) στις .... παρακράτηση του 20% του 70ου λογαριασμού φράγματος ποσού 1.600.000, δραχμών, 34) στις ....

παρακράτηση του 20% ταυ 71ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.000.000 δραχμών, 35) στις .... παρακράτηση ταυ 20% ταυ 72ου λογαριασμού φράγματος ποσού 3.600.000 δραχμών, 36) στις ... παρακράτηση ταυ 20% του 72ου λογαριασμού φράγματος ποσού 400-000 δραχμών, 37) στις .... παρακράτηση ταυ 20% του 73ου λογαριασμού φράγματος ποσού 2.600.000 δραχμών και συνολικά τα ποσό των 63.705.405 δραχμών.

Περαιτέρω, όπως αποδείχθηκε από τους προσκομιζόμενους ισολογισμούς της πρωτοφειλέτριας εταιρείας, αυτή κατά τα έτη 1981, 1982 και 1983 είχε καθαρά κέρδη 4.646.692, 20.033.968 και 7.011.501 δραχμές αντιστοίχως, ενώ το έτος 1984 είχε ζημίες ύψους 38.064.889 δραχμές και έτος 1985 δεν συντάχθηκε ισολογισμός λόγω της κηρύξεως της σε κατάσταση πτωχεύσεως.

Μετά την αφαίρεση από τα παραπάνω κέρδη του φόρου εισοδήματος και των αμοιβών της Διοικούσας Επιτροπής απέμεινε για διανομή μερίσματος κατά τα έτη 1981, 1982 και 1983 πασά 2.139.954, 10.267.164 και 2.973.300 δραχμών αντιστοίχως και συνολικό ποσό 15.380.418 δραχμών, το οποίο διατέθηκε ολόκληρο για την πληρωμή μερίσματος 6% επί της ονομαστικής αξίας των τίτλων που είχε εκδώσει η πρωτοφειλέτρια εταιρεία, χωρίς να παραμείνει υπόλοιπο ποσό για την εξαγορά των τίτλων αυτών.

Με τα δεδομένα αυτά η εφεσίβλητη τράπεζα κατά παράβαση των διατάξεων του ν.δ. 3562/1956 επίστωσε με το παραπάνω ποσό των 63.705.405 δραχμών λογαριασμούς παλαιότερων απαιτήσεων της κατά της πρωτοφειλέτριας εταιρείας που είχαν γεννηθεί πριν την υπαγωγή της τελευταίας σε αναγκαστική διαχείριση και είχαν τιτλοποιηθεί, αφού από τα απομέναντα καθαρά κέρδη της πρωτοφειλέτριας εταιρείας δεν ήταν δυνατή η εξαγορά των τίτλων αυτών, και συνεπώς το εν λόγω ποσό των 63.705.405 δραχμών έπρεπε να πιστωθεί στους δύο παραπάνω υπ' αριθ. .....

και .... λογαριασμούς που εξυπηρετούσαν την ένδικη σύμβαση πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό και όλοι οι αντίθετοι ισχυρισμοί της εφεσίβλητης τράπεζας είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι. Για την παράνομη αυτή πρακτική της εφεσίβλητης τράπεζας, με την οποία ουσιαστικά εξοφλούντο παλαιότερα χρέη της πρωτοφειλέτριας εταιρείας που είχαν τιτλοποιηθεί επανειλημμένως εκφράσθηκαν προφορικώς και εγγράφως διαμαρτυρίες προς την εφεσίβλητη τράπεζα τόσο από την πρωτοφειλέτρια εταιρεία όσο και από τους εγγυητές αυτής, όπως προκύπτει από τις 30-9-1981 και 12-6-1984 επιστολές του εκκαλούντος - ανακόπτοντος Χ1 προς την εφεσίβλητη τράπεζα...

Επομένως οι δύο προαναφερόμενοι υπ' αριθ. .... και ..... λογαριασμοί πρέπει να αναμορφωθούν με το συνυπολογισμό του συνολικού ποσού των 63.705.405 δραχμών στις πιστώσεις των λογαριασμών αυτών, οι οποίοι λογαριασμοί μετά τη μεταφορά σ' αυτούς των επιμέρους χρηματικών ποσών που παρανόμως πιστώθηκαν σε λογαριασμούς παλαιότερων χρεών, που είχαν τιτλοποιηθεί, διαμορφώνονται ως ακολούθως".

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο περιέλαβε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ότι η αναιρεσείουσα Τράπεζα, κατά παράβαση των διατάξεων του ν. 3562/1956, το συνολικό ποσό των 63.705.405 δρχ. που αυτή εισέπραξε ως ενεχυρούχος δανείστρια, δεν πιστώθηκε στους ..... και ..... λογαριασμούς, που εξυπηρετούσαν την ένδικη σύμβαση πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό, που είχε συναφθεί κατά τη διάρκεια της αναγκαστικής διαχείρισης της πιστούχου εταιρείας για την ομαλή λειτουργία της διαχείρισης, αλλά πιστώθηκε σε λογαριασμούς παλαιότερων απαιτήσεων της αναιρεσείουσας Τράπεζας κατά της πρωτοφειλέτριας εταιρείας, οι οποίες είχαν γεννηθεί πριν από την υπαγωγή της τελευταίας σε αναγκαστική διαχείρηση, ενώ, περαιτέρω, για την επάρκεια των αιτιολογιών της αναιρεσιβαλλόμενης, δεν απαιτούνταν να διαλαμβάνεται σ΄ αυτές αν η έκδοση των εκχωρηθεισών στην αναιρεσείουσα Τράπεζα συναλλαγματικών πελατών της πρωτοφειλέτριας εταιρείας, οι οποίες, κατά τις παραδοχές του Εφετείου, εισπράχθησαν από την αναιρεσείουσα, είχε γίνει αντί ή χάριν καταβολής.

Επομένως ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ αντίθετος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31.7.2006 αίτηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ για αναίρεση της 1062/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήκοντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ