Supreme Court annuls appeal court decision for procedural error regarding vague claim assessment under Civil Procedure Code.

Απόφαση 1319 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1319/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη, Σοφία Πολύζου-Θεοχαρίδη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Οκτωβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. χήρας Ι. Π., το γένος Α. Κ., κατοίκου ..., 2) Α. Ι. Π., 3) Ε. Ι. Π., κατοίκων ..., 4) Σ. Ι. Π., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Χαραλάμπη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Παρασκευή Γιωτάκου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-5-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λευκάδας.

Εκδόθηκε η απόφαση: 173/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 167/2018 του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-6-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 10-6-2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, με αριθμό 167/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, που δέχθηκε την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, εξαφάνισε την 173/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λευκάδος και, στη συνέχεια, απέρριψε ως αόριστη αγωγή αναγνωριστική κυριότητας ακινήτου των αναιρεσειόντων, η οποία είχε απορριφθεί ως ουσία αβάσιμη με την ανωτέρω απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔικ), πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔικ).

Η νομική αοριστία της αγωγής, που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ, αν το Δικαστήριο για το σχηματισμό της περί νομικής επάρκεια της αγωγής κρίσης του αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του ασκούμενου δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα (ΟλΑΠ 18/1998).

Η δε ποιοτική αοριστία, δηλαδή, η επίκληση των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά περιστατικών και η ποσοτική αοριστία, δηλαδή η μη αναφορά όλων των στοιχείων που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχονται από τους αριθμούς 8 και 14, αντιστοίχως, του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 15/2000), αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη γεγονότα που δεν αναφέρονται σ' αυτή ή αντιθέτως έκρινε αόριστη την αγωγή, μη λαμβάνοντας υπόψη τέτοια γεγονότα.

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 216 παρ.1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, εκτός από τα στοιχεία που απαιτούνται για τη νομική θεμελίωσή της, ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και ορισμένο αίτημα. Όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν περιέχονται τα πιο πάνω στοιχεία ή όταν αυτά περιέχονται κατά τρόπο ελλιπή ή ασαφή, τότε η έλλειψη αυτή καθιστά μη νομότυπη την άσκησή της, επιφέρει δε την απόρριψή της ως απαράδεκτης λόγω αοριστίας, είτε κατόπιν προβολή της σχετικής ένστασης, είτε και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας.

Προκειμένου, ειδικότερα, περί διεκδικητικής ή αναγνωριστικής της κυριότητας ακινήτου αγωγής απαιτείται, για το ορισμένο αυτής, εκτός από τα προβλεπόμενα κατά το άρθρο 1094 ΑΚ, 70, 118 και 216 ΚΠολΔ στοιχεία και ακριβής περιγραφή του επίδικου ακινήτου, δηλαδή, ο προσδιορισμό του κατά θέση, έκταση, ιδιότητα και όρια και, μάλιστα, τόσο λεπτομερής, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ως προς την ταυτότητά του.

Δεν είναι απαραίτητο να αναφέρονται οι όμοροι ιδιοκτήτες, οι πλευρικές διαστάσεις, το σχήμα και ο ακριβής προσανατολισμός του ακινήτου, ούτε να επισυνάπτεται τοπογραφικό διάγραμμα (ΑΠ 301/2017, ΑΠ 452/2016, ΑΠ 78/2015). Όταν το διεκδικούμενο ακίνητο φέρεται ως τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου, ο ενάγων έχει υποχρέωση, εκτός από την έκταση του διεκδικούμενου αυτού τμήματος, να προσδιορίσει τη θέση του μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο, του οποίου έχει γίνει ακριβής περιγραφή, και τα όριά του, ώστε να είναι δυνατόν στον εναγόμενο μεν να αντιτάξει άμυνα περί συγκεκριμένου και όχι ασαφούς επιδίκου αντικειμένου, στο δικαστήριο δε να εκδώσει απόφαση δεκτική εκτέλεσης.

Η ανωτέρω αοριστία δεν μπορεί να θεραπευθεί με τις προτάσεις ή με παραπομπή σε άλλα έγγραφα ή σχεδιαγράμματα, εάν δεν προσαρτώνται στην αγωγή. Η περιγραφή όμως του ακινήτου μπορεί να γίνει και με την αποτύπωσή του σε ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής τοπογραφικό διάγραμμα υπό κλίμακα (ΑΠ 9/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της από 22-5-2012 αγωγής των αναιρεσειόντων (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ), αυτοί εξέθεταν ότι είναι συγκύριοι, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου ο καθένας απ' αυτούς, ενός αγροτεμαχίου, άρτιου και οικοδομήσιμου, ευρισκόμενου στη θέση "..." του δημοτικού διαμερίσματος ..., έκτασης 5.501,80 τ.μ., όπως αυτό εμφαίνεται με τα περιμετρικά στοιχεία α-Γ-Δ-β-α στο από μηνός Ιουνίου 1981 τοπογραφικό διάγραμμα της μηχανικού Φ.

Μ., που έχει προσαρτηθεί στο υπ' αριθμ. …/…-6-1981 συμβόλαιο αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου Βόνιτσας Μαρίας Κ.Λέρη και συνορεύει ανατολικά επί πλευράς Δ-β μήκους 49 μέτρων με αγροτικό δρόμο πλάτους 6 μέτρων και μετά από αυτόν με αιγιαλό, δυτικά επί πλευράς α-Γ μήκους 50 μέτρων με αγροτικό δρόμο πλάτους 4 μέτρων και μετά από αυτόν με ιδιοκτησία Ε.

Δ. Κ., βόρεια επί πλευράς α-β μήκους 127 μέτρων με ιδιοκτησία του ιδίου Ε. Δ. Κ. και νότια επί πλευράς Γ-Δ μήκους 116,50 μέτρων με ιδιοκτησία Σ. Κ.. Ότι το ανωτέρω ακίνητο περιήλθε σ' αυτούς (αναιρεσείοντες), από κληρονομία του συζύγου της πρώτης και πατέρα των λοιπών, Ι. Π. του Σ. κατοίκου εν ζωή ..., την οποία αποδέχθηκαν με την υπ' αριθμ…./…-9-1987 δήλωση αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου Αθηνών Γεωργίας Βαχτσεβάνη-Αστρεινίδου, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Βόνιτσας, στον τόμο … και με αύξοντα αριθμό ….

Ότι το εν λόγω ακίνητο περιήλθε στον δικαιοπάροχό τους, Ι. Π., με αγορά από τον Ε. Κ. του Δ., δυνάμει του υπ' αριθμ. …/…-6-1981 αγοραπωλητηρίου συμβολαίου της συμβολαιογράφου Βόνιτσας Μαρίας Κ. Λέρη, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Βόνιτσας, στον τόμο … και με αύξοντα αριθμό …, σ' συτόν δε (Ε.

Κ.), το πιο πάνω ακίνητο είχε περιέλθει σε μεγαλύτερη έκταση (30 στρεμμάτων) από τον Δ. Κ. του Ι., δυνάμει του υπ' αριθμ. …/…-8-1969 δωρητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Βόνιτσας Γεωργίου Ν. Αγρέβη, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Βόνιτσας, στον τόμο … και με αύξοντα αριθμό ….

Ότι στον Δ. Κ. η εν λόγω έκταση είχε περιέλθει από κληρονομία, άλλως με έκτακτη χρησικτησία από τον πατέρα του Ι. Κ., που απεβίωσε το έτος 1923, του οποίου την κληρονομία αποδέχθηκε άτυπα και εκμεταλλεύθηκε δημόσια και αδιατάρακτα για περισσότερα από σαράντα χρόνια, τέλος δε, το πιο πάνω ακίνητο είχε περιέλθει στον Ι.

Κ., ως τμήμα ευρύτερης έκτασης 250 στρεμμάτων, την οποία αγόρασε άτυπα από τον Ι. Μ. το έτος 1880 και, εν συνεχεία, απέκτησε με έκτακτη χρησικτησία, νεμόμενος αυτό δημόσια και ανεπίληπτα, με καλή πίστη, τόσο ο ίδιος, όσο και οι διάδοχοί του, από τον χρόνο της αγοράς μέχρι του θανάτου του, αφού το ακίνητο αυτό αποτελούσε ξηρικό αγρό και καλλιεργείτο κατά το παρελθόν με σιτηρά και εκμισθωνόταν σε τρίτους ως βοσκότοπος.

Επικαλούμενοι δε ότι το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο, αμφισβητεί την κυριότητά τους επί του επιδίκου ακινήτου, ζήτησαν να αναγνωριστούν συγκύριοι αυτού κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου ο καθένας απ' αυτούς.

Με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Εφετείο, όπως προκύπτει από αυτή, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε απορρίψει την αγωγή ως ουσία αβάσιμη, έκρινε ότι η περιγραφή της επίδικης έκτασης στην ένδικη αγωγή είναι αόριστη, διότι, εφόσον στον απώτερο δικαιοπάροχο των εναγόντων Ε. Κ., το ένδικο ακίνητο περιήλθε ως τμήμα μείζονος ακινήτου τριάντα στρεμμάτων, στον δε απώτατο δικαιοπάροχο αυτών Ι.

Κ. ως τμήμα ευρύτερης έκτασης, εμβαδού 250 στρεμμάτων, δεν προσδιορίζεται με την αγωγή η θέση αυτού (ένδικου ακινήτου) μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο των τριάντα στρεμμάτων, ούτε αυτών (τριάντα στρεμμάτων) μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο των διακοσίων πενήντα στρεμμάτων και, τέλος, δεν περιγράφεται το επίδικο με αποτύπωσή του σε ενσωματωμένο στην αγωγή τοπογραφικό διάγραμμα, αλλά γίνεται παραπομπή στο από μηνός Ιουνίου 1981 τοπογραφικό διάγραμμα της μηχανικού Φ.

Μ.. Όμως η περιγραφή του επίδικου ακινήτου στην ένδικη αγωγή, το οποίο είναι άρτιο και οικοδομήσιμο και επί του οποίου ζητείται να αναγνωριστούν ως συγκύριοι οι αναιρεσείοντες, είναι ορισμένη και πλήρης, ώστε να μη γεννάται καμιά αμφιβολία περί της ταυτότητας αυτού, αφού αναφέρονται με σαφήνεια η θέση, η έκταση και τα όρια, με τα οποία συνορεύει το επίδικο ακίνητο και ως προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, μη απαιτουμένων, άλλων επιπλέον στοιχείων, δηλαδή, η θέση αυτού (ένδικου ακινήτου) μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο των τριάντα στρεμμάτων, ούτε αυτών (τριάντα στρεμμάτων) μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο των διακοσίων πενήντα στρεμμάτων, το γεγονός δε ότι το μνημονευόμενο τοπογραφικό διάγραμμα, στο οποίο εμφαίνεται το επίδικο ακίνητο δεν προσαρτήθηκε στην αγωγή, δεν την καθιστά αόριστη ως προς την περιγραφή του.

Επομένως, το Εφετείο, που απέρριψε με την προσβαλλόμενη απόφασή του την παραπάνω αγωγή ως αόριστη, ενώ η αγωγή αυτή είναι πλήρης και ορισμένη, δεν έλαβε υπόψη θεμελιωτικά γεγονότα που διαλαμβάνονταν στην αγωγή και παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο υποπίπτοντας έτσι, στις από τους αριθμούς 8 και 14 πλημμέλειες του άρθρου 559 ΚΠολΔ (και όχι του αριθμού 1 του ίδιου άρθρου).

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η ανωτέρω πλημμέλεια. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί, όμως, από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατέθεσαν (άρθρο 495 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο, λόγω της ήττας του στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176, 183, 191§2 ΚΠολΔ) μειωμένα, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 22 ν.3693/1957, κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ.167/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Δεκεμβρίου 2020.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ