Supreme Court dismisses appeal against first-instance judgment but overturns appellate judgment on abuse of right grounds.

Απόφαση 1334 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1334/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της : α. Ιωάννη Ευστρατιάδη και Ιωάννη Νικολαϊδη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, κατοίκων ..., 3. Ψ3, 4. Ψ4 και 5. Ψ5, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Τσούπη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-9-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17141/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 677/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση των παραπάνω αποφάσεων ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7-9-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 24-9-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η από 7-9-2007 αίτηση της Ανθούλας Κοκκίνου ή Κοκκινοπούλου για αναίρεση της 677/2007 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης και της 17141/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το μέρος που η αίτηση αναίρεσης απευθύνεται κατά της πρωτόδικης απόφασης 17141/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη, διότι από την συμπροσβαλλόμενη 677/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, προκύπτει ότι η έφεση που ασκήθηκε κατά της πρώτης απορρίφθηκε κατ' ουσία και συνεπώς υπόκειται σε αναίρεση μόνο η εφετειακή απόφαση, στην οποία ενσωματώνεται η εκκληθείσα πρωτόδικη.

Επειδή, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 281 ΑΚ, κατά το οποίο η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά, όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά τον μεσολαβήσαντα χρόνο, ή οι περιστάσεις που μεσολάβησαν, χωρίς να εμποδίζουν κατά νόμο τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, αφού η συμπεριφορά αυτή τείνει στην ανατροπή της κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο με επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο.

Απαιτείται δηλαδή για να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από τη συμπεριφορά του δικαιούχου σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου, και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Απαιτείται ακόμη οι πράξεις του υπόχρεου και η υπ' αυτού δημιουργηθείσα κατάσταση, που συνεπάγεται ιδιαιτέρως επαχθείς επιπτώσεις για τον υπόχρεο, να τελούν σε αιτιώδη σχέση με την προηγουμένη συμπεριφορά του δικαιούχου, αφού, κατά τους κανόνες της καλής πίστης, τις συνέπειες που απορρέουν από πράξεις άσχετες προς αυτή τη συμπεριφορά δεν συγχωρείται να επικαλεσθεί ο υπόχρεος προς απόκρουση του δικαιώματος .

Περαιτέρω, το ζήτημα αν οι συνέπειες που συνεπάγεται η άσκηση του δικαιώματος είναι επαχθείς για τον υπόχρεο πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που μπορεί να επέλθουν σε βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση ασκήσεως του δικαιώματός του. Ειδικά στην περίπτωση κατά την οποία, επί εργολαβικής σύμβασης προς ανέγερση πολυώροφης οικοδομής , κατά το σύστημα της αντιπαροχής, ο εργολάβος κηρύσσεται έκπτωτος λόγω υπερημερίας, η διεκδίκηση από τους οικοπεδούχους της οριζόντια ιδιοκτησίας, η οποία μετά την έκπτωση του εργολάβου περιήλθε σ' αυτούς, από τον τρίτο, προς τον οποίο ο εργολάβος είχε υποσχεθεί την πώλησή της με συμβολαιογραφικό προσύμφωνο και είχε προεισπράξει το τίμημα, τότε μόνον είναι καταχρηστική, όταν οι οικοπεδούχοι συναίνεσαν να εγκατασταθεί ο τρίτος στην οριζόντιο ιδιοκτησία της οποίας η πώληση είχε προσυμφωνηθεί με τον εργολάβο, πριν την έκπτωσή του, και τον διαβεβαίωσαν ότι η οριστική σύμβαση θα καταρτιζόταν με αυτούς στο άμεσο μέλλον με την καταβολή συγκεκριμένου συμπληρωματικού τιμήματος, που ρητώς συμφωνήθηκε από κοινού, ενόψει δε των διαβεβαιώσεων αυτών, ο τρίτος έκανε εργασίες αποπεράτωσης του ημιτελούς διαμερίσματος με δικές του δαπάνες, κατόπιν δε όλων αυτών οι οικοπεδούχοι αθέτησαν την υπόσχεση κατάρτισης οριστικού συμβολαίου, αντί του τιμήματος που είχαν υποσχεθεί, απαιτούντες μεγαλύτερο τίμημα συμπληρωματικώς.

Περαιτέρω, όταν η ένσταση καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος στηρίζεται σε περισσότερα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία, συνολικώς εκτιμώμενα, προσδίδουν καταχρηστικό χαρακτήρα στο ενασκούμενο δικαίωμα, καθένα από τα περιστατικά αυτά αποτελεί "ζήτημα" που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, η δε ανεπάρκεια ή ασάφεια των αιτιολογιών του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς ένα από τα παραπάνω περιστατικά, εάν τα υπόλοιπα δεν αρκούν για να καταστήσουν καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος, στερεί την απόφαση από νόμιμη βάση και ιδρύει τον προβλεπόμενο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης.

Εξάλλου, ο από τη διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό(ένσταση, αντένσταση) μέσο.

Όταν η πιο πάνω από το άρθρο 281 ΑΚ ένσταση στηρίζεται σε περισσότερα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία, συνολικώς εκτιμώμενα, προσδίδουν καταχρηστικό χαρακτήρα στο ενασκούμενο δικαίωμα, καθένα από τα περιστατικά αυτά αποτελεί "πράγμα" που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, κατά την έννοια της πιο πάνω διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ και επομένως η μη λήψη υπόψη και αυτού από το δικαστήριο της ουσίας ιδρύει τον προαναφερόμενο λόγο αναίρεσης.

Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339, 340 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όπως είναι και εκείνοι που στηρίζουν την έμμεση απόδειξη με δικαστικά τεκμήρια, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει το λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 11 περ.γ ΚΠολΔ, ο οποίος θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα αποδεικτικά μέσα τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα αποδεικτικά αυτά μέσα.

Στην υπόθεση που κρίνεται, από τα διαδικαστικά έγγραφα, προέκυψαν τα ακόλουθα:Προς απόκρουση της ένδικης αγωγής των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζήτησαν την αναγνώριση και την απόδοση της νομής τους, επί του περιγραφόμενου διαμερίσματος της πολυώροφης οικοδομής, η οποία ανεγέρθηκε σε οικόπεδό τους, ως συγκύριοι και συννομείς του οικοπέδου και λόγω έκπτωσης της εργολάβου, η οποία είχε προσυμφωνήσει την πώλησή του, πριν την έκπτωσή της, με την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, η τελευταία πρότεινε παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ένσταση καταχρηστικής άσκησης του με την αγωγή ασκούμενου δικαιώματος, την οποία επανέφερε νόμιμα στο Εφετείο, που επιλήφθηκε, κατόπιν έφεσης αυτής, κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε κάνει δεκτή την αγωγή.

Ειδικότερα, ισχυρίσθηκε, ότι η άσκηση του με την ένδικη αγωγή ασκούμενου δικαιώματος των εναγόντων υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη και τα χρηστά ήθη, ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, ενόψει του ότι α) από την ημέρα που προσυμφώνησε την αγορά του επιδίκου, με το ...

προσύμφωνο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Σοφίας Ιορδανίδου, κατέχει αυτό, με διάνοια κυρίου, συνεχώς και αδιαταράκτως, υπό τα όμματα και την αδιαμφισβήτητη συναίνεση των εναγόντων, καθημερινώς, αρχικά με την συνεχή επίβλεψη των εργασιών αποπεράτωσης του ακινήτου, λόγω της τότε διαμονής της σε διαμέρισμα διπλανής οικοδομής, και στη συνέχεια με την χρήση αυτού και τη διαμονή της σ' αυτό, β) κατά το στάδιο κατασκευής της οικοδομής, παρά πολλές φορές μετέβαινε με τους ενάγοντες σε κατάστημα υλικών οικοδομών, ειδών υγιεινής κλπ και επέλεγαν από κοινού, ο καθένας για το δικό του διαμέρισμα, τα κατά την κρίση του υλικά και είδη που θα τοποθετούνταν σ' αυτά, γ) κατέβαλε για το δικό της διαμέρισμα αμοιβές σε τεχνίτες για επί πλέον εργασίες, όπως αυτές προσδιορίζονται στις ενώπιον του πρωτοδικείου προτάσεις της και στο δικόγραφο της έφεσης, δ) κατέβαλε τα ανάλογα τέλη και δικαιώματα σύνδεσης του διαμερίσματός της με τον Οργανισμό Ύδρευσης, τον Ο.Τ.Ε., τη Δ.Ε.Η.

και για τη σύνδεση του διαμερίσματος με την εταιρία Φυσικού Αερίου Ελλάδος, όπως επίσης κατέβαλε στο Δημόσιο Ταμείο το πρόστιμο αυθαίρετων και παράνομων κατασκευών επί του επίδικου διαμερίσματος, τις οποίες βεβαίωσε εις βάρος της η αρμόδια Επιτροπή Πολεοδομίας ..., ε) όλα τα ανωτέρω έγιναν υπό τα όμματα και τη συναίνεση, σε κάθε δε περίπτωση με τη μη επιφύλαξη, των εναγόντων, πολλές φορές και από κοινού με αυτούς, οι οποίοι ποτέ δεν την αμφισβήτησαν, αντίθετα δε την αναγνώρισαν de facto ως πραγματική κυρία, νομέα και κάτοχο του επίδικου διαμερίσματος, ακόμη και μετά την έκπτωση του αρχικού εργολάβου, όταν ο νέος εργολάβος, ΒΒ, που ανέλαβε την αποπεράτωση των υπολειπόμενων εργασιών, συνεργάσθηκε μαζί της για την ολοκλήρωση των οικοδομικών εργασιών, στ) η ίδια, όπως και άλλοι αγοραστές με προσύμφωνο, όταν οι ενάγοντες τους κάλεσαν να τους καταβάλουν, ο καθένας το ποσό των 20.000.000 δραχμών, ως συμμετοχή τους στις ζημίες που υπέστησαν από την μη εμπρόθεσμη αποπεράτωση της οικοδομής και συγκεκριμένα για τις ποινικές ρήτρες και απωλεσθέντα μισθώματα, δέχθηκαν να καλύψουν, ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής καθενός, το χρέος προς το ΙΚΑ, που τότε ανέρχονταν σε 16.000.000 δραχμές, καθώς και το κόστος αποπεράτωσης των υπολειπόμενων εργασιών που οι ίδιοι οι ενάγοντες το καθόριζαν σε 40.000.0000δραχμές, το οποίο για την ίδια ανήλθε σε 23.844,46 ευρώ, που ήδη παρακατέθεσε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ενώ το ποσό των 20.000.000 δραχμών που αξίωσαν οι ενάγοντες ήταν υπερδιπλάσιο του νόμιμου και εύλογου ποσού που απαιτείτο ως συμμετοχή της στα ανωτέρω έξοδα και οδηγούσε σε παράνομο πλουτισμό των εναγόντων.

ζ) Η ίδια είναι ηλικίας 70 ετών, συνταξιούχος του Δημοσίου και τα χρήματα που κατέβαλε για την αγορά του επίδικου διαμερίσματος, (50.000.000δραχμές)και τις επί πλέον δαπάνες που έκανε σ' αυτό και τα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής (13.200 ευρώ) προέρχονται από οικονομίες ολόκληρης ζωής, ως εργαζόμενης ως μαία στο ΠΙΚΠΑ ..., ενώ η πραγματική ζημία των εναγόντων, από τις δαπάνες αποπεράτωσης της οικοδομής, υπερκαλύφθηκε από την πώληση από αυτούς προς τον τρίτο αγοραστή, ΓΓ, ενός διαμερίσματος του 1ου και 2ου ορόφου της πολυώροφης οικοδομής όπου το επίδικο ,αντί τιμήματος 85.000.000 δραχμών, η) από όλα τα ανωτέρω περιστατικά και τη συμπεριφορά των εναγόντων δημιουργήθηκε στην ίδια η ακλόνητη πεποίθηση ότι πράγματι είναι κυρία ,νομέας και κάτοχος του επίδικου διαμερίσματος, γεγονός που και οι ίδιοι οι ενάγοντες επιβεβαίωναν και την καθησύχαζαν, ώστε να μην ανησυχεί, λέγοντάς την ότι "όλα θα πάνε καλά" και θα υπογράψουν το οριστικό συμβόλαιο.

Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, έκρινε, επικυρώνοντας την εκκληθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που έκρινε ομοίως, ως βάσιμη την ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων κα απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσία την ως άνω από το άρθρο 281 ΑΚ ένσταση της εναγομένης, περί καταχρηστικής άσκησης της ως άνω αγωγής.

Διέλαβε, ειδικότερα, το Εφετείο, για την απόρριψη της ένστασης αυτής της εναγομένης, τις ακόλουθες ουσιώδεις παραδοχές: Οι ενάγοντες, συγκύριοι και συννομείς ενός οικοπέδου που βρίσκεται στη ... και επί της οδού ... αριθ. ..., ανέθεσαν, με το ... συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Σοφίας Ιορδανίδου, στην εργολάβο "Οικοδομικαί Επιχειρήσεις - ΑΑ και Σια Ο.Ε." την ανέγερση πολυώροφης οικοδομής επί του ανωτέρω οικοπέδου τους και ως εργολαβικό αντάλλαγμα ανέλαβαν την υποχρέωση να μεταβιβάσουν στην εργολάβο, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, είτε σε πρόσωπα τα οποία εκείνη θα υποδείκνυε, τα 385 χιλιοστά του όλου οικοπέδου, που αντιστοιχούσαν σε συγκεκριμένες οριζόντιες ιδιοκτησίες, μεταξύ των οποίων και το περιγραφόμενο στην απόφαση διαμέρισμα του τρίτου ορόφου της οικοδομής, το οποίο η εργολάβος εταιρία υποσχέθηκε να πωλήσει, αντί τιμήματος 50.000.000 δραχμών, προς την εναγομένη, με το ...

προσύμφωνο της αυτής ως άνω συμβολαιογράφου. Ρητώς συμφωνήθηκε ότι η οικοδομή θα αποπερατωθεί εντός 32 μηνών από την υπογραφή του πρωτοκόλλου παράδοσης προς ανοικοδόμηση του οικοπέδου, ήτοι το αργότερο μέχρι τέλη Σεπτεμβρίου 1997, πλην η εργολάβος κατέστη υπερήμερη, διέκοψε οριστικά τις οικοδομικές εργασίες κατά τον μήνα Αύγουστο 1997 και, επί πλέον, δεν κατέβαλε τις βαρύνουσες αυτήν εισφορές προς το ΙΚΑ, ύψους 20.976.226 δραχμών, τις οποίες υποχρεώθηκαν να καταβάλουν οι ενάγοντες, οι οποίοι στις 14-4-1999 κήρυξαν έκπτωτη την εργολάβο και, σε εκτέλεση της 651/2000 απόφασης του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, ανέλαβαν την κατοχή των αυτοτελών και των κοινόχρηστων χώρων της οικοδομής.

Ακολούθως με την από 30-8-2001 σύμβαση, ανέθεσαν στον εργολάβο οικοδομών ΒΒ, την εκτέλεση των αναφερόμενων στην απόφαση εργασιών που απέμεναν για την αποπεράτωση της οικοδομής σύμφωνα με τους όρους της συγγραφής υποχρεώσεων, αντί αμοιβής 43.000.000 δραχμών, προς αποκατάσταση δε των ελλείψεων, των ελαττωματικών υλικών και κατασκευών στο υδραυλικό σύστημα της κεντρικής θέρμανσης, που προξένησε διαρροή και πλημμύρα στο υπόγειο της οικοδομής, κατέβαλαν, ως αμοιβή, στον τεχνίτη, ..., 10.271,46 ευρώ.

Το κόστος για την αποπεράτωση της οικοδομής υπερέβη κατά πολύ το ποσό των 50.000.000 δραχμών. Για την εξεύρεση του ποσού που απαιτούνταν για την πληρωμή των ανωτέρω υποχρεώσεων, προέβησαν στην πώληση, με το ... συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης, Ειρήνης Κανατάκη, προς τον ΓΓ, ενός διαμερίσματος της οικοδομής , εκ των δύο αδιάθετων που αντιστοιχούσαν στους συμφωνηθέντες διαιρετούς χώρους της εργολαβικής αμοιβής εμβαδού μικτού 147,67 τ.μ.

και καθαρού 114,57 τ.μ., αντί τιμήματος 49.000.000 δραχμών. Έτσι παρέμεινε αδιάθετο μόνο το διαμέρισμα που η κηρυχθείσα έκπτωτος εργολάβος είχε υποσχεθεί να πωλήσει στην εναγομένη, στο οποίο διαπιστώθηκε η ύπαρξη ελλείψεων και ελαττωμάτων, για την αποκατάσταση των οποίων απαιτείτο δαπάνη 6.000.000 δραχμών. Στις 4-10-2002 διαπιστώθηκε από τους ενάγοντες ότι η εναγομένη είχε παραβιάσει τις εξωτερικές κλειδαριές του διαμερίσματος αυτού, τις οποίες εκείνοι είχαν αλλάξει μετά την κατά τα ανωτέρω οιονεί παράδοσή του σ' εκείνους, τους απέβαλε από τη νομή αυτού και προέβη σε σύνδεσή του με το δίκτυο νερού στο όνομά της, παρουσιάζοντας ένα προσύμφωνο που είχε καταρτίσει με την ήδη έκπτωση εργολάβο.

Οι ενάγοντες αντέδρασαν με την υποβολή έγκλησης εναντίον της. Επίσης, δέχθηκε το Εφετείο, οι ενάγοντες, με την από 28-7-2000 εξώδικη δήλωσή τους, γνωστοποίησαν στην εναγομένη, μετά την κήρυξη έκπτωτης της εργολάβου, ότι προτίθενται να μεταβιβάσουν τους διαιρετούς χώρους που αντιστοιχούσαν στην εργολαβική αμοιβή προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξόφληση των υποχρεώσεων της εργολάβου εταιρίας και η αποπεράτωση της οικοδομής.

Κάλεσαν δε την εναγομένη να τους γνωστοποιήσει αν εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την αγορά, από τους ίδιους, του διαμερίσματος και το ποσό της προσφοράς της για την απόκτησή του, επιφυλάχθηκαν δε του δικαιώματός τους όπως σε περίπτωση μη απαντήσεως ή μη ικανοποιητικής προσφοράς να αναζητήσουν άλλους υποψήφιους αγοραστές.

Κατά τις διαπραγματεύσεις που επακολούθησαν, οι ενάγοντες αξίωσαν το ποσό των 20.000.000 δραχμών για την πώληση προς εκείνη του διαμερίσματος. Η εναγομένη αρνήθηκε, θεωρώντας ότι το προσύμφωνο, που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτής και της έκπτωση εργολάβου, της παρείχε το δικαίωμα σύναψης οριστικής σύμβασης, με την καταδίκη σε δήλωση βούλησης των αντιδίκων της, έναντι των οποίων ως μόνη υποχρέωσή δέχθηκε τη συμμετοχή της ,βάσει του ποσοστού συνιδιοκτησίας του συγκεκριμένου διαμερίσματος, στις οφειλές προς το ΙΚΑ και τις δαπάνες αποπεράτωσης της οικοδομής.

Για το λόγο πρόσφερε στους ενάγοντες το ποσό των 23.844,46 ευρώ, και λόγω της μη αποδοχής του από τους τελευταίους, το παρακατέθεσε υπέρ εκείνων στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, με το ... γραμμάτιο σύστασης παρακαταθήκης τούτου. Οι ενάγοντες, που δεν είχαν συμπράξει στην κατάρτιση του ανωτέρω προσυμφώνου , ουδέποτε συναίνεσαν στην εγκατάσταση της εναγομένης στο συγκεκριμένο διαμέρισμα, δεν είχαν δώσει ποτέ την εντύπωση στην εναγομένη ότι θα της παραχωρούσαν το επίδικο διαμέρισμα, ποτέ δεν επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ τους για την κατάρτιση του οριστικού συμβολαίου, οι δε δαπάνες που η εναγομένη ισχυρίσθηκε ότι έκανε στην οικοδομή, αφορούν, είτε την τμηματική εξόφληση του τιμήματος από το προσύμφωνο προς την έκπτωτη εργολάβο εταιρία, είτε αμοιβές συμπληρωματικών εργασιών προς την εργολάβο εταιρία πριν την έκπτωσή της, είτε δαπάνες, μετά την έκπτωση αυτής, γεγονός που γνώριζε η εναγομένη και την αντίθεση των εναγόντων στην παρουσία της στο διαμέρισμα και ως εκ τούτου δεν τελούν σε αιτιώδη σχέση προς την συμπεριφορά αυτών έναντι της εναγομένης..

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.8 περ.β ΚΠολΔ, διότι δεν έλαβε υπόψη όλα τα ανωτέρω εκτιθέμενα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία συγκροτούν την ένσταση της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας περί καταχρηστικότητας του ασκούμενου επίδικου δικαιώματος των αναιρεσιβλή-των, και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Επίσης, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, ως προς το ουσιώδες ζήτημα της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος των εναγόντων, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής μη εφαρμογής της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 281ΑΚ, την οποία έτσι παραβίασε εκ πλαγίου.

Ειδικότερα, ενώ η ένσταση της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος των εναγόντων, που προέβαλε η εναγομένη στηρίζονταν σε περισσότερα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά ανωτέρω εκτίθενται, τα οποία, συνολικώς εκτιμώμενα, προσδίδουν καταχρηστικό χαρακτήρα στο ενασκούμενο δικαίωμα, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφαση, έκανε δεκτό ότι, μετά την κήρυξη έκπτωτης της εργολάβου εταιρίας από τους ενάγοντες, στις 14-4-1999, αξίωσαν από την εναγομένη το ποσό των 20.000.000 δραχμών για την σύναψη της οριστικής σύμβασης, ότι η τελευταία προσέφερε το αναλογούν σ' αυτήν, βάσει του ποσοστού συνιδιοκτησίας του επίδικου διαμερίσματος, μέρος των οφειλών προς το ΙΚΑ και των δαπανών αποπεράτωσης της οικοδομής, συνολικού ύψους, 23.844 ευρώ, καθώς και ότι οι ενάγοντες, που δεν είχαν συμπράξει στην κατάρτιση του ανωτέρω προσυμφώνου με την εναγομένη, ουδέποτε συναίνεσαν στην εγκατάσταση της εναγομένης στο συγκεκριμένο διαμέρισμα, δεν είχαν δώσει ποτέ την εντύπωση στην εναγομένη ότι θα της παραχωρούσαν το επίδικο διαμέρισμα, ποτέ δεν επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ τους για την κατάρτιση του οριστικού συμβολαίου, οι δε δαπάνες που η εναγομένη ισχυρίσθηκε ότι έκανε στην οικοδομή, αφορούν, είτε την τμηματική εξόφληση του τιμήματος από το προσύμφωνο προς την έκπτωτη εργολάβο εταιρία, είτε αμοιβές συμπληρωματικών εργασιών προς την εργολάβο εταιρία πριν την έκπτωσή της, είτε δαπάνες, μετά την έκπτωση αυτής, γεγονός που γνώριζε η εναγομένη και την αντίθεση των εναγόντων στην παρουσία της στο διαμέρισμα.

Δεν παρέθεσε όμως, το Δικαστήριο της ουσίας, αιτιολογίες σχετικά με τους ισχυρισμούς που η εναγομένη πρόβαλε για να προσδώσει καταχρηστικό χαρακτήρα στο ασκούμενο δικαίωμα των αντιδίκων της, αναφορικά με, α) τις δαπάνες τις οποίες πραγματοποίησε επί του επίδικου διαμερίσματος, μετά την έκπτωση της εργολάβου εταιρίας , εν γνώσει και με τη συναίνεση των εναγόντων και του με αυτούς συμβληθέντος νέου εργολάβου, ΒΒ, β) το χρόνο καταβολής από εκείνη των τελών και δικαιωμάτων σύνδεσης του διαμερίσματός της με τον Ο.Τ.Ε., τη Δ.Ε.Η., την εταιρία Φυσικού Αερίου Ελλάδος, της καταβολής στο Δημόσιο Ταμείο του προστίμου αυθαίρετων και παράνομων κατασκευών επί του επίδικου διαμερίσματος, τις οποίες βεβαίωσε εις βάρος της η αρμόδια επιτροπή Πολεοδομίας ..., και με το ότι όλα τα ανωτέρω έγιναν υπό τα όμματα και τη συναίνεση ,σε κάθε δε περίπτωση με τη μη επιφύλαξη των εναγόντων, γ) ότι ενάγοντες αναγνώρισαν εκείνη ως κυρία του επίδικου διαμερίσματος μετά την έκπτωση του αρχικού εργολάβου, και ότι ο νέος εργολάβος, ΒΒ, που ανέλαβε την αποπεράτωση των υπολειπόμενων εργασιών, συνεργάσθηκε μαζί της για την ολοκλήρωση των οικοδομικών εργασιών, εν γνώσει αυτών, ε) ότι το ποσό των 20.0000.000 δραχμών που αξίωσαν οι ενάγοντες για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου με την εναγομένη ήταν υπερδιπλάσιο του νόμιμου και εύλογου ποσού που απαιτείτο για έξοδα αποπεράτωσης της οικοδομής και αποπληρωμής της προς το ΙΚΑ οφειλής, ως συμμετοχή εκείνης (εναγομένης), η οποία είναι ηλικίας 70 ετών και συνταξιούχος του Δημοσίου και συνολικώς κατέβαλε, για την αγορά του επίδικου διαμερίσματος, (50.000.000 δραχμές) και για επί πλέον δαπάνες σ' αυτό και τα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής (13.200 ευρώ), ενώ η πραγματική ζημία των εναγόντων, από τις δαπάνες αποπεράτωσης της οικοδομής, υπερκαλύφθηκε από την πώληση από αυτούς προς τον τρίτο αγοραστή, ΓΓ, ενός διαμερίσματος του 1ου και 2ου ορόφου της πολυώροφης οικοδομής όπου το επίδικο, και ζ) αν από τα ανωτέρω περιστατικά και τη συμπεριφορά των εναγόντων, δημιουργήθηκε στην εναγομένη η πεποίθηση ότι πράγματι είναι κυρία, νομέας και κάτοχος του επίδικου διαμερίσματος, γεγονός που επιβεβαίωναν οι ενάγοντες, οι οποίοι την καθησύχαζαν, ώστε να μην ανησυχεί, λέγοντάς την ότι "όλα θα πάνε καλά" και θα υπογράψουν το οριστικό συμβόλαιο.

Ακόμη, από την υπάρχουσα στην προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση, κατά την οποία, τα περιστατικά τα οποία έγιναν δεκτά από το Εφετείο, αναφορικά με τους ισχυρισμούς των διαδίκων, αποδείχθηκαν, εκτός των άλλων, και "από την επανεκτίμηση της ενόρκου κατάθεσης των μαρτύρων, που εξετάσθηκαν ενώπιον του ακροατηρίου του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που περιέχονται στα ταυτάριθμα" (με την εκκαλούμενη) πρακτικά συνεδρίασης αυτού, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δημιουργείται αμφιβολία αν το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε για το σχηματισμό του αποδεικτικού πορίσματός του, σχετικά με τη συνδρομή των περιστατικών που η εναγομένη πρόβαλε για να προσδώσει καταχρηστικό χαρακτήρα στο ασκούμενο δικαίωμα των αντιδίκων της, και την κατάθεση της μάρτυρας της εν λόγω διαδίκου ..., η οποία περιέχεται στα ανωτέρω πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου.

Επομένως, οι λόγοι αναίρεσης, πρώτος και δεύτερος, πρώτο μέρος, κατ' ορθή υπαγωγή και του πρώτου εξ αυτών στο άρθρ.559 αριθ 19ΚΠολΔ, με τους οποίους προβάλλονται αιτιάσεις για έλλειψη νόμιμης βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης, λόγω ελλιπών αιτιολογιών σχετικά με τους ανωτέρω αυτοτελείς ισχυρισμούς της εναγομένης, περί καταχρηστικότητας του με την αγωγή ασκούμενου δικαιώματος των εναγόντων, καθώς και δεύτερος, δεύτερο μέρος και τέταρτος, από το άρθρ.559 αριθ.8 περ.β ΚΠολΔ και τρίτος, πρώτο μέρος, από τον αριθ 11 περ.

γ της αυτής ως άνω διάταξης, με τους οποίους αποδίδονται στο Εφετείο οι από τις διατάξεις αυτές ανωτέρω αναφερόμενες αναιρετικές πλημμέλειες, αντιστοίχως, είναι βάσιμοι και πρέπει, κατά παραδοχή αυτών, να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3ΚΠολΔ).

Επειδή, το σύνολο των εξόδων πρέπει να επιβληθεί εις βάρος των αναιρεσιβλήτων, διότι το μέρος της αίτησης για αναίρεση της 17141/2006 απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που απορρίπτεται, είναι ελάχιστο και δεν έδωσε αφορμή να αυξηθούν τα έξοδα(άρθρ.178 παρ.1,2 περ. α ΚΠολΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-9-2007 αίτηση της Χ για αναίρεση της 17141/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Αναιρεί την 677/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαϊου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ