Supreme Court remands property dispute case for retrial due to failure to clarify title acquisition method.

Απόφαση 1348 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1348/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη και Δημήτριο Μαζαράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..., 2. ... και 3. .... Ο 1ος ... παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημοσθένη Σκανδάλη, ο 2ος και η 3η εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο τους.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., o οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητά του ως δικηγόρος 2. ..., 3. ... και 4. .... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνωπληρεξούσιο δικηγόρο τους, ο οποίος δήλωσε ότι η ...κόρη των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων της οποίας ασκούσαν την γονική μέριμνα, ενηλικιώθηκε, και συνεχίζει ατομικώς την δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-1-1996 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 145/1997 του ίδιου Δικαστηρίου και 688/2003 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 13-7-2006 αίτησή τους και με τους από 10-10-2007 προσθέτους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μαζαράκης ανέγνωσε την από 12-11-2007 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του κυρίου λόγου και την απόρριψη του πρόσθετου λόγου της από 13-7-2006 αιτήσεως αναιρέσεως της 688/2005 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο 1ος αναιρεσίβλητος ατομικά και ως πληρεξούσιος των 2ης, 3ης και 4ου αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη τoυ αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 1094 του ΑΚ, επί αγωγής διεκδικητικής ακινήτου, στηριζοµένης σε παράγωγο τρόπο, δεν απαιτείται κατ' αρχήν ο δια του δικογράφου της καθορισµός του τρόπου κτήσεως της κυριότητας από το δικαιοπάροχο του ενάγοντος, εάν όμως ο εναγόµενος αµφισβητήσει την κυριότητά τούτου, ο µεν ενάγων οφείλει για τη συµπλήρωση της αγωγής µε τις προτάσεις του, η δε καταφάσκουσα το δικαίωµα δικαστική απόφαση πρέπει να αναφέρει και να καθορίσει µε σαφήνεια τα γεγονότα που συγκροτούν τον τρόπο κτήσεως του δικαιοπαρόχου αλλά και των απωτέρων δικαιοπαρόχων, αν απαιτείται ενόψει των αµφισβητήσεων του εναγοµένου (ΑΠ 973/2004).

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 1033 ΑΚ, που ορίζει ότι "Για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου απαιτείται συµφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που του αποκτά, ότι μετατίθεται σ' αυτόν η κυριότητα για κάποια νόµιµη αιτία ...", προκύπτει ότι για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου µε σύµβαση απαιτείται, εκτός των άλλων, όπως ο μεταβιβάζων είναι κύριος του πράγµατος κατά τον χρόνο της μεταγραφής (ΑΠ 888/1977).

Στην προκείμενη περίπτωση µε τον μοναδικό λόγο του κυρίου δικογράφου της αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση από τον αριθ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ότι παραβιάσθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1033, 1094, 1045 και 1051 ΑΚ, διότι η προσβαλλόµενη απόφαση δέχτηκε την στηριζόµενη σε παράγωγο τρόπο (σύµβαση) διεκδικητική για το επίδικο ακίνητο αγωγή των αναιρεσιβλήτων κατά του δικαιοπαρόχου των αναιρεσειόντων, χωρίς να διαλαµβάνει τίποτε περί της κυριότητας της δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων, μολονότι ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων (εναγόµενος) ισχυρίσθηκε ότι αυτή δεν ήταν κυρία του επίδικου ακινήτου.

Πράγµατι, όπως προκύπτει από τις προτάσεις του εναγοµένου ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόµενη απόφαση, στη δικονομική θέση, του οποίου, λόγω του θανάτου του, υπεισήλθαν οι ήδη αναιρεσείοντες αυτός επαναφέροντας τον σχετικό ισχυρισμό που και ενώπιον του Ειρηνοδικείου είχε προβάλει, αµφισβήτησε την κυριότητα της αµέσου δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων (εναγόντων) επί του επίδικου ακινήτου, ισχυριζόµενος ειδικότερα ότι έχει καταστεί κύριος αυτού, εκτός άλλων, και µε έκτακτη χρησικτησία ασκώντας συνεχώς από το έτος 1965 μέχρι την άσκηση της αγωγής (1996) τις αναφερόµενες πράξεις νοµής.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών, δικάζοντας επί εφέσεως κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου Πατρών, δέχτηκε τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: "Οι ενάγοντες δυνάμει του ... συμβολαίου της συμβολαιογράφου Πατρών Ηλιοστάλακτης Οικονομοπούλου - Φαλτσέτα, νομίμως μεταγραφέντος, αγόρασαν από την Ρ1 την κυριότητα κατά ποσοστό 1/4 αδιαίρετα έκαστος ενός αγρού (αγροτεμαχίου), πρώην σταφιδάμπελου, που βρίσκεται στη θέση ..

της κτηματικής περιφέρειας της κοινότητας ..., εκτός οικισμού και εκτός ζώνης, εκτάσεως κατά τον τίτλο κτήσης 4039,38 τ.μ., όπως αυτό εμφαινόταν κατά το χρόνο της αγοράς του υπό στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Θ-Α στο από Αυγούστου 1995 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού...Το ακίνητο αυτό είχε περιέλθει στην πωλήτρια κατά πλήρη κυριότητα δυνάμει του ...αγοραπωλητηρίου συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αμαρουσίου Αναστασίας Κολιοπούλου-Οικονόμου, νομίμως μεταγεγραμμένου κατά δύο τμήματα, εκτάσεως με βάση την κατά το χρόνο του συμβολαίου καταμέτρησή τους 2.040,42 και 1.998,96 τ.μ., συνενωθέντα με το ανωτέρω συμβόλαιο στο ανωτέρω ακίνητο συνολικού εμβαδού 4.039,38 τ.μ., από τους αληθείς κυρίους αυτών πωλητές Π1 και Π2.

Σε αυτούς τα ακίνητα είχαν περιέλθει κατά πλήρη κυριότητα ως εξής: α) στην μεν πρώτη Π1 με δωρεά εν ζωή από την μητέρα της ... δυνάμει του ... δωρητηρίου συμβολαίου του τότε συμβολαιογράφου Πατρών Παναγιώτη Κόκκαλη, νομίμως μεταγεγραμμένου, στη δε δικαιοπάροχο μητέρα της το ακίνητο αυτό είχε περιέλθει με δωρεά αιτία θανάτου από τον αποβιώσαντα στις 18-1-1961 πατέρα της ..., δυνάμει του ...δωρητηρίου συμβολαίου του τότε συμβολαιογράφου Πατρών Φωτίου Κουτσοκώστα, νομίμως μεταγεγραμμένου, β) στο δε δεύτερο Π2 με αγορά από την .... , δυνάμει του ...

συμβολαίου του τότε συμβολαιογράφου Πατρών Παναγιώτη Κόκκαλη, νομίμως μεταγεγραμμένου". Ακολούθως, το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχτηκε ότι την περιγραφόμενη εδαφική λωρίδα, η οποία περιλαμβάνεται στο ανωτέρω συμβόλαιο αγοράς του ακινήτου τους από τους ενάγοντες και τους ανήκει κατά κυριότητα, κατέχει μέχρι σήμερα ο εναγόμενος και αρνείται να την αποδώσει σε αυτούς, ισχυριζόμενος ότι είναι αποκλειστικός κύριος αυτής και ότι αποτελεί τμήμα της όμορης ιδιοκτησίας του, την οποία είχε αποκτήσει με δωρεά από τον πατέρα του το έτος 1965 και με τακτική και έκτακτη χρησικτησία, αφού, κατά τους ισχυρισμούς του, νεμόταν αυτήν συνεχώς από το έτος 1965 και μέχρι το έτος άσκησης της αγωγής, ήτοι για διάστημα υπερβαίνον τα είκοσι έτη, ασκώντας επ' αυτής, όπως και σε ολόκληρο το ακίνητό του, όλες τις προσιδιάζουσες στη φύση της υλικές διακατοχικές πράξεις.

Τελικώς, το ως Εφετείο δικάσαν Πρωτοδικείο, παρά τη ρητή αμφισβήτηση εκ μέρους του αρχικού εναγόμενου της κυριότητας της δικαιοπαρόχου των εναγόντων αναιρεσιβλήτων επί του επίδικου ακινήτου, δέχτηκε εν μέρει την ένδικη αγωγή διεκδικητική κυριότητας ακινήτου των αναιρεσιβλήτων, μετά από εξαφάνιση της εκκαλούµενης αποφάσεως για εδαφικό τμήμα εμβαδού 32,05, µε την αιτιολογία ότι αυτοί έγιναν συγκύριοι κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου έκαστος, του επίδικου τούτου τμήματος, δυνάµει του ...

αγοραπωλητηρίου συµβολαίου της συµβολαιογράφου Πατρών Ηλιοστάλακτης Οικονοµοπούλου-Φαλτσέτα, που μεταγράφηκε νόµιµα, µε αγορά από την πωλήτρια Ρ1 και ότι το έτος 1991 ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων-εναγόµενος κατέλαβε τούτο, το οποίο προσάρτησε στη συνεχόµενη προς νότο ιδιοκτησία του, ισχυριζόµενος ότι είναι κύριος αυτού.

Με τις σκέψεις αυτές το Πολυµελές Πρωτοδικείο, χωρίς να περιλάβει οποιαδήποτε σκέψη για κτήση από τους δικαιοπαρόχους των εναγόντων κυριότητα επί του επιδίκου με πρωτότυπο τρόπο, παραβίασε τις επικαλούµενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1033 και 1094 του ΑΚ, τις οποίες εσφαλµένα εφάρµοσε, αφού δέχθηκε ότι οι αναιρεσίβλητοι απέκτησαν µε παράγωγο τρόπο, δηλαδή δυνάµει του προαναφερόµενου συµβολαίου αγοραπωλησίας, την κυριότητα του επίδικου ακινήτου από την Ρ1 μολονότι ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων - εναγόµενος αµφισβήτησε την κυριότητα της δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων-εναγόντων.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της κυρίας αναιρέσεως από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Μετά από αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο, που θα δικάσει ως Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητoi στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρα 179, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 688/2005 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς έρευνα, στο ίδιο δικαστήριο, που θα δικάσει ως Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαΐου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ