Supreme Court dismisses municipality's appeal on lease termination and subletting claims, upholding first instance judgment.

Απόφαση 1331 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1331/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Απριλίου 2013 με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Ελευθερίου Κορδελιού, οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού που εδρεύει στο Ελευθέριο-Κορδελιό, και εκπροσωπείται νομίμως, ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Νικόλαο Παπαδόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Β. Ξ. του Θ., 2. Θ. Ξ. του Δ. και 3. Γ. Ξ. του Δ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Γεώργιο Μπουτσιούκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-1-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκε η απόφαση:30758/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου.Την αναίρεση της απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17-12-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 4-1-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά το άρθρο 652 παρ 1.ΚΠολΔ η προθεσμία εφέσεως και της αναιρέσεως στις μισθωτικές διαφορές είναι δέκα πέντε (15) ημέρες, αν εκείνος που δικαιούται να ασκήσει τα ένδικα αυτά μέσα μένει στην Ελλάδα. Περαιτέρω από τα άρθρα 304 εδ.β' του ΠΔ 410/95 και 28 παρ.4 εδ.α' 2579/98 και άρθρο 11 του Κ.Δ/τος της 26-6/10-7-1944 προκύπτει ότι η προθεσμία άσκηση εφέσεως και αναιρέσεως στη διαδικασία των άρθρων 648 έως 661 ΚΠολΔ για τους Δήμους και τις Κοινότητες είναι τριάντα (30) ημέρες. Η ίδια προθεσμία με βάση την αρχή της ισότητας των όπλων ισχύει και για τον αντίδικό τους (Ολ.ΑΠ 12/2002.). Συνεπώς οι ανωτέρω διατάξεις δεν είναι αντίθετες στα άρθρα 4 παρ.1 του Συντάγματος και 6 παρ.1 της Ε.Σ.Δ.Α.

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά της προσβαλλομένης απόφασης ο εναγόμενος Δήμος δεν άσκησε έφεση. Η απόφαση αυτή του επιδόθηκε την 22-10-2010 και άσκησε αναίρεση κατ' αυτής μετά την τελεσιδικία της (21-11-2010) με την κατάθεσή της στη γραμματεία του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης την 17-12-2010, ήτοι εντός της 30θήμερης προθεσμίας. Επομένως, η αναίρεση είναι παραδεκτή και ο αντίθετος ισχυρισμός των αναιρεσιβλήτων που προβλήθηκε με τις προτάσεις, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

2. Κατά το άρθρο 593 ΑΚ ο μισθωτής έχει δικαίωμα, εφόσον δεν συμφωνήθηκε το αντίθετο, να παραχωρήσει σε άλλον τη χρήση του μισθίου και ιδίως να το υπεκμισθώσει, ευθυνόμενος απέναντι στον εκμισθωτή για το πταίσμα του τρίτου. Μόνη η συναίνεση του εκμισθωτή στην υπεκμίσθωση ή στην παραχώρηση της χρήσης δεν απαλλάσσει το μισθωτή από την ευθύνη αυτή.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 601ΑΚ, ο μισθωτής για όσο χρόνο παρακρατεί το μίσθιο μετά τη λήξη της μίσθωσης, οφείλει ως αποζημίωση το συμφωνηθέν μίσθωμα, χωρίς αυτό να αποκλείει δικαίωμα του εκμισθωτή να απαιτήσει και άλλη περαιτέρω ζημία. Από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό και με τη διάταξη του άρθρου 599 ΑΚ, σαφώς συνάγεται ότι με την υπομίσθωση ή την παραχώρηση της χρήσης του μισθίου δεν δημιουργείται κανένας ενοχικός δεσμός μεταξύ εκμισθωτή και υπομισθωτή ή του δέκτη της παραχώρησης της χρήσης του μισθίου ο οποίος δεν υπεισέρχεται στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του μισθωτή.

Έτσι ο μισθωτής ευθύνεται έναντι του εκμισθωτή για την εφαρμογή της σύμβασης, την πληρωμή του μισθώματος, για την απόδοση του μισθίου κατά τη λήξη της μίσθωσης και την καταβολή της αποζημίωσης χρήσης για την παρακράτηση του μισθίου μετά την λήξη της. Παρακράτηση υπάρχει όταν μετά την λήξη της μίσθωσης ο μισθωτής δεν αποδίδει το μίσθιο για οποιοδήποτε λόγο, ανεξάρτητα από πταίσμα του.

Έτσι η παρακράτηση μπορεί να γίνει από το μισθωτή ή τους οικείους του ή από τον υπομισθωτή ή από εκείνον στον οποίο παραχωρήθηκε η χρήση του μισθίου. Ο εκμισθωτής όμως δεν μπορεί να εναγάγει τα πρόσωπα αυτά, με βάση το άρθρο 601 ΑΚ, και να ζητήσει αποζημίωση για παρακράτηση του μισθίου. Περαιτέρω, ο λόγος αναιρέσεως του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας εφάρμοσε κανόνα ουσιαστικού δικαίου μη εφαρμοστέο ή παρέλειψε την εφαρμογή του εφαρμοστέου, είτε προσέδωσε στον κανόνα που εφάρμοσε έννοια διαφορετική από εκείνη που έχει.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Πρωτοδικείο δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδεικτικό πόρισμα τα ακόλουθα: Με το από 24-6-2004 ιδιωτικό συμφωνητικό, μετά από διενεργηθείσα δημοπρασία, που εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. 102/2004 απόφαση της δημαρχιακής επιτροπής του εναγομένου, οι ενάγοντες εκμίσθωσαν στο εναγόμενο δύο ακίνητα, που βρίσκονται σε οικοδομή κείμενη στο Δήμο Ελευθερίου - Κορδελιού, Νομού Θεσσαλονίκης, στη συμβολή των οδών ...

αρ. 19 και ... και συγκεκριμένα έναν επαγγελματικό χώρο του τρίτου ορόφου της οικοδομής, εμβαδού καθαρού 187,50 τετραγωνικών μέτρων και έναν αποθηκευτικό χώρο του υπογείου ορόφου της οικοδομής, εμβαδού καθαρού 141,84 τ.μ., προκειμένου να τα χρησιμοποιήσει ο μισθωτής για τη στέγαση της δημοτικής αστυνομίας. Η διάρκεια της μίσθωσης ορίσθηκε τετραετής και δη από την 1-7-2004 έως την 30-6-2008.

Το μηνιαίο μίσθωμα, το οποίο ορίσθηκε ενιαίο για αμφότερα τα μίσθια, συμφωνήθηκε στο ποσό των 1.617,20 ευρώ, για τα πρώτα δύο έτη της μίσθωσης, μετά των νόμιμων κρατήσεων και αναπροσαρμοζόμενο, κατά ποσοστό 5%, για κάθε επόμενη διετία. Σε εκτέλεση της ως άνω σύμβασης μίσθωσης, οι ενάγοντες παραχώρησαν τη χρήση των μίσθιων ακινήτων στο εναγόμενο.

Τον Οκτώβριο του έτους 2005 το εναγόμενο, με την υπ' αριθμ. 248/2005 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του, όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την υπ' αριθμ. 91/2006 απόφαση του ιδίου οργάνου, αποφάσισε την άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση της χρήσης των μίσθιων ακινήτων στο Τμήμα Αλλοδαπών Δυτικής Θεσσαλονίκης για διάστημα που υπερέβαινε τη διάρκεια της μίσθωσης και συγκεκριμένα από την 1-3-2006 έως την 1-3-2011.

Περαιτέρω, η ένδικη μίσθωση έληξε κατά το χρόνο που ορίστηκε στο από 24-6-2004 ιδιωτικό συμφωνητικό, δηλαδή, στις 30-6-2008 (άρθρο 34 §5 π.δ. 715/1979). Μετά τη λήξη της μίσθωσης, το Τμήμα Αλλοδαπών Δυτικής Θεσσαλονίκης παρέμεινε στη χρήση των μισθίων, αρχικά, χωρίς εναντίωση των εναγόντων και από την 1-7-2009 και μέχρι το χρόνο συζήτησης της αγωγής, παρά τη ρητώς εκφρασθείσα αντίθεση τους, το δε εναγόμενο, μέχρι την 30-6-2009, κατέβαλε στους ενάγοντες ως αντάλλαγμα για τη χρήση των μισθίων, το ποσό των 1.686,54 ευρώ μηνιαίως και, προσθέτοντας τις κρατήσεις (χαρτόσημο, ΟΓΑ επί χαρτοσήμου και ΤΑΔΚΥ), το ποσό των 1.780,89 ευρώ.

Στο σημείο αυτό λεκτέο ότι το αντάλλαγμα που το εναγόμενο κατέβαλε για το διάστημα από την 1-7-2008 έως την 30-6-2009, νοείται ως αποζημίωση για τη χρήση των μισθίων και δεν αποτελεί σιωπηρή παράταση της μίσθωσης με την έννοια της μετατόπισης του καταληκτικού χρονικού της σημείου στο μέλλον, όπως το εναγόμενο εμμέσως ισχυρίζεται, υποστηρίζοντας ότι η μίσθωση έληξε την 30-4-2009.

Από την 1-7-2009 και μέχρι το χρόνο συζήτησης της αγωγής, το εναγόμενο ουδέν ποσό κατέβαλε στους ενάγοντες ως αντάλλαγμα για τη χρήση των μίσθιων ακινήτων. Η οφειλόμενη λοιπόν από το εναγόμενο αποζημίωση νια τη χρήση των μίσθιων ακινήτων, η οποία ισούται με το μηνιαίο μίσθωμα στο οποίο μπορούσαν να εκμισθωθούν τα ακίνητα κατά την ως άνω χρονική περίοδο, αν είχαν παραδοθεί .στους ενάγοντες και δεν μεσολαβούσε η υπαίτια παρακράτηση τους, δεν αμφισβητείται από το εναγόμενο (άρθρο 261 ΚΠολΔ), ότι ανέρχεται στο ποσό των 1.686,54 ευρώ ανά μήνα, το οποίο ο μισθωτής, αφαιρουμένων των κρατήσεων, κατέβαλε στους εκμισθωτές μέχρι την 30-6-2009.

Συνεπώς η αποζημίωση αυτή ανέρχεται στο ποσό των 13.492,32 ευρώ (1.686,54 ευρώ Χ 8 μήνες), για το διάστημα από την 1-7-2009 έως την 28-2-2010. και στο ποσό των 1.196,80 ευρώ (1.686,54 ευρώ Χ 22/31), για το διάστημα από την 1-3-2010 έως την 22-3-2010. Δηλαδή, συνολικά, στο ποσό των 14.689,12 ευρώ''.

Με τις παραδοχές αυτές το Πρωτοδικείο δεν παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που εφάρμοσε, ούτε στέρησε τη απόφασή του από νόμιμη βάση, διότι διέλαβε επαρκείς αιτιολογίες που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο. Η αιτίαση επιπλέον ότι το Πρωτοδικείο παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ, που προβάλλεται με τους πρώτο και τρίτο λόγους αναιρέσεως, στηρίζεται σε ανακριβή προϋπόθεση, διότι το Πρωτοδικείο δεν ασχολήθηκε, ούτε όφειλε να ασχοληθεί με τη διάταξη αυτή. Επομένως, οι πρώτος, δεύτερος, τρίτος και τέταρτος λόγοι του αναιρετηρίου, από το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

3. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα, που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως 'πράγματα', κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν το δικαίωμα, που αξιώνεται με την αγωγή, την ανταγωγή, την ένσταση ή αντένσταση. Δεν αποτελεί όμως λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 8ΚΠολΔ, η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να απαντήσει σε ισχυρισμό μη νόμιμο ή αλυσιτελή, ο οποίος για το λόγο αυτό δεν ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 2/1989).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τους πέμπτο και έκτο λόγους αναιρέσεως προσάπτεται στην πληττομένη απόφαση ή πλημμέλεια ότι το Πρωτοδικείο παρείδε ένσταση του αναιρεσείοντος περί καταχρηστικής ασκήσεως του αγωγικού δικαιώματος (ΑΚ 281), που είχε προτείνει, τόσο προφορικά, όσο και εγγράφως με τις προτάσεις που κατέθεσε στο ακροατήριο. Όπως προκύπτει από τις προτάσεις του αναιρεσείοντος, που παραδεκτώς επισκοπούνται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ2 ΚΠολΔ), ο αναιρεσείων πρότεινε τον εξής ισχυρισμό: ''η αγωγή είναι καταχρηστική, ιδίως διότι οι ενάγοντες επιθυμούν τη χρησιμοποίηση του συγκεκριμένου ακινήτου από το Ελληνικό Δημόσιο και γι' αυτό απευθύνουν την αγωγή τους κατά μη παθητικώς νομιμοποιουμένου νομικού προσώπου και όχι κατά του παθητικώς νομιμοποιουμένου νομικού προσώπου, δηλαδή του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο κατέχει και χρησιμοποιεί το χώρο''. Τα περιστατικά αυτά δεν στοιχειοθετούν καθ' αυτά κατάχρηση και άρα ο ισχυρισμός είναι μη νόμιμος. Επομένως, το Πρωτοδικείο που δεν απάντησε στον ισχυρισμό αυτό, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται η αιτίαση αυτή. Γι' αυτό και οι λόγοι πέμπτος και έκτος του αναιρετηρίου, πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι.

4. Με τον έβδομο λόγο του αναιρετηρίου προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι δεν απέρριψε την αγωγή τω αναιρεσιβλήτων ως αντιφατική ως προς το ότι, ενώ συνομολογείται ότι η μισθωτική σχέση μεταξύ των εναγόντων και του Δήμου έχει λήξει, η αγωγή επέχει κατά τους ενάγοντες, όπως ρητώς αναγράφεται στο δικόγραφο της αγωγής ιδιότητα 'καταγγελίας' συμβάσεως μισθώσεως. Όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αγωγής, που παραδεκτώς επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), οι αναιρεσίβλητοι στην επικουρική της βάση διαλαμβάνουν ότι η αγωγή αποτελεί καταγγελία της σύμβασης μισθώσεως για την περίπτωση που ήθελε κριθεί ενεργός η επίδικη μίσθωση (ΑΚ 597). Η κυρία βάση της αγωγής, με την οποία ζητήθηκε η απόδοση του μισθίου λόγω λήψεως της μίσθωσης και η επιδίκαση αποζημίωσης για παρακράτηση του μίσθιου (ΑΚ 599 παρ.1, 601), με την οποία ασχολήθηκε τα Πρωτοδικείο, δεν ενέχει οποιαδήποτε αντίφαση. Άρα ο λόγος αυτός, που εκτιμάται ως αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ.14 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

5. Η καταψήφιση στη δικαστική δαπάνη του διαδίκου που νικήθηκε δεν έχει ανάγκη ειδικής αιτιολογίας και είναι συνέπεια της αρχής της ήττας (άρθρο 176 ΚΠολΔ), ενώ ο συμψηφισμός εν όλω ή εν μέρει της δικαστικής δαπάνης λόγω εύλογης αμφιβολίας για την έκβαση της δίκης κατ' άρθρο 179 ΚΠολΔ ή η επιβολή μέρους της δικαστικής δαπάνης λόγω μερικής ήττας κατ' άρθρο 178 παρ.1 ΚΠολΔ, απόκειται στην κυριαρχική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας που δεν ελέγχεται αναιρετικά (ΑΠ 859/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον όγδοο (τελευταίο) λόγο του αναιρετηρίου ισχυρίζεται ο αναιρεσείων ότι εσφαλμένα καταδικάστηκε στη δικαστική δαπάνη και ότι σε κάθε περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση έπρεπε να συμψηφίσει αυτήν λόγω εύλογης αμφιβολίας των αρμοδίων οργάνων του περί την έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός ως προς το πρώτο μέρος είναι αβάσιμος, διότι η καταδίκη του στη δικαστική δαπάνη είναι συνέπεια της ήττας του, ενώ ως προς το δεύτερο μέρος της είναι απαράδεκτος, αφού ο συμψηφισμός λόγω εύλογης αμφιβολίας μεταξύ των διαδίκων δε υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων Δήμος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), που κατέθεσαν και προτάσεις, μειωμένη όμως στο ήμισυ κατ' άρθρ. 281 παρ.2 ν. 3463/2006.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-12-2010 αίτηση του Δήμου Κορδελιού-Εύοσμου για αναίρεση της 30758/2010 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Και.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε εννιακόσια (900) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2013

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ