1337/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1337 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1337/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Χριστόφορο Κοσμίδη, προεδρεύοντα αρεοπαγίτη, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Γεώργιο Δημάκη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 2017, με την παρουσία και της γραμματέα Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο (...), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ..., ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας "..." με τον διακριτικό τίτλο (...), που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Νικόλαου Μαγκλάρα, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: Α. 1) H. του S., πατρός του ..., .) κατοίκων ..., που παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημητρίου Βολάκου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις. Β. Σ. Κ. του Ι., κατοίκου ..., που δεν παραστάθηκε. Γ. Ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στα Οινόφυτα Βοιωτίας και δεν παραστάθηκε και Δ. Εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ... και δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-11-2010 αγωγή των υπό στοιχείο (Α) ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θηβών. Εκδόθηκαν η 114/2013 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 33/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Εύβοιας. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31-7-2017 αίτησή της και τους από 15-11-2017 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγητής ορίσθηκε ο αρεοπαγίτης, Γεώργιος Δημάκης.

Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη της αναιρεσείουσας στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης και τα υπάρχοντα στη δικογραφία στοιχεία προκύπτει ότι, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου και τη συζήτησή της, οι υπό στοιχεία (Β), (Γ) και (Δ) από τους φερόμενους ως αναιρεσίβλητους ήσαν απόντες. Αυτοί, όμως, είναι απλοί ομόδικοι της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας, πρωτοδίκως είχαν την ιδιότητα των εναγομένων και στην κατ' έφεση δίκη την ιδιότητα των εφεσίβλητων. Η τυχόν ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης δεν τους επηρεάζει και μόνο με την ιδιότητα του ομοδίκου της αναιρεσείουσας καλούνται στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 1294/2014).

Συνεπώς, οι ομόδικοι αυτοί, που δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υποθέσεως, θεωρούνται δικονομικά απόντες, αλλά η υπόθεση πρέπει να συζητηθεί σαν να ήσαν και αυτοί παρόντες, αφού, όπως αποδεικνύεται από την 3419Γ'/10-10-2017 έκθεση επιδόσεως της Ν. Α., δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ευβοίας και την 632Β'/10-10-2017 έκθεση επιδόσεως του Ν. Κ., δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ευβοίας, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την πράξη ορισμού δικασίμου και με πρόσκληση της αναιρεσείουσας για να παραστούν στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως προς αυτούς (ΚΠολΔ 576 παρ.2 και 621 παρ.2).

2. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 551/1915, εργατικό ατύχημα θεωρείται κάθε βίαιο συμβάν που πλήττει το μισθωτό κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή εξ αφορμής αυτής και επιφέρει είτε το θάνατό του είτε ανικανότητα αυτού προς εργασία για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ημερών, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία ο παθών προκάλεσε το ατύχημα με δόλο.

Εφ' όσον επέλθουν οι δυσμενείς συνέπειες του ατυχήματος, δημιουργείται προεχόντως αξίωση του παθόντος για αποκατάσταση της υλικής, θετικής ή αποθετικής ζημίας αυτού (ΑΚ 297, 298). Η ευθύνη του εργοδότη για την ικανοποίηση της αξίωσης αυτής είναι αντικειμενική, δηλαδή δεν προϋποθέτει δικό του πταίσμα. Η λειτουργία της ρυθμίζεται με ειδικό τρόπο στην εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία (άρθρα 16 του ν. 551/1915, 34 παρ.2 και 60 παρ.3 του α.ν. 1846/1951).

Παράλληλα, όμως, προς την αξίωση για αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας, για την οποία δεν πρόκειται στην ένδικη περίπτωση, δημιουργείται και αξίωση για αποκατάσταση της μη περιουσιακής ζημίας του παθόντος εργαζομένου (ή των μελών της οικογένειάς του, σε περίπτωση θανάτου), με την εκ μέρους του εργοδότη καταβολή χρηματικής ικανοποίησης για την ανακούφιση της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που προκλήθηκε από το εργατικό ατύχημα (ΑΚ 299, 932).

Η αξίωση αυτή είναι αδικοπρακτική (ΑΚ 914). Για να δημιουργηθεί, απαιτείται: Α) Παράνομη συμπεριφορά του εργοδότη έναντι του εργαζομένου, η οποία μπορεί να συνίσταται τόσο σε θετική πράξη όσο και σε παράλειψη, εφ' όσον ο εργοδότης ήταν υποχρεωμένος από το νόμο ή από δικαιοπραξία να ενεργήσει. Ως παράνομη συμπεριφορά του εργοδότη νοείται και η παραβίαση της γενικής υποχρέωσης πρόνοιας για τη ζωή και την υγεία, την οποία αυτός υπέχει προς τον εργαζόμενο και την οποία οφείλει να εκπληρώνει με την επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, σύμφωνα με την κοινή αντίληψη για καλόπιστη εκπλήρωση των ενοχών (ΑΚ 662, ΑΠ 561/2015).

Β) Υπαιτιότητα του εργοδότη, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, η οποία απαιτείται στις συναλλαγές και την οποία κάθε συνετός άνθρωπος, κατά κρίση αντικειμενική, οφείλει και μπορεί να επιδείξει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Γ) Αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της επελθούσας ζημίας, η οποία υπάρχει όταν η συμπεριφορά του υπαιτίου προσώπου ήταν ικανή κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα, το οποίο και πράγματι επέφερε.

3. Ο εργοδότης ευθύνεται και για την κατά τα ως άνω παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των "προστηθέντων" από αυτόν. Κατά την έννοια του άρθρου 922 ΑΚ, πρόστηση καλείται η ανάθεση από κάποιον (προστήσαντα) σε τρίτο πρόσωπο (προστηθέντα) ορισμένης υπηρεσίας, η οποία αποβλέπει στη διεκπεραίωση μιας ή πλειόνων υποθέσεων ή, γενικότερα, στην εξυπηρέτηση των επαγγελματικών, οικονομικών ή άλλων συμφερόντων του προστήσαντος.

Η πρόστηση προϋποθέτει ανάμεσα στον προστήσαντα και τον προστηθέντα σχέση εξάρτησης, έστω και χαλαρής, ώστε να μπορεί ο πρώτος να δίνει στο δεύτερο εντολές ή οδηγίες και να τον ελέγχει ή επιβλέπει ως προς τη συμμόρφωση προς αυτές. Τότε ο εργοδότης ευθύνεται για το πταίσμα του τρίτου προσώπου (του προστηθέντος) σαν να πρόκειται για δικό του πταίσμα και υπέχει υποχρέωση καταβολής χρηματικής ικανοποίησης για μη περιουσιακή ζημία από εργατικό ατύχημα που αποδίδεται σε υπαιτιότητα του προστηθέντος.

Συμβαίνει, όμως, να λειτουργούν έννομες σχέσεις κατά τις οποίες ο (εκ της σχέσεως εργασίας) εργοδότης του παθόντος εργαζομένου ενεργεί στο πλαίσιο της επαγγελματικής του δραστηριότητας ως εργολάβος ή υπερβολάβος, για την εκτέλεση κάποιου έργου που ανήκει σε τρίτο πρόσωπο. Το τρίτο πρόσωπο μπορεί να είναι είτε ο κατά κυριολεξίαν κύριος του έργου (εργοδότης εκ της συμβάσεως έργου), είτε ο εργολάβος του όλου έργου έναντι του υπεργολάβου ενός τμήματος αυτού, είτε ο υπεργολάβος έναντι του προσώπου που τον υποκαθιστά στην ολοκλήρωση ανατεθέντος τμήματος κλπ.

Τα εν λόγω πρόσωπα, τα οποία ούτε μετέχουν στη σχέση εργασίας ανάμεσα στον εργοδότη και τον παθόντα εργαζόμενο ούτε θεωρούνται προστηθέντες τού (εκ της σχέσεως εργασίας) εργοδότη, διότι δεν διεκπεραιώνουν δική του υπόθεση, αλλά αυτός δική τους, δεν υπέχουν κατ' αρχήν ευθύνη για ατύχημα που υφίσταται ο εργαζόμενος.

Παρά ταύτα, εφ' όσον κάποιο από τα πρόσωπα αυτά (ή και άπαντα) κατά την ανάθεση του όλου έργου ή του τμήματος του έργου στον εργοδότη του παθόντος επιφύλαξε για τον εαυτό του το δικαίωμα της επίβλεψης ή της παροχής οδηγιών κατά την εκτέλεση, τότε αναλαμβάνει και την ευθύνη για εργατικό ατύχημα που επέρχεται σε εργαζόμενο κατά την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου και οφείλεται σε πταίσμα ως προς την επίβλεψη ή τις οδηγίες του κυρίου του έργου ή του εργολάβου ή του υπεργολάβου ως προς την εκτέλεση.

4. Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Ευβοίας, με την προσβαλλόμενη 33/2017 απόφασή του, δέχθηκε τα παρακάτω, κρίσιμα για την έρευνα των λόγων αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: Ότι δυνάμει του από 09-10-2006 ιδιωτικού συμφωνητικού η τέταρτη εναγόμενη εταιρία "..." (στο εξής: κυρία του έργου), ανέθεσε στην τρίτη εναγομένη και τώρα αναιρεσείουσα εταιρία "....

Α.Ε." (στο εξής: εργολάβο), η οποία δραστηριοποιείται στην ανάληψη τεχνικών έργων, την κατασκευή μεταλλικού κτιρίου και κτιρίου γραφείων σε οικόπεδο ιδιοκτησίας της που ..., επιφυλάσσοντας για τον εαυτό της το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης της εκτελέσεως του έργου και, ειδικότερα, το δικαίωμα παροχής οδηγιών στην εργολάβο εταιρία.

Ότι, επιπλέον, συμφωνήθηκε η δυνατότητα της εργολάβου να χρησιμοποιεί υπεργολάβους για την εκτέλεση του έργου. Ότι για το δάπεδο του ισογείου η κυρία του έργου είχε απαιτήσει ειδική βιομηχανική κατασκευή, για την οποία χρειαζόταν εξειδικευμένη γνώση και εμπειρία. Ότι για το λόγο αυτό, η εργολάβος συνήψε με τη δεύτερη εναγομένη εταιρία, "..." (στο εξής:

υπεργολάβο) το από 28-12-2006 ιδιωτικό συμφωνητικό, με το οποίο το ανωτέρω τμήμα του έργου ανατέθηκε στην τελευταία. Ότι η υπεργολάβος κατασκεύασε το δάπεδο, αλλά ανέθεσε στον πρώτο εναγόμενο (στο εξής: υποκατάστατο υπεργολάβο) την εργασία λείανσης αυτού. Ότι την ανάθεση αυτή γνώριζε η εργολάβος και την αποδέχθηκε, μολονότι στο ανωτέρω από 28-12-2006 ιδιωτικό συμφωνητικό μεταξύ αυτής και της υπεργολάβου δεν υπήρξε ρητή πρόβλεψη για δυνατότητα περαιτέρω ανάθεσης μέρους του έργου σε υποκατάστατο υπεργολάβο, γεγονός που προκύπτει από το ότι η εργολάβος προέβαινε σε συνεχή έλεγχο της προόδου των εργασιών μέσω του επιβλέποντος μηχανικού, Γ.

Κ., δίνοντας οδηγίες στην υπεργολάβο και στους εργάτες της για την ορθή και σύμφωνη με τις τεχνικές προδιαγραφές εκτέλεση του έργου. Ότι ο υποκατάστατος υπεργολάβος, το Δεκέμβριο 2006, προσέλαβε ως ανειδίκευτο εργάτη, με σχέση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, τον ...., υιό των πρώτου και δεύτερης, αδελφό των τρίτης, τέταρτης και πέμπτης και εγγονό των έκτου, έβδομης και όγδοης (η οποία ήδη αποβίωσε και στης οποίας τη θέση υπεισήλθαν οι κληρονόμοι αυτής, που συνεχίζουν τη δίκη) των εναγόντων.

Ότι την 05-01-2007 ο υποκατάστατος υπεργολάβος ανέθεσε στον .... να εργαστεί στο έργο λείανσης του βιομηχανικού δαπέδου και, συγκεκριμένα, του ανέθεσε να βοηθά το λοιπό εργατοτεχνικό προσωπικό και να φυλάσσει το χώρο του εργοταξίου, καθόσον εντός αυτού υπήρχαν εκτεθειμένα οικοδομικά υλικά και εργαλεία της επιχείρησης.

Ότι την ημέρα αυτή (Παρασκευή), όλοι οι εργαζόμενοι του υποκατάστατου υπεργολάβου, μεταξύ των οποίων και ο ...., συνέχισαν να εργάζονται και αφού είχε νυχτώσει, καθόσον δεν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες λείανσης του βιομηχανικού δαπέδου (που για τεχνικούς λόγους έπρεπε να τελειώσουν χωρίς διακοπή). Ότι το έργο συνεχίστηκε από τις πρώτες πρωινές ώρες της 06-01-2007 μέχρι ώρα 20:00 της ιδίας ημέρας, οπότε αποπερατώθηκε.

Ότι ο υποκατάστατος υπεργολάβος, προ της αποχωρήσεώς του από το χώρο των εργασιών, έδωσε εντολή στον .... να παραμείνει στο χώρο εργασίας, προκειμένου να φυλάσσει τα εκτεθειμένα στον εξωτερικό χώρο του εργοταξίου υλικά και εργαλεία, καθόσον το τελευταίο χρονικό διάστημα είχαν παρατηρηθεί κλοπές στην περιοχή, ενώ του ζήτησε να του τηλεφωνήσει σε περίπτωση που θα χρειαζόταν οτιδήποτε.

Ότι, λόγω του ότι η θερμοκρασία ήταν πολύ χαμηλή, ο υποκατάστατος υπεργολάβος και οι λοιποί εργαζόμενοι, πριν αποχωρήσουν από το έργο, άναψαν φωτιά σε βαρέλι, στον υπαίθριο χώρο του εργοταξίου, προκειμένου να υπάρχει ζέστη για τον παραμείναντα, ..... Ότι σε παρακείμενο του εργοταξίου ακίνητο υπήρχε κινητός οικίσκος (κοντέινερ), ιδιοκτησίας της εργολάβου, ο οποίος είχε εγκατασταθεί εκεί για τις ανάγκες της διοικητικής υποστήριξης του έργου και ο οποίος διαχωριζόταν από το χώρο του εργοταξίου με αγροτικό δρόμο πλάτους 3 - 4 μέτρων.

Ότι στον οικίσκο αυτό υπήρχε, εκτός των άλλων, κλιματιστικό μηχάνημα το οποίο χρησίμευε για τη θέρμανση των εργαζομένων. Ότι η κυρία του έργου, μολονότι έπρεπε να εξασφαλίσει εργοταξιακό ρεύμα από τη ΔΕΗ, δεν είχε εκπληρώσει την υποχρέωση αυτή. Ότι προκειμένου να λειτουργεί το παραπάνω κλιματιστικό μηχάνημα, χρησιμοποιείτο μια βενζινοκίνητη γεννήτρια, ιδιοκτησίας της εργολάβου.

Ότι ο ...., κατά τη διάρκεια της νύκτας, εισήλθε στο κοντέινερ με το κλειδί, το οποίο υπήρχε πάνω στην πόρτα και έθεσε σε λειτουργία το κλιματιστικό, λαμβάνονταας ηλεκτρικό ρεύμα από τη γεννήτρια. Ότι από τη γεννήτρια σημειώθηκε διαρροή μονοξειδίου του άνθρακα (CO), λόγω ατελούς καύσης που οφειλόταν σε κακή συντήρηση αυτής, το οποίο εισέπνευσε ο ...., με αποτέλεσμα να δηλητηριαστεί και εκ του λόγου αυτού να αποβιώσει.

Ότι ο ανωτέρω βρέθηκε νεκρός το επόμενο πρωί, ήτοι την 07-01-2007 και ώρα 09:00, από το Β. Μ. και Ι. Γ., οι οποίοι πήγαν στο εργοτάξιο, ο μεν πρώτος για να παραλάβει τα εργαλεία του, ο δε δεύτερος για να προετοιμάσει τη συνέχιση των εργασιών σκυροδέτησης από το δικό του συνεργείο. Ότι δίπλα στον αποβιώσαντα βρέθηκαν σημάδια εμετού, ενώ εντός του κοντέινερ βρέθηκαν εκτός λειτουργίας η βενζινοκίνητη γεννήτρια και ένας προβολέας.

Ότι την 08-01-2007 πραγματοποιήθηκε νεκροψία και νεκροτομή στον αποβιώσαντα, οπότε διαπιστώθηκε ότι αυτός ήταν μεν άρτιας σωματικής διάπλασης και καλής θρέψεως, χωρίς εξωτερικές κακώσεις, αλλά είχε σαφή ιατροδικαστικά ευρήματα (αναφέρονται) που οδηγούσαν στη διαπίστωση ότι ο θάνατός του είχε επέλθει από δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακος, ήτοι από τις αναθυμιάσεις της γεννήτριας.

5. Με βάση τις παραδοχές αυτές και προκειμένου να θεμελιώσει τη συντρέχουσα υπαιτιότητα της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας εργολάβου εταιρίας, το Μονομελές Εφετείο διατύπωσε τις παρακάτω κρίσεις και επιχειρήματα: Ότι το ένδικο ατύχημα ήταν εργατικό, διότι η προκληθείσα βλάβη της υγείας και ο εξ αυτής θάνατος του ....

ήταν αποτέλεσμα βίαιης και αιφνίδιας επενέργειας εξωτερικού αιτίου και συγκεκριμένα της δηλητηρίασής του με μονοξείδιο του άνθρακα, που δεν θα συνέβαινε χωρίς την παροχή εργασίας από αυτόν, υπό τις δεδομένες συνθήκες. Ότι το ατύχημα οφείλεται σε υπαιτιότητα πάντων των εναγομένων και των προστηθέντων από αυτούς.

Ότι η ευθύνη της εργολάβου εταιρίας, ειδικότερα, έγκειται στο ότι, προκειμένου να λειτουργεί το κλιματιστικό μηχάνημα, επέτρεψε τη χρήση της βενζινοκίνητης γεννήτριας σε κλειστό χώρο και παρά το γεγονός ότι δεν το είχε συντηρήσει κατάλληλα (ήτοι, τουλάχιστον μια φορά το χρόνο), για να αποφεύγεται η ατελής καύση της οργανικής ύλης και η έκλυση μονοξειδίου του άνθρακα.

Ότι ο ισχυρισμός της εργολάβου περί του ότι είχε δανείσει τη γεννήτρια στο Β. Μ. (πατέρα της μιας εκ των εταίρων της υπεργολάβου εταιρίας, ο οποίος την εκπροσωπούσε σε ζητήματα σχετικά με την εκτέλεση του έργου), μόνο προκειμένου να τεθεί σε λειτουργία ένας προβολέας, ιδιοκτησίας της εργολάβου, ώστε να υπάρχει φως κατά τη εξέλιξη των εργασιών λείανσης στη διάρκεια της νύκτας (ήτοι, όχι για τη λειτουργία του κλιματιστικού), δεν αποδείχθηκε.

Ότι αυτό προκύπτει από την έλλειψη ηλεκτρικού ρεύματος στο εργοτάξιο, σε συνδυασμό με τις χαμηλές θερμοκρασίες στη περιοχή κατά το χρόνο του ατυχήματος, που ανάγκαζαν τους εργαζόμενους να χρησιμοποιούν τη γεννήτρια για να θέτουν σε λειτουργία το κλιματιστικό μηχάνημα και να θερμαίνονται. Ότι, άλλως, δεν μπορούν να δικαιολογηθούν τα δύο άδεια δοχεία βενζίνης, που βρέθηκαν έξω από τον οικίσκο, αν η χρήση της γεννήτριας ήταν μόνο για τον προβολέα, καθόσον δεν προκύπτει ότι έγιναν εκτεταμένες νυκτερινές εργασίες στο εργοτάξιο.

Ότι η εργολάβος (όπως και οι λοιποί εναγόμενοι) δεν φρόντισε, αν και η ως άνω γεννήτρια χρησιμοποιείτο σε κλειστό χώρο, να εγκαταστήσει ανιχνευτή του μονοξειδίου του άνθρακα, ούτως ώστε σε περίπτωση διαρροής να ενεργοποιηθεί συναγερμός και είτε να διακοπεί αυτόματα η λειτουργία της γεννήτριας είτε να δοθεί στον παθόντα εργαζόμενο η ευκαιρία να εξέλθει του οικίσκου.

Ότι, τέλος, παρέλειψε να ενημερώσει τον παθόντα για τον κίνδυνο από τη λειτουργία του κλιματιστικού μέσω της γεννήτριας, δεν του διέθεσε ασφαλές κατάλυμα για τη νύκτα και δεν όρισε κάποιον εργοδηγό, που να επιβλέπει για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας. Σύμφωνα με τις ως άνω παραδοχές και κρίσεις, το εφετείο εξαφάνισε την τότε εκκαλούμενη 114/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θηβών που είχε αποδώσει το ένδικο ατύχημα αποκλειστικά σε ιδία υπαιτιότητα του παθόντος εργαζομένου και, δικάζοντας εκ νέου την αγωγή την έκανε εν μέρει δεκτή ως προς όλους τους εναγομένους.

6. Περαιτέρω, ως προς την ουσιαστική διερεύνηση της παραδεκτώς προβληθείσας από τους εναγομένους ενστάσεως συνυπαιτιότητας του παθόντος, το εφετείο, μετά τις παραδοχές που αναφέρθηκαν (βλ. παραπάνω, αρ.4), διατύπωσε τις παρακάτω κρίσεις και επιχειρήματα: Ότι ο υποκατάστατος εργολάβος (άμεσος εργοδότης) έδωσε εντολή στον εργαζόμενο, ...., μετά τη λήξη της πρωινής εργασίας του, να παραμείνει στο χώρο εργασίας και να τον φυλάσσει κατά τη διάρκεια της νύκτας, γνωρίζοντας ότι αυτός, λόγω της κόπωσης, ήταν σφόδρα πιθανό να κοιμηθεί.

Ότι για το λόγο αυτό είχε αφήσει το κλειδί στην πόρτα του οικίσκου (κοντέϊνερ), προκειμένου να το χρησιμοποιήσει ο αποβιώσας ως κατάλυμα. Ότι η υποχρέωση του παθόντος ήταν να ειδοποιήσει τηλεφωνικά τον εργοδότη του σε περίπτωση κλοπής και, συνεπώς, αυτός και από το χώρο του οικίσκου θα μπορούσε να ενεργήσει, αφού δεν είχε ούτε υποχρέωση ούτε δυνατότητα να εκδιώξει τους τυχόν κλέφτες ή να τους εκφοβίσει.

Ότι ο .... κλειδώθηκε στον οικίσκο και έθεσε σε λειτουργία το κλιματιστικό μέσω της γεννήτριας, προκειμένου να ασφαλιστεί - προστατευθεί τόσο από τους επίδοξους κλέφτες όσο και από το κρύο, καθόσον δεν υπήρχε άλλο κατάλυμα στο εργοτάξιο. Ότι δεν μπορεί να νοηθεί ότι ο εργαζόμενος θα έπρεπε να βρίσκεται σε εγρήγορση στο ύπαιθρο με βαρύ χειμώνα, μετά από πολύωρη πρωινή εργασία.

Ότι από τον ως άνω οικίσκο ο αποβιώσας θα μπορούσε να επιβλέπει το εργοτάξιο και να αντιληφθεί την τυχόν κλοπή, δεδομένου ότι οι υποψήφιοι κλέφτες δεν θα είχαν σκοπό να εισέλθουν στο εργοτάξιο και να αφαιρέσουν πράγματα μικρού όγκου, αλλά θα επιχειρούσαν να αφαιρέσουν πράγματα μεγάλου όγκου και αξίας, για δε την επίτευξη της ενέργειας αυτής θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουν μεταφορικό μέσο, το οποίο, λόγω του θορύβου, θα ήταν εύκολο να αντιληφθεί ο εργαζόμενος και να ειδοποιήσει τηλεφωνικά τον εργοδότη του.

Ότι μικρή σημασία έχει το υποτιθέμενο γεγονός ότι ο αποβιώσας αποκοιμήθηκε στον οικίσκο, καθόσον και κοιμώμενος θα μπορούσε να αντιληφθεί την κατά τον ως άνω τρόπο κλοπή, λόγω της απόλυτης ησυχίας που επικρατούσε στο εργοτάξιο κατά τη διάρκεια της νύκτας και του θορύβου από τη λειτουργία του μεταφορικού μέσου και τη μετακίνηση των πραγμάτων από το εργοτάξιο προς το μεταφορικό μέσο των υποψήφιων κλεπτών.

Ότι ο παθών δεν μπορούσε να προβλέψει ότι από την καύση της βενζίνης σε κλειστό χώρο μπορούσε να προκληθεί ατύχημα - δηλητηρίαση, καθόσον η γεννήτρια λειτουργούσε χωρίς κανένα πρόβλημα καθ' όλη τη διάρκεια των εργασιών στο εργοτάξιο για τους λοιπούς εργαζόμενους, το δε μονοξείδιο του άνθρακα είναι άοσμο και άχρωμο και συνεπώς δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί την ύπαρξή του.

Ότι, τέλος, το γεγονός ότι αυτός κοιμήθηκε, δεν οφείλεται σε δική του ενέργεια, αλλά στην κόπωσή του από τη συνεχή απασχόληση στο εργοτάξιο της εργολάβου από τις πρωινές ώρες της 06-01-2007 έως τις πρωινές ώρες της 07-01-2007. Σύμφωνα με τις ως άνω παραδοχές και κρίσεις, το εφετείο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο τον εκ του άρθρου 300 ΑΚ ισχυρισμό των εναγομένων περί συνυπαιτιότητας του παθόντος εργαζομένου και επιδίκασε στους ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητους οικείους αυτού, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, τα ποσά που θεώρησε εύλογα και αναφέρονται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι από 40.000 ευρώ για τον καθένα από τους γονείς του, 20.000 ευρώ για την καθεμιά από τις αδελφές του και 5.000 ευρώ για τον καθένα από τους παππού - γιαγιές αυτού.

7. Με την κρίση αυτή, το Μονομελές Εφετείο Ευβοίας στέρησε τη απόφασή του από νόμιμη βάση, διότι διέλαβε κατά περίπτωση ασαφείς, αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες επί ζητημάτων που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφ' ενός ως προς την κατάφαση της ευθύνης της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας για την επέλευση του εργατικού ατυχήματος σε βάρος του οικείου των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων και αφ' ετέρου ως προς τον αποκλεισμό της συνυπαιτιότητας του παθόντος.

Ειδικότερα: Α) Μετά την παραδοχή ότι το έργο που είχε ανατεθεί στον υποκατάστατο υπεργολάβο, εργοδότη του παθόντος από τη σχέση εργασίας, είχε αποπερατωθεί και ότι αυτός είχε δώσει στον μετ' αυτού συνδεόμενο, εργαζόμενο .... εντολή φύλαξης πραγμάτων κατά τη διάρκεια της νύκτας που θα επακολουθούσε, δεν διευκρινίζεται εάν η φύλαξη συνιστούσε παρεπόμενη υποχρέωση του υποκατάστατου υπεργολάβου ή αφορούσε σε πράγματα που ανήκαν στην εργολάβο αναιρεσίβλητη, οπότε και μόνο θα μπορούσε να γίνει λόγος για παράταση της ευθύνης αυτής εκ της σχέσεως διαδοχικής ανάθεσης έργου με δικαίωμα παροχής οδηγιών και επίβλεψης.

Β) Μετά την παραδοχή ότι ο υποκατάστατος υπεργολάβος, πριν την αποχώρησή του, είχε φροντίσει να υπάρχει στον υπαίθριο χώρο του εργοταξίου φωτιά σε βαρέλι, για να θερμαίνεται ο φύλακας εργαζόμενος, είναι αντιφατική η παραδοχή ότι ο ίδιος είχε αποδεχθεί το ενδεχόμενο να κοιμηθεί ο .... μέσα στο βοηθητικό οικίσκο και για το λόγο αυτό είχε αφήσει το κλειδί του επάνω στην πόρτα.

Γ) Μετά την παραδοχή ότι στον παθόντα είχε δοθεί εντολή φύλαξης κινητών πραγμάτων (γενικώς, χωρίς να κατονομάζονται ή να περιγράφονται) από κλοπή κατά τη νύκτα, είναι ανεπαρκής η χρησιμοποιούμενη υποθετική επιχειρηματολογία ως προς το μέγεθος αυτών και τον τρόπο δράσεως των πιθανών κλεπτών (θα είχαν ως στόχο ογκώδη πράγματα και θα χρησιμοποιούσαν θορυβώδες μεταφορικό μέσο), προκειμένου να "δικαιολογηθεί" η συμπεριφορά του ...., που αν και φύλακας, κλειδώθηκε στον οικίσκο για να κοιμηθεί.

Δ) Μετά την παραδοχή ότι, κατά τη διάρκεια των εργασιών που είχαν προηγηθεί, η γεννήτρια είχε λειτουργήσει χωρίς κανένα πρόβλημα "για τους λοιπούς εργαζόμενους", παραμένει ασαφές το εάν ο κίνδυνος που προέκυψε για τον παθόντα ήταν αναπότρεπτος ή οφειλόταν στο γεγονός ότι αυτός, αντίθετα προς τους άλλους εργαζόμενους, χρησιμοποίησε τη γεννήτρια μέσα στον οικίσκο και με κλειστή την πόρτα, αντί, όπως θα έπραττε ο μέσος συνετός άνθρωπος, να τη θέσει σε λειτουργία είτε με ανοικτή την πόρτα είτε έξω από τον οικίσκο και Ε) Παραμένει ασαφές το από πού προέκυπτε υποχρέωση της εργολάβου, αν υποτεθεί ότι η φύλαξη γινόταν και για λογαριασμό της, να διαθέσει εργοδηγό κατά τη νύκτα προκειμένου να καθοδηγεί το φύλακα, να εξασφαλίσει κατάλυμα για την ανάπαυσή του και να τον ενημερώσει για το αυτονόητο, ότι μια μηχανή που καίει βενζίνη παράγει καυσαέρια.

Επομένως, ο τρίτος από τους λόγους του κυρίως δικογράφου καθώς και αμφότεροι οι λόγοι του προσθέτου δικογράφου, με τους οποίους επισημαίνονται οι ως άνω ελλείψεις της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης και αποδίδεται σ' αυτήν η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, είναι βάσιμοι.

8. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς την αναιρεσείουσα και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Η έρευνα των υπολοίπων λόγων της αιτήσεως αποβαίνει περιττή. Τέλος, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι (μόνον οι ενάγοντες, που έχουν την ιδιότητα του ηττώμενου διαδίκου) στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 33/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ευβοίας ως προς την αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση ως προς αναιρεθέν μέρος στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.- Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους να πληρώσουν στην αναιρεσείουσα δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 21η Ιουνίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 9η Αυγούστου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ