Supreme Court dismisses appeal where assignee of future insurance claim lacks standing against insurer.

Απόφαση 1317 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1317/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΒΡΟΣ ΑΒΕΕ", που εδρεύει στην Αλεξανδρούπολη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραλή, με δήλωση κατ' αρθρο 242 παρ. 2 ΚπολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων:1.Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ALLIANZ ΑΕΓΑ". όπως μετονομάσθηκε η ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "AFG ΚΟΣΜΟΣ ΓΕΝΙΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη Παντελίδη και 2. Ανώνυμης Τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", ως καθολικής διαδόχου της αρχικής διαδίκου, προσθέτως παρεμβάσης υπέρ της ενάγουσας ως οιονεί καθολικής διαδόχου της αρχικής διαδίκου ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΕΤΒΑ ΑΕ, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους της Χαρούλα Απαλαγάκη και Παρασκευά Αρβανιτάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Αυγούστου 1998 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας ως και η προσθέτως παρεμβαίνουσα και κυρία παρεμβαίνουσα με τις από 11 Νοεμβρίου 1998 και 20 Ιανουαρίου 2003 πρόσθετη παρέμβαση και κυρία παρέμβαση αντίστοιχα που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 82/1999 μη οριστική και 132/2003 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 494/2005 του Εφετείου Θράκης . Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6 Οκτωβρίου 2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης - Σπυρίδων Τέντες, ανέγνωσε την από 14 Φεβρουαρίου 2008 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως .

Οi πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 455 ΑΚ ο δανειστής μπορεί με σύμβαση να μεταβιβάσει σε άλλον την απαίτησή του χωρίς τη συναίνεση του οφειλέτη (εκχώρηση). Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ, αντικείμενο της εκχωρήσεως μπορεί να είναι και μέλλουσα απαίτηση, δηλαδή και εκείνη που πρόκειται να γεννηθεί από έννομη σχέση που δεν υπάρχει ακόμη, αρκεί να προσδιορίζεται επαρκώς, ώστε να μπορεί να εξατομικευθεί, το αργότερο κατά το χρόνο της γεννήσεώς της, οπότε η εκχώρηση τελεί υπό τη νόμιμη αίρεση ότι θα γεννηθεί η απαίτηση.

Όπως σε κάθε εκχώρηση έτσι και στην εκχώρηση μέλλουσας απαιτήσεως, σύμφωνα με το άρθρο 460 ΑΚ, με την αναγγελία της εκχωρήσεως στον οφειλέτη, η οποία ασκείται με μονομερή, άτυπη και απευθυντέα δήλωση βουλήσεως, αποκόπτεται κάθε δεσμός του οφειλέτη με τον εκχωρητή. Ο τελευταίος αποξενώνεται και δεν μπορεί να αναμειχθεί με οποιονδήποτε τρόπο στην απαίτηση, αποκλειστικός δικαιούχος της οποίας γίνεται από τότε ο εκδοχέας.

Με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Δυνάμει του 17/ΠΥΡ/327169/3 ιδιωτικού ασφαλιστηρίου εγγράφου, όπως τούτο ανανεώθηκε με το με αριθμ. 327169/2/9 ασφαλιστήριο, καταρτίσθηκε στις 11.2.1998 σύμβαση ασφαλίσεως πυρός μεταξύ της ενάγουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΒΡΟΣ ΑΕΒΕ" και της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "AGF KOSMOS ΑΕΓΑ" και ήδη "ALLIANZ ΑΕΓΑ", για το χρονικό διάστημα από 1.2.1998 έως 1.2.1999.

Αντικείμενο της ασφαλίσεως ήταν το κτίριο, τα έπιπλα, τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός του εργοστασίου της ενάγουσας, τα οποία ασφαλίστηκαν για τον κίνδυνο της πυρκαγιάς ή του κεραυνού για το ποσό των 871.647.345 δρχ. Τις νυχτερινές ώρες της 24ης προς 25ης Φεβρουαρίου 1998 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στο εργοστάσιο, στο χώρο του υπογείου, με αποτέλεσμα την πρόκληση μεγάλης εκτάσεως υλικών ζημιών στο κτίριο του εργοστασίου, στον μηχανολογικό εξοπλισμό, στην ηλεκτρολογική εγκατάσταση καθώς και στα έτοιμα ενδύματα και τις πρώτες ύλες κατασκευής τους.

Εξάλλου, η κυρίως παρεμβαίνουσα "ΕΤΒΑ ΑΕ" παρέσχε στην ενάγουσα, δυνάμει των από 25.5.1998, 14.11.1989 και 9.11.1990 δανειακών συμβάσεων, τρία τοκοχρεολυτικά δάνεια ύψους 93.800.000, 26.400.000 και 48.000.000 δρχ. αντιστοίχως. Σε όλες τις δανειακές αυτές συμβάσεις περιλαμβάνεται ο ακόλουθος όρος: "16.1 Ο οφειλέτης υποχρεώνεται αμέσως και πριν από κάθε ανάληψη από το δάνειο να ασφαλίσει με δική του δαπάνη και να διατηρεί για όλη τη διάρκεια του δανείου πλήρως ασφαλισμένα τα διδόμενα σε εμπράγματη εξασφάλιση κινητά και ακίνητα καθώς και τα περιουσιακά στοιχεία που θα δοθούν σε εμπράγματη ασφάλιση, σε ασφαλιστές που θα επιλέγει ο οφειλέτης και θα εγκρίνει η δανείστρια "ΕΤΒΑ ΑΕ" και με τους όρους που θα εγκρίνει αυτή, κατά του κινδύνου της φωτιάς και κάθε άλλου κινδύνου για τον οποίο συνήθως ασφαλίζονται τα εργοστάσια και επιχειρήσεις ανάλογης μορφής και τον οποίο κίνδυνο θα μπορούσε να υποδείξει η δανείστρια, για το ποσό της απαίτησής της από το παρόν δάνειο και τους τόκους του.

Για ένα χρόνο, μαζί με τη ρήτρα "εις πρώτην πυρκαγιάν". 16.2 Τα ασφαλιστήρια και τα άλλα ασφαλιστικά έγγραφα πρέπει να περιέχουν ρήτρα, σύμφωνα με την οποία κάθε ασφαλιστική αποζημίωση θα καταβάλλεται από τους ασφαλιστές κατευθείαν στη δανείστρια, δίχως ειδοποίηση ή άλλη διατύπωσή της ή σύμφωνα με τις έγγραφες εντολές της και ο οφειλέτης θα υποχρεώνεται να ενεργήσει τα απαραίτητα για την απευθείας καταβολή ολόκληρου του ποσού της ασφαλιστικής αποζημιώσεως στη δανείστρια και δεν θα έχει το δικαίωμα να προβάλλει καμμία αντίρρηση σχετικά με το ποσό της ή για οποιαδήποτε άλλη αιτία. 16.10.

Σε περίπτωση που επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος και με την προϋπόθεση ενημερότητας του δανείου, ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα ή να επανορθώσει τις βλάβες ζητώντας στη συνέχεια το ποσό της αποζημίωσης που παρακράτησε η δανείστρια, εφόσον διαπιστωθεί απ' αυτή η ολοκληρωτική επανόρθωση των βλαβών και η επαναλειτουργία στο βαθμό που ήταν και προηγούμενα ή να ζητήσει την απόδοση της ασφαλιστικής αποζημίωσης πριν από την επανόρθωση των βλαβών, για να τις επανορθώσει, παραδίνοντας στη δανείστρια ισόποση εγγυητική επιστολή τράπεζας".

Προς εξασφάλιση των απαιτήσεων της δανείστριας από τις ανωτέρω δανειακές συμβάσεις, η οφειλέτρια εταιρεία παραχώρησε τρείς υποθήκες για τα ποσά των 17.760.000. 6.440.000 και 100.000 δραχμών, με τα συμβόλαια με αριθμό ... του συμβολαιογράφου Κομοτηνής Ν.Παπανικολάου, ... και ... της συμβολαιογράφου Κομοτηνής Π.Λυρατσοπούλου.

Επίσης με τις 82/1988, 176/1989 και 156/1990 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης παρασχέθηκε άδεια εγγραφής προσημειώσεως υποθήκης για τα ποσά των 120.000.000, 50.000.000 και 79.000.000 δραχμών, αντίστοιχα. Οι υποθήκες και οι προσημειώσεις αφορούσαν στο ακίνητο κυριότητας της ενάγουσας, δηλαδή το οικόπεδο συνολικής εκτάσεως 9.450 τ.μ.

με όλα τα υπάρχοντα και μέλλοντα να ανεγερθούν οικοδομήματα και κάθε είδους κτίσματα, καθώς και τα μηχανήματα και τις λοιπές εγκαταστάσεις που είναι εμπεπηγμένα στο οικοδόμημα ή εγκατεστημένα ή μονίμως εντεθειμένα σ' αυτό, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 του Ν.4112/1929. Με τα προαναφερόμενα συμβόλαια, με τα οποία παραχωρήθηκαν οι υποθήκες, συμφωνήθηκε επίσης ρητώς μεταξύ της κυρίως παρεμβαίνουσας και της πρώτης των καθ' ων η κυρία παρέμβαση και ενάγουσας εταιρείας ότι για όσα παραρτήματα, μηχανικές εγκαταστάσεις, μηχανήματα, σκεύη, εργαλεία και λοιπά κινητά πράγματα προοριζόμενα ή όχι για την εξυπηρέτηση της επιχειρήσεως του οφειλέτη δεν μπορεί να συσταθεί υποθήκη, ο οφειλέτης για να εξασφαλίσει τις απαιτήσεις της δανείστριας από τα αντίστοιχα δάνεια, συνιστά ενέχυρο σ' αυτά, για τα ποσά των 120.000.000, 50.000.000 και 79.000.000 δραχμών αντίστοιχα, ενώ υποχρεούται ρητώς, εφόσον αποκτηθούν μηχανήματα, εργαλεία ή άλλα αντικείμενα στο μέλλον, που προορίζονται για το δανειοδοτούμενο έργο, να συστήσει πρώτο ενέχυρο υπέρ της ΕΤΒΑ για τα προαναφερόμενα ποσά.

Επίσης με ρητό όρο των ανωτέρω συμβολαίων συμφωνήθηκε μεταξύ της δανείστριας τράπεζας και της οφειλέτριας εταιρείας ότι η τελευταία είναι υποχρεωμένη να διατηρεί ασφαλισμένα τα υποθηκευμένα ενεχυραζόμενα πράγματα και εκχωρεί στη δανείστρια κάθε απαίτησή της που απορρέει από τις σχετικές συμβάσεις ασφαλίσεως είτε αυτές έχουν συναφθεί ήδη ή πρόκειται να συναφθούν στο μέλλον.

Εξάλλου με τις από 5.7.1989, 11.9.1989, 12.4.1991 και 26.2.1996 συμβάσεις συστάσεως ενεχύρου που έχουν καταχωρηθεί στο Βιβλίο ενεχύρων του Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, με αριθμούς 3/1989, 4/1989, 2/1991 και 7/1997 αντίστοιχα, η ενάγουσα και πρώτη των καθ' ών η κυρία παρέμβαση συνέστησε ενέχυρο υπέρ της δανείστριας ΕΤΒΑ για τα ποσά των 17.760.000, 18.760.000, 79.000.000 και 98.760.000 δραχμών, αντίστοιχα, στα λεπτομερώς αναφερόμενα στην απόφαση μηχανήματα και κινητά πράγματα.

Σύμφωνα όμως με το περιεχόμενο των παραπάνω δανειακών συμβάσεων, των συμβολαίων συστάσεως υποθήκης και των συμβάσεων ενεχυριάσεως, σαφώς συνάγεται ότι η σύσταση του ενεχύρου, που επέχει θέση εκχωρήσεως, έγινε σε ολόκληρη την απαίτηση της ασφαλιστικής αποζημιώσεως και συνεπώς δεν υφίσταται αμφιβολία σχετικά με το ύψος της εκχωρηθείσας απαιτήσεως, ώστε να απαιτείται η άρση της αμφιβολίας αυτής με ερμηνεία.

Περαιτέρω το Εφετείο δέχεται ότι εφόσον η ενάγουσα εκχώρησε στην κυρίως παρεμβαίνουσα ολόκληρο το ποσό της ασφαλιστικής αποζημιώσεως, από της τελειώσεως της εν λόγω εκχωρήσεως, που έγινε με την αναγγελία της στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, αποκόπηκε κάθε δεσμός της τελευταίας με την ενάγουσα, που αποξενώθηκε εντελώς και δεν μπορεί να αναμειχθεί στην απαίτηση, την οποία έκτοτε απέκτησε η κυρίως παρεμβαίνουσα πιστώτρια τράπεζα (εκδοχέας) και έτσι μόνο αυτή έχει έκτοτε δικαίωμα να εγείρει τη σχετική αγωγή για να εισπράξει την απαίτηση προς εξόφληση της ασφαλιζόμενης δικής της απαιτήσεως και να αποδώσει στην ενάγουσα της κυρίας αγωγής το τυχόν υπόλοιπο.

Καταλήγει δε στο συμπέρασμα ότι η ενάγουσα δεν δικαιούται να ασκήσει την υπό κρίση αγωγή κατά της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας και να ζητήσει να αναγνωρισθεί ότι υποχρεούται αυτή να της καταβάλει το πιο πάνω ποσό της ασφαλιστικής αποζημιώσεως και επομένως η κρινόμενη αγωγή είναι απορριπτέα ως κατ' ουσίαν αβάσιμη.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το Εφετείο απέρριψε την αγωγή της αναιρεσείουσας ως ενεργητικώς ανομιμοποίητη, δεχθείσα, κατά κύρια αιτιολογία, ότι εχώρησε (κοινή) εκχώρηση ολόκληρης της επίδικης απαιτήσεως, σύμφωνα με τα άρθρα 455 επ. ΑΚ, η οποία (εκχώρηση) αναγγέλθηκε στην οφειλέτιδα ασφαλιστική εταιρεία.

Στην προκείμενη περίπτωση με το μόνο εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως πλήττεται η κατά την άποψη της αναιρεσείουσας περιεχόμενη στην απόφαση επάλληλη αιτιολογία, κατά την οποία η έλλειψη ενεργητικής νομιμοποιήσεως της ενάγουσας οφείλεται στη σύσταση ενεχύρου επί της ένδικης απαιτήσεως σύμφωνα με το άρθρο 39 του ν.δ.

της 17.7/13.8.1923, που είχε ως συνέπεια την εκ του νόμου εκχώρηση της ενεχυρασθείσας απαιτήσεως, άλλως σύμφωνα με το άρθρο 1248 ΑΚ. Ο λόγος όμως αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, γιατί η ανωτέρω, μη πληττόμενη με λόγο αναιρέσεως, κύρια αιτιολογία στηρίζει, σύμφωνα με τις σκέψεις που προηγήθηκαν αυτοτελώς το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-10-2006 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΒΡΟΣ ΑΒΕΕ" για αναίρεση της 494/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης. Και.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ALLIANZ ΑΕΓΑ", την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4-5-2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ