1317/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1317 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1317/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Ελένη Παναγιωτάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος : Χ1 , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Χριστόφορο Αργυρόπουλο και Βασίλειο Δημακόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου : Ψ1 , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βλάσιο Λεονάρδο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-12-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 325/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 7958/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 21 Μαρτίου 2005 αίτησή του και τους από 27 Σεπτεμβρίου 2006 πρόσθετους λόγους αυτής, ως και την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Παναγιωτάκη ανέγνωσε την από 20 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Οι πληρεξούσιοι του αναιρεσείοντος ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Ο παράνομος χαρακτήρας της, κατά τις διατάξεις των άρθρων 57, 914 και 920 Α.Κ., αδικοπραξίας κατά της προσωπικότητας που τελείται με την προσβολή της τιμής και υπολήψεως άλλου με εξύβριση ή δυσφήμηση δια του τύπου, αίρεται, κατά το εφαρμοστέο, όσον αφορά την παρανομία ως συστατικό στοιχείο και της κατά τις ανωτέρω διατάξεις αδικοπραξίας, άρθρο 367 Π.Κ., αν πρόκειται περί κρίσεων ή εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα σε εκτέλεση νομίμων καθηκόντων ή άσκηση νόμιμης εξουσίας ή άλλου δικαιολογημένου ενδιαφέροντος, όπως είναι και εκείνο της συνταγματικής ελευθερίας και κοινωνικής αποστολής του τύπου (άρθρ.14 παρ.1 Σ/τος και 10 της ΕΣΔΑ), εκτός αν πρόκειται περί συκοφαντικής δυσφημήσεως ή αν εκ του συνόλου των περιστάσεων προκύπτει ειδικός σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή σκοπός κατευθυνόμενος ειδικώς στην προσβολή της τιμής άλλου με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής ή επαγγελματικής αξίας του προσώπου του ή με την περιφρόνηση αυτού.

Τέτοιος ειδικός σκοπός, που ως νομική έννοια ελέγχεται αναιρετικώς, υπάρχει όταν η εκδηλωθείσα συμπεριφορά δεν ήταν αντικειμενικώς αναγκαία για την προστασία του επικαλούμενου ως προστατευτέου συμφέροντος. Εξάλλου, με το λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς.

Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση, ή αντένσταση, κλπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσία. (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως ότι: "Στο φύλλο της 16.11.2000 της εφημερίδας "......" του .....και στην εσωτερική σελίδα 5 αυτής στη στήλη με τίτλο "έξω από τα δόντια", ο εναγόμενος που είναι δημοσιογράφος, δημοσίευσε άρθρο με τον εξής τίτλο, εκτυπωμένο με έντονα τυπογραφικά στοιχεία: "χυδαία μηνύματα του ......

με τους κατηγορουμένους για δις", όπου ανέγραφε μεταξύ των άλλων και τα εξής: "Το νοσοκομείο "......" χτίστηκε με προϊόντα εγκλήματος, δηλαδή με χρήματα που έχουν αρπάξει από τον πολύπαθο "....." εκείνοι που μπορούσαν να τα αρπάξουν...", "... και μπροστά στις κάμερες τον υποδέχθηκε ο Χ1 , ο πρόεδρος του νοσοκομείου και του ...., ο δεινώς κατηγορούμενος...", "...Είπαμε ότι ο πρωθυπουργός θα του δώσει μια ανάποδη του Χ1 που τολμά να είναι μπροστά του, ενώ είναι κατηγορούμενος και θα του πει: "άει χάσου από δω κατηγορούμενε και πήγαινε πρώτα να.

πλύνεις τις κατηγορίες και μετά βλέπουμε... "όμως τον χαιρέτησε, αγκαλιάστηκαν και μπήκαν στο νοσοκομείο. Όλες αυτές οι φιοριτούρες ζωντανές στα κεντρικά δελτία ειδήσεων του πρωθυπουργού και του διωκόμενου έχουν νόημα και μήνυμα προς τη Δικαιοσύνη, που αργεί πολύ την έρευνα: "Μην τολμήσει κανένας Εισαγγελέας και κανένας ανακριτής και κουνηθεί εναντίον τους, γιατί μαύρο νυστέρι θα τον φάει...". "Εκείνος ο δυστυχής Ζ1 δεν μπορούσε να είναι στην πόρτα και να του απλώσει το χέρι και τον χαιρετήσει...Και να δούμε τη μυτούλα ....

να σουφρώνει και να του λέει: "Εσύ Ζ1 είσαι κατηγορούμενος για κάτι ψιλά για να μπορούμε να σε χτυπάμε. Ο διπλανός σου είναι κατηγορούμενος για κάτι δισεκατομμύρια και ας του σφίξω το χέρι το βουτηγμένο στην κατηγορία για χρυσάφι...". Στο φύλλο της ίδιας εφημερίδος της επόμενης ημέρας 17/11/2000 και στην ίδια.

εσωτερική σελίδα 5 αυτού, στην ίδια στήλη, ο εναγόμενος, επίσης ενυπογράφως, ανέγραφε μεταξύ άλλων και τα εξής, με τίτλο εκτυπωμένο με έντονα τυπογραφικά στοιχεία: "Γιατί χαίρεται και χαμογελά ο Πρόεδρος;": "...Οι αμαρτάνοντες δεν επιθυμούν δημόσιο έλεγχο. Αλλά και οι απλώς κατηγορούμενοι ως αμαρτήσαντες δεν επιθυμούν δημόσιο έλεγχο της κατηγορίας και επιθυμούν όλα να γίνουν πίσω από "υπηρεσιακές κουρτίνες" μεταξύ "ημών και ημών".

Δημόσιοι άνδρες μάλιστα προχωρούν ακόμα, περισσότερο. Επιβραβεύουν τους κατηγορουμένους ως αμαρτήσαντες με την δημόσια συναναστροφή τους ενόσω διαρκούν οι κατηγορίες και έτσι δίνουν το κακό μήνυμα: Ο ισχυρός είναι φίλος του κατηγορουμένου, οπότε όποιος έχει κότσια να τεθεί αντιμέτωπος με το πλέγμα εξουσίας, τότε ας προχωρήσει...

Προσέχτε τώρα στην Ελλάδα μας, αυτή που χθες οι αρμόδιοι της Κυβέρνησης μας είπαν ότι έχει μια δημόσια διοίκηση που οργιάζει η μίζα, η ρεμούλα κλπ. Ο Εισαγγελέας Εφετών μάλιστα έχει ασκήσει κακουργηματικές διώξεις κατά των υπευθύνων του ......, όπου η ρεμούλα, είναι απίστευτη και τα ισόβια είναι πολύ μικρή ποινή για το μεγάλο κακό στην περιουσία, του ευαγούς ιδρύματος, που προορίζεται για τον ιερό σκοπό της βοήθειας των εχόντων ανάγκη.

Οι κατηγορούμενοι έφτιαξαν ιδιωτική κλινική για μεγάλο πλουτισμό και πολλά οφέλη. Μάλιστα τιμητικά μετέχουν στα ...... και μερικά στελέχη της υψηλόβαθμης δικαιοσύνης, αυτοί που φαίνονται άτεγκτοι, αν καταλογίσει κανείς δημοσιογράφος φιλία με ......προέδρους δικηγορικών συλλόγων κ.λ.π.. την ιδιωτική κλινική πήγε χθες ο Πρωθυπουργός και μάλιστα, με πρόσχημα που ξεπερνά τα όρια της γελοιότητας...Έκανε λέει μια επίσκεψη στον ωτορινολαρυγγολόγο του για εντελώς ασήμαντο λόγο...

Τον υποδέχθηκε ο κατηγορούμενος για πολύ σοβαρότερα οικονομικά, εγκλήματα, πρόεδρος του ...... και σταυραγκαλιασμένοι μπήκαν στην κλινική!", "...Αν κανείς ετοιμάζεται να μας κατηγορήσει ότι καταστήσαμε ήδη ένοχο τον απλώς κατηγορούμενο πρόεδρο του ...... θα το αρνηθούμε και θα απαντήσουμε ότι εκείνος καθιστά απόλυτος ένοχο τον εαυτό του.

Αναντικατάστατος δεν είναι, όπως δεν είναι κανένας στη ζωή αυτή. Γιατί δεν παραιτείται από τη θέση του να τον επιδοκιμάσουμε όλοι κατ' αρχήν για την ευαισθησία του και να ψάξουν οι Εισαγγελείς χωρίς να τον βλέπουν αγκαλιά με τον πρωθυπουργό; Η μόνη λογική απάντηση είναι ότι φοβάται πως αν παραιτηθεί θα τον φάει το μαύρο σκοτάδι, καθώς οι Εισαγγελείς και δικαστικοί δεν θα νοιώθουν ότι καλούν τον συνομιλητή του κορυφαίου της εξουσίας, αλλά.

έναν απλό γιατρό...". Στα παραπάνω δημοσιεύματα ο εναγόμενος προέβη με αφορμή την επίσκεψη του πρωθυπουργού της χώρας στο Νοσοκομείο "....." πρόεδρος του οποίου ήταν ο ενάγων. Ο ίδιος ήταν συγχρόνως και πρόεδρος του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού ......και διευθυντής της Οφθαλμολογικής Κλινικής του .......

Νοσοκομείου των Αθηνών. Κατά του ενάγοντα εκκρεμούσε ποινική δίωξη, που κατά τον χρόνο των επίμαχων δημοσιευμάτων βρισκόταν στο στάδιο της ανάκρισης, για τις πράξεις αφ' ενός της κατ' εξακολούθηση απάτης σε βαθμό κακουργήματος σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, από την οποία προκλήθηκε στο τελευταίο ζημία υπερβαίνουσα το ποσό των 50.000.000 δραχμών και αφ' ετέρου της απιστίας κατ' εξακολούθηση σε βάρος του Ελληνικού ......

που συνίστατο η μεν πρώτη πράξη στο ότι ο κατηγορούμενος (ενάγων) κατά το χρονικό διάστημα από 1.1.1992 έως 3.4.1998 κάθε μήνα εξαπατούσε τον υπεύθυνο για την καταβολή μισθών στους εργαζόμενους στο ....... Νοσοκομείο, ότι παρείχε τις υπηρεσίες του ως Διευθυντής στην Οφθαλμολογική του κλινική, προβαίνοντας σε χειρουργικές επεμβάσεις και έτσι εισέπραξε συνολικώς το ποσό των 56.294.190 δραχμών ως αποδοχές, χωρίς πράγματι να προσφέρει ιατρικές υπηρεσίες, η δε δεύτερη πράξη στο ότι ο κατηγορούμενος (ενάγων) με την ιδιότητα του Προέδρου του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού......

από κοινού με 26 από τα μέλη αυτού (Κ.Δ.Σ.) ζημίωσαν εν γνώσει τους τον ....., διότι κατά παράβαση του καταστατικού του το έτος 1992 προέβησαν ως εκπρόσωποί του στη σύσταση ιδρύματος με την επωνυμία "........", το οποίο όμως λειτουργούσε με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και του αφιέρωσαν και του μεταβίβασαν κατά κυριότητα ως περιουσιακά του στοιχεία αφαιρώντας αυτά από τον ......, ακίνητα αξίας τουλάχιστον 10 δισεκατομμυρίων δραχμών, τα οποία μνημονεύονται και αναφέρονται στην ιδρυτική πράξη, ήτοι στο ......

συμβόλαιο της συμ/φου Αθηνών Μ. Μασούρου και διότι στη συνέχεια μεταβίβασαν επί πλέον στο εν λόγω ίδρυμα, χωρίς να υπάρχει νομική ή συμβατική υποχρέωση από την περιουσία του ..........συνολικώς 9,5 δισεκατομμύρια δραχμές σε μετρητά και συγκεκριμένα, διότι ο ενάγων ομού μετά των λοιπών μελών τον Διοικητικού Συμβουλίου από το έτος 1992 και εφεξής:

α) εν γνώσει τους αποφάσισαν και κατέβαλαν σε κατονομαζόμενους δικηγόρους τα αναφερόμενα ποσά, συνολικώς άνω των 13 εκατομμυρίων δραχμών από την περιουσία του ........ για την αστική και ποινική υποστήριξη προσωπικών τους υποθέσεων και για υπηρεσίες που μπορούσαν και όφειλαν να προσφέρουν οι προς τούτο και επί παγία αντιμισθία έμμισθοι δικηγόροι του σωματείου (....), β) εν γνώσει :τους αποφάσισαν και κατέβαλαν τα αναφερόμενα ποσά συνολικώς άνω των 50.000.000 δραχμών σε ειδικούς συμβούλους και ειδικούς συνεργάτες χωρίς να προσφέρουν καμία υπηρεσία, γ) εν γνώσει τους και χωρίς συμβατική ή άλλη νόμιμη υποχρέωση αποφάσισαν 1) την ενεχυρίαση αξιόγραφων του σωματείου αξίας 500.000.000 δραχμών ως εγγύηση τραπεζικών δανείων προς το ως άνω ίδρυμα, 2) τη δέσμευση ποσού 450.000.000 δραχμών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς του σωματείου για την αποδέσμευση αντιστοίχου ποσού καταθέσεων του εν λόγω ιδρύματος, 3) την προσφορά, δισεκατομμυρίων δραχμών στο τελευταίο από την εκποίηση κληροδοτημάτων και δωρεών προς το σωματείο και ειδικότερα α) τη χορήγηση εκ μέρους του .....

προς το ίδρυμα "........." του ποσού των 1.873.659.346 δραχμών που άφησε στον ..... με την από 15.2.1983 διαθήκη του ο αποθανών στις 4.7.1987 στη Μασσαλία της Γαλλίας ........ προς ίδρυση μαιευτηρίου ή γηροκομείου, β) την πώληση του ευρισκομένου επί της οδού ..... ξενοδοχείου "......" που άφησε στον....δυνάμει της από 26.9.1946 ιδιόγραφης διαθήκης του ο .......

με τον όρο περίθαλψης απόρων ασθενών, αντί τιμήματος 2.450.000.000 δραχμών, το οποίο στη συνέχεια χορήγησαν στο αυτόνομο ΝΠΙΔ ίδρυμα "......." για την ανέγερση του νοσοκομείου επί της λεωφόρου ...... και γ) τη μεταφορά του ποσού των 783.000.000 δρχ. που προήλθε από την πώληση του ακινήτου στην Κηφισιά, το οποίο άφησε στον .....

με διαθήκη η ........με τον όρο περίθαλψης απόρων ασθενών, στο ίδρυμα ..... για την ανέγερση του νοσοκομείου. Η κατηγορία για τις ως άνω πράξεις ασκήθηκε μετά τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης από τον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, με αφορμή την από 10.2.1997 αναφορά, τεσσάρων εκ των 31 μελών του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του .....

Στο από 27.4.1998 πόρισμα., που συνέταξε ο άνω Εισαγγελέας μετά τη διενέργεια της προκαταρκτικής εξέτασης, επισημαίνεται η κερδοσκοπική δραστηριότητα του ιδρύματος "........." και οι μεταβιβάσεις προς αυτό των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων του ...., που είναι αντίθετη με τον καταστατικό σκοπό του τελευταίου, αφού από την ιδρυτική πράξη του ......... (άρθρο 49 ν. 2082/1992) δεν έχει αναληφθεί καμία δέσμευση για την εξυπηρέτηση των σκοπών του .....

ή για διάθεση ποσοστού κλινών ή εσόδων υπέρ αυτού. Ο προβληματισμός κατά το ίδιο πόρισμα γίνεται περισσότερο έντονος αν ληφθεί υπόψη ότι ο ..... (με βάση το άρθρο 8 του καταστατικού τον έχει δικαίωμα να ανεγείρει και λειτουργήσει δικό τον νοσοκομείο και όχι να εκποιεί τα αξίας δισεκατομμυρίων δραχμών κληροδοτήματά του, που έχουν προορισμό τη στήριξη του φιλανθρωπικού του έργου και να δωρίζει το προϊόν της εκποίησης, αλλά και τα χρήματα από την κρατική επιχορήγηση προς το άνω ίδρυμα, που δεν ανήκει ούτε στον ίδιο, ούτε στο Ελληνικό Δημόσιο, ενώ συναφές με τον άνω προβληματισμό είναι και το ερώτημα γιατί ο ....

συνέστησε το ίδρυμα "........." ως κοινωφελές (έστω και κατ' ευφημισμό), αφού ο ίδιος σε θέματα υγείας, πρόνοιας κλπ. είναι πάνω από 120 χρόνια κοινωφελής. Ο εναγόμενος ήδη από το έτος 1998 ασχολήθηκε με τη δημοσίευση ειδήσεων σχετικών με τις άνω κατηγορίες και μάλιστα επέδειξε προσωπικό ενδιαφέρον στη συγκέντρωση στοιχείων γι' αυτές, λόγω και της ιδιότητας του ως δικηγόρου και της μεγάλης σημασίας τους για το κοινωνικό σύνολο.

Έτσι τα ως άνω δημοσιεύματα κατά. το μέρος που αποδίδουν στον ενάγοντα την ιδιότητα του "βαρύτατα κατηγορουμένου", "κατηγορουμένου για δις" και κατά το μέρος που αναφέρουν ότι ο Εισαγγελέας Εφετών έχει ασκήσει κακουργηματικές διώξεις κατά των υπευθύνων του ....., περιέχουν αληθή γεγονότα, συνιστάμενα στην άσκηση της ποινικής δίωξης για τις προαναφερόμενες πράξεις, οι οποίες κατά την κατηγορία της απιστίας, επέφεραν ζημία δισεκατομμυρίων δραχμών σε βάρος του Ε.Ε.Σ.

Κατά το χρόνο της συζητήσεως της αγωγής στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ο ενάγων είχε ήδη παραπεμφθεί στο ακροατήριο του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών (για τα πλημμελήματα) με το 2859/2002 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών για την πράξη της απιστίας κατ' εξακολούθηση σε βάρος του .... από κοινού με άλλα μέλη του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του ....., για την πράξη δε αυτή εν συνεχεία και δη μετά την έκδοση της εκκαλούμενης απόφασης, οι κατηγορούμενοι κηρύχθηκαν ένοχοι κατά πλειοψηφία με την 5240/2003 απόφαση του άνω Δικαστηρίου και καταδικάστηκαν ο μεν ενάγων σε φυλάκιση τεσσάρων ετών, οι δε λοιποί σε φυλάκιση τριών ετών ο καθένας, Κατά της καταδικαστικής αποφάσεως οι κατηγορούμενοι άσκησαν έφεση και με την 31/9.1.2004 απόφαση τον Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών: 1) έπαυσε οριστικώς ως προς όλους τους κατηγορουμένους η ποινική δίωξη λόγω παραγραφής για τις επί μέρους πράξεις της κατηγορίας που συνίστανται:

α) στο ότι οι κατ/νοι ως μέλη του Κ.Δ.Σ. του ...... αποφάσισαν και ενέκριναν στην Αθήνα την 14.1.1992 και εν τέλει επανέλαβαν την 22.10.1992 (και όχι όπως αβασίμως το παραπεμπτικό βούλευμα διαλαμβάνει κατά μη εξακριβωθείσα ημερομηνία εντός του έτους 1998) τη χορήγηση εκ μέρους του ..... προς το ίδρυμα "........" του ποσού των 1.873.659.346 δραχμών, που προήλθε από την εκποίηση του κληροδοτήματος τον .........., β) στο ότι ως μέλη του ΚΑΣ του ....

στην Αθήνα αποφάσισαν και ενέκριναν κατά τον ορθό καθορισμό τον χρόνου λήψεως αυτής της αποφάσεως κατά, την 20.12.1994 (και όχι όπως αβασίμως το παραπεμπτικό βούλευμα διαλαμβάνει κατά μη εξακριβωθείσα ημερομηνία εντός του έτους 1998) τη μεταβίβαση λόγω δωρεάς της κυριότητας του ξενοδοχείου "........" (κληροδότημα.........) στο ίδρυμα ........., η οποία μεταβίβαση έλαβε χώρα την 31.10.1995 προς ανέγερση του νοσοκομείου "......." επί οικοπέδου του ιδρύματος επί της λεωφόρου ............ 2) Κηρύχθηκαν ομόφωνα αθώοι οι κατ/νοι για την πράξη της απιστίας που φέρεται ότι τελέστηκε στην Αθήνα την 13.10.1998 και συνίσταται στο ότι ως μέλη του ΚΑΣ του .....

αποφάσισαν και κατέβαλαν την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των προσώπων που παρενέβησαν υπέρ του Ε.Ε.Σ. (Εθελοντριών Κοινωνικής Πρόνοιας, Νοσηλευτριών κλπ. Τακτικών μελών του ....) προς απόκρουση της αιτήσεως του ........ κλπ. περί διορισμού προσωρινής διοικήσεως στον ....., που συζητήθηκε την 23.9.1998 ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. 3) κηρύχθηκαν κατά πλειοψηφία αθώοι οι κατ/νοι της πράξεως της απιστίας που αφορά το κληροδότημα .........., η οποία φέρεται ότι τελέστηκε στην Αθήνα σε μη εξακριβωθείσα ημερομηνία εντός του έτους 1998 σε βάρος του .....

Έτσι με την εν λόγοι απόφαση κρίθηκε τελεσιδίκως η κατηγορία, την οποία φορούν τα επίδικα δημοσιεύματα, πλην όμως, όπως προκύπτει από το 25710/2003 κλητήριο θέσπισμα του Εισαγγελέα Πλημ/κών Αθηνών, που εκδόθηκε μετά τη συζήτηση στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο και λαμβάνεται υπόψη (άρθρο 527 ΚΠολΔ), κατά τον ενάγοντα και άλλων μελών του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου του ....

εκκρεμεί και άλλη κατηγορία για την πράξη της απιστίας κατ' εξακολούθηση σε βάρος του ..... που φέρεται ότι τελέστηκε σε μεταγενέστερο χρόνο από την προαναφερθείσα, με την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων του ..... και την εν συνεχεία παραχώρηση του τιμήματος στο ίδρυμα "...........". Ενόψει των παραπάνω, οι δυσμενείς εκφράσεις που περιέχονται στα ως άνω δημοσιεύματα, όπως "το Νοσοκομείο ........χτίστηκε με προϊόντα εγκλήματος, δηλαδή με χρήματα που έχουν αρπάξει από τον πολύπαθο .........εκείνοι που μπορούσαν να τα αρπάξουν", ... "η ρεμούλα είναι απίστευτη και τα ισόβια είναι πολύ μικρή ποινή για το μεγάλο κακό στην περιουσία του ευαγούς ιδρύματος ..." "οι κατηγορούμενοι έφτιαξαν ιδιωτική κλινική για μεγάλο πλουτισμό και πολλά οφέλη..." είναι μεν προσβλητικές για την προσωπικότητα του ενάγοντα, πλην όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπου πράγματι σύμφωνα με την ασκηθείσα κατηγορία, αλλά και με την άποψη της πλειοψηφίας των δικαστών του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών (για τα πλημ/τα) και την άποψη της μειοψηφίας των δικαστών του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών (ήτοι των ποινικών αποφάσεων που προαναφέρθηκαν) η ζημία σε βάρος του .....

από τη διαχείριση της περιουσίας του εκ μέρους του ενάγοντα και των λοιπών μελών του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου ανέρχεται σε μεγάλα ποσά, δεν υπερβαίνουν το επιβαλλόμενο και αντικειμενικώς αναγκαίο μέτρο της πληροφόρησης του κοινού για τις αποδιδόμενες στον ενάγοντα εγκληματικές πράξεις. Οι πράξεις αυτές ενδιαφέρουν το κοινωνικό σύνολο και ο τύπος έχει καθήκον να τις δημοσιεύει και να προβαίνει στην κριτική τους, ακόμη και με δριμύ ύφος και να τις ελέγχει στα, πλαίσια της αποστολής του για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, αλλά και της συμπεριφοράς.

Στα πλαίσια, αυτά ασκήθηκε από τον εναγόμενο μέσω της κριτικής του Πρωθυπουργού της χώρας και η κριτική των πράξεων του ενάγοντα, με απαξιωτικές εκφράσεις, όπως "και μπροστά στις κάμερες τον υποδέχθηκε (τον πρωθυπουργό) ο Χ1 , ο Πρόεδρος του Νοσοκομείου και του ......, ο δεινώς κατηγορούμενος ...είπαμε ότι ο πρωθυπουργός θα του δώσει μια ανάποδη του Χ1 που τολμά να είναι μπροστά του, ενώ είναι κατηγορούμενος και θα του πει άει χάσου από δω κατηγορούμενε και πήγαινε πρώτα να πλύνεις τις κατηγορίες και μετά βλέπουμε..." και επίσης "οι αμαρτάνοντες δεν επιθυμούν δημόσιο έλεγχο και επιθυμούν να γίνονται όλα πίσω από υπηρεσιακές κουρτίνες μεταξύ ημών και ημών".

Κατόπιν αυτών ο άδικος χαρακτήρας της προσβολής της προσωπικότητας του ενάγοντα στον τομέα της τιμής και της υπόληψης του πρέπει να αρθεί υπέρ της διαφύλαξης του δικαιολογημένου ενδιαφέροντος του εναγομένου για πληροφόρηση της κοινής γνώμης στα πλαίσια του δημοσιογραφικού του καθήκοντος. Εξ άλλου από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά στοιχεία δεν προέκυψε ότι ο εναγόμενος, μέσω των επίμαχων δημοσιευμάτων, κατέτεινε ειδικώς στην προσβολή της τιμής και της υπόληψης του ενάγοντα, αλλά αποκλειστικό σκοπό είχε την ενημέρωση του αναγνωστικού του κοινού σχετικά με τη διαχείριση της περιουσίας του ....., στην οποία ενημέρωση τούτο (αναγνωστικό κοινό) είχε δικαίωμα, αφού η περιουσία του .....

προέρχεται και από δικά. του χρήματα, μέσω του ετήσιου πανελλήνιου εράνου και των επιχορηγήσεων του κράτους, αλλά και από δωρεές και κληροδοτήματα των μελών του που εμφορούνται από τα ιδανικά του ανθρωπισμού και της φιλαλληλίας. Τα παραπάνω ενισχύονται και από τα αναγραφόμενα στο δεύτερο δημοσίευμα, στο σημείο όπου ο εναγόμενος αναφέρει ότι είναι διατεθειμένος να επιδοκιμάσει τον ενάγοντα, εάν παραιτηθεί από τη θέση του μέχρι να.

κριθεί η κατηγορία σε βάρος του". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε ως αβάσιμη την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε απορρίψει ως αβάσιμη την αγωγή του, με την οποία, επικαλούμενος ότι από τα άνω δημοσιεύματα υπέστη προσβολή της προσωπικότητάς του και εντεύθεν ηθική βλάβη, ζητούσε να αναγνωρισθεί ότι ο εναγόμενος του οφείλει το ποσό των 500.000.000 δραχμών, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και να διαταχθεί η δημοσίευση της απόφασης στην άνω εφημερίδα.

Όπως, όμως, έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ολιγότερα των όσων απαιτούνται στοιχεία για τη μη εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 57, 59, 914, 920, 932 Α.Κ. σε συνδυασμό με 367 Π.Κ. και άρθρο μόνο παρ. 2 του ν. 1178/81 περί της αστικής ευθύνης του τύπου, εντεύθεν δε υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ.

Ειδικότερα δεν προσδιορίζει το Εφετείο αν οι εκφράσεις "το Νοσοκομείο ....... χτίστηκε με προϊόντα εγκλήματος, δηλαδή με χρήματα που έχουν αρπάξει από τον πολύπαθο ...... εκείνοι που μπορούσαν να τα αρπάξουν", "η ρεμούλα είναι απίστευτη και τα ισόβια είναι πολύ μικρή ποινή για το μεγάλο κακό στην περιουσία του ευαγούς ιδρύματος ...", "οι κατηγορούμενοι έφτιαξαν ιδιωτική κλινική για μεγάλο πλουτισμό και πολλά οφέλη...", "....ο δεινώς κατηγορούμενος ...είπαμε ότι ο πρωθυπουργός θα του δώσει μια ανάποδη του Χ1 που τολμά να είναι μπροστά του, ενώ είναι κατηγορούμενος και θα του πει άει χάσου από δω κατηγορούμενε και πήγαινε πρώτα να πλύνεις τις κατηγορίες και μετά βλέπουμε..." και "οι αμαρτάνοντες δεν επιθυμούν δημόσιο έλεγχο και επιθυμούν να γίνονται όλα πίσω από υπηρεσιακές κουρτίνες μεταξύ ημών και ημών", οι οποίες είναι, όπως δέχεται, προσβλητικές και απαξιωτικές για την προσωπικότητα του αναιρεσείοντος, και δεν συνιστούν απλώς αξιολογικές κρίσεις, ήταν οι απαραίτητες και αποτελούσαν το επιβαλλόμενο και αναγκαίο μέσο για την υπεράσπιση των τυχόν νόμιμων συμφερόντων του αναιρεσιβλήτου στη συγκεκριμένη περίπτωση άνευ των οποίων η υπεράσπιση αυτή να μην ήταν δυνατή και εντεύθεν ελλείπει ειδικός σκοπός εξυβρίσεως.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως κατά το μέρος του από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο δεύτερος, που εκτιμάται από τον ίδιο αριθμό, και ο μοναδικός πρόσθετος λόγος επίσης από τον ίδιο αριθμό του άρθρου 559, που αποδίδουν την πλημμέλεια αυτή στην προσβαλλόμενη απόφαση, είναι βάσιμοι.

ΙΙ.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των §§ 1 και 2 του άρθρου 579 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι αν αναιρεθεί η απόφαση, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την απόφαση που αναιρέθηκε, αν δε αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης εκείνης, ο Άρειος Πάγος, εφόσον υποβληθεί αίτηση με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του ως την παραμονή της συζήτησης, διατάζει με την αναιρετική απόφαση την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση.

Αν η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση συνίσταται στην απόδοση χρημάτων, είναι αποδοτέοι, κατόπιν αιτήσεως του δικαιούχου, και οι τόκοι τους από το χρόνο επίδοσης στον αναιρεσίβλητο της αναιρετικής απόφασης που διατάσσει την απόδοσή τους. Τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή και σε περίπτωση εκούσιας ή αναγκαστικής εκτέλεσης της πρωτόδικης απόφασης, που επικυρώθηκε από την αναιρεθείσα, αφού θεωρείται ότι η πρώτη ενσωματώθηκε στην τελευταία.

Ο αναιρεσείων με το δικόγραφο πρόσθετων λόγων και με τις προτάσεις που κατέθεσε την 1.12.2006 στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου, ζητεί, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από το άρθρο 579 παρ. 2 ΚΠολΔ επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος να του αποδώσει τα δικαστικά έξοδα των 29.350 ευρώ, που επιδικάσθηκαν σε βάρος του με την πρωτόδικη απόφαση, η οποία επικυρώθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση και τα οποία πλήρωσε στον αναιρεσίβλητο στις 29.3.2005 σε εκούσια συμμόρφωσή του προς την εν λόγω απόφαση.

Η αίτηση αυτή έχει ασκηθεί παραδεκτώς και είναι νομικά βάσιμη, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη. Η πληρωμή του εν λόγω ποσού των δικαστικών εξόδων αποδεικνύεται από την με χρονολογία 28.3.2005 "Απόδειξη Παραλαβής Επιταγής Ποσού 29.350 ευρώ προς Εξόφληση Δικαστικών Εξόδων με Επιφύλαξη Δικαιωμάτων" της πληρεξούσιας δικηγόρου του αναιρεσίβλητου .........., και το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο αντίγραφο της από 29.3.2005 και με αρ. ........

επιταγής της Τράπεζας ALPHA BANK του αυτού ως άνω ποσού.. Η αίτηση συνεπώς αυτή είναι βάσιμη στην ουσία της.

ΙΙΙ.- Κατ' ακολουθία, πρέπει να γίνουν δεκτές η αίτηση αναιρέσεως και η αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συντεθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της παρούσας δίκης πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 7958/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω επιδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Δέχεται την αίτηση του αναιρεσείοντος για επαναφορά των πραγμάτων στη κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση της προσβαλλόμενης απόφασης Υποχρεώνει τον αναιρεσίβλητο να αποδώσει στον αναιρεσείοντα το ποσό των είκοσι εννέα χιλιάδων τριακοσίων πενήντα [29.350] ευρώ, εντόκως από την επίδοση της παρούσας απόφασης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα [1.640 ]ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Φεβρουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ