133/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 133 / 2023 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 133/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου - Εισηγήτρια, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Μαρί Δεργαζαριάν, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Ιανουαρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ" και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Καραγιάννη. Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "....", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σταύρο Κιτσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-12-2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1797/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 3945/2020 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-7-2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 27/7/2020 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 3945/2020 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία το Δικαστήριο, αφού έκανε δεκτή την έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης κατά της με αριθμό 1797/2018 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε δεχθεί την από 1612//2016 αγωγή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας, με την οποία ζητούσε, υπό την ιδιότητά της ως ανεξάρτητη παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση της εναγομένης, ως ανεξάρτητης διαχειρίστριας του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, να της καταβάλει τα αιτούμενα ποσά, που αφορούν τόκους υπερημερίας και θετική της ζημία, προερχόμενα από την υφιστάμενη μεταξύ των μερών Σύμβαση Διαχείρισης άλλως κατά τις διατάξεις περί σύμβασης εντολής άλλως των περί αδικοπραξίας, εξαφάνισε την εκκαλουμένη και απέρριψε την αγωγή.

Η αίτηση έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί κοινωνικό αγαθό ζωτικής σημασίας ουσιώδες για την αξιοπρεπή διαβίωση του ανθρώπου υπό τα σύγχρονα δεδομένα.

Κατά συνέπεια η απόλαυση του αγαθού της ηλεκτρικής ενέργειας καταλαμβάνεται από το προστατευτικό βεληνεκές του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος, το οποίο εγγυάται την αξία της προστασίας του ανθρώπου (βλ. ΟλΣτΕ 1972/2012). Η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί, επίσης, ένα οικονομικό αγαθό με ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά.

Σε αντίθεση με το χρήμα ή άλλα αγαθά δεν μπορεί να αποθηκευτεί σε μεγάλες ποσότητες ικανές να καλύψουν την μεταβαλλόμενη ζήτηση εντός της ημέρας, της εβδομάδας και του έτους λόγω οικονομικών κύκλων (λ.χ. εργάσιμες ή μη ημέρες), λόγω φυσικών κύκλων (λ.χ. ημέρα/νύκτα) και λόγω εποχιακών κύκλων (λ.χ. θερμοκρασία/ ηλιοφάνεια).

Η παραγωγή και η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας, συνεπώς, πρέπει να προσανατολίζεται στη ζήτηση σε πραγματικό χρόνο. Αυτός ο θεμελιώδης φυσικός - τεχνικός περιορισμός έχει ως αποτέλεσμα ότι η ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να παράγεται τη στιγμή που καταναλώνεται και αντιστρόφως. Η προσφορά και η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να εξισορροπούνται αδιαλείπτως.

Η ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μεταφερθεί από την παραγωγή στην κατανάλωση μέσω ενός συνδυασμού δικτύων ειδικών αγωγών υπερυψηλής, υψηλής, μέσης και χαμηλής τάσης. Έτσι στην οικονομική αλυσίδα δημιουργίας πρόσθετης αξίας, τη φάση της παραγωγής διαδέχονται ως δεύτερο και τρίτο επίπεδο η μεταφορά και η διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Για τη μεταφορά χρησιμοποιείται το Σύστημα Μεταφοράς, το οποίο λειτουργεί σε υπερυψηλή και υψηλή τάση, ώστε η ηλεκτρική ενέργεια να μεταφέρεται με τη χαμηλότερη δυνατή αντίσταση και, επομένως, με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Τις δε ανάγκες της διανομής εξυπηρετεί το δίκτυο Διανομής, το οποίο, ύστερα από το μετασχηματισμό της ενέργειας σε μέση και χαμηλή τάση, διανέμει την ηλεκτρική ενέργεια μέχρι του τελικού σημείου της κατανάλωσης.

Στις απαρχές του 21ου αιώνα η εντεινόμενη ανησυχία για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης ορυκτών καυσίμων οδήγησε σε μεταστροφή των προτεραιοτήτων της ενεργειακής πολιτικής. Η διεύρυνση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κρίθηκε ιδιαιτέρως σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως η πλέον πρόσφορη απάντηση στην πρόκληση απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) κατέγραψε σε θεσμικό επίπεδο τη διακήρυξη αυτού του θεμελιώδους μετασχηματισμού. Το άρθρο 194 παρ. 1 ΣΛΕΕ τάσσει ειδικότερα ένα τετραπλό συνδυασμό στόχων για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας. Πρόκειται για τη διασφάλιση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας, τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, την προώθηση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας, της εξοικονόμησης ενέργειας και της ανάπτυξης νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προώθηση της διασύνδεσης των ενεργειακών δικτύων.

Σε εθνικό επίπεδο αρμόδια για τη ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενεργείας είναι η ίδια η Πολιτεία. Η δημόσια παρέμβαση κρίνεται αναγκαία ιδίως λόγω της βαρύνουσας σημασίας της ηλεκτρικής ενέργειας για την κοινή ωφέλεια και το δημόσιο συμφέρον. Ειδικότερα η κανονιστική παρέμβαση της Πολιτείας στην οργάνωση και λειτουργία της αγοράς ενέργειας επιτυγχάνεται με την ανάθεση αρμοδιοτήτων στην ανεξάρτητη διοικητική αρχή με τίτλο "Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας", η λειτουργία της οποίας βασίζεται στις αναλυτικές προβλέψεις του ν. 4001/2011.

Με την Οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Ε 27/30-1-1997) θεσπίσθηκαν κοινοί κανόνες για την παραγωγή, τη μεταφορά και τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να δημιουργηθεί σταδιακά μια εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι δραστηριότητες αυτές (παραγωγή, μεταφορά και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας) να καταστούν περισσότερο αποδοτικές με παράλληλη ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και με σεβασμό της προστασίας του περιβάλλοντος (αιτιολογική σκέψη 4).

Η Οδηγία αυτή μεταφέρθηκε στην εθνική έννομη τάξη με τον Ν. 2773/1999 "Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας - Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις" (Α' 286). Με το π.δ/μα 328/2000 (Α' 268) συστήθηκε, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 14 του νόμου αυτού (άρθρο 7 της Οδηγίας 96/92), ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "...), με σκοπό την - κατόπιν άδειας διαχείρισης και εκμετάλλευσης του συστήματος χορηγούμενης από τον Υπουργό Ανάπτυξης ύστερα από γνώμη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (Ρ.Α.Ε.) και έναντι ανταλλάγματος προς την αποκλειστική κυρία αυτού, την ΔΕΗ ΑΕ (άρθρα 12 και 18) - λειτουργία, εκμετάλλευση, διασφάλιση της συντήρησης και μέριμνα για την ανάπτυξη του Συστήματος (δηλαδή των γραμμών υψηλής τάσης, των εγκατεστημένων στην Ελληνική επικράτεια διασυνδέσεων, χερσαίων ή θαλάσσιων και όλων των εγκαταστάσεων, εξοπλισμού και εγκαταστάσεων ελέγχου που απαιτούνται για την ομαλή, ασφαλή και αδιάλειπτη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας από έναν σταθμό παραγωγής σε έναν υποσταθμό, από έναν υποσταθμό σε έναν άλλο ή προς ή από οποιαδήποτε διασύνδεση και των έργων διασύνδεσης μη διασυνδεδεμένων νησιών (σχετ.

άρθρο 2 του Ν. 2773/1999, όπως αντικ. με το άρθρο 23 παρ. 4 του Ν. 3175/2003, Α' 207, ήδη δε άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιε του Ν. 4001/2011, Α' 179, για το Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας - ...) σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς και των διασυνδέσεών τους με άλλα δίκτυα για να διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια με τρόπο επαρκή, ασφαλή, οικονομικά αποδοτικό και αξιόπιστο (άρθρο 15).

Στο άρθρο 16 προβλέφθηκε ότι το Ελληνικό Δημόσιο θα κατείχε ποσοστό τουλάχιστον 51% του μετοχικού κεφαλαίου της εν λόγω εταιρείας, αρχικά ανερχόμενου σε 100.000.000 δραχμές, η δε ΔΕΗ ΑΕ (εφόσον το επιθυμούσε) ποσοστό έως 49%. Περαιτέρω προβλέφθηκε και δυνατότητα κάλυψης του ως άνω ποσοστού (έως 49%) από κατόχους άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδεδεμένους στο Σύστημα, μεταξύ των οποίων και η ΔΕΗ ΑΕ, αναλόγως της παραγωγικής τους δυναμικότητας και, συνεκδοχικά, σταδιακός περιορισμός του προαναφερόμενου ποσοστού 49% αυτής επί του αρχικού κεφαλαίου.

Στη συνέχεια, με την Οδηγία 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου "σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας 96/92/ΕΚ" (ΕΕΕ 176, 15-7-2003 σελ. 37 επ) επιχειρήθηκε η δεύτερη φάση ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το άνοιγμα της οποίας στον ανταγωνισμό είχε ξεκινήσει με την Οδηγία 96/92 ΕΚ.

Σύμφωνα με τον πρωταρχικό στόχο της Οδηγίας 2003/54 ΕΚ, που είναι η δημιουργία εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, απαιτείται πλήρης, αλλά σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο στόχος αυτός του κοινοτικού νομοθέτη, που προϋποθέτει τη σταδιακή εξάλειψη των εμποδίων του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, εκφράζεται ειδικότερα στο άρθρο 21 της Οδηγίας, σύμφωνα με το οποίο, η ελεύθερη επιλογή του προμηθευτή από τους καταναλωτές, αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της διαδικασίας ελευθέρωσης.

Προς τούτο, το άρθρο αυτό προβλέπει, θέτοντας ένα σταδιακό χρονοδιάγραμμα, ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους μέχρι την 1η-7-2007. Η εν λόγω Οδηγία περιέχει επίσης συγκεκριμένες ρυθμίσεις που εκφράζουν τη βούληση εναρμόνισης μεταξύ των αναγκών της ελεύθερης αγοράς και εκείνων της δημόσιας υπηρεσίας.

Για τη μεταφορά της Οδηγίας 2003/54/ΕΚ στην ελληνική έννομη τάξη εκδόθηκε ο Ν. 3426/2005 "Επιτάχυνση της διαδικασίας για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας" (Α' 309), με τον οποίο επήλθαν ευρείες τροποποιήσεις στο Ν. 2773/1999. Με το άρθρο 12 του Ν. 3426/2005 προβλέφθηκε η έως την 1η-7- 2007 ανάληψη από τη ..., με την επωνυμία "...

Α.Ε.), των αρμοδιοτήτων και του διαχειριστή του Δικτύου, δηλαδή του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ ΑΕ που είναι εγκατεστημένο στην ελληνική επικράτεια, αποτελείται από γραμμές μέσης και χαμηλής τάσης και εγκαταστάσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο αυτό (σχετ.

άρθρο 2 του Ν. 2773/1999, όπως τροποποιήθηκε με άρθρο 1 του Ν. 3426/2005 και ήδη άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιδ του Ν. 4001/2011 για το Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας-ΕΔΔΗΕ), ασκούμενων μέχρι τότε από τη ΔΕΗ ΑΕ (άρθρα 21, 22 του Ν. 2773/1999), η οποία εξακολούθησε να ασκεί τη διαχείριση του δικτύου μη διασυνδεδεμένων νησιών (άρθρο 14 του Ν. 3426/2005), δηλαδή των νησιών της ελληνικής επικράτειας, των οποίων το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνδέεται με το Σύστημα μεταφοράς και το Δίκτυο διανομής της ηπειρωτικής χώρας (άρθρο 2 του Ν. 2773/1999 και ήδη 2 παρ. 3 περ.

κβ του Ν. 4001/2011). Επακολούθησε η, εντασσόμενη στην τρίτη ενεργειακή δέσμη μέτρων που εφαρμόζεται σήμερα, Οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης-6-2009 (ΕΕΕ 211, 14-8-2009 σελ. 55 επ) σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της Οδηγίας 2003/54/ΕΚ, καθώς και ο Κανονισμός 714/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης-7-2009.

Η ως άνω Οδηγία ενσωματώθηκε στην Ελληνική έννομη τάξη με το Ν. 4001/2011 "Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις" (Α' 179), στον οποίο περιέχονται, μεταξύ άλλων, οι εξής βασικές ρυθμίσεις: Άρθρο 1: "Οι δραστηριότητες της παραγωγής, της προμήθειας, της αγοράς, της μεταφοράς και της διανομής Φυσικού Αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και της αποθήκευσης και της υγροποίησης Φυσικού Αερίου και της αεριοποίησης υγροποιημένου Φυσικού Αερίου εντός της Ελληνικής Επικράτειας ασκούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Οι δραστηριότητες αυτές είναι κοινής ωφέλειας και τελούν υπό την εποπτεία του Κράτους". Άρθρο 2. Ορισμοί: 1. "Για την εφαρμογή του παρόντος νόμου οι όροι που χρησιμοποιούνται στις διατάξεις αυτού έχουν την ακόλουθη έννοια : (ιε) Πελάτης χονδρικής: Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προμηθεύεται Φυσικό Αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια με σκοπό τη μεταπώλησή τους εντός ή εκτός του συστήματος όπου είναι εγκατεστημένο, (κα) Προμήθεια:

Η πώληση, περιλαμβανομένης της μεταπώλησης, Φυσικού Αερίου (περιλαμβανομένου του συμπιεσμένου Φυσικού Αερίου και του ΥΦΑ, ακόμη και για λόγους χρήσης του ως καυσίμου σε κινητήρες μέσων θαλάσσιας και χερσαίας μεταφοράς) και ηλεκτρικής ενέργειας σε Πελάτες, (κβ) Προμηθευτής: Το φυσικό και νομικό πρόσωπο που ασκεί δραστηριότητα Προμήθειας Φυσικού Αερίου ή και Ηλεκτρικής Ενέργειας". 3.

Ορισμοί που αναφέρονται ιδίως στην ηλεκτρική ενέργεια: "(η) Διασυνδεδεμένο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας: ένα σύνολο συστημάτων μεταφοράς και δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με μία ή περισσότερες διασυνδέσεις, (ι) Διαχειριστής δικτύου διανομής: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση, την παροχή πρόσβασης σε πελάτες και παραγωγούς που συνδέονται σε αυτό και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του δικτύου διανομής σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα δίκτυα διανομής και συστήματα μεταφοράς, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του δικτύου να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση υπηρεσιών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, (ια) Διαχειριστής συστήματος μεταφοράς:

κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα, και για την μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση υπηρεσιών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, (ιδ) Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ):

είναι το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ ΑΕ που είναι εγκατεστημένο στην Ελληνική Επικράτεια, το οποίο αποτελείται από γραμμές μέσης και χαμηλής τάσης και εγκαταστάσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από γραμμές και εγκαταστάσεις υψηλής τάσης που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο αυτό.

Το Δίκτυο, εκτός από το δίκτυο των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών, συνδέεται στο ... μέσω των υποσταθμών υψηλής τάσης και μέσης τάσης (ΥΤ/ΜΤ) ....., (ιε) Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (...): είναι οι γραμμές υψηλής τάσης, οι εγκατεστημένες στην Ελληνική Επικράτεια διασυνδέσεις, χερσαίες ή θαλάσσιες και όλες οι εγκαταστάσεις, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις ελέγχου που απαιτούνται για την ομαλή, ασφαλή και αδιάλειπτη διακίνηση ηλεκτρικής ενέργειας από έναν σταθμό παραγωγής σε έναν υποσταθμό, από έναν υποσταθμό σε έναν άλλο ή προς ή από οποιαδήποτε διασύνδεση. ..... (ιζ) Επικουρική υπηρεσία:

κάθε υπηρεσία που είναι αναγκαία για τη διαχείριση συστήματος μεταφοράς ή δικτύου διανομής, όπως η ρύθμιση της τάσης, η ρύθμιση της συχνότητας, η παροχή εφεδρειών, η παροχή άεργου ισχύος, η επανεκκίνηση του Συστήματος Μεταφοράς, μετά από διακοπή και η παρακολούθηση της διακύμανσης του φορτίου, (κζ) Παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας:

κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο παράγει ηλεκτρική ενέργεια, (κη) Πρόσβαση: είναι η σύνδεση με το Σύστημα Μεταφοράς και το Δίκτυο Διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και η χρήση αυτών, (κθ) Σύμβαση Προμήθειας ηλεκτρικής ενεργείας: η σύμβαση για την προμήθεια ηλεκτρικής ενεργείας, μη συμπεριλαμβανομένου παραγώγου ηλεκτρικής ενέργειας, (λ) Χρήστης συστήματος:

το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που τροφοδοτεί με ηλεκτρική ενέργεια ένα σύστημα μεταφοράς ή δίκτυο διανομής ή που τροφοδοτείται από ένα τέτοιο σύστημα ή δίκτυο". Άρθρο 3: "Η άσκηση Ενεργειακών Δραστηριοτήτων τελεί υπό την εποπτεία του Κράτους, η οποία ασκείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ)".

Με την ψήφιση και δημοσίευση του ως άνω νόμου (4001/2011), ενισχύθηκε η απελευθέρωση στην Ελλάδα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, βασικός δε παράγοντας της απελευθέρωσης αυτής ήταν ο αποτελεσματικός διαχωρισμός των δραστηριοτήτων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, από τις δραστηριότητες παραγωγής και προμήθειας.

Πλέον συγκεκριμένα, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, μπορεί σχηματικά να διαρθρωθεί σε τέσσερις (4) διακεκριμένους πυλώνες και δη: α) την Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες/εργοστάσια παραγωγής, β) την Μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από τους Παραγωγούς, μέσω του Συστήματος μεταφοράς υψηλής τάσης, γ) τη Διανομή ηλεκτρικής ενέργειας προς τους τελικούς χρήστες, μέσω του δικτύου διανομής μέσης και χαμηλής τάσης και δ) την Προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας από επιχειρήσεις, μέσω των οποίων αυτή διοχετεύεται (πωλείται) στους Πελάτες/Καταναλωτές.

Η Παραγωγή και η Προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν ανταγωνιστικές δραστηριότητες, οι οποίες ασκούνται σε περιβάλλον ελεύθερου ανταγωνισμού και διαμορφώνουν, ως επί το πλείστον, τις τιμές κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η Μεταφορά και η Διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, αφορούν τα δίκτυα μέσω των οποίων διοχετεύεται η ηλεκτρική ενέργεια και συνιστούν τον αναγκαίο παράγοντα μεταξύ της Παραγωγής - Προμήθειας και του Καταναλωτή - τελικού χρήστη.

Δηλαδή, η ηλεκτρική ενέργεια, αφού παραχθεί, διοχετεύεται στο Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (...) και μέσω αυτού στο Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ), προκειμένου να φθάσει στον τελικό καταναλωτή. Κομβικό ρόλο στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διαδραματίζουν, ο Ανεξάρτητος Διαχειριστής του ...

και ο Ανεξάρτητος Λειτουργός της Αγοράς. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 94 του Ν. 4001/2011, 1) "Ο Διαχειριστής του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας λειτουργεί, εκμεταλλεύεται, συντηρεί και αναπτύσσει το ..., ώστε να διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια, με τρόπο επαρκή, ασφαλή, αποδοτικό και αξιόπιστο" (παρ. 1), 2) "Ο Διαχειριστής, (α) Διασφαλίζει ότι η μακροχρόνια ικανότητα του συστήματος ανταποκρίνεται σε εύλογες ανάγκες για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, υπό οικονομικά βιώσιμες συνθήκες, λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος, (β) Συμβάλλει στην ασφάλεια του εφοδιασμού, διασφαλίζοντας επαρκή ικανότητα μεταφοράς και την αξιοπιστία του συστήματος, (γ) Παρέχει πρόσβαση στο σύστημα στους κατόχους άδειας παραγωγής, προμήθειας ή εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, σε όσους έχουν νόμιμα εξαιρεθεί από την υποχρέωση κατοχής τέτοιων αδειών και στους Επιλέγοντες Πελάτες, (δ) Επιτρέπει τη σύνδεση του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ) με το ..., σύμφωνα με όσα καθορίζονται στον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Κώδικας Διαχείρισης ...), (ε) Διαχειρίζεται τις ροές της ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα, συνεκτιμώντας τις ανταλλαγές με άλλα διασυνδεδεμένα συστήματα μεταφοράς.

Για τον σκοπό αυτόν μεριμνά για την ασφαλή, αξιόπιστη και αποδοτική λειτουργία του συστήματος, διασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων επικουρικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που παρέχονται μέσω διαχείρισης της ζήτησης, στο βαθμό που η διαθεσιμότητά τους δεν εξαρτάται από άλλο διασυνδεδεμένο σύστημα μεταφοράς, (στ) Καταρτίζει το πρόγραμμα κατανομής των μονάδων παραγωγής που συνδέονται με το σύστημα, προσδιορίζει τη χρήση των διασυνδέσεων με άλλα συστήματα μεταφοράς και κατανέμει σε πραγματικό χρόνο το φορτίο ηλεκτρικής ενέργειας στις διαθέσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του άρθρου 96 του παρόντος νόμου, (ζ) Παρέχει στους Διαχειριστές άλλων συστημάτων μεταφοράς και δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, με τα οποία συνδέεται το Σύστημα, επαρκείς πληροφορίες για την ασφαλή και αποδοτική λειτουργία, καθώς και τη συντονισμένη ανάπτυξη και τη διαλειτουργικότητα του συστήματος και των παραπάνω συστημάτων και δικτύων, (η) Παρέχει έγκαιρα στους χρήστες του συστήματος κάθε αναγκαία πληροφορία για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής πρόσβασής τους στο σύστημα, (θ) Παρέχει τις πάσης φύσεως υπηρεσίες του εφαρμόζοντας διαφανή, αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια, ώστε να αποτρέπεται κάθε διάκριση μεταξύ των χρηστών ή των κατηγοριών χρηστών του Συστήματος και ιδίως κάθε διάκριση υπέρ των συνδεδεμένων με αυτόν επιχειρήσεων, (ι) Εισπράττει τα τέλη πρόσβασης στο Σύστημα και διευθετεί τις χρεοπιστώσεις που του αναλογούν στο πλαίσιο του μηχανισμού αντιστάθμισης μεταξύ διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, σύμφωνα με το άρθρο 13 του Κανονισμού (ΕΚ) 714/2009, (ια) Χορηγεί και διαχειρίζεται την πρόσβαση τρίτων στο σύστημα και παρέχει ειδικά αιτιολογημένες επεξηγήσεις σε περίπτωση άρνησης πρόσβασης, (ιβ) Συμμετέχει σε ενώσεις, οργανώσεις ή εταιρείες, οι οποίες έχουν σκοπό την επεξεργασία και διαμόρφωση κανόνων κοινής δράσης που συντείνουν, στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας, στη δημιουργία ενιαίας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ειδικότερα στον καταμερισμό και την εκχώρηση δικαιωμάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των αντίστοιχων διασυνδέσεων, καθώς και στη διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών για λογαριασμό των ως άνω διαχειριστών και ιδίως στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΣΜ Ηλεκτρικής Ενέργειας), (ιγ) Εκπονεί κάθε έτος, κατόπιν διαβούλευσης με όλους τους υφιστάμενους και μελλοντικούς χρήστες του ..., δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ...), το οποίο υποβάλλει προς έγκριση στη ΡΑΕ και δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 108, (ιδ) Τηρεί τους αναγκαίους διαχειριστικούς λογιστικούς λογαριασμούς για την είσπραξη των εσόδων από τη διαχείριση συμφόρησης των διασυνδέσεων ή άλλων χρεώσεων που προκύπτουν από τη λειτουργία και τη διαχείριση του ..., σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, (ιε) Δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του κατάλογο όλων των εγκεκριμένων από τη ΡΑΕ τιμολογίων με τα οποία χρεώνει τους χρήστες του Συστήματος, (ιστ) Υπολογίζει την Οριακή Τιμή Αποκλίσεων, (ιζ) Διενεργεί την εκκαθάριση των Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης και τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών στο πλαίσιο της διευθέτησης των Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης σε συνεργασία με τον ...

και το Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ. Για τη διενέργεια της διευθέτησης των χρηματικών συναλλαγών, ο Διαχειριστής του ... δύναται : (αα) να συστήνει ή να συμμετέχει σε εταιρείες με εξειδικευμένο σκοπό την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, (ββ) να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, την ως άνω διευθέτηση, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας" (παρ. 2), 3) Ο Διαχειριστής επιτρέπεται να συνάπτει, κατόπιν διαγωνισμού, Συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας, περιλαμβανομένων συμβάσεων διαχείρισης της ζήτησης, μόνον εφόσον αυτό απαιτείται για την παροχή των επικουρικών υπηρεσιών και για τις ανάγκες εξισορρόπησης των αποκλίσεων παραγωγής - ζήτησης κατά τη λειτουργία του συστήματος σε πραγματικό χρόνο και στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του Κώδικα Διαχείρισης του συστήματος σύμφωνα με το άρθρο 96 του παρόντος νόμου (παρ. 3), 4) Ο Διαχειριστής συνεργάζεται με τον ..., σύμφωνα με τις διατάζεις του Κώδικα Συναλλαγών και του Κώδικα Διαχείρισης του συστήματος" (παρ. 4).

Με το άρθρο 97 του Ν. 4001/2011, η διαχείριση και η κυριότητα του ... (προαναφερθέν άρθρο 2 παρ. 3 περ. ιε του Ν. 4001/2011) ανατέθηκε σε εταιρεία με την επωνυμία "Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (...) Α.Ε.". Σημειωτέων ότι, με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς και δη με βάση τα άρθρα 14 και 12 παρ. 1 του Ν. 2773/1999, η εκμετάλλευση και διαχείριση του ...

είχε ανατεθεί στη δημόσια ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Διαχειριστής Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Ανώνυμη Εταιρεία" (...), η κυριότητα δε του ... ανήκε αποκλειστικά στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ ΑΕ). Με τον ως άνω Ν. 4001/2011 μεταβιβάσθηκε στην ... ΑΕ, εκτός από τη διαχείριση του ... (άρθρο 97 παρ. 1) και η κυριότητα του ... (άρθρο 97 παρ. 2), με τη διαδικασία της απόσχισης και εισφοράς του σχετικού κλάδου, ενώ παράλληλα προβλέφθηκαν θεσμικές εγγυήσεις λειτουργικής ανεξαρτησίας (άρθρο 101), ώστε να εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία του έναντι της ΔΕΗ ΑΕ, η οποία αποτελεί Παραγωγό αλλά και Προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας.

Τούτο δε, με βασικό στόχο να τηρείται η αρχή της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να διασφαλίζεται το δικαίωμα πρόσβασης τρίτων, με ίσους όρους, στα φυσικά μονοπώλια, όπως εν προκειμένω, το .... Ειδικότερα, η μεταφορά της διαχείρισης του ... από την ... ΑΕ στην ... ΑΕ, έλαβε χώρα κατά τους ορισμούς του άρθρου 99 του Ν. 4001/2011, σύμφωνα με το οποίο, α) προβλέφθηκε η, εντός τριών μηνών από τη θέση σε ισχύ του εν λόγω νόμου, μεταφορά των οργανωτικών μονάδων και δραστηριοτήτων που αφορούν τη διαχείριση, λειτουργία, ανάπτυξη και συντήρηση του Συστήματος Μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων παγίων, καθώς και του προσωπικού της ...

ΑΕ που απασχολείται στις εν λόγω δραστηριότητες, που συνιστούν πλέον τον Κλάδο Μεταφοράς της ... ΑΕ (παρ. 1), β) οι δραστηριότητες που μεταφέρθηκαν είναι: 1) η δραστηριότητα της Λειτουργίας και Ελέγχου του Συστήματος, 2) η δραστηριότητα Ανάπτυξης και Συντήρησης του Συστήματος, 3) η δραστηριότητα της Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων, 4) η δραστηριότητα Εμπορικών και Ρυθμιζόμενων Θεμάτων εξαιρουμένων των δραστηριοτήτων της περίπτωσης (θ') της παραγράφου 2 του άρθρου 118 και 5) η δραστηριότητα των Μετρήσεων (παρ. 2), γ) η μεταβίβαση αυτή, όσον αφορά τις έννομες σχέσεις, δικαιώματα και υποχρεώσεις που απορρέουν από τις μεταφερόμενες σύμφωνα με την παράγραφο 1 μονάδες και δραστηριότητες (εισφερόμενος κλάδος), εξομοιώνεται με καθολική διαδοχή από την καταχώριση στο μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών της σχετικής εγκριτικής απόφασης (παρ. 3) και δ) προβλέφθηκε η, εντός προθεσμίας τριών μηνών από τη θέση σε ισχύ του εν λόγω νόμου, μεταβίβαση εκ μέρους της ΔΕΗ ΑΕ προς το Ελληνικό Δημόσιο, του συνόλου των μετοχών τις οποίες κατείχε στη ...

ΑΕ που συστήθηκε με το π.δ. 328/2000 (Α' 268) κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρου 14 του ν. 2773/1999, χωρίς αντάλλαγμα (παρ. 6). Σημειωτέων ότι, η ανάληψη των καθηκόντων του Ανεξάρτητου Διαχειριστή του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (...) από την ... ΑΕ, έλαβε χώρα την 1η-2-2012, σύμφωνα με την ΥΑ Δ5-ΗΛ/Β/Φ.1.19/οικ. 1629/24-1-2012 (ΦΕΚ Β' 55).

Κυριότερος πόρος εσόδων της ... ΑΕ, είναι η Χρέωση Χρήσης Συστήματος, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 15 του Ν. 4001/2011 (ως "τιμολόγια μη ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων") και εξειδικεύεται στο άρθρο 275 του Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, για τον οποίο θα γίνει λόγος κατωτέρω.

Η χρέωση αυτή αντιστοιχεί στις υπηρεσίες πρόσβασης που παρέχει η ... ΑΕ στο ..., το ύψος των σχετικών "μη ανταγωνιστικών τιμολογίων" ορίζεται με βάση συγκεκριμένη μεθοδολογία την οποία καθορίζει η (Ανεξάρτητη) Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) σύμφωνα με τα άρθρα 15 και 140 του Ν. 4001/2011, το αντίστοιχο δε κόστος μετακυλίεται στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω των τιμολογίων των Προμηθευτών.

Προσέτι, άλλες χρεώσεις στις οποίες προβαίνει η ... ΑΕ σε σχέση με τις παρεχόμενες από αυτή υπηρεσίες, είναι, α) τα διασυνοριακά δικαιώματα (ετήσια και μηνιαία) για τις υπηρεσίες κατανομής χωρητικότητας των διασυνοριακών συνδέσεων του Συστήματος Μεταφοράς (γραμμών), αφού το εν λόγω Σύστημα έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα και β) οι Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης που συνιστούν ρυθμιστικές χρεώσεις, ως ένα είδος ποινής, που επιβάλλεται στους Συμμετέχοντες στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, για τη μη τήρηση εκ μέρους τους του κανονιστικού πλαισίου που προβλέπεται στις οικείες διατάξεις.

Περαιτέρω, στο άρθρο 117 ("Ανεξάρτητος Λειτουργός της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας") του Ν. 4001/2011 ορίζεται ότι, "Με την ολοκλήρωση της μεταφοράς των δραστηριοτήτων της ... ΑΕ στην ... ΑΕ, η ... ΑΕ μετονομάζεται σε "... ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΕ" και με διακριτικό τίτλο "... ΑΕ" (εφεξής Λειτουργού Αγοράς), η οποία θα λειτουργεί σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και θα διέπεται από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920 και τις διατάξεις του παρόντος νόμου, προσαρμόζοντας αντίστοιχα το καταστατικό της" (παρ. 1), θα ασκεί δε τις δραστηριότητες που ασκούνταν από τη ...

ΑΕ, πλην εκείνων που κατά το άρθρο 99 μεταφέρθηκαν, κατά τα αμέσως προηγουμένως εκτεθέντα, στην ... ΑΕ. Με το άρθρο 118 του ως άνω νόμου, ανατέθηκε στη ... ΑΕ, η εφαρμογή των κανόνων για τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της χορηγήθηκαν, προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος, αρμοδιότητες, μεταξύ των οποίων, η διενέργεια του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ), η σύναψη συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας με παραγωγούς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς και η διεύθυνση των χρηματικών συναλλαγών στο πλαίσιο του ΗΕΠ, κατά την άσκηση των οποίων τελεί, ενόψει των οριζόμενων στα άρθρα 1 και 3 παρ. 1 του Ν. 4001/2011, υπό την εποπτεία του Κράτους.

Πλέον συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 118 ("Σκοπός - Αρμοδιότητες του Λειτουργού της Αγοράς") του Ν. 4001/2011: 1) "Ο Λειτουργός της Αγοράς εφαρμόζει τους κανόνες για τη λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και των κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδιδομένων πράξεων και ιδίως τον Ημερήσιο Ενεργειακό προγραμματισμό όπως αυτός καθορίζεται στην παράγραφο 2" (παρ. 1) και 2) "Στο πλαίσιο του παραπάνω σκοπού του, ο Λειτουργός της Αγοράς ασκεί, ιδίως, τις ακόλουθες αρμοδιότητες: (α) διενεργεί τον Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό, ως εξής: (αα) προγραμματίζει τις εγχύσεις ηλεκτρικής ενέργειας στο ..., καθώς και τις απορροφήσεις ηλεκτρικής ενέργειας σε αυτό, κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας, (ββ) υπολογίζει την Οριακή Τιμή Συστήματος, (γγ) εκκαθαρίζει τις συναλλαγές στο πλαίσιο του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού, (β) συνεργάζεται με τον Διαχειριστή του ...

σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και του Κώδικα Διαχείρισης του ..., (γ) Τηρεί ειδικό Μητρώο Συμμετεχόντων στην Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας και εγγράφει τους Συμμετέχοντες, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας, (δ) Παρέχει έγκαιρα και με κάθε πρόσφορο τρόπο στους Συμμετέχοντες στην Αγορά αυτή Ηλεκτρικής Ενέργειας τις απαραίτητες πληροφορίες για τη συμμετοχή τους στην Αγορά, (ε) Αποφεύγει κάθε διάκριση μεταξύ των Συμμετεχόντων στην Αγορά Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και εφαρμόζει κατά την παροχή των υπηρεσιών του διαφανή, αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια, (στ) Συμμετέχει σε κοινές επιχειρήσεις, ιδίως με διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, καθώς και χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενεργείας και άλλους ανάλογους φορείς, με στόχο τη δημιουργία περιφερειακών αγορών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, (ζ) εισπράττει από τους Συμμετέχοντες τέλη για τη διαχείριση και λειτουργία της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και τηρεί τους αναγκαίους λογαριασμούς, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας, (η) συμμετέχει σε ενώσεις, οργανώσεις ή εταιρείες, μέλη των οποίων είναι λειτουργοί αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες έχουν σκοπό την επεξεργασία και διαμόρφωση κανόνων κοινής δράσης που συντείνουν, στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας, στη δημιουργία ενιαίας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, (θ) συνάπτει Συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 12 του Ν. 3468/2006 που παράγονται από εγκαταστάσεις ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ [Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης], εφόσον οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται στο Σύστημα είτε απευθείας είτε μέσω του Δικτύου, και καταβάλει τις πληρωμές που προβλέπονται στις Συμβάσεις αυτές.

Τα ποσά που καταβάλλονται στους αντισυμβαλλόμενους ανακτώνται κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 143 και (ι) διενεργεί τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών στο πλαίσιο του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού σε συνεργασία με τους Διαχειριστές του ... και του ΕΔΔΗΕ. Για τη διενέργεια της διευθέτησης των χρηματικών συναλλαγών, ο Λειτουργός της Αγοράς δύναται: (αα) Να συστήνει ή να συμμετέχει σε εταιρείες με εξειδικευμένο σκοπό την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, (ββ) Να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, την ως άνω διευθέτηση, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας" (παρ. 2) και 3) "Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του δυνάμει του παρόντος άρθρου, ο Λειτουργός της Αγοράς διευκολύνει κατά κύριο λόγο την ολοκλήρωση της ενιαίας εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και για το σκοπό αυτόν αναλαμβάνει κάθε αναγκαία ενέργεια, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται με τον παρόντα νόμο, προκειμένου να διασφαλίζεται η εφαρμογή των προβλέψεων του Κανονισμού 714/2009, της Οδηγίας 72/2009 και όλων των σχετικών κατευθύνσεων και αποφάσεων που εκδίδονται από τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

Αρχικά και κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 19 και 20 του Ν. 2773/1999, όπως τροποποιήθηκαν με τις διατάξεις του Ν. 3175/2003, καταρτίσθηκε ενιαίος Κώδικας διαχείρισης του Συστήματος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΔΣ&ΣΗΕ), ο οποίος εγκρίθηκε, ύστερα από σχετική γνωμοδότηση της ΡΑΕ, με τη Δ5-ΗΛ/Β/οικ./8311/17-5-2005 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης (ΦΕΚ Β' 655).

Ο Κώδικας αυτός, διαχωρίστηκε στη συνέχεια σε δύο νέους Κώδικες, αφενός τον Κώδικα Διαχειρίσεως του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β' 103/31-1-2012) και αφετέρου τον Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β' 104/31-1-2012), οι οποίοι εκδόθηκαν από τη ΡΑΕ και αποτελούν κανονιστικές πράξεις εκδοθείσες κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 96 παρ. 1 και 120 αντίστοιχα του Ν. 4001/2011.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι, η Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας εποπτεύεται από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), η οποία συστήθηκε ως Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή με το άρθρο 5 παρ. 1 του Ν. 2773/1999, ενώ με το άρθρο 4 παρ. 1 του Ν. 4001/2011, καθορίσθηκε ότι αποτελεί την εθνική ρυθμιστική αρχή σε θέματα ηλεκτρικής ενέργειας και Φυσικού Αερίου, κατά την έννοια των Οδηγιών 2009/72/ΕΚ και 2009/73/ΕΚ.

και της ανατέθηκε "ο έλεγχος, η ρύθμιση και η εποπτεία της αγοράς ενέργειας" που περιλαμβάνουν ευρείες αρμοδιότητες (άρθρο 12 επ του Ν. 4001/2011) με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Στο πλαίσιο δε της εξυπηρέτησης του ως άνω σκοπού της, η ΡΑΕ είναι αρμόδια να εκδίδει, τόσο κανονιστικού χαρακτήρα αποφάσεις που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, όσο και ατομικές εκτελεστές διοικητικές πράξεις (άρθρο 32 του Ν. 4001/2011).

Ο Κώδικας Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής ΚΣΗΕ), περιέχει μεταξύ άλλων και τις ακόλουθες ρυθμίσεις: "Άρθρο 1 (Σύμβαση Συναλλαγών Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού); 1. Στο Σύστημα Συναλλαγών Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ), στο οποίο περιλαμβάνεται ο ΗΕΠ, συμμετέχουν κατόπιν εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, το οποίο τηρεί ο Λειτουργός της Αγοράς, οι ακόλουθοι (Συμμετέχοντες):

Α) οι Παραγωγοί, κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Μονάδων που έχουν συνδεθεί στο Σύστημα ή το Δίκτυο και πρόκειται να εγγραφούν στο Μητρώο Μονάδων κατά το άρθρο 4 του παρόντος, Β) οι Προμηθευτές, κάτοχοι άδειας προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, Γ) οι Έμποροι, κάτοχοι άδειας εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας, Δ) οι Επιλέγοντες Πελάτες οι οποίοι επιλέγουν να προμηθεύονται ενέργεια μέσω του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ προς ιδία αποκλειστική χρήση (εφεξής Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες). 2.

Δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι Συμμετέχοντες συνάπτουν (α) με τον Λειτουργό της Αγοράς "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ", η οποία διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα (όπως εκάστοτε ισχύει) και (β) με το Διαχειριστή του Συστήματος "Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας" (εφεξής "Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος") η οποία διέπεται από τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος (όπως εκάστοτε ισχύει).

Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ και η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος θεωρούνται συμφωνηθείσες από τα μέρη από την εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων και δεν υπόκεινται σε κανέναν άλλον τύπο. 3. Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ έχει ως αντικείμενο τις συναλλαγές που διενεργούνται στο πλαίσιο του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ.

Για τον σκοπό αυτό, η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ παρέχει στους Συμμετέχοντες δικαίωμα να συμμετέχουν στο Σύστημα Συναλλαγών ΗΕΠ, τηρώντας τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα, και να λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν, και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. 4.

Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ παρέχει στο Λειτουργό της Αγοράς τα δικαιώματα και επάγεται τις υποχρεώσεις που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος Κώδικα. Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ διέπεται από το Ελληνικό Δίκαιο. 5. Ο Λειτουργός της Αγοράς υποχρεούται να τηρεί τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος που τον αφορούν ρητά και έχει τα δικαιώματα που προβλέπονται σε αυτόν. 6.

Από την έγκριση του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος από τη ΡΑΕ (όπως και τυχόν τροποποιήσεών τους), συνάπτεται μεταξύ του Διαχειριστή του Συστήματος και του Λειτουργού της Αγοράς σύμβαση, η οποία διέπεται από τις διατάξεις των Κωδίκων αυτών που θεσπίζουν ως προς τη μεταξύ τους σχέση δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Ο Διαχειριστής του Συστήματος και ο Λειτουργός της Αγοράς δεσμεύονται εκατέρωθεν για την τήρηση εκ μέρους τους όλων των διατάξεων των Κωδίκων αυτών. 7. Ο Λειτουργός της Αγοράς και ο Διαχειριστής τον Συστήματος ασκούν τις αρμοδιότητές τους με άκρατη επιμέλεια, προβαίνοντας σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την ομαλή εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος.

Άρθρο 2 (Εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων): 1. Το Μητρώο Συμμετεχόντων τηρείται από τον Λειτουργό της Αγοράς. Για την εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων υποβάλλονται στον Λειτουργό της Αγοράς και στον Διαχειριστή του Συστήματος, αιτήσεις για σύναψη των επιμέρους συμβάσεων Συναλλαγών ΗΕΠ και Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος αντίστοιχα.

Οι αιτήσεις υπογράφονται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του αιτούντος. Η αίτηση προς τον Λειτουργό της Αγοράς συνοδεύεται υποχρεωτικά από φάκελο δικαιολογητικών εγγράφων, ως ακολούθως:.... Γ) Δήλωση του αιτούντος περί ρητής και ανεπιφύλακτης αποδοχής των ρυθμίσεων του παρόντος Κώδικα όπως εκάστοτε τροποποιείται και ισχύει, ιδίως σε σχέση με τις οικονομικές υποχρεώσεις από τη συμμετοχή του στο Σύστημα Συναλλαγών ΗΕΠ.

Άρθρο 14 (Δικαιώματα και Υποχρεώσεις Διαχειριστή του Συστήματος και Λειτουργού της Αγοράς): 2. Στο πλαίσιο του ΗΕΠ ο Λειτουργός της Αγοράς: ... Α) Τηρεί το Μητρώο Συμμετεχόντων.... , Η) Καταγγέλλει τη Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ για τους Εκπροσώπους Φορτίου που αδυνατούν να εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις λόγω της συμμετοχής στον ΗΕΠ... , ΙΑ) Τηρεί και λειτουργεί το Σύστημα Εκκαθάρισης ΗΕΠ, χρεώνει και πιστώνει τους Λογαριασμούς Συμμετεχόντων, εκδίδει τις απαιτούμενες εντολές για την εκκαθάριση των συναλλαγών στο πλαίσιο του ΗΕΠ και δύναται να απαιτεί από τους Πελάτες την καταβολή κάθε οφειλής και κάθε ζημίας σε περίπτωση μη εκπλήρωσης χρηματικών υποχρεώσεων εκ μέρους του Προμηθευτή τους.

Άρθρο 60 (Διαδικασία Εκκαθάρισης ΗΕΠ): 1. Η Εκκαθάριση του ΗΕΠ γίνεται ημερησίως... 3. Επιτρέπεται συμψηφισμός πληρωμών και εισπράξεων που αναφέρονται στις Καταστάσεις Εκκαθάρισης και αφορούν τον ίδιο Συμμετέχοντα". Περαιτέρω, ο Κώδικας Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής ΚΔ), περιέχει μεταξύ άλλων και τις ακόλουθες ρυθμίσεις: "Άρθρο 1 (Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος): 1.

Στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας (εφεξής "Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος"), στο οποίο περιλαμβάνεται το σύνολο των συναλλαγών που προβλέπεται στις επιμέρους διατάξεις του παρόντος Κώδικα, συμμετέχουν, κατόπιν εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, το οποίο τηρεί ο Λειτουργός της Αγοράς, οι ακόλουθοι (Συμμετέχοντες):

Α) οι Παραγωγοί, κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Μονάδες που έχουν συνδεθεί στο Σύστημα και πρόκειται να εγγραφούν ή έχουν εγγραφεί στο Μητρώο Μονάδων κατά το άρθρο 4 του παρόντος Κώδικα, Β) οι Προμηθευτές, κάτοχοι άδειας προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, Γ) οι Έμποροι, κάτοχοι άδειας εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας και Δ) οι Επιλέγοντες Πελάτες οι οποίοι επιλέγουν να προμηθεύονται ενέργεια μέσω του Συστήματος Συναλλαγών ΗΕΠ προς ιδία αποκλειστική χρήση (εφεξής Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες).

Οι Προμηθευτές, οι Έμποροι, οι Αυτοπρομηθευόμενοι Πελάτες και οι Παραγωγοί ορίζονται ως "Εκπρόσωποι Φορτίου" όταν υποβάλλουν Δηλώσεις Φορτίου κατά το Άρθρο 16 του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας. 2. Δια της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων, οι Συμμετέχοντες συνάπτουν (α) με το Λειτουργό της Αγοράς "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ", η οποία διέπεται από τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (όπως εκάστοτε ισχύει) και (β) με τον Διαχειριστή του Συστήματος "Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας" (εφεξής "Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος") η οποία διέπεται από τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα (όπως εκάστοτε ισχύει).

Η Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ και η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος δεν υπόκεινται σε κανέναν άλλον τύπο πέραν της εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων. 3. Η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος έχει ως αντικείμενο τις συναλλαγές που διενεργούνται στο πλαίσιο του παρόντος Κώδικα. Για το σκοπό αυτό, η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος παρέχει στους Συμμετέχοντες δικαίωμα να συμμετέχουν στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, τηρώντας τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα και να λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν, και επάγεται την υποχρέωση αυτών να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους αναλογούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα. 4.

Η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος παρέχει στον Διαχειριστή του Συστήματος τα δικαιώματα και επάγεται τις υποχρεώσεις που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος Κώδικα σχετικά με το Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος. 5. Ο Διαχειριστής Συστήματος υποχρεούται να τηρεί τις διατάξεις του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας που τον αφορούν ρητά και έχει τα δικαιώματα που προβλέπονται σε αυτόν. 6.

Από την έγκριση του Κώδικα Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας και του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος από τη ΡΑΕ (όπως και τυχόν τροποποιήσεών τους), συνάπτεται μεταξύ του Διαχειριστή του Συστήματος και του Λειτουργού της Αγοράς σύμβαση, η οποία διέπεται από τις διατάξεις των Κωδίκων αυτών που θεσπίζουν ως προς τη μεταξύ τους σχέση δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Ο Διαχειριστής του Συστήματος και ο Λειτουργός της Αγοράς δεσμεύονται εκατέρωθεν για την τήρηση εκ μέρους τους όλων των διατάξεων των Κωδίκων αυτών". Από τις διατάξεις που προαναφέρθηκαν, προκύπτει ότι, η κάλυψη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας σε ημερήσια βάση (εφόσον αυτή, αποτελεί μεν εμπορεύσιμο αγαθό κατ' άρθρο 947 του ΑΚ, από τη φύση της όμως δεν μπορεί να αποθηκευθεί), επιτυγχάνεται μέσω του μηχανισμού Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ), ο οποίος αφορά στην εκάστοτε επόμενη ημερολογιακή ημέρα (Ημέρα Κατανομής) και ολοκληρώνεται μέσα στην ημέρα που προηγείται της Ημέρας Κατανομής και με αυστηρά καθορισμένες προθεσμίες.

Πλέον συγκεκριμένα, με τις ανωτέρω διατάξεις του ΚΔ και του ΚΣΗΕ, καθορίζονται οι μηχανισμοί, καθώς και οι τεχνικοί και οικονομικοί κανόνες που διέπουν τη διαχείριση και λειτουργία του Συστήματος αφενός και τις αντίστοιχες συναλλαγές αφετέρου, που προκύπτουν από τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας (Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός, εφεξής ΗΕΠ), η οποία λειτουργεί με τη μορφή της χονδρεμπορικής αγοράς.

Ως προς τις ρυθμίσεις της λειτουργίας της αγοράς αυτής, η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί βάσει ενός υποχρεωτικού μηχανισμού χονδρικής της "επόμενης ημέρας", κατά τον οποίο "επιλύεται" καθημερινά ο Ημερήσιος Ενεργειακός Προγραμματισμός. Στο πλαίσιο του ΗΕΠ, η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Ελλάδος πραγματοποιείται με τη συμμετοχή στην αγορά αυτή, σε πρώτη φάση την προηγούμενη ημέρα από αυτήν του εφοδιασμού (Ημέρα Κατανομής) και με την υποβολή, εκ μέρους των Παραγωγών, σχετικών προσφορών έγχυσης ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα αναφερόμενες σε συγκεκριμένη ποσότητα και επιδιωκόμενη τιμή και εκ μέρους των Προμηθευτών, σχετικών δηλώσεων φορτίου που αναφέρονται στην αιτούμενη από αυτούς, προς περαιτέρω διάθεση, ενέργεια.

Η τιμή αγοράς για κάθε συγκεκριμένη ώρα, καθορίζεται με μια σύνθετη διαδικασία, υπεύθυνη για τη διενέργεια της οποίας είναι η ... ΑΕ. Με την εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων (άρθρο 1 παρ. 2 του ΚΣΗΕ), οι Συμμετέχοντες, συνάπτουν, όπως προαναφέρθηκε, με τη ... ΑΕ "Σύμβαση Συναλλαγών ΗΕΠ". Δυνάμει της εν λόγω Σύμβασης οι Συμμετέχοντες, αφενός μεν λαμβάνουν τις πληρωμές που τους αναλογούν και αφετέρου, υποχρεούνται να εξοφλούν τις χρεώσεις που τους βαρύνουν (άρθρο 1 παρ. 3 και 58 του ΚΣΗΕ).

Ειδικότερα οι υποβάλλοντες προσφορές έγχυσης, δηλαδή ιδίως οι Παραγωγοί, λαμβάνουν αμοιβή για την ενέργεια που εγχέουν στο Σύστημα και οι Εκπρόσωποι Φορτίου (Προμηθευτές, Έμποροι, Αυτοπρομηθευόμενοι πελάτες και Παραγωγοί), καταβάλλουν πληρωμές για την ενέργεια που απορροφούν από το Σύστημα. Οι πληρωμές αυτές πραγματοποιούνται μέσω του Λειτουργού της Αγοράς, δηλαδή της ...

ΑΕ, η οποία αποτελεί τον εκ του νόμου αποκλειστικό εκκαθαριστή της αγοράς (άρθρο 118 του Ν. 4001/2011) και τον υποχρεωτικό ενδιάμεσο φορέα μεταξύ παραγωγών (υποβαλλόντων προσφορές έγχυσης) και προμηθευτών (εκπροσώπων φορτίου) στη χονδρεμπορική αγορά. Ως εκ τούτου ο Λειτουργός της Αγοράς εκκαθαρίζει τις πιστώσεις (προς τους παραγωγούς) και τις χρεώσεις (προς τους προμηθευτές), οι οποίες προκύπτουν από τις εγχύσεις και απορροφήσεις, αντίστοιχα, ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα.

Στο πλαίσιο του ΗΕΠ, η πληρωμή των παραγωγών, που εγχέουν ενέργεια στο Σύστημα προέρχεται από τις αντίστοιχες καταβολές των προμηθευτών (Εκπροσώπων Φορτίου), οι οποίοι απορροφούν την εν λόγω ενέργεια (ΟλΣτΕ 3366/2015, ΣτΕ 1761/2016). Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η ... ΑΕ, δεν σχετίζεται, ούτε με την παραγωγή, ούτε με την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας.

Ειδικότερα, η ... ΑΕ δεν εμπλέκεται στη διαδικασία του ΗΕΠ και ως εκ τούτου δεν έχει καμία επαφή με την χονδρεμπορική αγορά, για τη λειτουργία της οποίας, μόνη αρμόδια, ως υποχρεωτικά ενδιάμεσος φορέας, είναι η ... ΑΕ, δοθέντος και του ότι, υπό το εξεταζόμενο νομοθετικό καθεστώς, δεν επιτρέπονται διμερή συμβόλαια μεταξύ των Συμμετεχόντων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αντίθετα, το σύνολο των συναλλαγών διεξάγεται μέσω της υποχρεωτικής χονδρεμπορικής αγοράς, η οποία έχει διαγωνιστικά χαρακτηριστικά και σκοπεύει στην αποτροπή των στρεβλώσεων των τιμών (ΣτΕ 505/2016).

Έτσι η ... ΑΕ, ως θεσμικός φορέας και κυρία της βασικής υποδομής του Συστήματος, ούτε παράγει ηλεκτρική ενέργεια την οποία να εγχέει στο Σύστημα, ούτε προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια για δικό της λογαριασμό ή για περαιτέρω διάθεση, ενέργειες, άλλωστε, στις οποίες απαγορεύεται να προβεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 94 παρ. 3 του Ν. 4001/2011, αλλά είναι επιφορτισμένη με την εξυπηρέτηση σκοπών δημοσίου συμφέροντος και δη, για την ομαλή λειτουργία, εκμετάλλευση, συντήρηση και ανάπτυξη του ..., ώστε να διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια, με τρόπο επαρκή, ασφαλή, αποδοτικό και αξιόπιστο.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος που καταρτίζεται με την εγγραφή του Συμμετέχοντος στο μητρώο Συμμετεχόντων που τηρεί η ... ΑΕ, μεταξύ του εκάστοτε Συμμετέχοντος και της ... ΑΕ και η οποία διέπεται από τις διατάξεις του ΚΔ (άρθρο 1 παρ. 2 του ΚΔ, όπως ισχύει κάθε φορά), αποτελεί αμφιμερώς αναγκαστική σύμβαση, όχι μόνο ως προς την υποχρέωση κατάρτισης της συγκεκριμένης αυτής σύμβασης από τον εκάστοτε ενδιαφερόμενο να δραστηριοποιηθεί επαγγελματικά στον χώρο της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και ως προς την αδυναμία διαμόρφωσης του περιεχόμενου της.

Και τούτο, διότι, α) η βούληση του Συμμετέχοντος να συμμετάσχει ως συναλλασσόμενος στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, μπορεί να πραγματωθεί μόνο εφόσον καταρτισθεί και με την ... ΑΕ η εν λόγω σύμβαση, ενώ αντίστοιχα η ... ΑΕ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις του ΚΔ, δεν δικαιούται να αρνηθεί την κατάρτιση της σύμβασης, β) ο Συμμετέχων δεν έχει ευχέρεια επιλογής του αντισυμβαλλόμενού του, αφού τις υπηρεσίες του Διαχειριστή του Συστήματος παρέχει αποκλειστικά και μόνο η ...

ΑΕ σε κάθε Συμμετέχοντα και γ) το περιεχόμενο της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος και ιδίως τα εκατέρωθεν δικαιώματα και υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή, δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ή ειδικής συμφωνίας μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, αλλά ρυθμίζονται και οριοθετούνται κατά τρόπο λεπτομερή και αποκλειστικό στο Ν. 4001/2011, καθώς και στον ΚΔ και ως εκ τούτου δεν υπάρχει δυνατότητα συμβατικής διαμόρφωσης.

Στο πλαίσιο, εξάλλου, της διαδικασίας του ΗΕΠ και της εκκαθάρισης αυτού (άρθρο 117 παρ. 1 και 2 του Ν. 4001/2011 και άρθρο 60 επ του ΚΣΗΕ) ο οποίος διενεργείται αποκλειστικά από τη ... ΑΕ χωρίς τη συμμετοχή της ... ΑΕ ή στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων η οποία διενεργείται εκτός ΗΕΠ από την ... ΑΕ (άρθρο 143 επ του ΚΔ), δεν δύναται να θεωρηθεί ότι καταρτίζεται μεταξύ των Συμμετεχόντων και της ...

ΑΕ αμφοτεροβαρής σύμβαση, καθότι δεν υφίσταται σχέση παροχής - αντιπαροχής που να τελούν σε αμοιβαία εξάρτηση. Ειδικότερα: α) μετά την κατάρτιση του Προγράμματος Κατανομής, η ... ΑΕ εκδίδει και αποστέλλει στους κατόχους άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τις Εντολές Κατανομής με τις οποίες καθορίζει την παραγωγή Ενεργούς Ισχύος των Μονάδων, τον συγχρονισμό ή αποσυγχρονισμό τους με το Σύστημα, την παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών και τον τρόπο λειτουργίας τους, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες λειτουργίας του Συστήματος σε πραγματικό χρόνο και τυχόν έκτακτα συμβάντα, έτσι ώστε να διασφαλίσει την αξιόπιστη λειτουργία του Συστήματος (άρθρα 57-59 του ΚΔ), β) σε συμμόρφωση με τις Εντολές Κατανομής, οι κάτοχοι άδειας παραγωγής εγχέουν στο Σύστημα την παραγόμενη από αυτούς ηλεκτρική ενέργεια, την οποία αντλούν (αγοράζουν) οι Προμηθευτές και λοιποί Εκπρόσωποι Φορτίου, γ) η αντιπαροχή για την εγχεόμενη στο Σύστημα ηλεκτρική ενέργεια (προ)καταβάλλεται από τους Προμηθευτές και λοιπούς Εκπροσώπους Φορτίου την προηγούμενη της έγχυσης ημέρα, με βάση τις Προσφορές Έγχυσης και τις Δηλώσεις Φορτίου, οι πληρωμές δε και οι εισπράξεις, πλην των σχετικών πράξεων που αφορούν σε Εφεδρείες, πραγματοποιούνται αυθημερόν μέσω τραπεζικών πράξεων, δηλαδή χρεώσεων και πιστώσεων των Λογαριασμών Συμμετεχόντων, κατόπιν εντολών οι οποίες εκδίδονται από την ...

ΑΕ. Εάν υφίστανται αποκλίσεις, αυτές εκκαθαρίζονται στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων που διενεργεί η ... ΑΕ (όπως κατωτέρω εκτίθεται), δ) στην περίπτωση μη συμμόρφωσης του κάτοχου άδειας παραγωγής με οποιαδήποτε Εντολή Κατανομής, δηλαδή σε περίπτωση μη έγχυσης στο Σύστημα της επιβαλλόμενης από την Εντολή Κατανομής Ενέργειας, η ...

ΑΕ προβαίνει σε επισήμανση του γεγονότος αυτού προς τον κάτοχο άδειας παραγωγής. Εφόσον η απόκλιση της εγχεόμενης ενέργειας σε σχέση με τις εκδοθείσες Εντολές Κατανομής υπερβεί ορισμένο "όριο ανοχής", η ... ΑΕ χρεώνει τον συγκεκριμένο Παραγωγό με χρηματικό ποσό, το ύψος του οποίου προκύπτει με βάση ορισμένο μαθηματικό τύπο (άρθρο 61 του ΚΔ).

Οι Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης συνιστούν ρυθμιστικές χρεώσεις, ως ένα είδος ποινής, που επιβάλλεται στους Συμμετέχοντες στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικά στην περίπτωση μη συμμόρφωσης κάτοχου άδειας παραγωγής για Κατανεμόμενη Μονάδα με Εντολή Κατανομής η οποία αφορά στην παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών (Πρωτεύουσα Ρύθμιση και Εφεδρεία και Δευτερεύουσα Ρύθμιση και Εύρος), η ...

ΑΕ χρεώνει τον Παραγωγό για συγκεκριμένο μήνα και χωριστά για κάθε Επικουρική Υπηρεσία, με χρηματικό ποσό, το ύψος του οποίου προκύπτει επίσης με βάση ορισμένο μαθηματικό τύπο (άρθρο 117 του ΚΔ). Τα εν λόγω ποσά πιστώνονται σε ειδικούς λογιστικούς λογαριασμούς και δη στον "Λογαριασμό Χρεώσεων Μη Συμμόρφωσης" και στον "Λογαριασμό Επικουρικών Υπηρεσιών" (άρθρο 168 του ΚΔ).

Το συνολικό ποσό που έχει συγκεντρωθεί στον Λογαριασμό Χρεώσεων Μη Συμμόρφωσης μεταφέρεται ετησίως στον Λογαριασμό Αποθεματικού (άρθρο 178 του ΚΔ), ο οποίος χρησιμοποιείται για την εξόφληση ανείσπρακτων απαιτήσεων των Συμμετεχόντων στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εκκαθάρισης Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης.

Συνεπώς, με βάση και τα αμέσως προηγουμένως εκτεθέντα, η εκ μέρους του Παραγωγού έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο Σύστημα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά αντικείμενο αμφοτεροβαρούς σύμβασης που καταρτίζεται με την ... ΑΕ, στο πλαίσιο της οποίας η τελευταία θα όφειλε αντιπαροχή. Και τούτο, διότι, το τίμημα της εγχεόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αντλείται αμέσως, καταβάλλεται (κατά κανόνα) εκ των προτέρων από τους Προμηθευτές και τους λοιπούς Εκπροσώπους Φορτίου, ενώ σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων του Συμμετέχοντος, το καταβαλλόμενο από τον τελευταίο χρηματικό ποσό (χρεώσεις μη συμμόρφωσης), δεν αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη "ζημία" της ...

ΑΕ η οποία θα πρέπει να καλυφθεί, καθόσον δεν περιέρχεται σ' αυτή ως έσοδο, αλλά αποτελεί πόρο του Λογαριασμού Αποθεματικού, ο οποίος χρησιμοποιείται για την κάλυψη τυχόν ελλειμμάτων συναλλαγών εκτός Διαδικασίας Εκκαθάρισης ΗΕΠ (άρθρο 168 του ΚΔ). Ομοίως και οι Επικουρικές Υπηρεσίες (δευτερεύουσες υπηρεσίες) που παρέχουν οι Παραγωγοί από συμβατικούς σταθμούς παραγωγής έναντι αμοιβής, κατόπιν σχετικών εντολών παροχής Επικουρικών Υπηρεσιών που εκδίδει η ...

ΑΕ, δεν μπορεί να θεωρηθούν ως υπηρεσίες που παρέχονται προς την ... ΑΕ στο πλαίσιο λειτουργίας αμφοτεροβαρούς σύμβασης για τις οποίες η τελευταία οφείλει αντιπαροχή, αλλά συνιστούν υποχρεωτικές παροχές που έχει αναλάβει να προσφέρει ο κάθε Παραγωγός με μόνη την επιλογή συμμετοχής του στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάρτιση της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, σχετίζονται με την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του Συστήματος (άρθρο 100 του ΚΔ) και για την εξόφλησή τους βαρύνονται οι Προμηθευτές και οι λοιποί Εκπρόσωποι Φορτίου.

Συνακόλουθα, για τη Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος που καταρτίζεται με την εγγραφή του Συμμετέχοντος στο μητρώο Συμμετεχόντων που τηρεί η ... ΑΕ, μεταξύ του εκάστοτε Συμμετέχοντος και της ... ΑΕ και η οποία διέπεται από τις διατάξεις του ΚΔ, δοθέντος και του ότι, όπως προεκτέθηκε, η ... ΑΕ δεν λαμβάνει από τους Παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας παροχή (προϊόν ή υπηρεσίες) δεν οφείλει αντίστοιχα αντιπαροχή, καθώς δεν παρέχονται προς αυτή πράγματα ή υπηρεσίες, δεν παρεμβαίνει στη διαμόρφωση των τιμών, ούτε αποκομίζει κέρδη, ενώ δεν εισπράττει και αντάλλαγμα για τις παρεχόμενες από την ίδια, στο πλαίσιο της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, υπηρεσίες, ούτε δε τα έσοδά της (τέλη πρόσβασης στο Σύστημα το οποίο μετακυλίεται στους Καταναλωτές και εισπράττεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, έσοδα από τον μηχανισμό αντιστάθμισης μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς - άρθρο 94 παρ. 2 περ.

ι του Ν. 4001/2011 κ.λπ.) παρέχονται σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών που προσφέρει στους Συμμετέχοντες, ούτε, τέλος, ο Ν. 4001/2011 ούτε ο ΚΔ προβλέπουν ειδική αμοιβή για τις υπηρεσίες αυτές. Η αδόκιμη δε πρακτική να τιμολογεί η ... ΑΕ τους Προμηθευτές και λοιπούς Εκπροσώπους Φορτίου στο πλαίσιο διευθέτησης, σύμφωνα με το Ν. 4001/2011 και τον ΚΔ, συγκεκριμένων συναλλαγών μεταξύ αυτών και των Παραγωγών (όπως ενδεικτικά συμβαίνει στο πλαίσιο της λειτουργίας του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, για τον οποίο γίνεται αναφορά κατωτέρω), δεν μπορεί να την καταστήσει οφειλέτη ή δικαιούχο οποιουδήποτε τιμήματος, αφού κατά τα προεκτεθέντα, η ...

ΑΕ δεν εμπλέκεται για δικό της λογαριασμό στις συναλλαγές μεταξύ Προμηθευτών και Παραγωγών ή λοιπών Εκπροσώπων Φορτίου, αλλά αποτελεί τον ενδιάμεσο φορέα, ο οποίος είναι νομοθετικά επιφορτισμένος με διαμεσολαβητικές αρμοδιότητες, μεταξύ των οποίων και η διευθέτηση αυστηρά καθορισμένων χρηματικών συναλλαγών για λογαριασμό των Συμμετεχόντων.

Επομένως, ο όρος "αναγκαστική σύμβαση" είναι νομικός όρος και τείνει στον μετριασμό της ισχύος αυτού που ελέγχει (μονοπωλιακά) την πρόσβαση σε ένα αγαθό. Η αναγκαστική σύμβαση δεν υπαγορεύει τους αντισυμβαλλόμενους. Η συμμετοχή των Παραγωγών λαμβάνει χώρα με την δική τους επιχειρηματική ελεύθερη βούληση.

Η ... και η ... εξαναγκάζονται στην σύναψη αυτών δηλαδή στην χωρίς διακρίσεις παροχή πρόσβασης στην αγορά σε όποιον επιθυμεί την συναλλαγή σε ηλεκτρική ενέργεια. Η Παραγωγός δηλαδή ελευθέρως αποφασίζει την συμμετοχή της στην οργανωμένη αγορά ενέργειας και η αναγκαστική σύμβαση επιστρατεύεται προκειμένου να καμφθεί ενδεχόμενη αντίθετη βούληση της ..., ως μοναδικής κυρίας της μιας βασικής υποδομής, αυτής των δικτύων.

Από την ανωτέρω συνοπτική περιγραφή της νομοθετικής κατάστρωσης της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή καθίσταται προφανής η ιδιαιτερότητά της. Ναι μεν ο νομοθέτης επέλεξε να μην συσχετίσει την εγγραφή στο Μητρώο Συμμετεχόντων με επέλευση εννόμων συνεπειών ευθέως εκ του νόμου, αλλά να ορίσει ότι "καταρτίζεται σύμβαση", εν τούτοις το αντικείμενο της σύμβασης και τα εκατέρωθεν "συμβατικά" δικαιώματα και υποχρεώσεις οριοθετούνται στο νόμο, χωρίς δυνατότητα συμβατικής διαμόρφωσης.

Η ιδιαιτερότητα αυτή έχει μία περαιτέρω κρίσιμη συνέπεια. Σε αντιδιαστολή με άλλους ενδεχομένως συμβατικούς τύπους, η διάγνωση της "νομικής φύσης" της εν λόγω σύμβασης μπορεί να έχει συστηματική ή δογματική σημασία, δεν δύναται όμως να οδηγήσει σε αλλοίωση ή μεταβολή, πολλώ δε μάλλον σε ερμηνευτική διεύρυνση ή περιορισμό των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των συμβαλλομένων.

Εν προκειμένω δεν πρόκειται για αρρύθμιστη ή για τυποποιημένη στις συναλλαγές σύμβαση, αλλά για σύμβαση εκτός Αστικού Κώδικα, με πλήρη όμως ρύθμιση και λεπτομερώς περιγραφόμενο στον Κώδικα Διαχείρισης αναγκαστικού δικαίου περιεχόμενο. Περαιτέρω, όπως προεκτέθηκε, η ... ΑΕ είναι επιφορτισμένη με την εξυπηρέτηση σκοπών δημοσίου συμφέροντος και δη, για την ομαλή λειτουργία, εκμετάλλευση, συντήρηση και ανάπτυξη του ..., ώστε να διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια, με τρόπο επαρκή, ασφαλή, αποδοτικό και αξιόπιστο.

Στο πλαίσιο του ως άνω σκοπού της, ο νομοθέτης ανέθεσε στην ... ΑΕ και τα καθήκοντα της παρακολούθησης των Αποκλίσεων καθώς και την εκκαθάριση και διευθέτηση των σχετικών με αυτές χρηματικών διαφορών. Πλέον συγκεκριμένα, ο μηχανισμός του ΗΕΠ λειτουργεί με βάση προβλέψεις χρεώσεων, αφού κάθε Προμηθευτής προβλέπει μόνο πόση ηλεκτρική ενέργεια θα καταναλώσουν οι πελάτες του την οποία και θα αγοράσει.

Δοθέντος όμως του ότι η τελική πραγματική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αποκλίνει συχνά από την προβλεφθείσα (εξαιτίας π.χ. μεταβολής των καιρικών συνθηκών και συνακόλουθης αύξησης ή μείωσης της ζήτησης, ή αιφνίδιας τεχνικής αδυναμίας παραγωγής της προβλεπόμενης ενέργειας), επιβάλλεται, αφενός μεν να μην εκλείψει η ηλεκτρική ενέργεια από τους Καταναλωτές και αφετέρου να καταβληθεί το αντίτιμο για τις αποκλίσεις αυτές (πρόσθετη παροχή ή προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, κατά περίπτωση).

Για τον σκοπό αυτό, ανατέθηκε στην ... ΑΕ, η διασφάλιση εφοδιασμού της αναγκαίας ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αποτελεί βασική της ευθύνη, ως Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς. Έτσι, η ... ΑΕ, η οποία διαθέτει την απαιτούμενη τεχνογνωσία, κατέχει τις απαραίτητες τεχνικές υποδομές και απασχολεί εξειδικευμένο προσωπικό, προβαίνει σε ακριβείς μετρήσεις ώστε ανά πάσα στιγμή να γνωρίζει, ποιες ποσότητες ρεύματος απαιτούνται για τον ασφαλή εφοδιασμό της χώρας, ποιες από τις ποσότητες αυτές είναι πράγματι διαθέσιμες, ποιες ποσότητες εγχέει στο Σύστημα ο κάθε Παραγωγός και ποιες ποσότητες απορροφά ο κάθε Εκπρόσωπος Φορτίου.

Συνακόλουθα, μέσω των ανωτέρω στοιχείων, η ... ΑΕ είναι σε θέση να γνωρίζει και τις εκατέρωθεν γεννώμενες οικονομικές υποχρεώσεις. Εξαιτίας δε αυτής ακριβώς της τεχνογνωσίας και προκειμένου να αποφευχθεί η ευθεία συναλλαγή μεταξύ των Συμμετεχόντων στην Αγορά (Παραγωγών - πωλητών ηλεκτρικής ενέργειας αφενός και Εκπροσώπων Φορτίου - αγοραστών ηλεκτρικής ενέργειας αφετέρου), ο νομοθέτης ανέθεσε στην ...

ΑΕ να διενεργεί την "εκκαθάριση των Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης και τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών στο πλαίσιο της διευθέτησης των Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης" (άρθρο 94 παρ. 2 περ. ιζ του Ν. 4001/2011 σε συνδυασμό με άρθρο 142 επ του ΚΔ), καθώς και τη διευθέτηση των συναλλαγών σχετικά με τις Επικουρικές Υπηρεσίες, τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων, το Ειδικό Τέλος για τη Μείωση Εκπομπών Αερίων Ρύπων, τις Υπηρεσίες Δημοσίου Συμφέροντος και τη Χρέωση Χρήσης Συστήματος (άρθρο 143 του ΚΔ).

Πλέον συγκεκριμένα, ως "Απόκλιση Παραγωγής-Ζήτησης" ορίζεται, χωριστά κατά Προσφορά Έγχυσης και Δήλωση Φορτίου και χωριστά κατά Περίοδο Κατανομής, η διαφορά σε μεγαβατώρες (ΜΥ/Η) μεταξύ της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας, που προγραμματίζεται για έγχυση στο Σύστημα ή για απορρόφηση από το Σύστημα σύμφωνα με το πρόγραμμα ΗΕΠ και της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται στο Σύστημα ή απορροφάται από το Σύστημα κατά τον πραγματικό χρόνο λειτουργίας όπως μετράται για την ίδια Περίοδο Κατανομής και αντιστοιχίζεται στον Συμμετέχοντα και στην υπόψη Προσφορά Έγχυσης και Δήλωση Φορτίου (άρθρο 142 παρ. 1 του ΚΔ).

Έτσι, τα ποσά που αντιστοιχούν στην ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώθηκε ή παράχθηκε, λόγω των αποκλίσεων της πραγματικής ζήτησης ή της πραγματικής παραγωγής, σε σχέση με την ενέργεια που προβλέφθηκε ότι θα παραχθεί ή θα απορροφηθεί, χρεοπιστώνονται στους Παραγωγούς ή στους Εκπροσώπους Φορτίου, κατά περίπτωση.

Ο υπολογισμός των Αποκλίσεων Παραγωγής - Ζήτησης καθώς και η διαδικασία εκκαθάρισης των χρεώσεων και πιστώσεων, που προκύπτουν από την αιτία αυτή, διενεργούνται από την ... ΑΕ, ως Ανεξάρτητο Διαχειριστή του Συστήματος, με βάση ένα σύνθετο σύστημα και μεθοδολογία που προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 146 επ.

και 160 επ. του ΚΔ. Συνοπτικά, η διαδικασία εκκαθάρισης των χρεώσεων και πιστώσεων, έχει ως ακολούθως: Κάθε Συμμετέχων οφείλει, α) να τηρεί έναν τραπεζικό λογαριασμό, σε πιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί στην Ελλάδα (Λογαριασμός Εκκαθάρισης Αποκλίσεων), για την πραγματοποίηση των πληρωμών ή εισπράξεων που του αναλογούν μέσω τραπεζικών πράξεων, κατόπιν εντολών οι οποίες εκδίδονται από τον Διαχειριστή του Συστήματος ως συνέπεια της Εκκαθάρισης Αποκλίσεων και β) να διατηρεί σε ισχύ, καθ' όλη τη διάρκεια συμμετοχής του στο Σύστημα Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, εξουσιοδότηση προς τον Διαχειριστή του Συστήματος, η οποία ισχύει και για τον εξουσιοδοτημένο από τον Διαχειριστή του Συστήματος Φορέα Εκκαθάρισης ΗΕΠ, για την εκτέλεση τραπεζικών πράξεων σχετικά με τον Λογαριασμό του (άρθρο 160 παρ. 1, 2 του ΚΔ).

Η ... ΑΕ (Διαχειριστής του Συστήματος) τηρεί ειδικό λογιστικό λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων χωριστά για κάθε Συμμετέχοντα, με σκοπό τη λογιστική παρακολούθηση των πιστώσεων και χρεώσεων που τον αφορούν στο πλαίσιο της Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων (άρθρο 160 παρ. 6 του ΚΔ). Δέκα εργάσιμες ημέρες μετά την τελευταία Ημέρα Κατανομής του μήνα στον οποίο αναφέρεται η Εκκαθάριση, η ...

ΑΕ κοινοποιεί σε κάθε Συμμετέχοντα την Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων που τον αφορά για όλες τις ημέρες Κατανομής του ίδιου μήνα, του αποστέλλει τα σχετικά παραστατικά και προβαίνει στην έκδοση των σχετικών τραπεζικών εντολών, ο δε Συμμετέχων προς τον οποίο κοινοποιείται η Κατάσταση Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, οφείλει να εξοφλεί τις χρεώσεις και να λαμβάνει τις πιστώσεις που αναφέρονται σ' αυτή κατά την Ημέρα Πληρωμής (άρθρο 161 παρ. 5 και 7 σε συνδυασμό με άρθρο 293 παρ. 6 του ΚΔ).

Κάθε Συμμετέχων, ο οποίος έχει καταστεί οφειλέτης βάσει της Κατάστασης Τελικής Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, υποχρεούται να προβεί σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να ολοκληρωθεί η μεταφορά των οφειλόμενων ποσών προς τον Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του Διαχειριστή του Συστήματος εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 161 του ΚΔ.

Με τη λήξη της ως άνω προθεσμίας η ... ΑΕ ελέγχει τις διενεργηθείσες μεταφορές κεφαλαίων προς τον Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων, εγγράφει τις σχετικές πληρωμές κάθε Συμμετέχοντα στον ειδικό λογιστικό λογαριασμό Αποκλίσεων του Συμμετέχοντος και, μεριμνά για τη μεταφορά τυχόν σχετικού ποσού στον Λογαριασμό Εκκαθάρισης Αποκλίσεων του κάθε Συμμετέχοντα (άρθρο 162 του ΚΔ).

Σε περίπτωση υπερημερίας Συμμετέχοντος, η ... ΑΕ μεριμνά ώστε να ολοκληρωθεί η εκκαθάριση του Λογαριασμού Εκκαθάρισης Αποκλίσεων πριν από τη λήξη των τραπεζικών εργασιών της συγκεκριμένης Ημέρας Πληρωμής και για τον σκοπό αυτό ενεργεί τα ακόλουθα: α) προβαίνει σε κάθε απαραίτητη ενέργεια, ώστε να ικανοποιηθεί μέσω των εγγυήσεων που έχει παράσχει ο υπερήμερος Συμμετέχων και ενημερώνει τον υπερήμερο Συμμετέχοντα, τους λοιπούς Συμμετέχοντες καθώς και τον Φορέα Εκκαθάρισης σχετικά με την υπερημερία και β) εάν δεν εξοφλείται πλήρως η ληξιπρόθεσμη οφειλή, καλύπτει το έλλειμμα μέσω του Λογαριασμού Αποθεματικού και προβαίνει σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την έντοκη είσπραξη της ληξιπρόθεσμης οφειλής καθώς και κάθε θετικής ζημίας που υπέστη λόγω υπερημερίας.

Ο υπερήμερος Συμμετέχων οφείλει να προβεί άμεσα σε κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε να εκπληρώνει την υποχρέωση παροχής εγγύησης που του αναλογεί κατά το Άρθρο 179 του ΚΔ. Η ... ΑΕ δικαιούται να καταγγείλει τη Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας για τους Εκπροσώπους Φορτίου που καθίστανται υπερήμεροι ως προς την εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων κατά την Εκκαθάριση Αποκλίσεων (άρθρο 163 του ΚΔ).

Σημειωτέων ότι, όπως προεκτέθηκε, η Εκκαθάριση Αποκλίσεων και συνακόλουθα η ως άνω τηρητέα διαδικασία, περιλαμβάνει και τη διευθέτηση των συναλλαγών σχετικά με τις Επικουρικές Υπηρεσίες (άρθρο 143 του ΚΔ), για τον προγραμματισμό και τη διαχείριση των οποίων είναι υπεύθυνη η ... ΑΕ (άρθρο 100 παρ. 1 του ΚΔ). Ως Επικουρικές Υπηρεσίες νοούνται οι υπηρεσίες, που απαιτούνται για τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος από τα σημεία έγχυσης στα σημεία κατανάλωσης και για τη διασφάλιση της ποιότητας παροχής της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Συστήματος.

Ο αναλυτικός ορισμός κάθε Επικουρικής Υπηρεσίας, ο τρόπος μέτρησης και η διαδικασία ποσοτικού και ποιοτικού ελέγχου τους από τον Διαχειριστή Συστήματος καθορίζονται σύμφωνα με τους εκάστοτε κανονισμούς του ENTSO-E, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες λειτουργίας του Ελληνικού Συστήματος και περιλαμβάνονται στο Εγχειρίδιο του Κώδικα Διαχείρισης (άρθρο 92 παρ. 1 του ΚΔ).

Περαιτέρω, για τη διασφάλιση της μακροχρόνιας διαθεσιμότητας επαρκούς ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τις μονάδες παραγωγής, ώστε η ενέργεια που μπορεί να παραχθεί να επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών ζήτησης, το ρυθμιστικό πλαίσιο έχει προβλέψει ένα Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος (άρθρα 180 - 212 του ΚΔ), σύμφωνα με τον οποίο, οι κάτοχοι άδειας παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, εκδίδουν Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ) για το σύνολο της Καθαρής Ισχύος κάθε Μονάδας Παραγωγής και για κάθε ένα από το τρέχον και τα τέσσερα επόμενα Έτη Αξιοπιστίας, σχετικά με την ισχύ που είναι σε θέση τεχνικά να παράγουν και συνάπτουν διμερείς συμβάσεις (ΣΔΙ) με όρους που καθορίζονται στις διατάξεις του ΚΔ, με τους Προμηθευτές και λοιπούς εκπρόσωπους Φορτίου, αναφορικά με την ενέργεια που οι τελευταίοι προβλέπουν ότι θα απαιτηθεί να προμηθευτούν για την κάλυψη των αναγκών των πελατών τους, έναντι συμφωνημένου τιμήματος.

Στο πλαίσιο του ως άνω Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, η ... ΑΕ, μεταξύ άλλων, α) ελέγχει την έκδοση Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ) από τους κατόχους άδειας παραγωγής και την τήρηση των λοιπών υποχρεώσεών τους στο πλαίσιο του Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, β) ελέγχει τη συμμόρφωση των Εκπροσώπων Φορτίου με την Υποχρέωση Επάρκειας Ισχύος, γ) τηρεί το Μητρώο ΑΔΙ και το Μητρώο Συμβάσεων Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΣΔΙ), δ) εκπονεί τη Μελέτη Επάρκειας Ισχύος, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 95 του Ν. 4001/2011, ε) διεξάγει διαγωνισμούς για τη σύναψη ΣΔΙ νέων Μονάδων Παραγωγής και στ) διενεργεί δημοπρασίες για τη διευκόλυνση της σύναψης ΣΔΙ μεταξύ κατόχων άδειας παραγωγής και Εκπροσώπων Φορτίου.

Στη θέση του εν λόγω Μηχανισμού και για τη μεταβατική περίοδο μέχρι τις 31-12-2014, προβλέφθηκε από τον ΚΔ ένας Μεταβατικός Μηχανισμός Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος (άρθρα 289-291 του ΚΔ), σύμφωνα με τον οποίο: α) η Σύμβαση Συμμετοχής στον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος αναφέρεται σε Έτος Αξιοπιστίας και συνάπτεται μεταξύ της ...

ΑΕ και των Εκπροσώπων Φορτίου πριν από την έναρξη κάθε Έτους Αξιοπιστίας ή σε περίπτωση Εκπροσώπου Φορτίου που εγγράφεται στο Μητρώο Συμμετεχόντων της ... ΑΕ κατά τη διάρκεια του Έτους Αξιοπιστίας το αργότερο πέντε (5) ημέρες μετά την έκδοση της αντίστοιχης βεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο Συμμετεχόντων.

Η εν λόγω σύμβαση διέπεται από τις διατάξεις του ΚΔ και δεν υπόκειται σε κανέναν άλλο τύπο, πέραν της δήλωσης του Εκπρόσωπου Φορτίου ότι θα εκπληρώνει την υποχρέωση προσκόμισης εγγυήσεων διαθεσιμότητας επαρκούς ισχύος μέσω της σύμβασης αυτής (άρθρο 289 παρ. 4 του ΚΔ), β) με τη Σύμβαση Συμμετοχής στον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, ο Εκπρόσωπος Φορτίου αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλλει τίμημα στον Διαχειριστή του Συστήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 289 του ΚΔ (άρθρο 289 παρ. 5 του ΚΔ), γ) το τίμημα αυτό καθορίζεται αναλόγως της Υποχρέωσης Επάρκειας Ισχύος που φέρει ο Εκπρόσωπος Φορτίου κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 189 του ΚΔ, πολλαπλασιαζόμενης με το Μοναδιαίο Τίμημα Πληρωμής Ισχύος (άρθρο 289 παρ. 6 του ΚΔ), δ) το Μοναδιαίο Τίμημα Πληρωμής Ισχύος καθορίζεται με απόφαση της ΡΑΕ, και ισχύει για την περίοδο ισχύος των μεταβατικών διατάξεων σχετικά με τη διασφάλιση επαρκούς ισχύος (άρθρο 291 παρ. 1 του ΚΔ), ε) εντός πέντε (5) ημερών από το τέλος κάθε μήνα του Έτους Αξιοπιστίας, η ...

ΑΕ υπολογίζει το τίμημα που υποχρεούνται να καταβάλλουν οι Εκπρόσωποι Φορτίου αναλόγως της Υποχρέωσης Επάρκειας Ισχύος τους και κοινοποιεί σε κάθε Εκπρόσωπο Φορτίου κατάσταση χρεώσεων του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, η οποία περιλαμβάνει ιδίως τις χρεώσεις για κάθε Μετρητή και ανά Κατηγορία Μετρητών που εκπροσωπούσε ο Εκπρόσωπος Φορτίου κατά τις Ημέρες Κατανομής του προηγούμενου ημερολογιακού μήνα και τις συνολικές χρεώσεις (άρθρο 291 παρ. 4 του ΚΔ), στ) Σε περίπτωση υπερημερίας του Εκπροσώπου Φορτίου εφαρμόζονται οι διατάξεις του ΚΔ κατά το άρθρο 163 (όπως ειδικότερα ανωτέρω αναλύθηκε) και το άρθρο 190 αυτού (άρθρο 291 παρ. 5 του ΚΔ) και ζ) οι πραγματοποιούμενες εισπράξεις από τους Εκπροσώπους Φορτίου για τα χρηματικά ποσά των χρεώσεων στο πλαίσιο του Μεταβατικού Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος, αποδίδονται στην ...

ΑΕ εντός του δεύτερου μήνα από τη λήξη του μήνα στον οποίο λογιστικά ανήκουν οι λογαριασμοί. Οι Προμηθευτές μπορούν να παρέχουν στην ... ΑΕ χρηματικές προκαταβολές έναντι των προς απόδοση εισπραττόμενων ποσών. Τα σχετικά ποσά που συγκεντρώνονται από την ... ΑΕ αποδίδονται ανά μήνα στους δικαιούχους Παραγωγούς (κατόχους ΑΔΙ), οι οποίοι εκδίδουν τιμολόγια με ανάλογο πιστωτικό περιθώριο προς την ...

ΑΕ (άρθρο 293 παρ. 10 του ΚΔ). Με βάση τα προεκτεθέντα, συνάγεται ότι, στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας η οποία, υπό το νομοθετικό καθεστώς που προαναφέρθηκε, λειτουργεί με βάση έναν υποχρεωτικό μηχανισμό χονδρικής (mandatory pool market), συνάπτονται καθημερινά συμβάσεις πώλησης με αντικείμενο την ηλεκτρική ενέργεια.

Συμβαλλόμενοι στις συμβάσεις αυτές, είναι αφενός οι Παραγωγοί, οι οποίοι παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια και αφετέρου οι Προμηθευτές και οι λοιποί Εκπρόσωποι Φορτίου, οι οποίοι αποκτούν δικαιώματα άντλησης ηλεκτρικής ενέργειας από το Σύστημα. Αντικείμενο δε της πώλησης είναι το δικαίωμα άντλησης συγκεκριμένης ποσότητας και όχι το συγκεκριμένο πράγμα διότι αν επρόκειτο για την ενέργεια ως το συγκεκριμένο πράγμα, αντισυμβαλλόμενος θα ήταν απευθείας ο καταναλωτής αφού μόνο αυτός και όχι ο Προμηθευτής διαθέτει φυσική σύνδεση με τα δίκτυα της ενέργειας από τα οποία και αντλεί ενέργεια.

Ούτε, βέβαια, αντλούν ενέργεια οι διαχειριστές των δικτύων ... και ΔΕΔΔΗΕ. Επομένως, στη λειτουργία της ως άνω αγοράς, η ... ΑΕ (όπως και η ... ΑΕ), δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος, αλλά αποτελεί τον εκ του νόμου αποκλειστικό εκκαθαριστή (φορέα εκκαθάρισης) συγκεκριμένων συναλλαγών, δοθέντος του ότι της έχει ανατεθεί νομοθετικά, η διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών που προκύπτουν από τις Αποκλίσεις Παραγωγής - Ζήτησης τις οποίες εκκαθαρίζει η ίδια, η διευθέτηση των συναλλαγών σχετικά με τις Επικουρικές Υπηρεσίες, τους Λογαριασμούς Προσαυξήσεων, το Ειδικό Τέλος για τη Μείωση Εκπομπών Αερίων Ρύπων, τις Υπηρεσίες Δημοσίου Συμφέροντος και τη Χρέωση Χρήσης Συστήματος, καθώς και η διευθέτηση των συναλλαγών που προκύπτουν από τον Μεταβατικό Μηχανισμό Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος.

Σε περίπτωση δε υπερημερίας Συμμετέχοντος, οι υποχρεώσεις της ... ΑΕ διαγράφονται αποκλειστικά στο άρθρο 163 του ΚΔ και περιλαμβάνουν κατά σειρά: α) την κατάπτωση των εγγυήσεων που έχει παράσχει ο υπερήμερος Συμμετέχων, β) την κάλυψη του ελλείμματος μέσω του Λογαριασμού Αποθεματικού (ο οποίος τροφοδοτείται από συγκεκριμένες χρεώσεις - άρθρο 178 παρ. 3 και 4 του ΚΔ), γ) τη δικαστική επιδίωξη (ως εκ του νόμου μη δικαιούχος διάδικος) της έντοκης είσπραξης της ληξιπρόθεσμης οφειλής και δ) την καταγγελία της Σύμβασης Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος.

Αντίθετα, δεν προβλέπεται, αλλά ούτε μπορεί να συναχθεί υποχρέωση της ... ΑΕ να εξοφλεί τις υποχρεώσεις του υπερήμερου Συμμετέχοντος εξ ιδίων πόρων (ίδια κεφάλαια). Πλέον συγκεκριμένα, στη λειτουργία της οργανωμένης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η θέση που κατέχει ο φορέας εκκαθάρισης σε σχέση με τον κίνδυνο κάλυψης τυχόν υπερημεριών που προκύπτουν στην αγορά, αποτελεί προϊόν νομοθετικής επιλογής, οι δε προϋποθέσεις καθώς και η έκταση και τα όρια της ευθύνης του φορέα εκκαθάρισης, περιγράφονται και εξειδικεύονται στις οικείες διατάξεις.

Έτσι, η εκκαθάριση, η οποία συνήθως περιλαμβάνει και τη λειτουργία ης διαχείρισης κινδύνου (risk management), μπορεί να οριοθετηθεί από νομικής και οικονομικής άποψης με διάφορους τρόπους, ανάλογα με τα ειδικότερα χαρακτηριστικά της, όπως, α) εκκαθάριση χωρίς ευθύνη εκπλήρωσης του φορέα εκκαθάρισης (όπως ενδεικτικά, η διάταξη του άρθρου 5 του Ν. 3152/2003 και της κατ' εξουσιοδότησής της εκδοθείσας με αριθμό 2/304/10-6- 2004 απόφασης του ΔΣ της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς {ΦΕΚ Β 900/16-6-2004}, "Κωδικοποιημένου Κανονισμού Εκκαθάρισης και Διακανονισμού Χρηματιστηριακών Συναλλαγών επί Άυλων Αξιών" του Κεντρικού Αποθετηρίου Αξιών), β) εκκαθάριση με ίδια ευθύνη εκπλήρωσης, γ) εκκαθάριση με εγγυητική ευθύνη (del credere) του φορέα εκκαθάρισης (όπως ενδεικτικά, η εγγυητική ευθύνη του φορέα εκκαθάρισης με την επωνυμία "Εταιρία Εκκαθάρισης Συναλλαγών Χρηματιστηρίου Αθηνών ΑΕ" που προβλέπεται στον "Κανονισμό Εκκαθάρισης Συναλλαγών επί Κινητών Αξιών σε Λογιστική Μορφή", σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3606/2007) και δ) εκκαθάριση με ευθύνη του φορέα εκκαθάρισης, ως Κεντρικού Αντισυμβαλλόμενου (central counterparty [CCP]).

Στις σύγχρονες ενεργειακές αγορές της Ευρώπης, η εκκαθάριση υπάγεται σε ειδικές προβλέψεις και ρυθμίσεις, η ανάληψη όμως εκ μέρους των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ενέργειας (όπως είναι εν προκειμένω η ... ΑΕ) του πιστωτικού κινδύνου σε σχέση με τις οικονομικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις συναλλαγές ενέργειας της χονδρικής αγοράς, (όπως είναι εν προκειμένω η Ελληνική αγορά κατά τον ενδιαφέροντα στην προκειμένη περίπτωση χρόνο), είναι ανεπίτρεπτη σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο (Οδηγία 2009/72, Κανονισμός 714/2009 και ιδίως Κανονισμός 2015/1222), με δεδομένη τη σημαντικότητα του ρόλου τους για την ασφάλεια και την αξιοπιστία των δικτύων μεταφοράς ενέργειας και την παροχή σχετικών υπηρεσιών.

Προς τούτο μάλιστα και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια ενέργειας (...), υιοθετούν για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου, λύσεις εκκαθάρισης παρεχόμενες από Κεντρικούς Αντισυμβαλλόμενους και όχι από Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς. Η εκκαθάριση, που πραγματοποιεί η ... ΑΕ κατά το ημεδαπό σύστημα ενεργειακού δικαίου και κατά το μέτρο που ενδιαφέρει εν προκειμένω, διαμορφώνεται με βάση τα προβλεπόμενα από το Ν. 4001/2011 και τον ΚΔ (Κώδικας Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας).

Πλην όμως, από τις προεκτεθείσες διατάξεις και ιδίως από τις διατάξεις των άρθρων 163, 164 και 293 του ΚΔ, δεν προκύπτει ότι η ... ΑΕ εκτίθεται σε πιστωτικούς κινδύνους συνδεόμενους με τυχόν υπερημερία των Συμμετεχόντων. Η σειρά των μέσων κάλυψης της ζημίας Συμμετεχόντων λόγω υπερημερίας άλλου Συμμετέχοντος, απαριθμείται κατά τρόπο περιοριστικό στο άρθρο 163 του ΚΔ (κατάπτωση εγγύησης, κάλυψη ελλείμματος από τον Λογαριασμό Αποθεματικού, διεκδίκηση οφειλόμενων, καταγγελία της Σύμβασης), στους δε τρόπους κάλυψης, δεν περιλαμβάνεται η χρήση ίδιων πόρων της ...

ΑΕ, ούτε άλλωστε θα μπορούσε να συμπεριληφθεί, αφού θα αντέκειτο και στους σκοπούς του σχετικού ενωσιακού δικαίου και εν προκειμένω της Οδηγίας 2009/72, στην οποία, ούτε προβλέπεται, ούτε συνάγεται ερμηνευτικά, η υποχρέωση του Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς να εξοφλεί τους Συμμετέχοντες, δοθέντος και του ότι, σύμφωνα με την προσέγγιση της νομολογίας του Δικαστηρίου της ΕΕ, αφενός μεν ο εθνικός δικαστής υποχρεούται να ερμηνεύει το εθνικό δίκαιο υπό το φως του κειμένου και του σκοπού της εν λόγω Οδηγίας, κατά το μέτρο του δυνατού (ΔΕΚ 22.9.1998, C-185/97, Cooteε, ΔΕΚ 26.9.1996, C-168/95, Arcar, ΔΕΚ 16.12.1993, C-334/92, Wagner Miret, ΔΕΚ 13.11.1990, C-106/89, Marleasing), αφετέρου δε η ως άνω υποχρέωση του εθνικού δικαστή, περιορίζεται, όταν έχει ως αποτέλεσμα να θέτει τον ιδιώτη ενώπιον υποχρέωσης η οποία προβλέπεται από μη μεταφερθείσα στην εσωτερική έννομη τάξη Οδηγία (ΔΕΚ 26.9.1996, C-168/95, Arcaro).

Δηλαδή, η ερμηνεία της εν λόγω Οδηγίας (2009/72/ΕΕ), δεν δύναται να οδηγήσει σε επιβολή υποχρεώσεων σε ιδιώτες και εν προκειμένω στην ... ΑΕ, οι οποίες (υποχρεώσεις) δεν προβλέπονται ρητά από το κείμενο των εθνικών διατάξεων (Ν. 4001/2011 και ΚΔ). Το γεγονός δε ότι η ... ΑΕ μπορεί να συστήνει ή να συμμετέχει σε εταιρείες με εξειδικευμένο σκοπό την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ή να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (άρθρο 94 παρ. 2 περ.

ιζ του Ν. 4001/2011), δεν σημαίνει ότι μέχρι τον χρόνο της ανάθεσης η σχετική ευθύνη θα βαρύνει την ... ΑΕ, ούτε ότι η τελευταία υποχρεούται να κάνει οπωσδήποτε χρήση της ως άνω διάταξης για ανάθεση. Καθίσταται, επομένως, προφανές ότι, στο σύστημα ρύθμισης του Ν. 4001/2011 και του ΚΔ, δεν προβλέπεται ευθύνη της ... ΑΕ για την κάλυψη των υποχρεώσεων των Συμμετεχόντων στο Σύστημα, λαμβανομένου υπόψη και του ότι τέτοια ευθύνη θα έπρεπε να προβλέπεται ρητά από το νομοθέτη και να οριοθετείται ειδικά, ως προς τις προϋποθέσεις και την έκτασή της, αντιστρόφως δε στην περίπτωση που ο ίδιος (ο νομοθέτης) επιθυμούσε τη σχετική ευθύνη της ....

θα την είχε προσδιορίσει ανάλογα. Συνακόλουθα, η εκκαθάριση κατά την έννοια του Ν. 4001/2011 και του ΚΔ που διενεργεί η ... ΑΕ, εμπίπτει στις περιπτώσεις εκκαθάρισης κατά τις οποίες, ο φορέας εκκαθάρισης, καθότι δεν είναι εκτεθειμένος στον πιστωτικό κίνδυνο από τις συναλλαγές που εκκαθαρίζει, δεν υπέχει ίδια ευθύνη εκπλήρωσής τους, ούτε και εγγυητική, αφού τούτο θα προϋπέθετε, είτε την ανάληψη σχετικής συμφωνίας μεταξύ της ...

ΑΕ και των Συμμετεχόντων, είτε ρητή πρόβλεψη της εγγυητικής ευθύνης του φορέα εκκαθάρισης στα σχετικά νομοθετικά κείμενα. Εξάλλου, η ... ΑΕ, ως φορέας που ασκεί την εκτεθείσα ανωτέρω λειτουργία, δεν συμπίπτει με τον Κεντρικό Αντισυμβαλλόμενο που αναλαμβάνει τον κίνδυνο εκπλήρωσης των οικονομικών υποχρεώσεων από τις ενεργειακές συναλλαγές.

Όπως σαφώς προκύπτει και από τον Κανονισμό 2015/1222 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τον οποίο το ρόλο του Κεντρικού Αντισυμβαλλομένου δεν επιτρέπεται να αναλάβουν οι διαχειριστές συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά μόνο τα χρηματιστήρια ενέργειας των Κρατών μελών, η ... ΑΕ, ως Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνει τις χρηματικές υποχρεώσεις από τις ενεργειακές συναλλαγές.

Η κρίση αυτή του Δικαστηρίου, ενισχύεται και από το ν. 4425/2016 (ΦΕΚ Α' 185/30-9-2016), όπως αυτός έχει τροποποιηθεί και ισχύει με τους ν. 4512/2018 (Α' 5/17.1.2018), 4546/2018 (Α' 101/12.06.2018), 4610/2019 (ΦΕΚ Α' 70/7.5.2019), 4643/2019 (ΦΕΚ ΑΊ93/3.12.2019), σε εφαρμογή της νομοθεσίας για την ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και ιδίως των διατάξεων του κανονισμού 714/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με τον οποίο νόμο αναδιοργανώνεται η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η απελευθερωμένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να λειτουργεί μόνο επί τη βάσει των συναλλαγών του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ) που οργανώνει η .... Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η ηλεκτρική ενέργεια εντάσσεται στα εμπορεύματα για τα οποία μπορούν να διεξάγονται χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, που αποβλέπουν στην αντιστάθμιση ή την κάλυψη του κινδύνου από τις αγοραίες ενεργειακές τιμές.

Η επόμενη, σύγχρονη και ώριμη ενεργειακή αγορά, θα στηρίζεται και σε εργαλεία που είναι γνωστά στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπως η αγορά προθεσμιακών Προϊόντων Ηλεκτρικής Ενέργειας. Η οργάνωση της χρηματιστηριακής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μάλιστα, θέτει πολύ πιο έντονα το ζήτημα της διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου.

Σύμφωνα με τους ορισμούς που δίδονται στο άρθρο 2 του ν. 4425/2016, ως Αγορές Ηλεκτρικής Ενέργειας ορίζονται: α) η Χονδρική Αγορά Προθεσμιακών Προϊόντων Ηλεκτρικής Ενέργειας, β) η Αγορά Επόμενης Ημέρας, γ) η Ενδοημερήσια Αγορά και δ) η Αγορά Εξισορρόπησης, που λειτουργούν ως χονδρικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας κατά την έννοια του κανονισμού υπ' αρ. 1227/2011 "για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας".

Στο άρθρο 8 του ν. 4425/2016 ορίζονται τα χαρακτηριστικά κάθε μιας από τις αγορές αυτές. Η αρμοδιότητα της εποπτείας των Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας ανατίθεται στην ΡΑΕ, ενώ η εταιρεία "... ΑΕ" ορίζεται ως ο "Διαχειρίστρια Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας" της Χονδρικής Αγοράς Προθεσμιακών Προϊόντων (άρθρο 9). Επιλογή του Έλληνα νομοθέτη ήταν να ορίσει ότι στην ελληνική επικράτεια υφίσταται νόμιμο μονοπώλιο υπηρεσιών συναλλαγών επόμενης ημέρας και ενδοημερησίως, το οποίο αποκλείει τον ορισμό περισσοτέρων του ενός ΟΔΑΗΕ (= Ορισθείς Διαχειριστής Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας - Nominated Electricity market Operator/NEMO), οι αρμοδιότητες του οποίου ορίζονται επίσης στο άρθρο 10 του ως άνω νόμου.

Η εκκαθάριση και ο Διακανονισμός των Συναλλαγών γίνεται, κατ' άρθρο 11, από τους Διαχειριστές των Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας, με ρητή πρόβλεψη στην παρ. 1 περ. α', ως ειδικής αρμοδιότητάς τους της κάλυψης των Συναλλαγών που διενεργούνται στις Αγορές, σε περίπτωση αδυναμίας των Συμμετεχόντων να εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, με παράλληλη χορήγηση της δυνατότητας σύστασης συνεγγυητικού ταμείου χρηματοδοτούμενου από εισφορές των συμμετεχόντων καθώς και, θεμελίωση υποχρέωσής τους, κατά την περ.

β', εντός δώδεκα μηνών από τη θέση ισχύος του νόμου, είτε για σύσταση, είτε για συμμετοχή με απευθείας πρόταση της ΡΑΕ, είτε για επιλογή από διαγωνιστική διαδικασία νομικού προσώπου που θα αναλάβει τον οικείο πιστωτικό κίνδυνο. Με το άρθρο 12 επαναπροσδιορίζονται τα καθήκοντα του διαχειριστή του ..., προκειμένου να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των νέων Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας ενώ διευρύνονται οι αρμοδιότητες της ... (άρθρο 13) για να συμπεριλάβουν τις αρμοδιότητες του Διαχειριστή της Χονδρικής Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Με τους Κώδικες που θα εκδοθούν για κάθε μία από τις νέες αγορές θα ρυθμιστούν οι λεπτομερείς όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας τους όπως ειδικότερα ορίζεται στο άρθρο 14 του ν. 4425/2016. Σημειώνεται, τέλος, πως σύμφωνα με τη ρητή πρόβλεψη του άρθρου 17 παρ. 1 περ. α' του εν λόγω νόμου η προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 94 του ν. 4001/2011 θα καταργηθεί από την έναρξη της Αγοράς Εξισορρόπησης σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που ο ίδιος προβλέπει στην παρ. 3 του άρθρου του υπ' αρ. 6.

Με τον ως άνω νόμο, εισάγεται νοηματικά ως προς την ... ΑΕ και τον ΟΔΑΗΕ το μοντέλο του Κεντρικού Αντισυμβαλλόμενου (άρθρα 10 και 11 σε συνδυασμό με τον Κανονισμό 2015/1222 ), ενώ ως προς την ... ΑΕ και υπό την προϋπόθεση της έναρξης λειτουργίας της Αγοράς Εξισορρόπησης, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 6 του ιδίου νόμου, εισάγεται το πρώτον με ρητές και σαφείς διατάξεις, η ανάληψη ευθύνης του επαπειλούμενού πιστωτικού κινδύνου, σε περίπτωση αδυναμίας των Συμμετεχόντων να εκπληρώσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις (άρθρο 12 παρ. 2 περ.

ιθ και παρ. 9), ενώ περαιτέρω προβλέπεται ρητά, ότι η ανάληψη του πιστωτικού κινδύνου εκ μέρους της ... ΑΕ, δεν αφορά τα ελλείμματα που δημιουργήθηκαν από τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας υπό την ισχύ του εξεταζόμενου Ν. 4001/2011 (άρθρο 16 παρ. 2). Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και υπό το νομοθετικό καθεστώς που προεκτέθηκε, η ...

ΑΕ δεν ευθύνεται με ίδια κεφάλαιά της για τη διευθέτηση, εκπλήρωση και κάλυψη των οικονομικών συναλλαγών που διαχειρίζεται στο πλαίσιο λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά προβαίνει σε καταβολές προς τους Παραγωγούς μόνο σε σχέση με τα αντίστοιχα ποσά που της έχουν καταβληθεί από τους Προμηθευτές και λοιπούς Εκπροσώπους Φορτίου, επιμερίζοντας αναλογικά, σε περίπτωση μερικής εκπλήρωσης εκ μέρους του Συμμετέχοντος οφειλέτη του συνόλου των υποχρεώσεών του, το εν λόγω ποσό (που κατέβαλε ο οφειλέτης) σε κάθε δανειστή για την ίδια χρονική περίοδο, διακριτά ανά λογαριασμό και ανά κατηγορία συναλλαγής, ενώ σε περίπτωση αδυναμίας κάποιου Συμμετέχοντος να εκπληρώσει τις οικονομικές του υποχρεώσεις, η ευθύνη - υποχρέωσή της εξαντλείται στην εφαρμογή της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 163 του ΚΔ, όπως ανωτέρω αναλύθηκε, η οποία αποτελεί ένα μηχανισμό αναλογικού επιμερισμού των πιστωτικών κινδύνων στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ των Συμμετεχόντων, δηλαδή η ...

ΑΕ προβαίνει σε σύμμετρες καταβολές προς τους δικαιούχους, επίσης διακριτά ανά λογαριασμό και ανά κατηγορία συναλλαγής, μόνο σε σχέση με τα ποσά που έχουν εισπραχθεί μέσω των εγγυήσεων του υπερήμερου Συμμετέχοντος ή μέσω του Λογαριασμού Αποθεματικού ή μέσω της δικαστικής επιδίωξης της έντοκης είσπραξης των οφειλόμενων.

Σημειωτέων δε ότι, το υφιστάμενο σύστημα δικαίου, δεν οδηγεί σε έλλειψη έννομης προστασίας των δικαιούχων οικονομικών απαιτήσεων, αφού μέσω του μηχανισμού του άρθρου 163 του ΚΔ επιτυγχάνεται η έντοκη είσπραξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών (οι εισπραχθέντες τόκοι αποδίδονται και αυτοί συμμέτρως σε κάθε δικαιούχο), ενώ παραμένει η ευθύνη της ...

ΑΕ για την περίπτωση της εκ μέρους της πλημμελούς εκτέλεσης των εκ του νόμου ανατεθεισών ως άνω υποχρεώσεών της (ΑΠ 560/2022). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή, αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ ΑΠ 7/2006, Ολ 4/2005, ΑΠ 326/2018, ΑΠ 191/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Η ενάγουσα, εταιρεία με την επωνυμία "... ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ" με την από 16/12/2016 αγωγή της εξέθετε ότι δραστηριοποιείται στον τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ελληνική επικράτεια, έχοντας κατασκευάσει σχετική μονάδα, η οποία βρίσκεται στους ..., προβαίνοντας στην πώληση της παραγόμενης από την ανωτέρω μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας στην, σχετικώς διαμορφωμένη, εκ του νόμου ως υποχρεωτική, χονδρεμπορική αγορά.

Ότι, βάσει του τρόπου με τον οποίο είναι διαμορφωμένη η συγκεκριμένη αγορά, κατά τον οποίο δεν επιτρέπεται η σύναψη απευθείας διμερών σχέσεων μεταξύ των συμμετεχόντων, ήτοι μεταξύ αυτών που εγχέουν ενέργεια και αυτών που την απορροφούν, δηλαδή μεταξύ των παραγωγών, των προμηθευτών, των εμπόρων και των επιλεγόντων πελατών, τούτη (η αγορά) λειτουργεί κατά το πρότυπο της υποχρεωτικής κοινοπραξίας (mandatory pool market), με συνέπεια όλες οι διενεργούμενες συναλλαγές, να πραγματοποιούνται αναγκαστικά, εκ του νόμου, με αντισυμβαλλόμενες τις, κατέχουσες μονοπωλιακή θέση στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειες, εναγόμενη, ως ανεξάρτητη διαχειρίστρια του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, και ..., ("Λειτουργός Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε."), κατ' αποκλεισμό της κατάρτισης διμερών συμβολαίων, Ότι, συναφώς, κατ' επικέντρωση στην εναγόμενη, αυτή υπέχει θέση μόνιμης, αποκλειστικής και κεντρικής αντισυμβαλλόμενης της ενάγουσας και υποχρεούται σε καταβολή των αμοιβών και αποζημιώσεων που απορρέουν από τη Σύμβαση Διαχείρισης, αναλαμβάνοντας με ίδια μέσα και τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο κάλυψης αξιώσεων από υπερημερία και πρόσθετης εξ αυτής άλλης ζημίας, κατ' εφαρμογή του οικείου συμβατικού πλαισίου και, συμπληρωματικά, του άρθρου 345 ΑΚ, σύμφωνα με τα ειδικότερα στο αγωγικό δικόγραφο διαλαμβανόμενα.

Ότι η εναγόμενη, παρά την επιμελή και προσήκουσα εκπλήρωση των υποχρεώσεων της ενάγουσας, καθυστερεί από τις αρχές του έτους 2012 και για τα επόμενα έτη την εξόφληση των σχετικών οφειλών της χωρίς ουδέποτε να αμφισβητεί τα οφειλόμενα προς αυτήν ποσά. Ότι, η εναγομένη έχει καταστεί υπερήμερη και οφείλει σχετικώς τόκους υπερημερίας επί των ανεξόφλητων τιμολογίων καθώς και την θετική ζημία, της ενάγουσας κατά την κύρια ενδοσυμβατική βάση της αγωγής σύμφωνα με τις οικείες προβλέψεις του Κώδικα Διαχείρισης, και επικουρικά βάσει της σύμβασης εντολής, εφόσον η ίδια η εναγόμενη θεωρεί εαυτή εντολοδόχο με βάση τα άρθρα 160 επ.

και ιδίως 163 του Κώδικα Διαχείρισης και 714 ΑΚ, ακόμα δε επικουρικότερα κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις λόγω της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς της, συνισταμένης στην παράλειψή της όπως προβεί προσηκόντως, εγκαίρως και εντός των προβλεπόμενων στον Κώδικα Διαχείρισης στις απαιτούμενες χρεοπιστώσεις των λογαριασμών των συμμετεχόντων, όπως και στην παράλειψη επιβολής μέτρων προς αποτροπή του επαπειλούμενου κινδύνου, παραβιάζοντας κατά τον τρόπο αυτό υπαιτίως, και δη από αμέλεια, τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης περί ενεργοποίησης εργαλείων ικανοποίησης των απαιτήσεών της έναντι των υπερήμερων προμηθευτών και τις συναφώς απορρέουσες υποχρεώσεις της προς αμεροληψία και ίση μεταχείριση των συμμετεχόντων στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δρώντας συστηματικά επ' ωφελεία της μητρικής της εταιρείας "Δ.Ε.Η.", κατά τα ειδικότερον διαλαμβανόμενα στην αγωγή.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την με αριθμό 1797/2018 απόφασή του έκρινε την αγωγή νόμιμη ως προς την κύρια αγωγική βάση, ενώ την απέρριψε ως μη νόμιμη όσον αφορά την επιχειρούμενη να θεμελιωθεί στις διατάξεις περί εντολής και περί αδικοπραξιών βάσεις της, και ακολούθως την δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη κατά την ως άνω κύρια βάση και αναγνώρισε ότι η εναγόμενη οφείλει να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των τεσσάρων εκατομμυρίων τετρακοσίων ενενήντα επτά χιλιάδων επτακοσίων εξήντα έξι ευρώ και δεκαέξι λεπτών (4.497.766,16 €), με το νόμιμο τόκο υπερημερίας από την επίδοση της αγωγής κατά τις αναφερόμενες στην απόφαση διακρίσεις.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση η εναγομένη και επ' αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με αριθμό 3945/2020 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την κύρια βάση της αγωγής, ως μη νόμιμη, με την ακόλουθη αιτιολογία: "....η Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος, που καταρτίσθηκε μεταξύ των διαδίκων και από τη λειτουργία της οποίας η ενάγουσα προβάλλει τις σχετικές ένδικες αξιώσεις, αποτελεί αμφιμερώς αναγκαστική σύμβαση με περιεχόμενο αυστηρώς τυποποιημένο στο νόμο, η εναγόμενη δε ως εκ του νόμου αποκλειστικός εκκαθαριστής (Φορέας Εκκαθάρισης) συγκεκριμένων συναλλαγών, όπως οι εκτιθέμενες στο αγωγικό δικόγραφο, δεν έχει αντίστοιχα εγγυητική ευθύνη (del credere) εκκαθάρισης, ούτε δε και λειτουργεί την εν λόγω εκκαθάριση με ευθύνη φορέα εκκαθάρισης, ως Κεντρικού Αντισυμβαλλόμενου (central counterpart [CCP]), καθόσον στις σύγχρονες ενεργειακές αγορές της Ευρώπης, η εκκαθάριση υπάγεται σε ειδικές προβλέψεις και ρυθμίσεις, η ανάληψη όμως του πιστωτικού κινδύνου, εκ μέρους των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ενέργειας, όπως η εναγομένη, σε σχέση με τις οικονομικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις συναλλαγές ενέργειας της χονδρικής αγοράς, (όπως είναι εν προκειμένω η Ελληνική αγορά κατά τον ενδιαφέροντα στην προκειμένη περίπτωση χρόνο), είναι ανεπίτρεπτη.

Τέλος, το γεγονός ότι η εναγομένη μπορεί να συστήνει ή να συμμετέχει σε εταιρείες με εξειδικευμένο σκοπό την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ή να αναθέτει σε τρίτους, μετά από σύμφωνη γνώμη της ΡΑΕ, τη διευθέτηση των χρηματικών συναλλαγών, ιδίως αναφορικά με τη διαχείριση και εκκαθάριση χρηματικών συναλλαγών και τη διαχείριση πιστωτικού και συναλλακτικού κινδύνου, στο πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με το άρθρο 94 παρ. 2 περ.

ιζ του Ν. 4001/2011, δεν σημαίνει ότι θα τη βαρύνει μέχρι τον χρόνο της ανάθεσης η σχετική ευθύνη, ούτε ότι αυτή υποχρεούται να κάνει οπωσδήποτε χρήση της ως άνω διάταξης για ανάθεση. Επομένως, αυτή (εναγομένη) δεν είναι υπόχρεη να εξοφλεί τις υποχρεώσεις, όπως και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του εκάστοτε υπερήμερου Συμμετέχοντος εξ ιδίων πόρων (ίδια κεφάλαια), καθόσον δεν έχει αναλάβει την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου σε σχέση με τις οικονομικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις συναλλαγές αυτές...".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ότι δηλαδή η αγωγή δεν είναι νόμιμη ως προς την εξεταζόμενη νομική αιτία και δέχτηκε την έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε δεχθεί την αγωγή ως προς την εν λόγω βάση της, δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις προπαρατεθείσες διατάξεις του νόμου 4001/2011, με τον οποίο ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη η ενταχθείσα στην τρίτη ενεργειακή δέσμη Οδηγία 2009/72/ΕΚ, των Κωδίκων Συναλλαγών και Διαχείρισης, των Κανονισμών 2009/714/ΕΚ και 2015/1222/ΕΕ, και των άρθρων 71, 281, 287, 288, 293, 295, 297, 298, 330, 341, 342, 345, 346 και 361 ΑΚ, καθόσον, υπό το εκτεθέν ως άνω περιεχόμενο, η αγωγή δεν ευρίσκει έρεισμα στις διατάξεις του ν. 4001/2011 και των Κωδίκων Διαχείρισης και Συναλλαγών, αφού, όπως αναλυτικά εκτέθηκε στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη, αφ` ενός μεν με την εγγραφή της ενάγουσας στο Μητρώο Συναλλασσομένων, δεν καταρτίζεται σύμβαση μεταξύ ενάγουσας και εναγόμενης, ώστε να δημιουργείται υποχρέωση της εναγομένης ως αντισυμβαλλόμενης για καταβολή του τιμήματος ή της αμοιβής από τέτοιας μορφής συμβάσεις, αφ` ετέρου, με τις ειδικές ως άνω διατάξεις των νόμων για την οργάνωση της χονδρικής αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, δεν ανατίθεται στην εναγομένη ο κίνδυνος εκπλήρωσης από δικούς της πόρους των οικονομικών υποχρεώσεων που προκύπτουν από τις συναλλαγές με βάση το Σύστημα των συναλλασσόμενων παραγωγών και προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, για την περίπτωση εμφάνισης ελλείμματος στον Λογαριασμό από οποιαδήποτε αιτία και κυρίως λόγω μη συμμόρφωσης από Εκπρόσωπο Φορτίου προς τις υποχρεώσεις του για καταβολή οφειλόμενων χρηματικών ποσών στο Σύστημα.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση με την, από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια, ισχυριζόμενη ότι οι ως άνω διατάξεις ερμηνεύθηκαν αντίθετα προς το γράμμα τους και τον σκοπό τους, αφού: α) η ... είναι αναγκαστικά αντισυμβαλλόμενη των Συμμετεχόντων Προμηθευτών και Παραγωγών δεδομένου ότι απαγορεύονται οι διμερείς συμβάσεις μεταξύ Προμηθευτών και Παραγωγών, έχοντας την ιδιότητα του "κεντρικού αντισυμβαλλόμενου" χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαίως την απονομή σε αυτήν των ιδιοτήτων του πωλητή ή αγοραστή, β) η ...

αναλαμβάνει, κατά ρητή νομοθετική πρόβλεψη (άρθρο 94 παρ. 2 στ. ιζ του ν. 4001/2011 και 163 του Κώδικα Διαχείρισης) τον πιστωτικό κίνδυνο, ενεχόμενη σε εξόφληση των παραγωγών εξ ιδίων πόρων, και γ) οι διατιθέμενοι για την κάλυψη των υπερημεριών πόροι του Λογαριασμού Αποθεματικού δεν εμπίπτουν στην αποκαταστατέα ζημία της ...

αλλά στις ανακτώμενες από τους Υπερήμερους Προμηθευτές καθυστερούμενες κατά κεφάλαιο ληξιπρόθεσμες οφειλές, είναι αβάσιμος.

Κατά τον αριθμό 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπό όψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπό όψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος.

Επομένως πράγματα υπό την έννοια αυτή, αποτελούν και οι διάφορες βάσεις της αγωγής (ΑΠ 610/2022, ΑΠ 75/2022). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 522, 535 και 536 § 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, όταν το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, μετά από παραδοχή της έφεσης του εναγόμενου, η εναντίον του οποίου αγωγή του αντιδίκου του, που στηρίζεται σε περισσότερες βάσεις, έγινε δεκτή με την εκκαλούμενη απόφαση κατά την κύρια βάση της, δέχεται την έφεση και, αφού εξαφανίζει την εκκαλουμένη, απορρίπτει ως αβάσιμη κατ` ουσία την αγωγή ως προς την γενόμενη δεκτή κυρία βάση αυτής, υποχρεούται να ερευνήσει και τις μη ερευνηθείσες από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, λόγω παραδοχής της κύριας βάσης, υπόλοιπες επικουρικές βάσεις της αγωγής, χωρίς ειδικό προς τούτο παράπονο (λόγο έφεσης).

Τούτο διότι στην περίπτωση αυτή, το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της έφεσης δεν περιορίζεται μόνο στις διατάξεις της απόφασης που πλήττονται με την έφεση του εναγόμενου αλλά εκτείνεται και στις μη εξετασθείσες πρωτοδίκως βάσεις, καθώς δεν δικάζεται πλέον η έφεση, αλλά η αγωγή. Εάν όμως οι επικουρικές αυτές βάσεις ερευνήθηκαν και απορρίφθηκαν πρωτοδίκως, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στερείται εξουσίας αυτεπάγγελτης έρευνας αυτών και για την έρευνά τους απαιτείται υποβολή αυτοτελούς λόγου έφεσης ή αντέφεσης (ΑΠ 225/2015, ΑΠ 309/2011).

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 9 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Ο εν λόγω λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας άφησε αδίκαστη όχι οποιαδήποτε αίτηση των διαδίκων, αλλά μόνο εκείνη που εισάγει ιδιαίτερο κεφάλαιο δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία (ΟλΑΠ 25/2003).

Τέτοια αίτηση είναι ιδίως αυτή της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής κατά τα διάφορα αυτών αιτήματα και κάθε ενδίκου μέσου, όπως η έφεση, όχι όμως και οι επί μέρους λόγοι της τελευταίας, η μη λήψη υπόψη των οποίων ιδρύει τον εκ του αριθμού 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης (ΑΠ 19/2020, ΑΠ 229/2020, ΑΠ 567/2009, ΑΠ 1586/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την επισκόπηση των δικογράφων της αγωγής της ήδη αναιρεσείουσας, της οριστικής απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, της έφεσης της ήδη αναιρεσίβλητης και της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτουν τα ακόλουθα: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα θεμελίωσε την αγωγή της, όπως ήδη προαναφέρθηκε, κατά την κύρια βάση της στην ενδοσυμβατική ευθύνη της εναγόμενης και ήδη αναιρεσίβλητης, όπως αυτή προκύπτει από τις διατάξεις του ν. 4001/2011 και του Κώδικα Διαχείρισης και κατά την πρώτη επικουρική της βάση στις διατάξεις περί εντολής.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο έκανε δεκτή την κύρια βάση της αγωγής ως νομικά και ουσιαστικά βάσιμη και απέρριψε την πρώτη επικουρική ως μη νόμιμη. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε έφεση από την εναγόμενη και ήδη αναιρεσίβλητη, που έγινε δεκτή από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο το οποίο απέρριψε, κατά τα προαναφερθέντα, ως μη νόμιμη την κύρια βάση της αγωγής, ενώ ως προς την πρώτη επικουρική βάση της αγωγής έκρινε ως ακολούθως: "....

Η ενάγουσα - εφεσίβλητη το πρώτον με το δικόγραφο των προτάσεών της ενώπιον του παρόντος δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου (σελ. 75 - 76), όπως αυτό εκτιμάται, παραπονείται για την απόρριψη με την εκκαλουμένη απόφαση της υπό στοιχείο (Α.2) πρώτης επικουρικής βάσης της ένδικης αγωγής της, που στηρίζεται στις διατάξεις περί ευθύνης της εναγομένης ως εντολοδόχου, ως μη νόμιμης και ζητεί, σε περίπτωση κατά την οποία ήθελε κριθεί απορριπτέα η κύρια βάση αυτής, την εξέτασή της, προκειμένου να γίνει δεκτή αυτή.

Στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον κατά τα ανωτέρω, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη η κύρια [υπό στοιχείο Α.1] βάση της αγωγής, που είχε γίνει δεκτή ως τέτοια και, ακολούθως ως κατ' ουσία βάσιμη με την εκκαλουμένη απόφαση, θα έπρεπε να ερευνηθεί και η συγκεκριμένη επικουρική βάση, χωρίς ειδικό προς τούτο παράπονο (λόγο εφέσεως) από την πλευρά της ενάγουσας ...

πλην όμως, καθόσον αυτή απορρίφθηκε με την εκκαλουμένη κατά τα ανωτέρω, το παρόν δευτεροβάθμιο δικαστήριο στερείται αυτεπάγγελτης εξουσίας έρευνας αυτής. Τούτο διότι για την έρευνα της εν λόγω πρωτοδίκως ρητώς απορριφθείσας πρώτης επικουρικής βάσης και των συστοίχων αιτημάτων της ένδικης αγωγής, απαιτείτο υποβολή αυτοτελούς λόγου εφέσεως ή αντεφέσεως, ή άσκηση επικουρικώς αντίθετης έφεσης, ενώ σημειωτέον ότι η επαναφορά αυτών (αιτημάτων) στο παρόν δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, γίνεται απαραδέκτως με τις προτάσεις της ενάγουσας - εφεσίβλητης, κατά την ίδια νομική σκέψη".

Με βάση τις σκέψεις αυτές το Εφετείο έκρινε ότι δεν έχει εξουσία να εξετάσει την πρώτη επικουρική βάση της αγωγή. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δηλαδή με το να μην ερευνήσει την ως άνω επικουρική βάση της ένδικης αγωγής, δεν παρέλειψε να λάβει υπόψη "πράγματα" προταθέντα, αφού τη σχετική απορριπτική της εν λόγω βάσης διάταξη της πρωτόδικης απόφασης δεν προσέβαλε η αναιρεσείουσα, με έφεση ή αντέφεσή της, ενώπιον του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, ούτε και υπέπεσε στην πλημμέλεια της αφέσεως αιτήσεως αδίκαστης και, συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη πλημμέλεια από τους αρ. 8 και 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ισχυριζόμενη ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που πρότεινε νόμιμα και άφησε αίτηση αδίκαστη και συγκεκριμένα την πρώτη επικουρική βάση της αγωγής της που στηριζόταν στις περί εντολής διατάξεις, η οποία συνιστά ενιαίο κεφάλαιο με το εκκληθέν από την αναιρεσίβλητη κεφάλαιο της κύριας βάσης της αγωγής, είναι αβάσιμος.

Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγω εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων του ν. 4001/2011 (ιδίως άρθρο 94 παρ. 2 στ. ιζ), του Κώδικα Διαχείρισης (ιδίως άρθρο 163) σε συνδυασμό με τα άρθρα 71, 281, 287, 288, 297, 330, 713, 914 και 922 ΑΚ όσον αφορά την απόρριψη ως μη νόμιμης της νομικής βάσης της αγωγής της περί ευθύνης της εναγόμενης από την αδικοπραξία, εφόσον η υπαίτια συμπεριφορά της ως εντολοδόχου διαπράχθηκε στο πλαίσιο της ένδικης σύμβασης.

Κατά το άρθρο 713 του ΑΚ, "με τη σύμβαση της εντολής ο εντολοδόχος έχει υποχρέωση να διεξαγάγει, χωρίς αμοιβή, την υπόθεση που του ανέθεσε ο εντολέας", ενώ στο άρθρο 714 του ίδιου κώδικα ορίζεται ότι "ο εντολοδόχος ευθύνεται για κάθε πταίσμα". Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό προς εκείνες των άρθρων 297, 298, 330 και 914 του ΑΚ, προκύπτει ότι, με τη σύμβαση της εντολής, που είναι σύμβαση διαρκής, συναινετική, αιτιώδης και ετεροβαρής (ΑΠ 875/2017), δημιουργείται μονομερής, σε βάρος του εντολοδόχου, υποχρέωση να διεξάγει, χωρίς αμοιβή, την ανατεθείσα σ` αυτόν υπόθεση, να πράξει δηλαδή για λογαριασμό του εντολέα του, ό,τι υποσχέθηκε και επιβάλλει η φύση της υπόθεσης, ευθυνόμενος έναντι του εντολέα για κάθε πταίσμα.

Έτσι, σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της σύμβασης ή πλημμελούς εκπλήρωσης ή παράβασης των νόμιμων υποχρεώσεών του, όπως παράλειψης οφειλόμενης από τον εντολοδόχο κατά την εκτέλεση της εντολής ενέργειας, ο εντολοδόχος έχει υποχρέωση να ανορθώσει κάθε ζημία, θετική και αποθετική, την οποία υπέστη ο εντολέας και η οποία έχει ως γενεσιουργό αιτία πταίσμα του (ακόμη και ελαφρά αμέλεια) (ΑΠ 854/2017, ΑΠ 536/2016, ΑΠ 1359/2013, ΑΠ 1005/2009).

Με τις διατάξεις αυτές, αξιώνεται, για την ευθύνη του εντολοδόχου και την υποχρέωση ανόρθωσης της ζημίας του εντολέα, όχι ο μειωμένος βαθμός επιμέλειας των λοιπών χαριστικών συμβάσεων (δόλος ή βαριά αμέλεια), αλλά, λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα της εντολής, η αυξημένη επιμέλεια κοινού οφειλέτη (ΑΠ 2212/2014).

Συνεπώς, ο εντολοδόχος, κατά την εκτέλεση των υποχρεώσεών του, όχι μόνο πρέπει να απέχει από κάθε δόλια ενέργεια, αλλά οφείλει να καταβάλει την επιμέλεια, την οποία καταβάλλει στις συναλλαγές ο συνετός άνθρωπος, ευθυνόμενος διαφορετικά και για ελαφρά αμέλεια (ΑΠ 1082/2013, ΑΠ 1711/2012). Το πταίσμα του εντολοδόχου και επομένως η κατά το άρθρο 714 ΑΚ ευθύνη του προς αποζημίωση τεκμαίρεται από τη μη τήρηση των υποχρεώσεών του προς εκπλήρωση της εντολής (ΑΠ 112/2016, ΑΠ 1115/2003).

Για την υποχρέωση αποζημίωσης απαιτείται να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του πταίσματος του εντολοδόχου και της ζημίας που επήλθε στον εντολέα. Αν, επομένως, ο εντολέας δεν υπέστη ζημία ή αν αυτή δεν είναι συνέπεια του πταίσματος του εντολοδόχου, ο τελευταίος δεν ευθύνεται σε αποζημίωση του εντολέα.

Η αξίωση αποζημίωσης για ζημία, που προκλήθηκε από το ότι ο εντολοδόχος εκτέλεσε πλημμελώς τις από τη σύμβαση υποχρεώσεις του ή παρέλειψε οφειλόμενη από αυτόν κατά την εκτέλεση της εντολής ενέργεια, θεμελιώνεται στα άρθρα 714 και 330 του ΑΚ και όχι σε αδικοπραξία, εκτός αν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 919 ΑΚ ή ειδικές περιστάσεις, που στοιχειοθετούν αδίκημα (όπως απάτη, υπεξαίρεση κ.λπ.) οπότε υπάρχει συρροή αξιώσεων (ΑΠ 346/2018, ΑΠ 487/2017, ΑΠ 675/2014, ΑΠ 637/2011).

Ο ενάγων, δικαιούχος εντολέας προς αποκατάσταση της ζημίας του, η οποία προκλήθηκε από πταίσμα του εντολοδόχου κατά την εκτέλεση της εντολής, οφείλει να προσδιορίσει στο δικόγραφο της αγωγής του, για την διαδικαστική πληρότητα της ιστορικής βάσης αυτής, ευσύνοπτα και σαφώς, τα, προσδιοριστικά της σχέσης της εντολής, στοιχεία, ήτοι τη σύμβαση της εντολής, με την οποία αυτός αναθέτει και ο εντολοδόχος αναλαμβάνει τη διεξαγωγή υπόθεσής του για λογαριασμό αυτού (εντολέα), χωρίς αμοιβή, το περιεχόμενο της εντολής και το είδος της υπόθεσης που ανατέθηκε στον εντολοδόχο, το πταίσμα του εντολοδόχου, τη ζημία του, το νομικό λόγο που γεννά την ευθύνη και την αιτιώδη συνάφεια ζημίας και ζημιογόνου γεγονότος (ΑΠ 118/2002, ΑΠ 1449/1998).

Παράλληλα, από τις διατάξεις των άρθρων 298, 299, 330, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις, οι οποίες απαιτείται να συντρέχουν αθροιστικώς, για τη θεμελίωση της αξίωσης αποζημίωσης σε περίπτωση πρόκλησης περιουσιακής ζημίας ή χρηματικής ικανοποίησης στην περίπτωση πρόκλησης ηθικής βλάβης, την οποία μπορούν να ζητήσουν και τα νομικά πρόσωπα και δη οι ανώνυμες εταιρείες, εφόσον με την αδικοπραξία προσβλήθηκε η εμπορική τους πίστη, η επαγγελματική τους υπόληψη και γενικά το εμπορικό τους μέλλον (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 932/2019, ΑΠ 193/2018, ΑΠ 718/2017), από αδικοπρακτική ευθύνη, είναι:

α) παράνομη συμπεριφορά προσώπου, η οποία μπορεί να συνίσταται σε πράξη ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας, η οποία αντίκειται σε συγκεκριμένο επιτακτικό ή απαγορευτικό κανόνα δικαίου ή σε γενική επιταγή της έννομης τάξης και προσβάλλει δικαίωμα ή προστατευόμενο έννομο συμφέρον του ζημιωθέντος προσώπου, β) η πράξη ή η παράλειψη να είναι υπαίτια, οφειλόμενη σε δόλο ή αμέλεια, γ) πρόκληση θετικής ή αποθετικής ζημίας και ηθικής βλάβης σε άλλο πρόσωπο, δ) αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του δράστη και της, περιουσιακού ή μη χαρακτήρα, ζημίας.

Περαιτέρω, μόνη η αθέτηση προϋφιστάμενης ενοχής δεν συνιστά αδικοπραξία. Βέβαια αποτελεί πράξη παράνομη, όμως οι έννομες συνέπειες της παράβασης ρυθμίζονται όχι από τις περί αδικοπραξιών διατάξεις, αλλά από τις διατάξεις για τη μη εκπλήρωση της παροχής (αδυναμία παροχής, υπερημερία του οφειλέτη, πλημμελής εκπλήρωση της σύμβασης κλπ.).

Είναι όμως δυνατόν ένα και το αυτό βιοτικό γεγονός, που αποτελεί υπαίτια (από δόλο ή αμέλεια) και ζημιογόνα πράξη ή παράλειψη, και γεννά ενδοσυμβατική ευθύνη του οφειλέτη επειδή συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις της αθέτησης της σύμβασης, πέρα από την αξίωση που πηγάζει από τη σύμβαση, να θεμελιώσει ευθύνη και από αδικοπραξία.

Τούτο συμβαίνει όταν η ενέργεια αυτή καθαυτή και χωρίς την προϋπάρχουσα συμβατική σχέση διαπραττόμενη, θα ήταν παράνομη, ως αντικείμενη στο γενικό καθήκον, που επιβάλλει το άρθρο 914 ΑΚ, να μην προκαλεί κανείς υπαίτια ζημία σε άλλον ((ΟλΑΠ 967/1973, ΑΠ 920/2018, ΑΠ 1028/2015, ΑΠ 1738/2013) ή και αν, ακόμα πιο γενικά, όταν η ενέργεια χωρίς να συνιστά παράβαση συγκεκριμένου απαγορευτικού ή επιτακτικού κανόνα δικαίου, είναι αντίθετη στο γενικότερο πνεύμα του ή στις καθόλου επιταγές της έννομης τάξης, εφόσον ενέχει παράβαση των γενικών υποχρεώσεων, που επιβάλλουν να μην προσβάλλει κανείς το πρόσωπο ή τα προστατευόμενα υλικά ή ηθικά αγαθά του άλλου (ΑΠ 985/2015, ΑΠ 493/2015, ΑΠ 357/2013, ΑΠ 1120/2005).

Αιτιώδης, δε, συνάφεια υπάρχει, όταν η φερόμενη ως ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, ή τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, το επιζήμιο αποτέλεσμα, επέφερε, δε, πράγματι τούτο στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 895/2019, ΑΠ 810/2017, ΑΠ 622/2017).

Στην περίπτωση συνδρομής δικαιοπρακτικής και αδικοπρακτικής ευθύνης υπάρχουν δυο αξιώσεις που μπορούν να ασκηθούν και να κριθούν, κατά την επιλογή του δανειστή, είτε ανεξάρτητα η μια από την άλλη είτε επιβοηθητικά και οι δύο, αλλά η ικανοποίηση της μιας αποφέρει την απόσβεση και της άλλης, εκτός αν η άλλη έχει μεγαλύτερο αντικείμενο, οπότε σώζεται για το επιπλέον (ΟλΑΠ 967/1973, ΑΠ 1145/2003, ΑΠ 212/2000).

Στην περίπτωση που ο ενάγων ασκήσει την αξίωσή του για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση από την αδικοπρακτική ευθύνη, είναι υποχρεωμένος να επικαλεστεί με σαφήνεια στην ιστορική βάση της αγωγής του, όλα τα γεγονότα, είτε του εξωτερικού είτε του εσωτερικού κόσμου, τα οποία σύμφωνα με τον εφαρμοστέο, ως άνω, κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του άρθρου 914 ΑΚ, θεμελιώνουν τη ζητούμενη έννομη συνέπεια και αποτελούν, κατά τα προαναφερόμενα, τις προϋποθέσεις εφαρμογής του (ΑΠ 560/2022, ΑΠ 515/2016, ΑΠ 473/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση και όσον αφορά την δεύτερη επικουρική βάση της αγωγής περί ευθύνης της εναγομένης, ως εντολοδόχου, κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο την απέρριψε ως μη νόμιμη με το ακόλουθο σκεπτικό: "...Ακολούθως και αναφορικά με την υπό στοιχείο (Α.3) δεύτερη επικουρική βάση της ένδικης αγωγής, η οποία στηρίζεται σε αδικοπρακτική ευθύνη της εναγομένης, εκ της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς της, συνισταμένης, κατά τα εκτιθέμενα στην ένδικη αγωγή, στην παράλειψή της όπως προβεί προσηκόντως και εγκαίρως και εντός των προβλεπομένων στον Κώδικα Διαχείρισης στις απαιτούμενες χρεοπιστώσεις των λογαριασμών των συμμετεχόντων, όπως και στην παράλειψη επιβολής μέτρων προς αποτροπή του επαπειλούμενου κινδύνου, καθώς θα είχαν επιτευχθεί οι προβλεπόμενες πιστώσεις προς την ενάγουσα, εφόσον η εναγομένη είχε επιδείξει την προσήκουσα επιμέλεια ως προς την επιτέλεση των νομίμων υποχρεώσεών της, καθώς δεν μερίμνησε για την τακτοποίηση οφειλών των συμμετεχόντων σύμφωνα με τις προβλεπόμενες, στον ανωτέρω Κώδικα Διαχείρισης, ενέργειες, ενώ προέβη στη χορήγηση μεγαλύτερης προθεσμίας εξόφλησης οφειλών της ΔΕΗ Α.Ε., παραβιάζοντας κατά τον τρόπο αυτό υπαιτίως, και δη από αμέλεια, τις διατάξεις του Κώδικα Διαχείρισης περί ενεργοποίησης εργαλείων ικανοποίησης των απαιτήσεών της έναντι των υπερήμερων προμηθευτών και κυρίως του άρθρου 163 αυτού και τις συναφώς απορρέουσες υποχρεώσεις της προς αμεροληψία και ίση μεταχείριση των συμμετεχόντων στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δρώντας συστηματικά επ' ωφελεία της ως άνω μητρικής της εταιρείας, με την παροχή περιόδων χάριτος μη προβλεπόμενων από το νόμο και την ανοχή σε πρακτικές καθυστέρησης εξόφλησης απαιτήσεων και ειδικότερα μόνον ως προς το μόνο κριθέν ως νόμιμο, κατά τα ανωτέρω, υπό στοιχείο (3 iii) αίτημα της συγκεκριμένης αγωγικής βάσης, καθ' ο μέρος επιχειρείται η θεμελίωση αυτοτελούς αδικοπρακτικής ευθύνης της εναγόμενης μέσω αφενός της παράλειψης λήψης των παραπάνω αναγκαίων μέτρων και αφετέρου εκ της χορήγησης προς τη ΔΕΗ Α.Ε.

μεγαλύτερων από τις προβλεπόμενες προθεσμιών εξόφλησης των υποχρεώσεών της, χωρίς την περαιτέρω επιβάρυνσή της, δεν συνίσταται αδικοπραξία, αλλά αθέτηση εκ μέρους της εναγόμενης των συμβατικών της υποχρεώσεων και δη αυτών που είχε αναλάβει με την οικεία Σύμβαση Διαχειριστή Συστήματος, ώστε να μην τίθεται ζήτημα αδικοπρακτικής ευθύνης ή περαιτέρω συρροής ενδοσυμβατικής και αδικοπρακτικής τέτοιας, καθώς το πταίσμα, που επέφερε την επικαλούμενη από την ενάγουσα ζημία, ταυτίζεται κατά το πραγματικό αυτού περιεχόμενο με την παράβαση της σύμβασης και τη δημιουργία της παρανομίας, με αναγκαίο επακόλουθο να μην δύνανται να έχουν εφαρμογή οι διατάξεις περί αδικοπραξίας, εφόσον δε η πράξη αθέτησης της ενοχικής υποχρέωσης της εναγομένης εταιρείας δεν θα ήταν χωρίς την προϋπάρχουσα σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, παράνομη, θα πρέπει να αποκλεισθεί η εφαρμογή της αδικοπρακτικής ευθύνης λόγω ειδικότητας των διατάξεων για την ενδοσυμβατική ευθύνη..".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε ως μη νόμιμη την αγωγή κατά τη συγκεκριμένη βάση θεμελίωσης της αξίωσης αποζημίωσης, δεν παραβίασε τις αναφερόμενες ως άνω διατάξεις τις οποίες ορθά ερμήνευσε ως προς τους όρους γέννησης της αδικοπρακτικής ευθύνης και συρροής αυτής με την ενδοσυμβατική ευθύνη. Ειδικότερα, οι ορθές ως άνω αιτιολογίες της απόφασης ότι: α) το φερόμενο πταίσμα, που επέφερε την επικαλούμενη από την ενάγουσα ζημία ταυτίζεται κατά το πραγματικό αυτού περιεχόμενο με την παράβαση της ένδικης σύμβασης και τη δημιουργία της παρανομίας και β) η πράξη αθέτησης της ενοχικής υποχρέωσης της εναγομένης εταιρείας δεν θα ήταν, χωρίς την προϋπάρχουσα σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, παράνομη, υποστηρίζουν την παραδοχή της ότι δεν δύνανται να έχουν εφαρμογή οι διατάξεις περί αδικοπραξίας και θα πρέπει να αποκλεισθεί η εφαρμογή τους λόγω ειδικότητας των διατάξεων για την ενδοσυμβατική ευθύνη. Επομένως, το δικαστήριο δεν υπέπεσε στην προβαλλόμενη από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια γι' αυτό και απορριπτέος τυγχάνει ο τρίτος λόγος αναίρεσης.

Κατόπιν αυτών, και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε` του ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας που ηττήθηκε (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης που κατέθεσε προτάσεις, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27/7/2020 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ" και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.", για αναίρεση της με αριθμό 3945/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάζει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που έχει καταθέσει, η αναιρεσείουσα για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιουνίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Ιανουαρίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ