Supreme Court quashes appeal judgment for insufficient reasoning on contract interpretation and legal basis.

Απόφαση 1325 / 2006 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1325/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Θεόδωρο Αποστολόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος............................, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Ρουπακιώτη. Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Τεχνικής Εταιρείας με την επωνυμία «ΜΕΤΡΟ ΑΤΕ», που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αθανασία Βαζάκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-1-1999 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 260/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 8353/2001 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 28-5-2002 αίτησή του και τους από 7-2-2005 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Καλούδης, διάβασε την από 7-3-2005 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και νυν Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Θεόδωρου Αποστολόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί ο τρίτος λόγος του αναιρετηρίου και ο δεύτερος του δικογράφου των προσθέτων και να απορριφθούν όλοι οι άλλοι λόγοι της αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στις αιτιολογίες της που συνιστούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Αντιθέτως η απόφαση δεν στερείται από νόμιμη βάση όταν οι ανωτέρω ελλείψεις αφορούν στην αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και ειδικότερα στην ανάλυση και αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να εκτίθεται στην απόφαση σαφώς. Στην κρινόμενη υπόθεση το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση του τα εξής:

Δυνάμει συμβάσεως που καταρτίστηκε στην Καλλιθέα Αττικής, την 27-4-1995, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της αναιρεσίβλητης, η οποία είναι τεχνική εταιρεία που αναλαμβάνει την εκτέλεση δημοσίων έργων, η τελευταία ανέλαβε την εντός προθεσμίας δέκα οκτώ (18) μηνών κατασκευή του έργου «ΚΟ23/94 Οδός Σταυρού -Λαυρίου Παράκαμψη Κερατέας, μεταξύ των κόμβων συνδέσεως με Κουβαρά και Δασκαλειό».

Κατά την κατάρτιση της εν λόγω συμβάσεως είχαν ήδη εκπονηθεί και εγκριθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ οι οριστικές μελέτες οδοποιίας καθώς και η προμελέτη των κόμβων, οι οποίες μαζί με τα σχετικά σχέδια παραδόθηκαν στην αναιρεσίβλητη. Κατά τους όρους της συμφωνίας, η τελευταία είχε υποχρέωση να υποβάλει προς έγκριση, εντός προθεσμίας ενός (1) μηνός από την υπογραφή της, στη Διεύθυνση Οδικών Έργων του πιο πάνω Υπουργείου τις οριστικές μελέτες των κόμβων (ανισόπεδος κόμβος Κ9 και ισόπεδος κόμβος Κ10), τα κατασκευαστικά σχέδια, καθώς και κάθε απαραίτητο συμπλήρωμα της ήδη, εγκεκριμένης οριστικής μελέτης οδοποιίας.

Στην προθεσμία περατώσεως του έργου συμπεριλαμβανόταν τόσο η προαναφερθείσα προθεσμία του ενός μηνός, όσο και η προθεσμία εγκρίσεως των μελετών που επρόκειτο να υποβληθούν στην παραπάνω διεύθυνση του ΥΠΕΧΩΔΕ. Η αναιρεσίβλητη είχε ακόμη υποχρέωση να εκτελέσει τις συγκεκριμένες προπαρασκευαστικές εργασίες χωρίς ιδιαίτερη αμοιβή.

Η τελευταία εξάλλου διέθετε τμήμα μελετών και επιμετρήσεων, στο οποίο, κατά το χρονικό διάστημα των ετών 1995 έως 1998, απασχολούσε μόνιμο προσωπικό, αποτελούμενο από τους .................., τοπογράφο-μηχανικό, ως προϊστάμενο, ......................, πολιτικό μηχανικό, ............... τοπογράφο-μηχανικό και ..............., σχεδιάστρια.

Επειδή η προθεσμία εντός της οποίας έπρεπε να περατωθεί η κατασκευή του συγκεκριμένου έργου ήταν σύντομη (18 μήνες) και προκειμένου να αποφευχθεί η κατάπτωση των προβλεπομένων από τη σύμβαση ποινικών ρητρών, η αναιρεσίβλητη, ύστερα από σχετικές υποδείξεις του προϊσταμένου του ανωτέρω τμήματος, επέλεξε τον αναιρεσείοντα, ο οποίος εργαζόταν σε γραφείο μελετών και είχε στη διάθεση του ηλεκτρονικό υπολογιστή με εγκατεστημένο

πρόγραμμα επιλύσεως στατικών υπολογισμών, ως εξωτερικό συνεργάτη, προκειμένου με την εκ μέρους του χρήση του προγράμματος τούτου να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα η εκπόνηση των προαναφερόμενων συμπληρωματικών μελετών. Ειδικότερα, ο αναιρεσείων θα ασχολείτο με την εισαγωγή στον ηλεκτρονικό υπολογιστή των δεδομένων και των στοιχείων που θα του παρείχε η αναιρεσίβλητη προκειμένου με βάση αυτά να εξαχθούν οι απαραίτητοι για την σύνταξη των συμπληρωματικών μελετών στατικοί υπολογισμοί.

Αντίθετα, δεν αποδείχθηκε οποιαδήποτε συμμετοχή του αναιρεσείοντος στις λοιπές εργασίες του τμήματος μελετών της αναιρεσίβλητης και συγκεκριμένα στη σύνταξη στατικής μελέτης (προκαταρκτικής, προμελέτης και οριστικής μελέτης) των τεχνικών Τ2, Τ3 και Τ4 (γεφυρών) του έργου, ούτε ότι το Σεπτέμβριο 1997 του ανατέθηκε εκ μέρους της αναιρεσίβλητης η εκπόνηση της οριστικής μελέτης ενός οχετού 3,00 Χ 3,00 μ.

πλησίον του τεχνικού Τ4. Ούτε, εξάλλου, αποδείχθηκε ότι τον Αύγουστο του επόμενου έτους του ανατέθηκε εκ μέρους της τελευταίας η σύνταξη της στατικής μελέτης του πασσαλοτοίχου της ράμπας εισόδου στο τεχνικό Τ2. Στοιχείο ενισχυτικό της πιο πάνω κρίσης του δέχθηκε το Εφετείο ότι αποτελεί το γεγονός ότι στην υπ' αριθμ. ...............

απόδειξη παροχής υπηρεσιών, την οποία εξέδωσε ο αναιρεσείων για ποσό 970.000 δραχμών πλέον του εκ δραχμών 174.600 ΦΠΑ, αναγράφονται ως αιτιολογία οι λέξεις «Συμμετοχή στη σύνταξη στατικών μελετών τεχνικών του έργου ΚΟ-23/94...», πράγμα το οποίο δεν θα συνέβαινε αν είχε εκπονήσει στο σύνολό τους τις συγκεκριμένες μελέτες.

Η κρίση αυτή – συνεχίζει το Εφετείο – δεν αναιρείται από το γεγονός ότι ο αναιρεσείων έχει υπογράψει τις επίμαχες μελέτες, δοθέντος ότι τούτο έγινε ύστερα από παράκλησή του, προκειμένου να αναβαθμίσει το πτυχίο του ως μελετητής. Τέλος, οι ισχυρισμοί του αναιρεσείοντος ότι ο .................., διευθύνων σύμβουλος της αναιρεσίβλητης και οι ...............,..............

και ............, με την ιδιότητα τους ως Αγρονόμοι Τοπογράφοι - Μηχανικοί δεν είχαν δικαίωμα κατά νόμο να συντάξουν στατικές μελέτες τεχνικών έργων, ούτε να αποκτήσουν ως εργολήπτες δημοσίων έργων την ιδιότητα του μελετητή, δεν μπορούν να οδηγήσουν σε αντίθετο συμπέρασμα, αληθείς δε υποτιθέμενοι ως μόνο αποτέλεσμα θα είχαν, ενδεχομένως, ποινικές ή διοικητικές κυρώσεις εις βάρος των προαναφερομένων.

Εξάλλου, ως αμοιβή του εκκαλούντος για τις παραπάνω εργασίες συμφωνήθηκε α) για τη συμμετοχή του στη σύνταξη της μελέτης τεχνικού Τ2 και Τ3 (γεφυρών) το ποσό των 4.800.000 δραχμών και β) για τη συμμετοχή του στη σύνταξη της μελέτης τεχνικού Τ4 (γέφυρας) και του οχετού το ποσό των 3.000.000 δραχμών και συνολικά το ποσό των 87.800.000 δραχμών, το οποίο και καταβλήθηκε σ' αυτόν.

Κατόπιν αυτών, έκρινε το Εφετείο ότι ορθώς απορρίφθηκε με την πρωτόδικη απόφαση η ένδικη αγωγή και απέρριψε την κατ' αυτής έφεση του αναιρεσείοντος. Την κρίση του αυτή στήριξε το Εφετείο σε ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της παραβιάσεως ή μη, δια της μη εφαρμογής τους, των διατάξεων του ΠΔ 696/1974, όπως τροποποιήθηκαν με το ΠΔ 515/1989, για τις αμοιβές μελετών τεχνικών έργων οδού.

Ειδικότερα, ενώ δέχεται αρχικά το Εφετείο ότι η αναιρεσίβλητη επέλεξε τον αναιρεσείοντα ως εξωτερικό συνεργάτη για να ολοκληρώσει σε σύντομο χρονικό διάστημα την εκπόνηση των συμπληρωματικών μελετών της ήδη εγκεκριμένης οριστικής μελέτης οδοποιίας και ότι ο τελευταίος ασχολήθηκε με την εισαγωγή στον ηλεκτρονικό υπολογιστή των δεδομένων και των παρεχόμενων από την αναιρεσίβλητη στοιχείων, προκειμένου να εξαχθούν με βάση αυτά οι απαραίτητοι για τη σύνταξη των συμπληρωματικών μελετών στατικοί υπολογισμοί, και ότι δεν είχε οποιαδήποτε συμμετοχή στη σύνταξη στατικής μελέτης (προκαταρκτικής προμελέτης και οριστικής μελέτης) των τεχνικών Τ2, Τ3 και Τ4 (γεφυρών) του έργου, ούτε του ανατέθηκε από την αναιρεσίβλητη το Σεπτέμβριο του 1997 η εκπόνηση της οριστικής μελέτης οχετού πλησίον του τεχνικού Τ4 ή τον Αύγουστο του επόμενου έτους η σύνταξη της στατικής μελέτης του πασσαλότοιχου της ράμπας εισόδου στο τεχνικό Τ2, δέχεται στο τέλος ότι συμφωνήθηκαν ως αμοιβή του τα προαναφερόμενα ποσά για τη συμμετοχή του στη σύνταξη της μελέτης τεχνικού Τ2, Τ3 και Τ4 (γεφυρών), καθώς και του οχετού.

Η αντίφαση αυτή και η εντεύθεν ασάφεια των άνω αιτιολογιών στερούν την απόφαση από νόμιμη βάση, αφού δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν ο αναιρεσείων συμμετείχε στην εκπόνηση των επίδικων ή άλλων μελετών και συνακόλουθα για το αν δικαιούται ή όχι την προβλεπόμενη για τις επίδικες μελέτες νόμιμη αμοιβή.

Επομένως, οι σχετικοί από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ τρίτος λόγος του αναιρετηρίου και δεύτερος του δικογράφου των προσθέτων είναι βάσιμοι και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 8353/2001 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκ νέου εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 20 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ