Supreme Court annuls murder trial due to illegal civil plaintiff appearance causing absolute procedural nullity.

Απόφαση 1329 / 2006 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1329/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ΄ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Βαρδαβάκη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Χρύσανθο Παπούλια, Ευάγγελο Σταυρουλάκη, Ηρακλή Κωνσταντινίδη και Μιχαήλ Δέτση-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Μαρτίου 2006, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χρήστου Σιδέρη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Πελαγίας Λόζιου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Χ1 και ήδη κρατούμενου στην Δικαστική Φυλακή Κορυδαλλού, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεόδωρο Ζευκιλή, για αναίρεση της 357, 358, 359, 360, 361/2005 αποφάσεως του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών, με συγκατηγορούμενους τους 1)Χ2, 2)Χ3, 3)Χ4 και Χ5, και πολιτικώς ενάγουσα την Ζ1, που δεν παρέστη στο ακροατήριο. Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ΄ αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος, ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 10 Νοεμβρίου 2005 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 2044/2005.

Αφού άκουσεΤον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 63 του ΚΠΔ, δικαίωμα παραστάσεως πολιτικής αγωγής έχει κατ΄ αρχήν, εκείνος ο οποίος δικαιούται να ζητήσει κατά τον ΑΚ αποζημίωση από το έγκλημα και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 932 εδ. γ΄ ΑΚ, σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος, λόγω ψυχικής οδύνης.

Στη διάταξη αυτή δεν γίνεται προσδιορισμός της έννοιας του όρου «οικογένεια του θύματος», προφανώς, γιατί ο νομοθέτης δεν θέλησε να διαγράψει δεσμευτικώς τα όρια ενός θεσμού, ο οποίος, ως εκ της φύσεώς του, υφίσταται αναγκαίως τις επιδράσεις εκ των κοινωνικών διαφοροποιήσεων κατά τη διαδρομή του χρόνου.

Κατά την αληθή, όμως, έννοια της εν λόγω διατάξεως, που απορρέει από τον σκοπό της θεσπίσεώς της, στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανατωθέντος, που δοκιμάσθηκαν ψυχικά από την απώλειά του και προς ανακούφιση του ηθικού πόνου στοχεύει η διάταξη αυτή, αδιαφόρως αν συζούσαν μαζί του ή διέμεναν χωριστά.

Υπό την έννοια αυτή, μεταξύ των προσώπων τούτων δεν περιλαμβάνονται οι θείοι και οι ανηψιοί, οι οποίοι είναι συγγενείς εξ αίματος, τρίτου βαθμού εκ πλαγίου, ανεξαρτήτως αν υπάρχουν και άλλοι εγγύτεροι συγγενείς ή αν αυτοί είναι οι μόνοι συγγενείς του θανατωθέντος (Ολ. ΑΠ 21/2000), το πόρισμα δε τούτο ενισχύεται από τις διατάξεις των άρθρων 57 εδ.

β΄ και 59 του ΑΚ, που εγγύτερα προσεγγίζουν το ζήτημα και με τις οποίες καθορίζονται περιοριστικώς, τα πρόσωπα, που δικαιούνται να ζητήσουν την προστασία της προσωπικότητας του αποθανόντος προσώπου και την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβάνονται οι θείοι και οι ανηψιοί του νεκρού εκ μόνης της συγγενικής τους σχέσεως, ενώ, σημειωτέον, η επιδίκαση της από το άρθρο 932 εδ.

γ΄ του ΑΚ προβλεπόμενης χρηματικής ικανοποίησης στα δικαιούμενα πρόσωπα, τελεί περαιτέρω υπό την αυτονόητη προϋπόθεση, που συνιστά πραγματικό ζήτημα, της ύπαρξης, κατ΄ εκτίμηση του δικαστή της ουσίας, μεταξύ αυτών και του θανατωθέντος, όταν ο τελευταίος ζούσε, αισθημάτων αγάπης και στοργής, η διαπίστωση της ανυπαρξίας των οποίων μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό, είτε όλων των προσώπων αυτών, είτε κάποιων ή κάποιου από αυτούς, από την επιδίκαση της εν λόγω χρηματικής ικανοποίησης.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 171 παρ. 2 του ΚΠΔ, προκύπτει, ότι προκαλείται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο, η οποία ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α΄ του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν η παράσταση του πολιτικώς ενάγοντος στη διαδικασία του ακροατηρίου είναι παράνομη. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη υπ΄ αριθμ. 357-361/2005 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών, η Ζ1, πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας (άρθρο 68 παρ. 2 ΚΠΔ), δήλωσε ότι παρίσταται ως πολιτικώς ενάγων κατά του αναιρεσείοντος και του συγκατηγορουμένου του, Χ2 για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από την πράξη της ανθρωποκτονίας, την οποία αυτοί τέλεσαν από κοινού σε βάρος της ανηψιάς της, ..., με την οποία αυτή συνεδέετο με ιδιαίτερο δεσμό αγάπης, για το ποσό των 44 ευρώ, που της είχε επιδικασθεί πρωτοδίκως, της επιδικάστηκε δε και κατ΄ έφεση.

Έτσι όμως η πολιτικώς ενάγουσα παρέστη παράνομα με την ιδιότητά της αυτή στη διαδικασία του ακροατηρίου και επήλθε η κατά το άρθρο 171 παρ. 2 του ΚΠΔ απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο.

Συνεπώς, ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α΄ του ΚΠΔ προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο, λόγω παράνομης παράστασης της πολιτικής αγωγής, είναι βάσιμος και ως τέτοιος πρέπει να γίνει δεκτός και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να επεκταθεί δε το αναιρετικό αυτό αποτέλεσμα, σύμφωνα με το άρθρο 469 του ΚΠΔ, το οποίο εφαρμόζεται και επί αναιρέσεως και ως προς τον μη ασκήσαντα αναίρεση συγκατηγορούμενο του αναιρεσείοντος, Χ2 και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που είχαν δικάσει προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠΔ), παρελκούσης της εξετάσεως των λοιπών λόγων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ΄ αριθ. 357-361/2005 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών.

Επεκτείνει το αναιρετικό αποτέλεσμα και ως προς τον μη ασκήσαντα αναίρεση, Χ2 Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Απριλίου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Ιουνίου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ