1353/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1353 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1353/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ιωάννη Σίδερη και Γεωργία Λαλούση (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά), Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΑΜΕΡΙΚΑΝ Ελληνική Εταιρεία Ασφαλίσεων Ζημιών Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαράλαμπο Δρακόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ...., 2) ...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Μωϋσίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/4/2000 αγωγή και την από 20/7/2000 πλαγιαστική αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 5/10/2000 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18109/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 848/2003 προπαρασκευαστική και 490/2005 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22/4/2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής, Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης, ανέγνωσε την από 21/4/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 4 και 10 του Ν. ΓΠΝ/1191, 189 και 197 του Εμπ. Ν, 2 παρ. 1, 6 παρ. 1 και 2 και 10 παρ. 1 και 2 του Ν. 489/1976, 914, 926, 927 και 932 του ΑΚ, 88, 106, 219, 511, 513, 516 και 522 Κ.Πολ.Δ προκύπτουν τα ακόλουθα: Σε περίπτωση ασκήσεως αγωγής αποζημιώσεως από τον υποστάντα σε αυτοκινητικό ατύχημα ζημία τρίτον μόνο κατά του υπαίτιου οδηγού και ιδιοκτήτη του ζημιογόνου αυτοκινήτου, το οποίο αυτός έχει ασφαλίσει για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων, όχι δε και κατά του ασφαλιστή αυτού, διότι ενδεχομένως η σχετική αξίωση έχει υποκύψει στη διετή παραγραφή (άρθρ. 10 παρ. 2 Ν. 489/1976), ο εναγόμενος ασφαλισμένος έχει αξίωση από την ασφαλιστική σύμβαση κατά του ασφαλιστή για την απόδοση της αποζημιώσεως, που κατέβαλε στον παθόντα ενάγοντα και μπορεί να ασκήσει κατ' αυτού είτε προσεπίκληση με ενωμένη σ' αυτή αγωγή αποζημιώσεως είτε αυτοτελή τέτοια αγωγή. Αν όμως ο ασφαλισμένος αδρανήσει, την αγωγή αυτή δικαιούται να ασκήσει πλαγιαστικώς ο κύριος ενάγων, ζητώντας να υποχρεωθεί ο εναγόμενος ασφαλιστής να καταβάλει στον ασφαλισμένο την αποζημίωση, που θα επιδικαστεί εις βάρος του τελευταίου κατά παραδοχή της κύριας αγωγής. Στην περίπτωση αυτή, ο ασφαλιστής, εφόσον συνυπαίτιος του ατυχήματος και συνοφειλέτης εντεύθεν της ζημίας του τρίτου είναι και άλλο πρόσωπο έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του τελευταίου, ήτοι έχει τη δυνατότητα να στραφεί κατ' αυτού με επικουρική αγωγή και να ζητήσει, για την περίπτωση, που γίνει δεκτή η πλαγιαστική αγωγή του κυρίως ενάγοντος, να του καταβάλει ανάλογο μέρος από την επιδικασθησόμενη εις βάρος του αποζημίωση. Εάν το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απορρίψει ως αβάσιμες κατ' ουσίαν την κύρια και την πλαγιαστική αγωγή και συνακόλουθα απορρίψει την αγωγή εξαναγωγής λόγω του παρεπόμενου χαρακτήρα της και κατά της αποφάσεως αυτής ασκήσει έφεση μόνο ο ηττηθείς ενάγων της κύριας και της πλαγιαστικής αγωγής, παραπονούμενος για την απόρριψη των αγωγών του αυτών, η υπόθεση μεταβιβάζεται στο Εφετείο μόνο κατά το απορριπτικό των αγωγών αυτών κεφάλαιο, της πρωτόδικης αποφάσεως, όχι όμως και κατά το κεφάλαιο της, που αφορά την απόρριψη της αγωγής - αναγωγής του ασφαλιστή. Για να μεταβιβαστεί η υπόθεση στο Εφετείο και κατά το μέρος αυτό πρέπει να ασκήσει έφεση (επικουρική) και ο ηττημένος ενάγων της αγωγής αυτής ασφαλιστής, ζητώντας την επανεξέτασή της σε περίπτωση που γίνει δεκτή η έφεσή του κυρίως και πλαγιαστικώς ενάγοντος. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 566 παρ. 1 και 577 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ, συνάγεται, ότι μεταξύ των προϋποθέσεων του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως είναι και αίτηση για την ουσία της υποθέσεως, η οποία δεν είναι ανάγκη να διατυπώνεται πανηγυρικά, αλλ' αρκεί να συνάγεται σαφώς από το όλο περιεχόμενο και το αιτητικό της αιτήσεως αναιρέσεως. Αν δεν περιέχεται στο αναιρετήριο τέτοια αίτηση ούτε μπορεί αυτή να υποβληθεί βάσιμα, διότι η υπόθεση δεν έχει μεταβιβαστεί στο δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση κι επομένως δεν υπάρχει στάδιο εξετάσεως της ουσίας της υποθέσεως σε περίπτωση αναιρέσεως της αποφάσεως και παραπομπής της υποθέσεως στο προηγούμενο ή σε άλλο ομοιόβαθμο δικαστήριο, η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως απαράδεκτη και αυτεπαγγέλτως.

Εν προκειμένω, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που επιτρεπτά επισκοπούνται για την έρευνα του παραδεκτού της αναιρέσεως (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Οι αναιρεσίβλητοι σύζυγοι, με την ιδιότητα των ασκούντων τη γονική μέριμνα του ηλικίας εννέα (9) ετών τέκνο τους, άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, κατά του οδηγού του παρασύροντος στις 10-11-1997 τον εν λόγω ανήλικο, που οδηγούσε ποδήλατο, αυτοκινήτου και της αναιρεσείουσας εταιρίας, στην οποία αυτό ήταν ασφαλισμένο για την κάλυψη αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, την από 24-4-2000 αγωγή, με την οποία ζήτησαν την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, που υπέστη ο ανήλικος από τον τραυματισμό του κατά το ατύχημα. Επίσης, οι αναιρεσίβλητοι, με την αυτή ως άνω ιδιότητα, άσκησαν, ενώπιον του ίδιου Μονομελούς Πρωτοδικείου, κατά της αυτής αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, την από 20-7-2000 πλαγιαστική αγωγή, με την οποία, αφού παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της πρώτης κύριας αγωγής τους προς την ασφαλιστική αυτή εταιρία λόγω παραγραφής της ευθείας κατ' αυτής αξιώσεώς τους, ζήτησαν, μετά από μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί, ότι η εταιρία αυτή υποχρεούται να καταβάλει στον κυρίως εναγόμενο ασφαλισμένο κάθε ποσό, που θα επιδικασθεί σ' εκείνους και εις βάρος αυτού κατά παραδοχή της κύριας αγωγής. Εξάλλου, η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία, άσκησε στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, κατά των αναιρεσιβλήτων ατομικά, την από 5-10-2000 επικουρική αγωγή - αναγωγή, με την οποία ζήτησε, σε περίπτωση που γίνει δεκτή η ανωτέρω εναντίον της πλαγιαστική αγωγή, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι αναιρεσίβλητοι, ως συνυπαίτιοι του τροχαίου ατυχήματος και του εντεύθεν τραυματισμού του ανήλικου τέκνου τους,να της καταβάλουν κάθε ποσό, που θα επιδικασθεί στον ασφαλισμένο οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου. Κατά τη συζήτηση της υποθέσεως οι ενάγοντες της κύριας αγωγής αναιρεσίβλητοι επανέλαβαν και προφορικά στο ακροατήριο τη δήλωση παραιτήσεως από το δικόγραφο της αγωγής αυτής ως προς την εναγομένη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία. Το Μονομελές Πρωτοδικείο συνεκδίκασε και τις τρεις ως άνω αγωγές και εξέδωσε επ' αυτών την 18.109/2001 απόφασή του, με την οποία, αφού κήρυξε καταργημένη τη δίκη στην κύρια αγωγή ως προς την εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, απέρριψε τόσον την κύρια όσο και την πλαγιαστική αγωγή ως αβάσιμες κατ' ουσίαν, εντεύθεν δε απέρριψε και την επικουρική αγωγή της αναιρεσείουσας λόγω του παρεπόμενου χαρακτήρας της. Κατά της αποφάσεως αυτής άσκησαν έφεση ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης μόνο οι ηττηθέντες ενάγοντες της κύριας και πλαγιαστικής αγωγής με την αυτή ως άνω ιδιότητα και ζήτησαν, για τους αναφερόμενους λόγους, την εξαφάνιση της εκκαλουμένης κατά το απορριπτικό των αγωγών τους κεφάλαιο και την παραδοχή των αγωγών αυτών. Η ηττηθείσα επίσης στην επικουρική αγωγή - αναγωγή ενάγουσα ήδη αναιρεσείουσα δεν άσκησε έφεση (επικουρική) προκειμένου, σε περίπτωση που γίνει δεκτή η έφεση των αντιδίκων της όσον αφορά την εναντίον της πλαγιαστική αγωγή, να επαναξετασθεί και η δικής της αγωγή - αναγωγή. Το Εφετείο εξέδωσε στην ασκηθείσα έφεση, αρχικά, την 848/2003 απόφαση, με την οποία την έκανε δεκτή, εξαφάνισε την εκκαλουμένη μόνο κατά το κεφάλαιό της, με το οποίο απορρίφθηκαν η κύρια και η πλαγιαστική αγωγή και, εξετάζοντας κατ' ουσίαν τις αγωγές αυτές, διέταξε συμπληρωματικές αποδείξεις με τη διενέργεια ιατρικής πραγματογνωμοσύνης. Μετά τη διεξαγωγή των αποδείξεων, με κλήση των εναγόντων των πιο πάνω δύο αγωγών, επαναφέρθηκε η υπόθεση προς συζήτηση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, με την οποία δέχθηκε εν μέρει τις αγωγές και αφενός μεν υποχρέωσε τον εναγόμενο της κύριας αγωγής και ιδιοκτήτη του ζημιογόνου αυτοκινήτου να καταβάλει στους ενάγοντες με την ιδιότητα των ασκούντων τη γονική μέριμνα του παθόντος ανηλίκου τέκνου τους, για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης αυτού, το αναφερόμενο χρηματικό ποσό, αφετέρου δε αναγνώρισε ότι η πλαγιαστικώς εναγομένη ασφαλιστική εταιρία είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στον ασφαλισμένο της εναγόμενο της κύριας αγωγής το ποσό της χρηματικής αυτής ικανοποιήσεως, που επιδικάστηκε. Με την ίδια όμως απόφαση το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εξέτασε και την επικουρική αγωγή της ασφαλιστικής εταιρίας αναιρεσείουσας κατά των αναιρεσιβλήτων, την οποία απέρριψε ως μη νόμιμη, χωρίς, κατά τα προεκτεθέντα, η πρώτη να έχει ασκήσει (επικουρική) έφεση κατά της πρωτόδικης αποφάσεως και να έχει, εντεύθεν, μεταβιβαστεί η υπόθεση και προς την αγωγή αυτή στο δικαστήριο εκείνο (υποπίπτοντας, έτσι, στις αναιρετικές πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 8 και 9 του Κ.Πολ.Δ) και παρά το ότι η προηγούμενη απόφαση είχε εξαφανίσει την εκκαλουμένη μόνο κατά το απορριπτικό της κύριας και της πλαγιαστικής αγωγής κεφάλαιό της, όχι όμως και κατά το απορριπτικό της εν λόγω επικουρικής αγωγής μέρος της. Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πλήττεται η αναιρεσιβαλλομένη κατά το μέρος αυτό, με το οποίο απορρίφθηκε η επικουρική αγωγή της αναιρεσείουσας ως μη νόμιμη, για ευθεία παράβαση της ουσιαστικής διατάξεως, που εφάρμοσε (άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ). Όμως, στο αναιρετήριο δεν περιέχεται ρητή αίτηση για την ουσία της υποθέσεως, δηλαδή για την επανεξέταση της νομικής και ουσιαστικής βασιμότητας της επικουρικής αγωγής της αναιρεσείουσας, ούτε συνάγεται τέτοια αίτηση από το όλο περιεχόμενο και το αιτητικό της αναιρέσεως, αλλ' ούτε μπορούσε να υποβληθεί και να ευσταθήσει τέτοια αίτηση, σε περίπτωση ευδοκίμησης της αναιρέσεως, διότι, όπως έχει λεχθεί, η υπόθεση, όσον αφορά την ανωτέρω αγωγή, δεν έχει μεταβιβαστεί στο Εφετείο με την άσκηση από την αναιρεσείουσα εφέσεως κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, που την έχει απορρίψει κι επομένως δεν υπάρχει στάδιο για την περαιτέρω εκδίκαση της αγωγής αυτής.

Συνεπώς, η αίτηση αναιρέσεως είναι απαράδεκτη. Η αναιρεσείουσα έχει μόνο δικαίωμα αναψηλαφήσεως, εάν θεωρηθεί ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του κατά το άρθρο 544 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. λόγου, ήτοι ότι στην ίδια υπόθεση έχουν εκδοθεί, μεταξύ των ίδιων διαδίκων, αποφάσεις που αντιφάσκουν μεταξύ τους, δηλαδή η πρωτόδικη απόφαση, που έχει απορρίψει την αγωγή της αναιρεσείουσας λόγω του παρεπόμενου χαρακτήρα της και η εφετειακή απόφαση, που την έχει απορρίψει ως μη νόμιμη. Κατόπιν αυτών πρέπει η αίτηση αναιρέσεως ν' απορριφθεί και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22 Απριλίου 2005 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΑΜΕΡΙΚΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΑΕ" για αναίρεση της 490/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιουνίου 2008 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ