Supreme Court allows appeal against civil liability verdict, remanding case for retrial on contributory negligence.

Απόφαση 1345 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1345/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ανδρέα Μαρκάκη, Ελένη Μαραμαθά και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαϊου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της καλούσας - αναιρεσείουσας: .........................., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Σπανουδάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των καθών η κλήση - αναιρεσιβλήτων: 1. ........................, ο οποίος δεν παραστάθηκε και 2. ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία «ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ Α.Ε.», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαρίλαο Αθανασόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Νοεμβρίου 2001 αγωγή, την από 15 Φεβρουαρίου 2002 πρόσθετη παρέμβαση και τις από 26 Ιουλίου 2002 (δύο) ανακοινώσεις δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση-παρεμπίπτουσες αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 571/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 604/2005 οριστική του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 25 Σεπτεμβρίου 2005 αίτησή της και τον από 10 Νοεμβρίου 2005 πρόσθετο λόγο αυτής, επί των οποίων εκδόθηκε η 355/2006 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 27 Φεβρουαρίου 2006 κλήση της ήδη αναιρεσείουσας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην του 1ου εκ των αναιρεσίβλητων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, ανέγνωσε την από 16 Ιανουαρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και του πρόσθετου λόγου αυτής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Νόμιμα φέρεται, με την από 27.2.2006 κλήση της αναιρεσείουσας, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης σε νέα συζήτηση, μετά την έκδοση της 355/2006 απόφασης του δικαστηρίου αυτού, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση αυτής, πλην, όμως, ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων ................... δεν εμφανίστηκε κατά την παρούσα συζήτηση. Όπως, όμως, προκύπτει από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες υπ΄ αριθ. ............. και .......... εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου, ..................., ακριβές αντίγραφο της από 25.9..2005 αίτησης αναίρεσης και της από 27.2.2006 κλήσης προς συζήτηση αυτής μετά της κάτωθι αυτής πράξης ορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση, επιδόθηκαν, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας, νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων .......................

Συνεπώς, εφόσον ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την παρούσα συζήτηση, πρέπει να προχωρήσει αυτή παρά την απουσία του (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Ι. Από τη διάταξη του άρθρου 300 Α.Κ., η οποία εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση ζημίας και συνεπώς και από αδικοπραξία κατά τις διατάξεις των άρθρων 914 επ. Α.Κ. προκύπτει ότι όταν στη γένεση ή στην επέλευση της ζημίας συντέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 330 Α.Κ., το δικαστήριο της ουσίας μπορεί, κατά την ελεύθερη κρίση του, αφού σταθμίσει τις περιστάσεις και ιδιαίτερα το βαθμό του πταίσματος του ζημιωθέντος και του ζημιώσαντος ή να μη επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της.

Στην περίπτωση αυτή, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή όχι πταίσματος του ζημιωθέντος, η οποία είναι κρίση, σχετική με νομική έννοια, υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, κατά τις διατάξεις των άρθρων 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ.. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ίδιου Κώδικα, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλoυθα: Την 19-9-2001, ο ηλικίας 31 ετών σύζυγος της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας ..............., εκτελούσε μεταφορές χωμάτων με το υπ΄ αριθμ. κυκλοφ. .............. ανατρεπόμενο φορτηγό αυτοκίνητο της ιδιοκτησίας του από οικόπεδο της συνιδιοκτησίας των ...........

και .................., οι οποίοι με σύμβαση μίσθωσης έργου είχαν αναθέσει στον εναγόμενο και ήδη πρώτο αναιρεσίβλητο, χειριστή και ιδιοκτήτη του με αριθμ. κυκλοφ. ............. μηχανήματος έργων (εκσκαφέα) τη διενέργεια των αναγκαίων για τη θεμελίωση οικοδομής εκσκαφών και ο τελευταίος είχε ζητήσει από τον .............., που διέθετε μηχανήματα εκχωματώσεων και αυτοκίνητο για τις μεταφορές τους και αναλάμβανε εργολαβικά σχετικές εργασίες, να διαθέσει το φορτηγό αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο ίδιος, για τη μεταφορά των προϊόντων των εκσκαφών.

Το παραπάνω μηχάνημα ήταν ασφαλισμένο για την αστική ευθύνη από ατυχήματα σε τρίτους στην δεύτερη εναγομένη και ήδη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία. Την 16.45' ώρα της παραπάνω ημέρας, αφού ολοκληρώθηκε η φόρτωση των χωμάτων στο φορτηγό του ............. και ενώ αυτός βρισκόταν στο πίσω μέρος του φορτηγού και επιχειρούσε να καλύψει με δίχτυ το φορτίο για την ασφαλή μεταφορά του, ο χειριστής του εκσκαφέα που εξακολουθούσε να εργάζεται για τη συγκέντρωση των χωμάτων που θα μετέφερε το επόμενο φορτηγό αυτοκίνητο, κατά την περιστροφική κίνηση του εκσκαφέα συμπίεσε και συνέθλιψε τον ...............

και επέφερε σ' αυτόν θανατηφόρες σωματικές κακώσεις. Συνυπαίτιοι του παραπάνω ατυχήματος είναι ο πρώτος αναιρεσίβλητος ο οποίος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει ως μέσος συνετός οδηγός και χειριστής μηχανήματος ενώ γνώριζε ότι το φορτηγό αυτοκίνητο είχε σταθμεύσει σε ελάχιστη απόσταση από το φορτωτή δεν συνέστησε την απομάκρυνσή του, σε ασφαλή θέση και προέβη σε περιστροφή του εκσκαφέα χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι είχε απομακρυνθεί το φορτηγό αυτοκίνητο του ...............

και δεν υπήρχαν στο χώρο που κάλυπτε ο εκσκαφέας κατά τις περιστροφικές κινήσεις του άτομα από εκείνα που βρισκόταν στο οικόπεδο. Από την άλλη πλευρά ο θανών, ο οποίος ενώ από προσωπική πείρα, ως χειριστής παρόμοιου μηχανήματος, γνώριζε τον τρόπο λειτουργίας του παραπάνω μηχανήματος, και τους από αυτήν κινδύνους, από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει, αν και γνώριζε ότι ο εσκαφέας ήταν σε λειτουργία και υπήρχε το ενδεχόμενο της περιστροφής του και ότι το πίσω μέρος του φορτηγού αυτοκινήτου, το oποίo ο ίδιος είχε ακινητοποιήσει προς φόρτωση, απείχε ελάχιστα από τον εκσκαφέα, παρά την ύπαρξη ελεύθερου χώρου, αντί να απομακρύνει σε ασφαλή απόσταση το φορτηγό αυτοκίνητο και να ασχοληθεί ακολούθως με την επικάλυψη του φορτίου, επιχείρησε να καλύψει το φορτίο στη θέση που βρισκόταν το φορτηγό χωρίς προηγουμένως να κάνει γνωστή τη πρόθεσή του αυτή στον πρώτο αναιρεσίβλητο και εισχώρησε στο μεταξύ του εκσκαφέα και του φορτηγού ελάχιστο κενό των 30 εκατοστών του μέτρου με αποτέλεσμα όταν ο ως άνω αναιρεσίβλητος προέβη σε περιστροφή, να υποστεί πολλαπλές κακώσεις πνευμόνων και καρδίας και να επέλθει ο θάνατός του.

Ενόψει των περιστάσεων αυτών η συνυπαιτιότητα του μεν πρώτου αναιρεσίβλητου, χειριστή, εκτιμάται σε 40% ενώ με το υπόλοιπο 60% βαρύνεται ο θανών. Έτσι που με βάση τις πιο πάνω παραδοχές έκρινε το Εφετείο και στη συνέχεια, κατά μερική παραδοχή της ένστασης συνυιπαιτιότητας πoυ πρότειναν οι αναιρεσίβλητοι, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή της αναιρεσείουσας, διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της συνυπαιτιότητας του θανάσιμα τραυματισθέντος συζύγου της αναιρεσείουσας αναφορικά με την επέλευση του ένδικου ατυχήματος.

Ειδικότερα ενώ δέχεται ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος ιδιοκτήτης και χειριστής του μηχανήματος έργων (εκσκαφέα), γνώριζε ότι καθόλη τη διάρκεια της επίμαχης ημέρας αμέσως μετά την ολοκλήρωση κάθε φόρτωσης των προϊόντων των εκσκαφών στο, σε απόσταση 0,30 εκατοστών του μέτρου περίπου, ευρισκόμενο φορτηγό αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του θανόντος, ο τελευταίος μετέβαινε στο πίσω μέρος του, μη μετακινηθέντος εν τω μεταξύ, φορτηγού αυτοκινήτου προκειμένου να καλύψει με δίχτυ το φορτίο για την ασφαλή μεταφορά του, αναμένοντας, μάλιστα την απομάκρυνση του φορτηγού για να θέσει και πάλι σε λειτουργία τον εκσκαφέα για τη φόρτωση χωμάτων στο αμέσως επόμενο φορτηγό αυτοκίνητο, δεν επεξηγεί γιατί κατά την τελευταία φόρτωση χωμάτων στο φορτηγό αυτοκίνητο που έλαβε χώρα περί ώρα 16.45 της ίδιας ημέρας, ήταν υποχρεωμένο το θύμα… είτε, να γνωστοποιήσει στον μεγάλης πείρας, χειριστή του εκσκαφέα τη γνωστή από τις πρωϊνές ώρες πρόθεσή του ότι θα κινηθεί στο πίσω μέρος του φορτηγού αμέσως μετά τη φόρτωση για να καλύψει το φορτίο με δίχτυ, είτε να μετακινήσει το φορτηγό σε άλλη θέση για να τοποθετήσει με ασφάλεια το δίχτυ, ενόψει, μάλιστα και του ότι δεν αναφέρεται στις παραδοχές του Εφετείου το μήκος και ο όγκος του φορτηγού αυτοκινήτου, καθώς και η επιφάνεια του ελεύθερου χώρου του οικοπέδου, για την ασφαλή μετακίνηση αυτού.

΄Ετσι, όμως, καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχός του ως άνω κρίσιμου ζητήματος της συνυπαιτιότητας που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συνεπώς ο μοναδικός λόγος αναίρεσης του κυρίως δικογράφου, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ.

για εκ πλαγίου παραβίαση των προαναφερομένων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), η οποία κατέθεσε και προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Αναιρεί την 604/2005 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

-

Παραπέμπει την υπόθέση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

-

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα (1.640) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Ιουνίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ