1348/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1348 / 2018 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1348/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού - Εισηγήτρια, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Δεκεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Α. χήρας Θ. Μ., το γένος Κ. Κ., 2) Α. Μ. του Θ., 3) Γ. Μ. του Θ., κατοίκων ..., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αποβιώσαντος Θ. Μ. του Γ., καθολικού διαδόχου της αποβιωσάσης αρχικά ενάγουσας Α. Π. Σ., οι οποίες παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Φιλίππου Στάμου και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Α. συζύγου Δ. Θ., το γένος Α. Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Γαρούφη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/2/2007 αγωγή, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κορίνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 86/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 54/2015 του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 7/4/2016 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 7-4-2016 αίτηση αναίρεσης, που ασκήθηκε από τους υπεισελθόντες στη δικονομική θέση του εφεσιβλήτου, Θ. Μ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού, προσβάλλεται η υπ' αριθ. 54/2015 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία.

Με την απόφαση αυτή έγινε δεκτή η από 30-6-2010 έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης κατά του προαναφερομένου Θ. Μ., που υπεισήλθε στη δικονομική θέση της αρχικώς ενάγουσας, Α. Π., ως εκ διαθήκης κληρονόμος της, εξαφανίστηκε η υπ' αριθ. 86/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου, δικάστηκε και απορρίφθηκε η από 12-2-2007 αγωγή της ως άνω ενάγουσας, με την οποία αυτή με βάση τα εκτιθέμενα περιστατικά ζήτησε, όπως δέχτηκε το Εφετείο, με την κύρια βάση της την κήρυξη της ακυρότητας της καταρτισθείσας με το υπ' αριθ. ...3/2005 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου ...

Μ. Φ.-Λ., που μεταγράφηκε νομίμως, σύμβασης δωρεάς υπό τρόπο της ψιλής κυριότητας ακινήτου της προς την εναγομένη, λόγω πλάνης και όχι την αναγνώριση της συνδρομής νομίμου λόγου ανάκλησης εκ μέρους της της γενομένης προς την εναγομένη ως άνω δωρεάς, λόγω αχαριστίας, όπως πρόβαλε αυτή και με την επικουρική βάση της την κήρυξη της ακυρότητας της σύμβασης, λόγω απάτης.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 8β του ΚΠολΔ, ο λόγος αναίρεσης της απόφασης για την παρά το νόμο μη λήψη υπόψη πραγμάτων, που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ιδρύεται, εκτός από άλλες περιπτώσεις, και όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση του περιεχομένου της αγωγής, δεν έλαβε υπόψη του γεγονότα, τα οποία περιλαμβάνονται σ' αυτή και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην κρίση του ως προς το νόμω βάσιμο της αγωγής.

Όταν όμως το δικαστήριο της ουσίας, εφαρμόζοντας αυτεπαγγέλτως το νόμο, προβαίνει στον προσήκοντα κατά νόμο χαρακτηρισμό του αντικειμένου της αγωγής, με βάση το σύνολο των εκτιθέμενων σ' αυτή πραγματικών περιστατικών, ως παραγωγικών του επίδικου δικαιώματος και προσδίδει στην προβαλλόμενη με την αγωγή έννομη σχέση την αρμόζουσα νομική έννοια, έστω και αν καταλήγει σε νομικό συμπέρασμα διαφορετικό από το προβαλλόμενο από τον ενάγοντα, από τις σχετικές απόψεις του οποίου δεν δεσμεύεται, δεν παραλείπει να λάβει υπόψη πράγματα προταθέντα, ώστε να δημιουργείται ο λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 8β του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αλλά υπάγει απλά στον αρμόζοντα κανόνα δικαίου τα προταθέντα από τον ενάγοντα πραγματικά περιστατικά (ΑΠ 488/2010, ΑΠ 1487/2005, ΑΠ 25/2001).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, της ένδικης από 12-2-2007 αγωγής ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου της αρχικώς ενάγουσας, Α. Π., προκύπτει ότι αυτή ιστορούσε, όπως δέχτηκε και το Εφετείο, τα ακόλουθα: " Ότι δυνάμει του νομίμως μεταγραφέντος υπ' αριθ. ...3/2005 συμβολαίου της συμβολαιογράφου ...

Μ. Φ.- Λ., φέρεται να έχει μεταβιβάσει στην εναγομένη (ήδη αναιρεσίβλητη), λόγω δωρεάς υπό τρόπον, έναντι δήθεν της ισόβιας διατροφής και συντήρησής της, την ψιλή κυριότητα της περιγραφομένης και κειμένης ... οικίας της. Ότι αυτή ουδέποτε είχε τη βούληση να προβεί σε πράξη δωρεάς προς την εναγομένη. Ότι η τελευταία, γνωρίζοντας καλά την αφέλειά της σε εμπιστοσύνη τρίτων προσώπων και την έλλειψη επαρκούς σκέψης, λόγω διανοητικής μειονεξίας, δεδομένου, ότι από το φθινόπωρο του 2004 την επισκεπτόταν καθημερινά στην οικία της και της παρείχε τις υπηρεσίες της για τις καθημερινές της ανάγκες, καθόσον ήταν ηλικιωμένη ανήμπορη και άγαμη, της πρότεινε, ότι θα μπορούσε να συγκατοικήσει στην οικία της με την οικογένειά της, ώστε να παρέχει σ' αυτή συντροφιά και φροντίδα, αλλά εκείνη να μην έχει απαιτήσεις για μισθώματα.

Ότι αυτή πείστηκε στις διαβεβαιώσεις της εναγομένης και συμφώνησε να μεταβούν σε συμβολαιογράφο και να υπογράψουν συμφωνητικό συγκατοίκησης με το άνω περιεχόμενο. Ότι στις 14-4-2005 υπέγραψε το άνω συμβόλαιο, παρουσία δικηγόρων της επιλογής της εναγομένης, ευρισκόμενη όμως σε πλάνη, ως προς το πραγματικό περιεχόμενό του, καθόσον υπελάμβανε, ότι πρόκειται περί του συμφωνητικού για τη συγκατοίκηση με την εναγομένη υπό τους προαναφερόμενους όρους, που πράγματι ήθελε και όχι περί δωρεάς της ψιλής κυριότητας της οικίας της υπό τρόπο, να της παρέχει, δηλαδή, ισόβια διατροφή και συντήρηση.

Ότι η πλάνη αυτή μεταξύ της βούλησής της και της δήλωσής της είναι ουσιώδης, διότι, εάν γνώριζε την πραγματική κατάσταση, δεν θα προέβαινε στην υπογραφή της άνω σύμβασης, διαπίστωσε δε την κατάσταση αυτή, όταν, μετά την υπογραφή του συμβολαίου και την άρνηση της εναγομένης με διάφορες προφάσεις να προβεί στη συγκατοίκηση, απευθύνθηκε σε δικηγόρο με προτροπή συγγενικών και φιλικών της προσώπων και ότι η όλη συμπεριφορά της εναγομένης, να επιμεληθεί τη σύνταξη της άνω σύμβασης με δήλωση διαφορετική κατά τον τύπο, το περιεχόμενο και τις έννομες συνέπειες από την αληθινή βούλησή της, αποτελεί βαρύ παράπτωμα και γι' αυτό με την από 26-6-2005 εξώδικη δήλωσή της, που επέδωσε σ' αυτή (εναγομένη) στις 4-7-2005, προέβη σε ανάκληση της δωρεάς της ψιλής κυριότητας της οικίας της, και ζήτησε, (πλην άλλων, που δεν ενδιαφέρουν), α) την αναγνώριση συνδρομής νομίμου λόγου ανάκλησης της άνω δωρεάς, που καταρτίστηκε με το προαναφερόμενο συμβόλαιο, β) άλλως την ακύρωσή της λόγω πλάνης και γ) όλως επικουρικώς την ακύρωσή της λόγω απάτης και περαιτέρω την υποχρέωση της εναγομένης σε αναμεταβίβαση προς αυτή της ψιλής κυριότητας της οικίας της.

Το Εφετείο, στα πλαίσια του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης (άρθρ. 522 ΚΠολΔ), που είχε ασκήσει η εναγομένη, παραπονούμενη για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων, διότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχτηκε την αγωγή κατά το υπό στοιχ. α αίτημά της, εκτιμώντας κυριαρχικώς τα επικαλούμενα ως άνω περιστατικά της αγωγής, προέβη στην ορθή νομική υπαγωγή αυτών και έκρινε ότι αυτή, κατά την κύρια βάση της, είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις περί πλάνης των άρθρων 140 επ.

ΑΚ, και όχι στις διατάξεις περί ανάκλησης της δωρεάς των άρθρων 505 επ.ΑΚ, τις οποίες επεκαλείτο η ενάγουσα και δέχτηκε και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, καθόσον οι τελευταίες διατάξεις προϋποθέτουν την έγκυρη σύναψη σύμβασης δωρεάς και στη συνέχεια, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, εξέτασε τη βάση αυτή της αγωγής, την οποία απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, καθώς και την επικουρική βάση της, την οποία απέρριψε ως αόριστη.

Οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλουν την αιτίαση, ότι το Εφετείο, κατά την εκτίμηση των εκτιθέμενων στην αγωγή πραγματικών περιστατικών, δέχτηκε, ότι η νομική βάση της αγωγής εδράζεται, ως προς την κύρια βάση της, στις διατάξεις περί πλάνης, την οποία στη συνέχεια απέρριψε ως αβάσιμη, ενώ με βάση τα ίδια πραγματικά περιστατικά η άνω νομική βάση της ερείδετο στις περί ανάκλησης δωρεάς διατάξεις, λόγω αχαριστίας της δωρεδόχου, διότι αυτή υπέπεσε έναντι της δωρήτριας σε βαρύ παράπτωμα, αφού επιμελήθηκε τη σύνταξη εγγράφου με δήλωση διαφορετική κατά τον τύπο, το περιεχόμενο και τις έννομες συνέπειες από την αληθινή βούλησή της, αλλά και διότι αθέτησε τον τρόπο υπό τον οποίο είχε συσταθεί η δωρεά, ήτοι την υποχρέωσή της προς συγκατοίκηση με αυτή (δωρήτρια), αρχικώς ενάγουσα, και ότι έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθ. 8β του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί παρέλειψε να λάβει υπόψη πράγματα προταθέντα και έχοντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος όμως αυτός της αναίρεσης είναι απαράδεκτος, αφού, κατά τα ανωτέρω, δεν δημιουργείται λόγος αναίρεσης από τη διάταξη αυτή, όταν το δικαστήριο, εφαρμόζοντας αυτεπαγγέλτως το νόμο, προβαίνει στον προσήκοντα κατά νόμο χαρακτηρισμό του αντικείμενου της αγωγής, με βάση το σύνολο των εκτιθέμενων σ' αυτή πραγματικών περιστατικών, έστω και αν κατέληξε σε διαφορετικό από το προβαλλόμενο από τον ενάγοντα νομικό συμπέρασμα, λαμβανομένου επιπλέον υπόψη, ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το σύνολο των εκτιθέμενων στην αγωγή πραγματικών περιστατικών, δεν μπορούσαν να στηρίξουν βάση, ερειδόμενη στις διατάξεις του άρθρου 505 ΑΚ, δεδομένου ότι το επικαλούμενο ως βαρύ παράπτωμα της εναγομένης, που, κατά τους ισχυρισμούς της ενάγουσας, δικαιολογούσε την ανάκληση της δωρεάς, πέραν του ότι αναγόταν, όχι σε χρόνο μετά την κατάρτιση της δωρεάς, αλλά σε χρόνο πριν και κατά την κατάρτιση της (σχ.

ΑΠ 605/1998), αναφερόταν σε συμπεριφορά της εναγομένης, που έτεινε στην εδραίωση της πεπλανημένης παράστασης στην ενάγουσα για το είδος της καταρτισθείσας μεταξύ τους σύμβασης, αλλ' ούτε περιείχε και πραγματικά περιστατικά, που θα μπορούσαν να στηρίξουν βάση, ερειδόμενη στις διατάξεις του άρθρου 507 ΑΚ, για την ανάκληση της δωρεάς, λόγω υπαίτιας παράλειψης εκ μέρους της δωρεοδόχου του τρόπου υπό τον οποίον, κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή, έγινε, δηλαδή της συγκατοίκησής της με τη δωρήτρια, καθόσον δεν αναφερόταν σ' αυτή ότι ο τρόπος αυτός της δωρεάς είχε περιβληθεί τον απαιτούμενο συμβολαιογραφικό τύπο (ΑΠ 1711/2006).

Ο προβλεπόμενος από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση εγγράφου συνίσταται στο διαγνωστικό λάθος της απόδοσης από το δικαστήριο της ουσίας σε αποδεικτικό, με την έννοια των άρθρων 339 και 432 ΚΠολΔ, έγγραφο, περιεχομένου καταδήλως διαφορετικού από το αληθινό, εξαιτίας του οποίου καταλήγει σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα.

Κατά συνέπεια δεν θεωρούνται έγγραφα με την εν λόγω έννοια τα διαδικαστικά, στα οποία περιλαμβάνεται, εκτός άλλων, και η αγωγή της ενεστώσας δίκης. Επομένως, ο δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι παραμόρφωσε το περιεχόμενο της ένδικης αγωγής με το να δεχθεί ότι αυτή, ενόψει των εκτιθέμενων στο ιστορικό της περιστατικών, εδράζεται ως προς την κύρια βάση της στις διατάξεις περί πλάνης και όχι στις περί ανάκλησης δωρεάς διατάξεις, είναι απαράδεκτος, προεχόντως διότι το δικόγραφο της ένδικης αγωγής, ως διαδικαστικό έγγραφο, δεν εμπίπτει στην έννοια του αποδεικτικού εγγράφου του άρθρου 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ, που καταβλήθηκε από τους αναιρεσείοντες, στο Δημόσιο Ταμείο. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό αίτημά της, να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας τους ( άρθρα 176, 183, 189, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-4-2016 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 54/2015 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ, που καταβλήθηκε από τους αναιρεσείοντες, στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Αυγούστου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ