Supreme Court allows appeal against lower court's failure to consider undisclosed facts regarding co-ownership termination.

Απόφαση 1332 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1332/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2. ... και 3...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Διονύσιο Πρωτόπαπα ο οποίος ανακάλεσε την από 17-3-2009 δήλωση του εκ του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., 2. ..., 3. ... και 4...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Λάμαρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-6-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3891/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 5631/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18-1-2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 4-3-2009 έκθεσή, του με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 18-1-2008 αίτησης των Χ1 κλπ, για αναίρεση της 5631/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων της απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, τόσο από τις διατάξεις του ν.3 κωδ. 734 ν.42 πανδ. 41,2 ν.7 παρ.5 πανδ.10.3 ν.28 πανδ.10,3 ν.8 παρ.1 πανδ 7.39, ν.9 παρ.1 3α (50,14) του προϊσχύοντος β.ρ δικαίου, όσο και των άρθρων 787, 980, 981, 982 ,994,1113 ΑΚ, προκύπτει ότι ο εξ αδιαιρέτου συγκύριος ακινήτου θεωρείται ότι κατέχει αυτό και στο όνομα των λοιπών συγκυρίων και δεν μπορεί να αντιτάξει κατ` αυτών αποσβεστική ή κτητική παραγραφή, εκτός αν εκδηλώσει την απόφασή του να νέμεται εφεξής το πράγμα αποκλειστικώς για δικό του λογαριασμό, είτε ρητώς, είτε με πράξεις που φανερώνουν τέτοια απόφασή του, λάβουν δε γνώση αυτής και οι άλλοι συγκύριοι.

Τέτοια γνωστοποίηση δεν απαιτείται στην περίπτωση εκούσιας παράδοσης της νομής, μετά από άτυπη δωρεά, διανομή ή πώληση, μεταξύ των συγκυρίων, εφόσον έκτοτε ο κάτοχος του κοινού σαφώς εκδηλώνει τη βούλησή του να νέμεται αυτό αποκλειστικώς για δικό του λογαριασμό, οι δε λοιποί που μετείχαν στη σχετική συμφωνία αποδέχθηκαν τη βούλησή του αυτή .

Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ.8 περ. α' ΚΠολΔ, ο λόγος αναίρεσης, για την παρά το νόμο λήψη υπόψη πραγμάτων πού δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ιδρύεται, εκτός από άλλες περιπτώσεις, και όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση του περιεχόμενου της αγωγής, έλαβε υπόψη ανύπαρκτη βάση της Στην προκείμενη περίπτωση, από την επισκόπηση των κατωτέρω διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι, προς θεμελίωση της από 15-6-2004 ένδικης διεκδικητικής ακινήτου αγωγής, κατά των ήδη αναιρεσειόντων, ισχυρίσθηκαν, ότι την κυριότητα του περιγραφόμενου σ' αυτήν επίδικου αγροτικού ακινήτου, απέκτησε, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου ο καθένας, από κληρονομίες, τις οποίες νόμιμα αποδέχθηκαν, του χωρίς διαθήκη αποβιώσαντος στις 15-5-1982 πατέρα τους, Π1, καθώς και του αδελφού τους, επίσης συγκληρονόμου τους, Π2, ο οποίος απεβίωσε, χωρίς διαθήκη στις 22-4-1991.Προς επιστήριξη δε της αμφισβητούμενης από τους εναγομένους αποκλειστικής κυριότητας επί του επιδίκου του δικαιοπαρόχου και πατέρα αυτών, Π1, προέβαλαν, ότι εκείνος είχε αποκτήσει την συγκυριότητα μεν του ακινήτου αυτού, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου, από κληρονομία της κυρίας τούτου και μητέρας αυτού...

χήρας Π2, η οποία απεβίωσε χωρίς διαθήκη το έτος 1927, μαζί με τους λοιπούς κληρονόμους αυτής, ήτοι τα άλλα δύο εν ζωή τέκνα της, ... και ..., καθώς και την εγγονή της και μητέρα των εναγομένων Μ1, ως μοναδική κληρονόμο της κατά το έτος 1918 προαποβιώσασας θυγατέρας της,..., την αποκλειστική δε κυριότητα του ακινήτου τούτου με έκτακτη χρησικτησία, καθόσον το έτος 1938, κατόπιν άτυπης συμφωνίας με τους ανωτέρω λοιπούς συγκληρονόμους του, κατέβαλε στον καθένα από αυτούς το ποσό των 5.000δραχμών, εκείνοι του παρέδωσαν τη συννομή τους επί του ακινήτου και έκτοτε εκείνος, έχοντας πλέον ολόκληρο το ακίνητο στη νομή του, άσκησε συνεχώς μέχρι και τον θάνατό του, το έτος 1982, τις αναφερόμενες στην αγωγή διακατοχικές πράξεις.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αφού δέχθηκε ότι το ακίνητο περιήλθε στο δικαιοπάροχο των εναγόντων και στους λοιπούς ανωτέρω αναφερόμενους συγκληρονόμους αυτού από κληρονομία της κατά το έτος 1927 αποβιώσασας απώτερης δικαιοπαρόχου ...χήρας Π2, περαιτέρω, προς συναγωγή του αποδεικτικού πορίσματός του, ότι ο δικαιοπάροχος και πατέρας των εναγόντων Π1, κατέστη αποκλειστικώς κύριος του επίδίκου, δέχθηκε, ότι εκείνος, κατά το έτος 1938 "......

άρχισε να ενεργεί επί του επιδίκου διανοία κυρίου του όλου και όχι απλώς συγκυρίου πράξεις νομής, τις οποίες συνέχισε αδιαλείπτως μέχρι τον θάνατό τους το έτος 1982......Η βούλησή του να εξουσιάζει ως κύριος όλο το ακίνητο είχε καταστεί γνωστή και στους άνω συγκληρονόμους του, οι οποίοι ουδέποτε εναντιώθηκαν ισχυριζόμενοι ότι ο αγρός ανήκε στην συγκυριότητα τους ούτε άσκησαν ποτέ επ' αυτού οποιαδήποτε πράξη διανοία κυρίων νομής.

Με τον άνω τρόπο ο Π1 έγινε κύριος ολόκληρου του επίδικου αγρού με έκτακτη χρησικτησία η οποία συμπληρώθηκε στις 23-2-1966 (συμπλήρωση εικοσαετίας από την εισαγωγή του ΑΚ) εξακολούθησε δε να είναι κύριος κατά τον χρόνο του θανάτου του(15-5-1982). Επομένως ο αγρός αυτός περιήλθε κατά κυριότητα στους ενάγοντες τέκνα του.....".

Επίσης, δέχθηκε το Εφετείο, οι εναγόμενοι, τέκνα της συγκληρονόμου του ανωτέρω δικαιοπαρόχου των εναγόντων, Μ1, περί τα μέσα του έτους 1991 κατέλαβαν το επίδικο, το οποίο περιέφραξαν, μετά δε από συνεννόηση με τη μητέρα τους και προς δημιουργία τίτλου προέβησαν σε κατάρτιση δωρεάς από εκείνη προς αυτούς του ακινήτου, με το ...συμβόλαιο του αναφερόμενου συμβολαιογράφου, όμως δεν απέδειξαν, παρόλο ότι έφεραν το σχετικό βάρος απόδειξης, ότι κατά το διάστημα από της εγκατάστασής τους στη νομή του ακινήτου μέχρι την άσκηση της αγωγής νέμονταν το ακίνητο με καλή πίστη.

Αντιθέτως, δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας, αποδείχθηκε ότι οι εναγόμενοι τελούσαν σε γνώση της έλλειψης κυριότητας της δωρήτριας μητέρας τους, ενόψει και της ηλικίας και του υψηλού μορφωτικού τους επιπέδου. Με βάση τις παραδοχές του αυτές, δέχθηκε ως βάσιμη την ένδικη αγωγή, απέρριψε την ένταση ιδίας κυριότητας, με τακτική χρησικτησία, των εναγομένων και εξαφάνισε την εκκληθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιο Δικαστηρίου, που έκρινε αντιθέτως.

Με τις ανωτέρω κρίσεις του, όμως, το Εφετείο δέχθηκε παρά το νόμο ανύπαρκτη βάση της αγωγής, δηλαδή έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και είχαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και συγκεκριμένα, ότι ο δικαιοπάροχος των εναγόντων, Π1, άρχισε να ασκεί τη νομή του όλου επίδικου ακινήτου με διάνοια αποκλειστικού κυρίου και η βούλησή του αυτή γνωστοποιήθηκε στους συγκυρίους (συγκληρονόμους) του ακινήτου, παρόλο ότι το στοιχείο αυτό, της γνωστοποίησης της βούλησή τους αυτής, να νέμεται ολόκληρο το επίδικο για δικό του αποκλειστικώς λογαριασμό, στους συγκληρονόμους του δεν ιστορείτο στην αγωγή, προς θεμελίωσή της, και ήταν διάφορο από εκείνο που οι ενάγοντες εξέθεσαν στο δικόγραφό αυτής , προς επιστήριξή της, ότι δηλαδή ο δικαιοπάροχος τους άρχισε να νέμεται το επίδικο από το έτος 1938, ως αποκλειστικός κύριος αυτού, μετά από άτυπη αγορά από τους λοιπούς συγκυρίους, προς τους οποίους δεν απαιτείτο, σύμφωνα με τη βάση αυτή της αγωγής, η γνωστοποίηση της βούλησής του αυτής, ενόψει του ότι μετείχαν στη άτυπη αυτή πώληση και συνεπώς αποδέχθηκαν τη βούλησή του αυτή Επομένως, είναι βάσιμος ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η πλημμέλεια αυτή από τον αριθμό 8 περ.

β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ και πρέπει, κατά παραδοχή αυτού, να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές(άρθρο 580 παρ.3ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, την 5631/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπτει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαΐου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ