Supreme Court partially allows appeal against copyright infringement ruling due to insufficient reasoning on incidental copying exception.

Απόφαση 1327 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1327/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό και Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: μη κερδοσκοπικού αστικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "…", που έχει την έδρα του στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Καραζάνο .

Του αναιρεσιβλήτου: Θ. Π., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Βαρελά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-11-2011 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5127/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 4985/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30-10-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιλτιάδης Χατζηγεωργίου ανέγνωσε την από 24-10-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας, ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, Ολ.ΑΠ 4/2005).

Εξ άλλου, κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υφίσταται έτσι εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε. (ΟλΑΠ 1/1999).

Περαιτέρω, το άρθρο 3 § 1 του ν. 2121/1993 "περί πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων", όπως αυτό αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 81 του Ν. 3057/2002, με το οποίο μεταφέρθηκε αυτούσια στο εσωτερικό δίκαιο η Οδηγία 2001/29 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2001, ορίζει: "Το περιουσιακό δικαίωμα δίνει στους δημιουργούς ιδίως την εξουσία (δικαίωμα) να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν:

α) Την εγγραφή και την άμεση ή έμμεση, προσωρινή ή μόνιμη αναπαραγωγή των έργων τους με οποιοδήποτε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει....", ενώ το άρθρο 18 § 1 του ίδιου νόμου ορίζει ότι "Με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων επιτρέπεται, χωρίς την άδεια του δημιουργού και χωρίς αμοιβή, η αναπαραγωγή ενός έργου, που έχει νομίμως δημοσιευθεί, εφόσον η αναπαραγωγή γίνεται για ιδιωτική χρήση εκείνου που την κάνει.

Δεν αποτελεί ιδιωτική χρήση η χρήση στο πλαίσιο μιας επιχείρησης ή μιας υπηρεσίας ή ενός οργανισμού". Ο νόμος δεν προσδιορίζει την έννοια της ιδιωτικής χρήσης, εξ αντιδιαστολής όμως με το άρθρο 3 § 2 αυτού, που ορίζει ρητά ότι: "Δημόσια θεωρείται κάθε χρήση ή εκτέλεση ή παρουσίαση του έργου, που κάνει το έργο προσιτό σε κύκλο προσώπων ευρύτερο από το στενό κύκλο της οικογένειας και το άμεσο κοινωνικό περιβάλλον, ανεξαρτήτως από το αν τα πρόσωπα αυτού του ευρύτερου κύκλου βρίσκονται στον ίδιο ή σε διαφορετικούς χώρους", συνάγεται ότι στην έννοια της ιδιωτικής χρήσης εμπίπτει η αναπαραγωγή που γίνεται από τον ίδιο τον χρήστη για προσωπική του χρήση ή για χρήση από το άμεσο οικογενειακό ή κοινωνικό του περιβάλλον.

Κατά συνέπεια δεν είναι κατά νόμον επιτρεπτή η κατ' επάγγελμα φωτοτύπηση βιβλίων ή άλλων έργων του λόγου που γίνεται από επαγγελματία με σκοπό τη διάθεσή τους σε τρίτα πρόσωπα. Δεδομένου ότι το άρθρο 18 παρ. 1 του ως άνω νόμου δεν διακρίνει, δηλαδή ούτε επιτάσσει ούτε απαγορεύει, πρέπει να γίνει δεκτό, ότι ο χρήστης μπορεί να προβεί στην αναπαραγωγή χρησιμοποιώντας τη βοήθεια τρίτου παρενθέτου προσώπου.

Μπορεί δηλαδή να προβεί στην αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση, μέσω τρίτου, φίλου ή συγγενούς, υπαλλήλου βιβλιοθήκης, ιδιοκτήτη φωτοτυπικού μηχανήματος, υπαλλήλου ή ιδιοκτήτη φωτοτυπικού κέντρου κ.λ.π., υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι ο τρίτος προβαίνει σ' αυτήν μηχανικά, δηλαδή ως εκτελεστικό όργανο, ως η χείρα του δικαιούμενου να προβεί στην ιδιωτική αναπαραγωγή, κατά την εκτέλεση της υλικής πράξης της αναπαραγωγής ή αντιγραφής, περιοριζόμενος στην τεχνική διεξαγωγή της αναπαραγωγής και ακολουθώντας τις οδηγίες του τελευταίου, κυρίου της υπόθεσης, στον οποίο θέτει τις υπηρεσίες του.

Αντίθετη άποψη κατά την οποία η ιδιωτική αντιγραφή είναι νόμιμη, μόνον όταν γίνεται από τον ίδιο το χρήστη θα κατέληγε σε επικίνδυνο περιορισμό της ελευθερίας αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση και θα αντέβαινε στο άρθρο 9 παρ. 2 της ΔΣ Βέρνης, που καθιερώνει το λόγο αυτό υποχρεωτικής εξαίρεσης για όλες τις συμβαλλόμενες χώρες μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα, αφού μόνον αυτός που θα είχε στην κυριότητά του αντιγραφική συσκευή θα μπορούσε να προβεί σε γενικά επιτρεπτή ιδιωτική αντιγραφή.

Περαιτέρω, με το άρθρο 18 παρ. 2 του ν. 2121/1993 που ορίζει ότι "η ελευθερία της αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση δεν ισχύει όταν με την αναπαραγωγή εμποδίζεται η κανονική εκμετάλλευση του έργου ή βλάπτονται τα νόμιμα συμφέροντα του δημιουργού" σε συνδυασμό με το άρθρο 28Γ του ίδιου νόμου, που ορίζει ότι "Οι περιορισμοί που προβλέπονται στο τέταρτο κεφάλαιο του Ν. 2121/1993, όπως ισχύει, εφαρμόζονται μόνο σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, οι οποίες δεν αντίκεινται στην κανονική εκμετάλλευση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου και δεν θίγουν αδικαιολόγητα τα έννομα συμφέροντα του δικαιούχου. (άρθρο 5 παρ. 5 Οδηγίας 2001/29)", εισάγεται εξαίρεση από την εξαίρεση με αποτέλεσμα η ιδιωτική αναπαραγωγή να μην ισχύει, όταν εμποδίζεται η κανονική εκμετάλλευση του έργου ή βλάπτονται τα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου.

Στην ως άνω διάταξη αναφέρονται ορισμένες περιπτώσεις που αποτελούν μη επιτρεπόμενη αναπαραγωγή όπως : α)όταν αναπαράγεται αρχιτεκτονικό έργο με μορφή κτιρίου ή άλλης παρεμφερούς κατασκευής και β)όταν αναπαράγεται με τεχνικά μέσα έργο των εικαστικών τεχνών που κυκλοφορεί σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων ή η γραφική παράσταση μουσικού έργου.

Η εφαρμογή της γενικής αυτής ρήτρας που απαγορεύει την αναπαραγωγή όταν εμποδίζεται η κανονική εκμετάλλευση του έργου και βλάπτονται τα συμφέροντα του δικαιούχου, ενδεικτικά καλύπτει την περίπτωση που αναπαράγονται πολλά αντίτυπα του έργου, διότι εμποδίζεται έτσι η κανονική εκμετάλλευση αυτού, καθώς και την περίπτωση αναπαραγωγής ενός ολόκληρου έργου, που κατά κανόνα ματαιώνει την προμήθεια άλλου αντιτύπου και θίγει έτσι την κανονική εκμετάλλευση του έργου.

Τέλος κατά το άρθρο 65 § 2 του ίδιου νόμου "Όποιος υπαιτίως προσέβαλε την πνευματική ιδιοκτησία ή τα συγγενικά δικαιώματα άλλου υποχρεούται σε αποζημίωση και ικανοποίηση της ηθικής βλάβης. Η αποζημίωση δεν μπορεί να είναι κατώτερη από το διπλάσιο της αμοιβής που συνήθως ή κατά νόμο καταβάλλεται για το είδος της εκμετάλλευσης που έκανε χωρίς την άδεια ο υπόχρεος".

Με την διάταξη αυτή ενσωματώνεται στο δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας βασικά η ρύθμιση του άρθρου 914 του ΑΚ, καθώς και οι αντίστοιχες ρυθμίσεις των άρθρων 57 εδ. γ, 59, 60 εδ. β' και 932 του ίδιου Κώδικα, το πραγματικό δε του κανόνα δικαίου που περιέχει η εν λόγω διάταξη, για ό,τι αφορά την αποζημίωση, προϋποθέτει (περιλαμβάνει) υπαιτιότητα και προσβολή της πνευματικής ιδιοκτησίας (ή του συγγενικού δικαιώματος), παράνομη δηλαδή συμπεριφορά (ΑΠ 649/2013, ΑΠ 1030/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του τα ακόλουθα: "Ο ενάγων (ήδη αναιρεσείων) είναι οργανισμός συλλογικής διαχείρισης και προστασίας των περιουσιακών δικαιωμάτων δημιουργών έργων του λόγου και των εκδοτών τους στην Ελλάδα και η λειτουργία του έχει εγκριθεί με την υπ'αριθμ.

Α/5/12/1997 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ...... Δυνάμει υφισταμένων συμβάσεων ανάθεσης......οι ανωτέρω δικαιούχοι, που είναι όλοι εγγεγραμμένοι στον κατάλογο των μελών του, .........έχουν μεταβιβάσει καταπιστευτικά στον ενάγοντα, με σκοπό τη συλλογική διαχείριση και την προστασία, τα δικαιώματα της πνευματικής τους ιδιοκτησίας εφ' όλων ανεξαιρέτως των έργων τους ή τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που έχουν κληρονομήσει, μεταξύ των οποίων (δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας) περιλαμβάνεται και το δικαίωμά τους να παρουσιάζουν τα έργα τους στο κοινό ενσυρμάτως ή ασυρμάτως ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό, κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση στα έργα αυτά, όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος,.......περιλαμβάνεται δε στα δικαιώματα αυτά και το δικαίωμα αναπαραγωγής έργων του λόγου ή της επιστήμης σε χαρτί με φωτοτυπικά μηχανήματα ή ανάλογα τεχνικά μέσα (συμπεριλαμβανομένων και ψηφιακών μέσων σάρωσης και εκτύπωσης) και το δικαίωμα αναπαραγωγής της στοιχειοθεσίας και της σελιδοποίησης των έργων που έχουν εκδοθεί, με φωτοτυπικά μηχανήματα ή ανάλογα τεχνικά μέσα." (...).

Ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος διατηρεί ατομική επιχείρηση στην ... με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, και την παραγωγή φωτοτυπικών αντιγράφων εγγράφων και εντύπων, με τη χρήση φωτοαντιγραφικών μηχανημάτων. Εντός του χρονικού διαστήματος από 13-5-2011 έως 30-9-2011 επισκέφθηκε τρεις φορές το κατάστημα του εναγομένου ο υπάλληλος του ενάγοντος Φ.

Φ., ο οποίος, παριστάνοντας τον πελάτη και κατέχοντας βιβλία των οποίων οι εκδότες είχαν παραχωρήσει τα δικαιώματα τους στον ενάγοντα, ανέθεσε στον εναγόμενο τη φωτοτύπησή τους. Ειδικότερα, α) στις 13-5-2011 φωτοτυπήθηκαν τρεις φορές οι σελίδες 50 έως 75 (26 σελίδες) του βιβλίου "Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ" του συγγραφέα Ιάκωβου Σηφάκη, που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο "ΔΙΟΝ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΑ ΨΑΡΑΣ" το έτος 2008, β) στις 21-9-2011 φωτοτυπήθηκαν μία φορά οι σελίδες 1 έως 159 (160 σελίδες) του βιβλίου "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ" του συγγραφέα ANTHONY GIDDENS σε μετάφραση Ντίνας Τριανταφυλλοπούλου που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο "ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ" το έτος 1999 και γ) στις 30-9-2011 φωτοτυπήθηκε μία φορά ολόκληρο το βιβλίο "ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ" του συγγραφέα Πάνου Καζάκου, που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο "ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΕΒΕ" το έτος 2011.

Ο εναγόμενος, ενεργώντας κατ' εντολή και για λογαριασμό του εμφανισθέντος ως πελάτη υπαλλήλου του ενάγοντος και κατόχου των προαναφερόμενων έργων, ο οποίος παρήγγειλε τη δημιουργία αντιγράφων για ιδία χρήση, περιορίστηκε μόνο στη μηχανική εκτέλεση της πράξης της αναπαραγωγής και παρέδωσε τα αντίγραφα στον ανωτέρω.

Με βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι η φωτοτυπική αναπαραγωγή των έργων πραγματοποιήθηκε από τον υπάλληλο του ενάγοντος με τη συνδρομή του εναγομένου, ο οποίος απλώς ενήργησε ως εκτελεστικό του όργανο, έχοντας την πεποίθηση ότι ο υπάλληλος του ενάγοντος ("πελάτης") θα τα χρησιμοποιήσει ο ίδιος ή το άμεσο οικογενειακό ή κοινωνικό του περιβάλλον, καθώς δεν ήταν σε θέση να διαπιστώσει ούτε είχε τη δυνατότητα να διερευνήσει αν αυτός ήθελε ή όχι τα φωτοτυπικά αντίγραφα για προσωπική του χρήση ή για χρήση από το άμεσο οικογενειακό ή κοινωνικό του περιβάλλον.

Υπό τις προεκτεθείσες περιστάσεις η κατ' εντολή του εμφανισθέντος ως πελάτη υπαλλήλου του ενάγοντος φωτοτύπηση των προαναφερόμενων έργων εμπίπτει στην κατ' εξαίρεση επιτρεπτή, κατ' άρθρο 5 § 2 της Οδηγίας 29/2001 και του άρθρου 18 ν. 2121/1993, αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση. Εξάλλου, ο περιορισμένος αριθμός αντιγράφων σελίδων των ιδίων έργων ("Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ" και "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ") λόγω της περιορισμένης έκτασης αυτών κρίνεται, σύμφωνα και με την προεκτεθείσα νομική σκέψη, ότι δεν εμποδίζει την κανονική εκμετάλλευση των παραπάνω έργων και δεν καθιστά απαγορευμένη κατά την παρ. 2 του άρθρου 18 ν. 2121/1993 την αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση.

Εξάλλου δεν βρέθηκαν στο κατάστημα του εναγομένου έτοιμα αντίγραφα βιβλίων προς διάθεση ή ηλεκτρονικά αρχεία από τα οποία να πραγματοποιούνται εκτυπώσεις έργων, γεγονός το οποίο θα καταδείκνυε ότι ο εναγόμενος αναπαράγει συστηματικά και κατ' επάγγελμα και όχι μετά από παραγγελίες πελατών, αντίγραφα βιβλίων με σκοπό τη διάθεση τους, μαζικά ή μεμονωμένα, σε τρίτα πρόσωπα τα οποία δεν κατέχουν ήδη αντίτυπο του έργου.

Η εγγύτητα του καταστήματος του εναγομένου στο Πανεπιστήμιο δεν οδηγεί από μόνη της, ως πραγματικό γεγονός, στο συμπέρασμα ότι ο εναγόμενος φωτοτυπεί κατά σύστημα ολόκληρα βιβλία για λογαριασμό φοιτητών. Αντιθέτως, έχει αναρτήσει στο κατάστημα του ανακοίνωση, με την οποία ενημερώνονται οι πελάτες ότι δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή ολόκληρων βιβλίων.

Με βάση τα παραπάνω η, για μία και μοναδική φορά, αντιγραφή ενός ολόκληρου έργου και συγκεκριμένα του βιβλίου "ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ" κρίνεται συμπτωματική και δεν μπορεί να δικαιολογήσει, μόνη αυτή, ως αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση που εμποδίζει την εκμετάλλευση του έργου, αξίωση αποζημίωσης, αφού δεν θα επρόκειτο για αδικαιολόγητη προσβολή, κατά την έννοια του άρθρου 28Γ του ν. 2121/1993, με βάση την αρχή της αναλογικότητας.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω και αφού δεν αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος προσέβαλε τα... δικαιώματα επί των έργων του λόγου που διαχειρίζεται ο ενάγων, η αγωγή είναι απορριπτέα ως ουσία αβάσιμη". Με βάση τις προαναφερόμενες ουσιαστικές παραδοχές, το Eφετείο κατέληξε ότι ο αναιρεσίβλητος δεν προσέβαλε παράνομα και υπαίτια τα πνευματικά δικαιώματα στα έργα του λόγου που διαχειρίζεται συλλογικά ο αναιρεσείων συνεταιρισμός και για το λόγο αυτό απέρριψε την έφεση του τελευταίου, επικυρώνοντας έτσι την απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που είχε απορρίψει ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή, με την οποία αυτός ζητούσε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος, λόγω παράνομης προσβολής των ως άνω πνευματικών δικαιωμάτων, να καταβάλει ως αποζημίωση το διπλάσιο της συνήθους αμοιβής, όπως αυτή ορίζεται στο νόμιμα καταρτισμένο πίνακα αμοιβών για αυτού του είδους την εκμετάλλευση.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, αναφορικά με τη νομιμότητα της αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση, ακόμα και αν πραγματοποιείται αυτή όχι από τον ίδιο το χρήστη αλλά τρίτο παρένθετο πρόσωπο, όπως είναι ο υπάλληλος φωτοτυπικού καταστήματος, δεχόμενο ειδικότερα ότι ο αναιρεσίβλητος, προβαίνοντας στην φωτοτύπηση των επιδίκων βιβλίων, ενήργησε δια των υπαλλήλων της επιχείρησής του ως εκτελεστικό όργανο, ως "οιονεί χείρα" του δικαιούμενου να προβεί στην αναπαραγωγή, υπαλλήλου του αναιρεσείοντος Οργανισμού, εμφανισθέντος ως πελάτη της επιχείρησης του αναιρεσιβλήτου, δεν παραβίασε ευθέως τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 του ν. 2121/1993, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη και ο περί του αντιθέτου πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Διέλαβε δε στην απόφαση του αρκούντως σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, δεχόμενο ως αποδεικτικό πόρισμα ότι, εκτελώντας οι υπάλληλοι της επιχείρησης του αναιρεσιβλήτου τη φωτοτύπηση των αποσπασμάτων των δύο πρώτων βιβλίων, ενήργησαν υπό τις εντολές και την καθοδήγηση του υπαλλήλου του αναιρεσείοντος, ο οποίος όμως εμφανίσθηκε ως πελάτης της επιχείρησης και ως κάτοχος των βιβλίων αυτών και δικαιούχος της αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση.

Ειδικότερα η παραδοχή του Εφετείου ότι οι υπάλληλοι του αναιρεσιβλήτου δεν ήταν σε θέση να διαπιστώσουν αλλά ούτε είχαν τη δυνατότητα να διερευνήσουν αν ο, ως πελάτης της επιχείρησης του αναιρεσιβλήτου εμφανισθείς; υπάλληλος του αναιρεσείοντος ήθελε την έκδοση των φωτοτυπικών αποσπασμάτων για δική του προσωπική χρήση ή ενδεχομένως όχι, διατυπώθηκε εκ περισσού και δεν ασκεί επιρροή στο διατακτικό της αποφάσεως, αφού τέτοια υποχρέωση του αναιρεσιβλήτου δεν απορρέει από το νόμο, σε κάθε περίπτωση δε, δεν αντιφάσκει η παραδοχή αυτή με εκείνη, ότι οι ως άνω υπάλληλοι εκτίμησαν ότι δεν θα εμφανισθούν τα φωτοτυπικά αντίγραφα σε κύκλο προσώπων ευρύτερο από τον στενό οικογενειακό και κοινωνικό του κύκλο.

Ούτε δέχεται άλλωστε η προσβαλλόμενη, όπως αβασίμως αιτιάται ο αναιρεσείων, ότι οι φωτοτυπικές αναπαραγωγές παραγγέλθηκαν από υπάλληλο του αναιρεσείοντος για τους σκοπούς του Οργανισμού, και συνεπώς η χρήση αυτή δεν είναι ιδιωτική, αλλά αντιθέτως δέχεται ότι ο εν λόγω υπάλληλος εμφανίσθηκε ως πελάτης και ως κάτοχος των βιβλίων, γεγονός που δικαιολογούσε την εκτίμηση ότι πρόκειται για ιδιωτική χρήση.

Επομένως ο περί του αντιθέτου δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, κατ' εκτίμηση από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος. Αναφορικά όμως με το τρίτο βιβλίο, το οποίο κατά τις παραδοχές του Εφετείου αναπαράχθηκε ολόκληρο, το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε εκτός άλλων, ευθέως και εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες τις διατάξεις των άρθρων 1,2,3, 18 και 65 παρ. 2 του ν. 2121/1993.

Ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι οι υπάλληλοι του αναιρεσιβλήτου πραγματοποίησαν στις 13-5-2011 την αναπαραγωγή ολόκληρου βιβλίου, που και ως ιδιωτική χρήση εμποδίζει την κανονική εκμετάλλευση του έργου και συνεπώς είναι παράνομη, μη εμπίπτουσα στον περιορισμό του άρθρου 18 παρ. 1 του ν.2121/1993, δέχεται περαιτέρω ότι η αναπαραγωγή αυτή ήταν συμπτωματική και δεν δικαιολογεί αξίωση αποζημίωσης, με βάση την αρχή της αναλογικότητας και τη στάθμιση των εκατέρωθεν συμφερόντων των μερών, χωρίς όμως να περιέχει παραδοχές περί της υπαιτιότητας του αναιρεσιβλήτου, χωρίς, κυρίως, να αιτιολογεί γιατί ο συμπτωματικός χαρακτήρας της αναπαραγωγής, μη προβλεπόμενος ως εξαίρεση στο νόμο, αίρει την αξίωση αποζημιώσεως σε περίπτωση προσβολής του απόλυτου και αποκλειστικού δικαιώματος της πνευματικής ιδιοκτησίας και χωρίς να εξειδικεύει σε τι συνίσταται ο συμπτωματικός χαρακτήρας της αναπαραγωγής ολόκληρου βιβλίου, παρά την ύπαρξη αναρτημένης πινακίδας στο κατάστημα του αναιρεσιβλήτου που απαγορεύει την αναπαραγωγή ολόκληρων βιβλίων.

Επομένως ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτή η αναίρεση και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη κατά το κεφάλαιο της αυτό. Στη συνέχεια πρέπει κατά την παρ. 3 του αρθρ. 580 ΚΠολΔ να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από δικαστή διαφορετικό από αυτόν που εξέδωσε την απόφαση αυτή, ενώ η δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, βαρύνει τον αναιρεσίβλητο επειδή ηττάται (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί κατά την παρ. 3 του αρθρ. 495 ΚΠολΔ η απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ' αυτόν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθ.4985/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από άλλον Δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ αυτόν. Και Επιβάλλει τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος ποσού τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ σε βάρος του αναιρεσιβλήτου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα τις 8 Αυγούστου 2018.

O ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ