Supreme Court dismisses appeal filed after statutory appeal period expired without valid force majeure justification.

Απόφαση 1352 / 2020 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1352/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα - Σε Συμβούλιο

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ναυσικά Φράγκου, Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού, Άννα Φωτοπούλου - Ιωάννου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Με την παρουσία και του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά, (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χαράλαμπου Αθανασίου.

Συνήλθε σε Συμβούλιο στο Κατάστημά του στις 3 Νοεμβρίου 2020, προκειμένου να αποφανθεί για την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Γ. Ν. του Δ., κρατουμένου στο Κατάστημα Κράτησης ..., που δεν παρέστη στο Συμβούλιο, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 656/2018 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης

Το Πενταμελές Εφετείο ..., με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 21 από 28-2-2020 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 452/2020.

Έπειτα ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Βασίλειος Παππαδάς, εισήγαγε για κρίση στο Συμβούλιο τη σχετική δικογραφία με την πρόταση του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Μαριάννας Ψαρουδάκη, με αριθμό πρωτ. 188/4-8-2020 στην οποία αναφέρονται τα ακόλουθα:

"Εισάγω ενώπιον Σας, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 512 παρ. 1 εδ. α' ΚΠΔ, την με αρ. 21/28-02-2020 αίτηση αναίρεσης του Ν. Γ. του Δ., κατοίκου ..., ήδη κρατούμενου στο Κατάστημα Κράτησης ..., κατά της με αριθμό 656/27-6-2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου (Κακουργημάτων) Θεσσαλονίκης και εκθέτω τα ακόλουθα:

Κατά τη διάταξη του άρθρου 589§3 του νέου ΚΠΔ (Ν.4620/2019), αποφάσεις και βουλεύματα που εκδόθηκαν μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα υπόκεινται στα ένδικα μέσα και στις διατυπώσεις άσκησης τους που προέβλεπε ο καταργούμενος ΚΠΔ και εκδικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κώδικα. Από την ως άνω μεταβατική διάταξη σε συνδυασμό και με τη διάταξη του άρθρου 2 ΑΚ, κατά το οποίο ο νόμος ορίζει για το μέλλον και δεν έχει αναδρομική ισχύ, συνάγεται η γενική δικαιϊκή αρχή, ότι οι δικονομικοί νόμοι, που αποσκοπούν στην ορθή απονομή του δικαίου έχουν αναδρομική ισχύ και καταλαμβάνουν και τις εκκρεμείς υποθέσεις (μόνο) ως προς το ατέλεστο μέρος τους, εκτός αν αυτοί ορίζουν διαφορετικά.

Έτσι, αν δεν ορίζεται διαφορετικά σ' αυτόν, ο νέος δικονομικός νόμος διέπει το διαδικαστικό μέρος της ποινικής δίκης, που συντελείται μετά τη θέσπιση του και όχι και τις διαδικαστικές πράξεις που είχαν ήδη συντελεστεί μέχρι την έναρξη της ισχύος του, οι οποίες διατηρούν το κύρος τους. Από αυτά παρέπεται ότι το επιτρεπτό του ενδίκου μέσου και οι σχετικές πλημμέλειες της απόφασης ή του βουλεύματος, για τις οποίες παρέχεται η άσκησή του, κρίνονται με βάση τον νόμο που ισχύει κατά τον χρόνο δημοσίευσης της απόφασης ή έκδοσης του βουλεύματος, το δε παραδεκτό του ενδίκου μέσου, δηλαδή, η συνδρομή των όρων νομότυπης και εμπρόθεσμης άσκησής του, κρίνεται με βάση τον νόμο που ισχύει κατά τον χρόνο άσκησης αυτού [ΑΠ 1841/2019, ΑΠ 1728/2019 ].

Από το συνδυασμό δε των διατάξεων των άρθρων 462 και 473 παρ.1, 2 και 3 του ισχύοντος ΚΠΔ, που εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση κατά τα άρθρα 585 και 589 παρ 3 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον κατηγορούμενο είναι είκοσι ημερών και αρχίζει από τότε που η τελεσίδικη απόφαση, που απαγγέλθηκε με την παρουσία του, θα καταχωριστεί καθαρογραμμένη στο οικείο βιβλίο που τηρείται στη γραμματεία του ποινικού δικαστηρίου, άλλως, αν ο κατηγορούμενος δεν είναι παρών κατά την απαγγελία της απόφασης, η προθεσμία είναι δέκα ημερών αρχόμενη από τη νόμιμη επίδοση στον απόντα δικαιούμενο σε αναίρεση κατηγορούμενο (ΑΠ 135/2018), χωρίς να αρχίζει η προθεσμία αυτή, σε κάθε περίπτωση, πριν την καταχώριση της αποφάσεως στο βιβλίο των καθαρογραμμένων αποφάσεων της παρ 3 του άρθρου 473 ΚΠΔ. Όπως δε προκύπτει από τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 476 του ισχύοντος ΚΠΔ, όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε, εκτός των άλλων περιπτώσεων, εκπρόθεσμα, απορρίπτεται ως απαράδεκτο.

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 474 παρ. 4 ΚΠΔ, εκείνος που ασκεί εκπρόθεσμα το ένδικο μέσο, κατά τη συναγόμενη από το άρθρο 255 ΑΚ γενική αρχή του δικαίου, ότι κανείς δεν υποχρεούται στα αδύνατα, οφείλει να διαλάβει στη σχετική έκθεση τα περιστατικά της ανώτερης βίας ή του ανυπέρβλητου κωλύματος, εξαιτίας των οποίων δεν άσκησε εμπρόθεσμα το ένδικο μέσο και συγχρόνως να επικαλεσθεί τα αποδεικτικά μέσα, από τα οποία αποδεικνύονται τα περιστατικά αυτά.

Αν δεν διαλάβει τέτοια περιστατικά στην έκθεση ή αν τα περιστατικά αυτά δεν αποδεικνύονται από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλείται και προσκομίζει, το ένδικο μέσο απορρίπτεται ως εκπρόθεσμο και συνεπώς απαράδεκτο, κατά το άρθρο 476 παρ 1 ΚΠΔ. Αναπλήρωση των ανωτέρω με λόγους και περιστατικά που προβάλλονται με άλλο έγγραφο και ειδικότερα με υπόμνημα, που υποβάλλεται μεταγενέστερα είναι απαράδεκτη [ΑΠ 614/2015].

Τέλος, ως ανώτερη μεν βία νοείται κάθε γεγονός εξαιρετικό και απρόβλεπτο, το οποίο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν θα μπορούσε να αποτραπεί ακόμη και με μέτρα ακραίας φροντίδας, εξαιρετικής επιμέλειας και ιδιαίτερης σύνεσης, ανυπέρβλητο δε κώλυμα θεωρείται το γεγονός εκείνο που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του ασκούντος το ένδικο μέσο διαδίκου και δεν θα μπορούσε να υπερνικηθεί με κανένα τρόπο. [ Ολομ.

ΑΠ 4/1995, ΑΠ1853/2017, ΑΠ 928/2017, ΑΠ 667/2017, ΑΠ 503/2017, ΑΠ 320/2016, ΑΠ 298/2015, ΑΠ 302/2015, ΑΠ 52/2015.] Περαιτέρω, κατά την παρ. 1 του ως άνω άρθρου 476 του ΚΠΔ, όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε εκπρόθεσμα το δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστήριο (ως συμβούλιο) που είναι αρμόδιο να κρίνει σχετικά, ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα και αφού ακούσει αυτόν που άσκησε το ένδικο μέσο ή τον συνήγορο αντίκλητο του, κηρύσσει απαράδεκτο το ένδικο μέσο και διατάσσει την εκτέλεση της απόφασης ή του βουλεύματος που έχει προσβληθεί και την καταδίκη στα έξοδα εκείνου που άσκησε το ένδικο μέσο.

Ο εισαγγελέας οφείλει να ειδοποιήσει αυτόν που άσκησε το ένδικο μέσο ή τον αντίκλητο του για να προσέλθει στο συμβούλιο και να εκθέσει τις απόψεις του σαράντα οκτώ τουλάχιστον ώρες πριν από την εισαγωγή της υπόθεσης στο δικαστήριο (συμβούλιο). Την ειδοποίηση ενεργεί ο γραμματέας της εισαγγελίας ή του συμβουλίου με οποιοδήποτε μέσο (εγγράφως ή με τηλεομοιοτυπία ή με ηλεκτρονική αλληλογραφία ή προφορικά ή τηλεφωνικά), η οποία αποδεικνύεται με σχετική βεβαίωσή του που επισυνάπτεται στη δικογραφία, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 512 παρ. 1 εδ.

α' του ίδιου Κώδικα, αν υπάρχει περίπτωση απαραδέκτου κατά το άρθρο 476, το δικαστήριο του Αρείου Πάγου (σε Συμβούλιο) απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης ως απαράδεκτη.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη με αριθμό 656/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου (Κακουργημάτων) Θεσσαλονίκης, ως δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 27-6-2018, με παρόντα τον αναιρεσείοντα κατηγορούμενο Γ. Ν. του Δ., κρατούμενο στο Κατάστημα Κράτησης ..., αυτός καταδικάστηκε σε συνολική ποινή φυλάκισης δύο (2) ετών, μετατραπείσα προς πέντε (5) ευρώ ημερησίως για τις αξιόποινες πράξεις της αντίστασης, της επικίνδυνης σωματικής βλάβης και της διακεκριμένης περίπτωσης φθοράς ξένης ιδιοκτησίας.

Κατά της απόφασης αυτής, που καταχωρίστηκε στο Ειδικό Βιβλίο στις 08 Απριλίου 2019, με αύξοντα αριθμό 212, ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος άσκησε την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης στις 28-02-2020, με δήλωσή του, ενώπιον του διευθυντή του Καταστήματος Κράτησης ..., στο οποίο εκρατείτο, δηλαδή, την άσκησε μετά την πάροδο της ως άνω εικοσαήμερης προθεσμίας από την καταχώρηση της αποφάσεως στο ειδικό βιβλίο, χωρίς σ' αυτή (δήλωση αναιρέσεως), όπως από την παραδεκτή επισκόπηση της συνταχθείσας σχετικής υπ' αριθ 21/28- 02-2020 σχετικής έκθεσης προκύπτει, να επικαλείται ανώτερη βία ή ανυπέρβλητο κώλυμα που να δικαιολογεί την εκπρόθεσμη άσκηση.

Ούτε συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 473 παρ.3 εδ.β του ισχύοντος ΚΠΔ ως προς την έναρξη της προθεσμίας άσκησης της αναίρεσης μετά τη σχετική ενημέρωση από το γραμματέα του δικαστηρίου με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου περί? της καταχώρισης της απόφασης, αφού, από τα παραδεκτώς επισκοπούμενα πρακτικά της προσβαλλομένης, δεν προκύπτει, όπως απαιτείται, ότι είχε γνωστοποιήσει ο αναιρεσείων με δήλωσή του αμέσως μετά την έκδοση της άνω απόφασης τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού του ταχυδρομείου.

Κατ' ακολουθία, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, εφόσον ασκήθηκε εκπροθέσμως και δεν διαλαμβάνονται σ' αυτήν δικαιολογητικοί της εκπρόθεσμης άσκησής της λόγοι, είναι απαράδεκτη και, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα νομική σκέψη, ως τέτοια πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρ. 476 §1, 512 §1 και 578 §1 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΠΡΟΤΕΙΝΩ Α) Να απορριφθεί η με αρ. 21/28-02-2020 αίτηση του Ν. Γ. του Δ., κατοίκου ... και ήδη κρατούμενου στο Κατάστημα Κράτησης ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 656/27-6-2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου (Κακουργημάτων) Θεσσαλονίκης και Β) Να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα. Η Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗ

Αφού άκουσε τον Αντεισαγγελέα που αναφέρθηκε στην παραπάνω εισαγγελική πρόταση και έπειτα αποχώρησε.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 462, 473 παρ.1 έως 3 και 474 παρ.1,2 του ισχύοντος από 1.7.2019 νέου ΚΠοινΔ (Ν 4620/2019), προκύπτει, ότι η προθεσμία άσκησης του ένδικου μέσου της αναίρεσης κατά οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, από τον κατηγορούμενο, αν έχει γνωστή διαμονή στην ημεδαπή και είναι παρών κατά την απαγγελία της απόφασης, είναι πάντοτε εικοσαήμερη, είτε ασκείται με δήλωση στο γραμματέα του δικαστηρίου, που εξέδωσε την απόφαση ή σ' εκείνον που διευθύνει τη φυλακή, αν ο αναιρεσείων κρατείται, είτε ασκείται με δήλωση που επιδίδεται στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, χωρίς την καταχώρηση της τελεσίδικης καθαρογραμμένης απόφασης στο, κατά το άρθρο 473 παρ.3 ΚΠοινΔ, ειδικό βιβλίο.

Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 476 παρ.1 εδ.α' ΚΠοινΔ, "Όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε από πρόσωπο που δεν είχε το δικαίωμα ή εναντίον απόφασης ή βουλεύματος, για τα οποία δεν προβλέπεται ή όταν ασκήθηκε εκπρόθεσμα...το δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστήριο (ως συμβούλιο) που είναι αρμόδιο να κρίνει σχετικά, ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα και αφού ακούσει τους διαδίκους που εμφανιστούν, κηρύσσει απαράδεκτο το ένδικο μέσο και διατάσσει την εκτέλεση της απόφασης ή του βουλεύματος που έχει προσβληθεί και την καταδίκη στα έξοδα εκείνου που άσκησε το ένδικο μέσο ".

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 512 παρ.1 εδ.α' του ΚΠοινΔ, "αν υπάρχει περίπτωση απαραδέκτου η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται κατά τη διαδικασία του άρθρου 476...". Η εκπρόθεσμη άσκηση ένδικου μέσου συγχωρείται, μόνο, αν συντρέχει περίπτωση ανώτερης βίας ή ανυπέρβλητου κωλύματος που εμπόδισε τη νόμιμη ενάσκηση του σχετικού δικαιώματος, σύμφωνα με τη γενική αρχή ότι κανένας δεν υποχρεώνεται στα αδύνατα (impossibilium nulla obligation est).

Στην περίπτωση, όμως, αυτή, στη συντασσόμενη, κατά το άρθρο 474 παρ.1 και 2 ΚΠοινΔ, σχετική έκθεση, κατ' ανάλογη εφαρμογή της παρ.4 του ίδιου άρθρου, πρέπει να γίνεται επίκληση, τόσο των διακωλυτικών της εμπρόθεσμης άσκησης του ένδικου μέσου περιστατικών, που συνιστούν την ανώτερη βία ή το ανυπέρβλητο κώλυμα, όσο και των αποδεικτικών αυτών μέσων.

Αν δεν περιληφθούν στην έκθεση τέτοια περιστατικά, ή αυτά δεν αποδεικνύονται από τα επικληθέντα αποδεικτικά μέσα, το ένδικο μέσο απορρίπτεται ως εκπρόθεσμο και, συνεπώς, απαράδεκτο (άρθρο 476 παρ.1 ΚΠοινΔ). Τέλος, ως ανώτερη βία νοείται κάθε γεγονός απρόβλεπτο και εξαιρετικό, το οποίο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν μπορούσε να αποτραπεί με μέτρα εξαιρετικής επιμέλειας και σύνεσης, ανυπέρβλητο δε κώλυμα θεωρείται το γεγονός εκείνο, το οποίο δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του διαδίκου που ασκεί το ένδικο μέσο και δεν μπορούσε να υπερνικηθεί από αυτόν με κανένα τρόπο (ΑΠ 2043/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμόν 656/2018 απόφασή του, το Πενταμελές Εφετείο κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, το οποίο δίκασε ως δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με παρόντα τον αναιρεσείοντα, Γ. Ν., κήρυξε τον τελευταίο ένοχο για τις αξιόποινες πράξεις: α) της αντίστασης β) της επικίνδυνης σωματικής βλάβης και γ) της διακεκριμένης περίπτωσης φθοράς ξένης ιδιοκτησίας και του επέβαλε συνολική ποινή φυλάκισης δύο (2) ετών, μετατραπείσα προς πέντε ευρώ.

Κατά της παραπάνω απόφασης, που καταχωρήθηκε στο Ειδικό Βιβλίο του άρθρου 473§3 του ΚΠΔ στις 8-4-2019, ο αναιρεσείων άσκησε, με δήλωσή του ενώπιον του Διευθυντή του Καταστήματος Κράτησης ..., στις 28.2.2020 την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ήτοι μετά την πάροδο της αναφερόμενης παραπάνω 20ήμερης προθεσμίας, από την καταχώρηση της απόφασης στο Ειδικό προς τούτο Βιβλίο.

Στην ως άνω δε δήλωσή του, για την οποία συντάχθηκε η με αριθμό 21/28.2.2020 σχετική έκθεση, ο αναιρεσείων ουδόλως επικαλείται τη συνδρομή λόγων ανώτερης βίας ή την ύπαρξη ανυπέρβλητου κωλύματος, που να δικαιολογεί την, κατά τα ως άνω, εκπρόθεσμη άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης. Κατ' ακολουθίαν τούτων και σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας νομική σκέψη, εφόσον η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ασκήθηκε εκπρόθεσμα και δεδομένου ότι για τη συζήτηση αυτής, όπως προκύπτει από το από 16-9-2020 αποδεικτικό, επίδοσης,του γραμματέα του ως άνω καταστήματος κράτησης Ι.

Λ., ο αναιρεσείων ειδοποιήθηκε από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, νόμιμα και εμπρόθεσμα, για να παρασταθεί ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, κατά τη αναγραφόμενη παραπάνω δικάσιμο, όπου θα συζητείτο η υπ' αριθμ. 188/2020 πρόταση της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου, κατά την οποία δεν εμφανίσθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε νόμιμα, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρα 476 παρ.1 και 578 παρ.1 του ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τη με αρ.21/28.2.2020 αίτηση του Γ. Ν. του Δ., κρατούμενου στο Κατάστημα Κράτησης ..., για αναίρεση της υπ' αριθμό 656/27.6.2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου (κακουργημάτων) Θεσσαλονίκης .

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα, τα οποία ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Ιανουαρίου 2020. ΕΚΔΟΘΗΚΕ στην Αθήνα στις 8 Δεκεμβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ