Supreme Court quashes lower court verdict for lack of specific reasoning on crime timing and employer status.

Απόφαση 1336 / 2006 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1336/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε΄ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Κιτρίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Προεδρεύοντος Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνου Βαρδαβάκη και του αρχαιοτέρου Αρεοπαγίτη Γεωργίου Ναυπλιώτη), ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, Φώτιο Καϋμενάκη-Εισηγητή, Πλαστήρα Αναστασάκη, Ελένη Παναγιωτάκη και Αιμιλία Λίτινα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Μαΐου 2006, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Μαρκή (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Πελαγίας Λόζιου, για να δικάσει τις αιτήσεις των αναιρεσειόντων-κατηγορουμένων 1) Χ1 , 2) Χ2 , 3) Χ5, 4) Χ4 και 5) Χ3 που εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φωτεινή Ντάλλα, για αναίρεση της 48058/2005 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ΄ αυτή, και οι αναιρεσείοντες-κατηγορούμενοι, ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 28 Σεπτεμβρίου 2005 (τρεις) 30 Σεπτεμβρίου 2005 και 3 Οκτωβρίου 2005 αιτήσεις τους αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1803/2005.

Αφού άκουσεΤην πληρεξούσια δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 Α.Ν. 86/1967, όποιος υπέχει νόμιμη υποχρέωση καταβολής των βαρυνουσών αυτόν ασφαλιστικών εισφορών (εργοδοτικών), ασχέτως ποσού, προς τους εις το Υπουργείο Εργασίας υπαγόμενους κάθε φύσης Οργανισμούς Κοινωνικής Πολιτικής ή Κοινωνικής Ασφάλισης ή Ειδικής και δεν καταβάλει αυτές εντός μηνός, αφότου κατέστησαν απαιτητές, στους ως άνω Οργανισμούς, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δραχμών δέκα χιλιάδων (10.000).

Κατά δε την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, όποιος παρακρατεί ασφαλιστικές εισφορές των εις αυτόν εργαζομένων, με σκοπό αποδόσεως στους κατά την παρ. 1 οργανισμούς και δεν καταβάλει ή δεν αποδίδει αυτούς προς τους ανωτέρω οργανισμούς εντός ενός μηνός, αφότου έχουν καταστεί απαιτητές, τιμωρείται, για υπεξαίρεση, με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων(10.000) δραχμών.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 16 του Κανονισμού Ασφαλίσεως του ΙΚΑ, ως χρόνος καταβολής των εισφορών ορίζεται το ημερολογιακό τέλος του μηνός, εντός του οποίου παρασχέθηκε η εργασία ή υπηρεσία, ενώ, κατά το άρθρο 26 παρ. 3 του όπως ισχύει Α.Ν. 1846/1951, ο υπόχρεος πρέπει να καταβάλει τις εισφορές στο ΙΚΑ μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα από τον χρόνο, που έχει ορισθεί.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι, για την στοιχειοθέτηση των εγκλημάτων της μη έγκαιρης καταβολής των εργοδοτικών και εργατικών εισφορών απαιτείται να προσδιορίζεται η συγκεκριμένη οφειλή του εργοδότη, που απασχολεί προσωπικό, για ασφαλιστικές εισφορές, που βαρύνουν τον ίδιο και εργαζόμενους σε αυτόν, καθώς και μη καταβολή των σχετικών ποσών εντός μηνός, αφότου κατέστησαν απαιτητά στον Ασφαλιστικό Οργανισμό, που είναι ασφαλισμένο στο απασχολούμενο προσωπικό.

Πρόκειται συνεπώς, για γνήσια εγκλήματα παραλείψεως, τα οποία συντελούνται με την παράλειψη της εμπρόθεσμης καταβολής των παραπάνω εισφορών μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από το ημερολογιακό τέλος κάθε μήνα, που παρασχέθηκε η εργασία. Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία που απαιτείται κατά τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στ.

Δ΄ ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, όταν σε αυτή περιέχονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από τη διαδικασία στο ακροατήριο σχετικά με τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία του εγκλήματος, οι αποδείξεις στις οποίες θεμελιώνονται τα περιστατικά αυτά, καθώς και οι σκέψεις με τις οποίες το δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα περιστατικά στην στην ουσιαστική ποινική διάταξη, που στην συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμόστηκε. 2.- Στην προκειμένη υπόθεση το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, που δίκασε κατ' έφεση και εξέδωσε την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 48058/2005 απόφασή του, δέχτηκε, αναφέροντας κατ' είδος και τα αποδεικτικά μέσα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, τα εξής:

«...στη Ραφήνα, στις 21-01-2000, όπου διατηρούσαν επιχείρηση ηλεκτρικών ειδών με την επωνυμία «ΔΟΥΜΟΥΛΙΑΚΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Α.Ε.» και απασχόλησαν προσωπικό που ήταν ασφαλισμένο στο ΙΚΑ με σχέση εξαρτημένης εργασίας με αμοιβή, δεν κατέβαλαν αν και είχαν υποχρέωση, μέσα σε 30 ημέρες από το τέλος του ημερολογιακού μήνα, κατά τον οποίο παρασχέθηκε η εργασία, το ΔΧ 1997, καθώς και τις ασφαλιστικές εισφορές έως 31-10-1998 διάστημα κατά το οποίο απασχολούσαν το άνω προσωπικό α) 840.200 δρχ.

για εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές που βαρύνουν την επιχείρηση και β) 420.100 δρχ. για εργατικές ασφαλιστικές εισφορές, τις οποίες είχαν παρακρατήσει για ν' αποδώσουν στο Ι.Κ.Α. Οι εκκαλούντες κατ/νοι είχαν νόμιμη υποχρέωση, ο πρώτος με την ιδιότητα του ως Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ως άνω εταιρείας και οι λοιποί ως μέλη του ΔΣ (σύμβουλοι) της ίδιας εταιρείας, για την καταβολή των εισφορών αυτών, αφού δεν αποδείχθηκε και ο ισχυρισμός των τελευταίων ότι δεν είχαν καμία σχέση με την επιχείρηση».

3.- Με αυτά που δέχτηκε το Δικαστήριο της ουσίας δεν διέλαβε στην απόφασή του την απαιτούμενη κατά τα ανωτέρω ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Ειδικότερα 1) τόσο στο σκεπτικό, όσο και στο διατακτικό της, αναφέρεται ως χρόνος τέλεσης των ανωτέρω πράξεων η 21-1-2000, ενώ, συγχρόνως, γίνεται δεκτό, ότι η απασχόληση του προσωπικού στην προδιαληφθείσα επιχείρηση έγινε κατά την περίοδο από του Δεκεμβρίου 1997 έως 31-10-1998, οπότε και οι δύο αξιόποινες πράξεις καθυστερήσεως καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών τελέσθηκαν μετά την πάροδο τριάντα (30) ημερών από το ημερολογιακό τέλος κάθε μήνα εργασίας και συνεπώς στις 31-11-1998 είχαν τελεσθεί όλες οι πράξεις αυτές, με αποτέλεσμα να υπάρχει αντίφαση, αλλά και έλλειψη σαφούς αιτιολογίας, όσον αφορά τον χρόνο τέλεσης των πράξεων για όλους τους αναιρεσείοντες, χωρίς να διευκρινίζεται ο λόγος για τον οποίο ο χρόνος αυτός τελέσεως των πράξεων τοποθετείται μεταγενέστερα από τον χρόνο απασχολήσεως και απαιτητού των προσδιοριζομένων ως οφειλομένων εισφορών.

Ο χρόνος δε τελέσεως των πράξεων είναι κρίσιμος, γιατί ασκεί επιρροή στην παραγραφή της μη καταβολής μέρους των παραπάνω εισφορών και ειδικότερα, αν ο χρόνος τέλεσης τοποθετηθεί μετά 30 ημέρες από το ημερολογιακό τέλος του Δεκεμβρίου 1997 έως και 31-11-1998, για ορισμένες από τις μερικότερες πράξεις έχει συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής μέχρι τη δημοσίευση της παρούσης, ενώ δεν έχει συμπληρωθεί αν τοποθετηθεί στις 21-1-2000 που δέχεται η απόφαση.

Περαιτέρω δεν διευκρινίζεται γιατί κάθε μία από τις αναιρεσείουσες Χ1, Χ2, Χ3 και Χ4 , ως απλά μέλη του Δ.Σ. ήταν εργοδότες των απασχολουμένων στην επιχείρηση «ΔΟΥΜΟΥΛΙΑΚΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Α.Ε.», ενόψει της παραδοχής ότι ως εργοδότης φέρεται ο αναιρεσείων Χ5 με την ιδιότητα του προέδρου του ΔΣ και διευθύνοντος συμβούλου της ανώνυμης εταιρείας και συνακόλουθα νόμιμου εκπροσώπου αυτής.

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ΄ ΚΠΔ σχετικός λόγος των χωριστών πέντε αιτήσεων αναίρεσης για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς τον χρόνο τέλεσης των πράξεων και επί πλέον ως προς τις προαναφερθείσες αναιρεσείουσες και για την ιδιότητα αυτών ως εργοδοτριών (ο πρώτος δεν προβάλλει τέτοια αιτίαση) και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν (άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 48058/2005 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Και

Παραπέμπει την υπόθεση, για νέα συζήτηση, στο παραπάνω Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που την είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Μαΐου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Ιουνίου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ