1317/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1317 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1317/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δ. χας Φ. Τ. το γένος Κ. Χ., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό ο πληρεξούσιος δικηγόρο Μιχαήλ Μούντριχας δήλωσε ότι η αναιρεσείουσα απεβίωσε την 12-1-2008 και κληρονομήθηκε από τον κληρονόμο της Δ. Τ., ο οποίος συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν τον ίδιο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Αλέξανδρο Ροϊλό, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-7-2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 141/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 302/2005 του Εφετείου Κερκύρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 5-9-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 29-9-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης απεβίωσε η αναιρεσείουσα Δ. Τ. και στη θέση της συνεχίζει τη δίκη, με δήλωση που καταχωρίσθηκε στα πρακτικά, ο κληρονόμος της Δ. Τ., η κληρονομική ιδιότητα του οποίου δεν αμφισβητείται από το αναιρεσίβλητο. Κατά την παρ. 1 του άρθρου 33 του Ν. 2971/19-2-2001, το "τεκμήριο της ωφέλειας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του ν. 653/1977, είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου ".

Κατά την παρ. 2 του ιδίου ως άνω άρθρου "Ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ή ο αξιών δικαιώματα επί του απαλλοτριουμένου, εφόσον θεωρεί ότι δεν υφίσταται το τεκμήριο της ωφέλειας, μπορεί με αίτησή του να ζητήσει από το φορέα του έργου τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης. Η υποβολή της αίτησης δεν αναστέλλει τις διαδικασίες της απαλλοτρίωσης.

Κατά την παρ. 3 του ίδιου άρθρου "Η αίτηση υποβάλλεται εντός ανατρεπτικής προθεσμίας δύο (2) μηνών από την έκδοση της απόφασης περί προσωρινού ή απ' απευθείας οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης και παραπέμπεται μετά τη λήξη της προθεσμίας προς εξέταση σε τριμελή επιτροπή, η οποία συντάσσει έκθεση σχετικά με την ωφέλεια ή μη του ακινήτου λόγω του έργου, που διαβιβάζεται στο εφετείο, το οποίο με βάση τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίζονται από τους διαδίκους εκδίδει οριστική απόφαση.

Με το άρθρο 37 του ιδίου ως άνω νόμου ορίζεται ότι "Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει α) των διατάξεων του άρθρου 33 μετά την πάροδο ενός (1) μηνός από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εφαρμόζεται και για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που δεν έχουν μέχρι της ισχύος του συντελεσθεί. Στις περιπτώσεις που κατά την έναρξη ισχύος του ιδίου αυτού άρθρου έχει παρέλθει η ανατρεπτική προθεσμία της παρ. 3 αυτού, η ανατρεπτική αυτή προθεσμία παρατείνεται για δύο (2) μήνες από την έναρξη ισχύος του".

Με το ανωτέρω άρθρο 33 του ν. 2971/2001 θεσπίστηκε ότι το τεκμήριο είναι μαχητό και από το συνδυασμό των διατάξεων αυτού και το άρθρου 37 σαφώς συνάγεται ότι οι διατάξεις του πρώτου από αυτά εφαρμόζονται για τις απαλλοτριώσεις οι οποίες κηρύσσονται μετά την έναρξη της ισχύος του, καθώς και για αυτές οι οποίες κηρύχθηκαν πριν από την έναρξη της ισχύος του, αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί η συντέλεσή τους μέχρι αυτή (έναρξη ισχύος), δεν εφαρμόζονται δε για τις απαλλοτριώσεις η συντέλεση των οποίων είχε ολοκληρωθεί πριν από την έναρξη ισχύος των ανωτέρω διατάξεων (Ολ.Α.Π. 11, 12/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα με την ένδικη αγωγή της, όπως παραδεκτά συμπληρώθηκε με τις προτάσεις της, ισχυρίσθηκε ότι για τη διάνοιξη της Εγνατίας οδού Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων, απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, μεταξύ άλλων και εδαφικό τμήμα 287 τ.μ. ευρύτερης ιδιοκτησίας της συνολικού εμβαδού 1250 τ.μ..

Ότι η οφειλόμενη για την απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία της αποζημίωση καθορίσθηκε προσωρινά και στη συνέχεια οριστικά με τις υπ' αριθ. 303/1999 και 225/2000 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας και του Εφετείου Κέρκυρας, αντίστοιχα. Ότι αν και αυτή αναγνωρίσθηκε δικαιούχος της αποζημίωσης με την υπ' αριθ. 205/2000 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας δεν αποζημιώθηκε, επειδή κρίθηκε ωφελούμενη και συνεπώς αυτοαποζημιούμενη παρόδια ιδιοκτήτρια.

Με βάση το ιστορικό αυτό ζήτησε η αναιρεσείουσα να υποχρεωθεί το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο να της καταβάλει αποζημίωση για την απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία της, ως προς την οποία η απαλλοτρίωση είχε συντελεσθεί κατά την έναρξη ισχύος του ν. 2971/2001, ισχυριζόμενη ότι το τμήμα της ιδιοκτησίας της που έμεινε εκτός απαλλοτρίωσης δεν ωφελήθηκε από την εκτέλεση του έργου.

Η αγωγή έγινε δεκτή με την υπ' αριθ. 141/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας. Το Εφετείο, ωστόσο, δέχθηκε την έφεση του αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου και με την προσβαλλόμενη απόφασή του εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, δικάζοντας δε την αγωγή την απέρριψε ως απαράδεκτη, με την αιτιολογία ότι η ανατροπή του τεκμηρίου ωφέλειας επιδιώχθηκε με αγωγή και όχι με την διαγραφόμενη από το ν. 2971/2001 ειδική διαδικασία και μέσα στην οριζόμενη ανατρεπτική προθεσμία των δύο μηνών από την έναρξη ισχύος του ν. 2971/2001.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 33 και 37 εδ. α του ν. 2971/2001 και παρά τον νόμο απέρριψε στη συνέχεια ως απαράδεκτη την αγωγή, αφού η προβλεπόμενη από τις διατάξεις των άρθρων 33 και 37 του 2971/2001 ειδική διαδικασία και η τασσόμενη προθεσμία για την ανατροπή του τεκμηρίου ωφέλειας δεν έχει εφαρμογή επί απαλλοτριώσεων που είχαν συντελεστεί κατά την έναρξη ισχύος του νόμου, όπως συμβαίνει στην προκείμενη περίπτωση, κατά την οποία η προσωρινή αποζημίωση που καθορίσθηκε για το ακίνητο της αναιρεσείουσας με την υπ' αριθ. 303/1999 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας παρακατατέθηκε στο ΤΠΔ στις 20-12-1999, εκδοθέντος προς τούτο του υπ' αριθ. 20430/20-12-1999 Γραμματίου Παρακαταθήκης, περιστατικό που δεν αμφισβητείται από το υπόχρεο σε αποζημίωση-αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο.

Επομένως, ο μοναδικός από το άρθρο 559 αριθ.1 και 14 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται, λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η άνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, η οποία όπως αναφέρθηκε απεβίωσε και τη δίκη συνεχίζει στη θέση της ο κληρονόμος της Δ. Τ., πρέπει να επιβληθούν, μειωμένα κατά το άρθρο 22 του ν. 3693/1957, σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 302/2005 απόφαση του Εφετείου Κέρκυρας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιουνίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Αυγούστου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ