1344/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1344 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1344/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Μπιχάκη Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου), Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Διονυσία Μπιτζούνη και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριο του, στις 21 Οκτωβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Α. Χ. του Χ., κατοίκου ..., 2.Ι. Χ. του Χ., κατοίκου ..., 3.Σ. Χ. του Χ., κατοίκου ..., 4.Κ. Χ. του Χ., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξούσιου δικηγόρου Ιωάννη Θεοφιλόπουλου.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Π. Π. του Ν., κατοίκου ..., 2.Δ. Π. του Ε., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Μάρθας Κωτσίδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22.11.2011 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 118/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 55/2014 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25.9.2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Διονυσία Μπιτζούνη ανέγνωσε την από 12.10.2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

Σκέφθηκε κατά το νόμο Με την κρινόμενη από 25.9.2014 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 55/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, η οποία αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης δικαστικής διαδρομής, όπως αυτή προκύπτει από την επιτρεπτή, κατ’ άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων.

Οι αναιρεσείοντες στην παρούσα δίκη, Α. Χ., Ι. Χ., Σ. Χ., και Κ. Χ. με την από 7.11.2011 αγωγή τους, όπως προκύπτει από την εκτίμηση του δικογράφου τους, ισχυρίσθηκαν ότι κατέστησαν συγκύριοι κατ’ ισομοιρία με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας της περιγραφόμενης εδαφικής λωρίδας, που βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης της Πτολεμαΐδας και ότι εσφαλμένα η εδαφική αυτή λωρίδα καταχωρίσθηκε στα Κτηματολογικά Φύλλα των Βιβλίων του Κτηματολογικού Γραφείου Εορδαίας ως τμήμα του γειτονικού ακινήτου των εναγομένων, ήδη αναιρεσιβλήτων.

Με βάση τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά, οι ενάγοντες - νυν αναιρεσείοντες ζητούσαν, να αναγνωρισθούν κύριοι του παραπάνω ακινήτου, εμβαδού 89 τ.μ. και να διορθωθεί σχετικώς η προαναφερόμενη εσφαλμένη πρώτη κτηματολογική εγγραφή. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο (Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης), όπως προκύπτει από την επισκόπηση της 118/2013 απόφασής του, απέρριψε την αγωγή ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη, καθόσον έκανε δεκτή ως νόμιμη και βάσιμη την ένσταση ιδίας κυριότητας των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων και ειδικότερα έκρινε ότι, μολονότι οι ενάγοντες νεμόμενοι το επίδικο διανοία κυρίων για χρονικό διάστημα πέραν της εικοσαετίας μέχρι τον Ιούνιο του 2000, χωρίς ποτέ να οχληθούν από τους εναγομένους με οποιοδήποτε τρόπο, κατέστησαν συγκύριοι αυτού με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, στη συνέχεια δέχθηκε ότι αυτοί απώλεσαν τη νομή τους και δεδομένου ότι οι εναγόμενοι - εφεσίβλητοι απέδειξαν ότι κατέστησαν συγκύριοι του επίδικου με παράγωγο τρόπο σε μεταγενέστερο χρόνο της κτήσης κυριότητας των αντιδίκων τους, δέχθηκε την ένσταση ιδίας κυριότητας των εναγομένων - εφεσιβλήτων και απέρριψε την αγωγή.

Κατά της ως άνω αποφάσεως, οι αναιρεσείοντες - ενάγοντες άσκησαν την από 30.07.2013 έφεσή τους, προσβάλλοντας αποκλειστικά και μόνο το κεφάλαιο της πρωτόδικης απόφασης, με το οποίο έγινε δεκτή η ένσταση ιδίας κυριότητας των αναιρεσιβλήτων και ειδικότερα παραπονούμενοι ότι η πρωτόδικη απόφαση κατά ψευδή ερμηνεία και κακή εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 1033 και 1041 επ.

του ΑΚ αλλά και κατ’ εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων δέχθηκε ως νομικά και ουσιαστικά βάσιμη την ένσταση ιδίας κυριότητας, την οποίαν προέβαλαν οι νυν αναιρεσίβλητοι και αιτούμενοι την μερική εξαφάνιση της εν λόγω απόφασης κατά το προαναφερόμενο κεφάλαιο της κρίσης της. Επί της εν λόγω εφέσεως, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 55/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, η οποία δέχθηκε την έφεση των αναιρεσειόντων, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και εν συνεχεία απέρριψε κατ’ ουσίαν την αγωγή αυτών.

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνονται οι ηττηθέντες εκκαλούντες - ενάγοντες με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνάται στη συνέχεια ο διατυπούμενος δι’ αυτής μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με βάση τις ακόλουθες αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της, κατ’ ακριβή κατά τούτο αντιγραφή τους: Ειδικότερα το εφετείο (Μονομελές Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας), όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, δέχθηκε την έφεση των αναιρεσειόντων - εκκαλούντων - εναγόντων, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και αφού εξέτασε εκ νέου την ιστορική βάση της αγωγής, ακολούθως δέχθηκε τα ακόλουθα: "...ότι οι εκκαλούντες (νυν αναιρεσείοντες) δεν απέκτησαν την κυριότητα του επίδικου ακινήτου, που ανήκει στους εφεσιβλήτους (νυν αναιρεσιβλήτους) και απέρριψε κατ’ ουσίαν την αγωγή.

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., "πράγματα" που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης είναι και οι λόγοι έφεσης, που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (ΟλΑΠ 25/2003). Γι’ αυτό, η παραδοχή από το εφετείο ανύπαρκτου λόγου έφεσης, η επανάκριση κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης έξω από τα όρια της έφεσης ή η μη λήψη υπ’ όψη λόγου έφεσης, συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη λόγο αναιρέσεως, εκτός αν πρόκειται για λόγο εφέσεως που όφειλε να ερευνήσει και αυτεπαγγέλτως το δευτεροβάθμιο δικαστήριο (ΑΠ 1677/2010, 1255/2009).

Περαιτέρω, από τα άρθρα 522, 524, 535 παρ.1, 536 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στα όρια που καθορίζονται από αυτήν και τους πρόσθετους λόγους στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το οποίο έχει, ως προς την αγωγή, την αυτή, όπως και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο εξουσία σχετικά με το νόμω βάσιμο, το ορισμένο και το παραδεκτό της αγωγής και μπορεί αν ο εκκαλών παραπονείται για την κατ’ ουσίαν απόρριψη της αγωγής του να εξετάσει αυτεπάγγελτα και να την απορρίψει μετ’ εξαφάνιση της εκκαλουμένης, ως μη νόμιμη χωρίς έτσι να γίνεται η εκδιδόμενη απόφαση επιβλαβέστερο γι’ αυτόν.

Από τις ίδιες ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι το Εφετείο μετά την εξαφάνιση της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου κατά παραδοχή λόγου έφεσης και τη διακράτηση από αυτό της υπόθεσης για περαιτέρω εκδίκαση δεν δεσμεύεται πλέον από την αρχή της μη χειροτέρευσης του εκκαλούντος, η εξουσία του όμως αυτή να εξετάζει τα θέματα που υποβλήθηκαν πρωτοδίκως τελεί υπό τον περιορισμό του άρθρου 522 Κ.Πολ.Δ.

δηλαδή στο μέτρο που η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους. Η τελευταία αυτή διάταξη ρυθμίζει ειδικώς, σε σχέση με την έφεση, την καθιερούμενη από το άρθρο 106 του Κ.Πολ.Δ. γενική αρχή της διάθεσης, σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο ενεργεί μόνον ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Έτσι το Εφετείο κρίνει αν οι κατώτεροι δικαστές απεφάσισαν ορθώς ή μη επί τη βάσει των εκτιθεμένων στην έφεση λόγων, ήτοι των αποδιδομένων από τον εκκαλούντα στην πρωτόδικη απόφαση σφαλμάτων και παραλείψεων, τα οποία συνιστούν τη νομική βάση της εφέσεως. Επομένως, σφάλματα ή παραλείψεις μη προσβληθέντα υπό του διαδίκου με λόγους εφέσεως δεν μπορούν να εξετασθούν αυτεπάγγελτα υπό του Εφετείου ούτε συγχωρείται σ’ αυτό, αν τα διαπιστώσει, να απαγγείλει την εξαφάνιση της εκκληθείσας απόφασης (ΑΠ 892/2013 - 878/2000 - 192/1998 - 1326/1984 ΝοΒ 33, 997).

Όταν λοιπόν το εκκληθέν με την έφεση κεφάλαιο της πρωτοβάθμιας αποφάσεως αφορά αξίωση της αγωγής, η οποία έγινε μερικά δεκτή και απορρίφθηκε κατά το υπόλοιπο, ναι μεν μεταβιβάζεται ολόκληρο το κεφάλαιο αδιαιρέτως στο Εφετείο (γι’ αυτό μπορεί να ασκηθεί αντέφεση, καθόσον αφορά στο μέρος του αιτήματος που έγινε δεκτό), το Εφετείο όμως μπορεί να το εξετάσει μόνον κατά το μέρος που πλήττεται με έφεση ή αντέφεση.

Λόγοι δε έφεσης δεν είναι παραδεκτοί (και αν καθ’ υπόθεση υποβάλλονται) εφόσον αναφέρονται στο μέρος του κεφαλαίου της εκκαλουμένης που ωφελεί τον εκκαλούντα. Έτσι οι μόνοι δυνάμενοι να υποβληθούν παραδεκτώς λόγοι θα αφορούν, κατ’ ανάγκη την βλαπτική για τον εκκαλούντα διάταξη ως προς την οποία και μόνο έχει έννομο συμφέρον να ασκήσει έφεση, γι’ αυτό και σε περίπτωση παραδοχής κάποιου από τους λόγους της έφεσης η εξαφάνιση της απόφασης θα είναι μερική, αποκλειομένης της αποδικάσεως του μέρους του κεφαλαίου που επιδικάστηκε με μόνη την έφεση του ενάγοντος - εκκαλούντος και χωρίς την άσκηση έφεσης ή αντέφεσης από τον εφεσίβλητο - εναγόμενο (ΑΠ 12/1992 ΕλλΔνη 34,347).

Αν εξετασθούν σφάλματα ή παραλείψεις, που δεν προτάθηκαν με λόγο έφεσης ή αντέφεσης και μεταρρυθμισθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, το εφετείο, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, υποπίπτει στην αναιρετική πλημμέλεια της, κατά το άρθρο 559 αρ. 8 του Κ.Πολ.Δ., λήψης υπόψη πραγμάτων που δεν προτάθηκαν.

Εν όψει των ανωτέρω, κρίνοντας, ως προαναφέρθηκε, το Εφετείο εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και ως προς το μη προσβαλλόμενο με λόγο έφεσης κεφάλαιο και αφού εξέτασε εκ νέου την ιστορική βάση της αγωγής, καίτοι με την έφεσή τους οι ενάγοντες - εκκαλούντες - νυν αναιρεσείοντες ρητώς δεν προέβαλαν σφάλματα ή παραλείψεις όσον αφορά στην αντίστοιχη κρίση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, αφού άλλωστε δεν είχαν και έννομο συμφέρον προς τούτο, αλλά ούτε και οι εναγόμενοι - εφεσίβλητοι - νυν αναιρεσίβλητοι είχαν ασκήσει δική τους έφεση ή αντέφεση, ακολούθως δέχθηκε τα ακόλουθα: "...ότι οι εκκαλούντες (νυν αναιρεσείοντες) δεν απέκτησαν την κυριότητα του επίδικου ακινήτου, που ανήκει στους εφεσιβλήτους (νυν αναιρεσιβλήτους) και απέρριψε κατ’ ουσίαν την αγωγή, υποπίπτοντας έτσι στην αναιρετική πλημμέλεια της λήψης υπόψη πράγματος (λόγου έφεσης) που δεν προτάθηκε.

Επομένως ο μοναδικός από το άρθρο 559 αρ. 8 του Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος και γι’ αυτό πρέπει να γίνει δεκτός. Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρα 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες (άρθρ. 495 παρ.4 Κ.Πολ.Δ.).

Επίσης πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι να καταβάλουν τη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 55/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στoυς καταθέσαντες αναιρεσείοντες.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Νοεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Νοεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ