1313/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1313 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1313/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Χαράλαμπο Καλαματιανό Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Της αναιρεσείουσας: Ε. Λ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ι. Χ. του Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ρίζο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

B. Της αναιρεσείουσας: Ι. Χ. του Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ρίζο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ε. Λ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-9-2009 αγωγή της ήδη υπό στοιχείο Α αναιρεσείουσας και Β αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2030/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4263/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η υπό στοιχείο Α αναιρεσείουσα με την από 2-4-2013 αίτησή της και η υπό στοιχείο Β αναιρεσείουσα με την από 10-12-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 31-12-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της από υπό στοιχείο Α, 2-4-2013 αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη της υπό στοιχείο Β,10-12-2012 αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι κρινόμενες από 2-4-2013 και 10-12-2012 αντίθετες αιτήσεις αναιρέσεως της 4263/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών πρέπει, σύμφωνα με τα άρθρα 246 και 573 ΚΠολΔ, να συνεκδικασθούν, γιατί έτσι διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων. Α. Επί της από 2-4-2013 αιτήσεως αναιρέσεως της Ε. Λ..

Κατά τη διάταξη του άρθρου 591 παρ. 1 εδ. β' και γ' ΚΠολΔ αν στις ειδικές διατάξεις των ειδικών διαδικασιών δεν ορίζεται διαφορετικά οι προτάσεις κατατίθενται στο ακροατήριο, όλοι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί προτείνονται προφορικά και όσοι δεν περιέχονται στις προτάσεις καταχωρίζονται στα πρακτικά, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 256 παρ. 1 εδ.

δ' του ίδιου Κώδικα τα συντασσόμενα από το γραμματέα πρακτικά συνεδριάσεως περιέχουν όσα έγιναν κατά τη συζήτηση και ιδίως ... τους ισχυρισμούς, τις αιτήσεις και τις δηλώσεις των διαδίκων ... τις καταθέσεις των μαρτύρων. Από την πρώτη των διατάξεων αυτών συνάγεται σαφώς, ότι στις υποθέσεις που δικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρα 647 επ.

ΚΠολΔ), όπου δεν είναι υποχρεωτική η κατάθεση προτάσεων, οι διάδικοι οφείλουν να προτείνουν όλους τους αυτοτελείς ισχυρισμούς τους, όπως είναι η ένσταση κατάχρησης δικαιώματος (άρθρο 281 ΑΚ), προφορικά κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο και επιπλέον οι ισχυρισμοί αυτοί καταχωρίζονται στα πρακτικά με σαφή (έστω και συνοπτική) έκθεση των γεγονότων, που τους θεμελιώνουν (άρθρο 262 ΚΠολΔ), εκτός αν περιέχεται στις κατατιθέμενες στο ακροατήριο προτάσεις.

Απαιτείται δηλονότι σε κάθε περίπτωση προφορική πρόταση των ισχυρισμών, που "ως γενόμενα κατά τη συζήτηση" σημειώνονται στα πρακτικά (Ολ. ΑΠ 2/2005). Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η ακυρότητα πρέπει να έχει λάβει χώρα ενώπιον του δικάσαντος δικαστηρίου και να χαρακτηρίζεται ως δικονομική. Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσίβλητη (εναγομένη) μισθώτρια του επιδίκου μισθίου πρόβαλε στον πρώτο βαθμό κατά του δικαιώματος της ενάγουσας (αναιρεσείουσας) για καταβολή καθυστερουμένων μισθωμάτων την ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως αυτού (ΑΚ 281), διότι η αναιρεσείουσα παρέλειψε να εκμισθώσει εκ νέου το μίσθιο κατάστημα μετά την αποχώρηση της αναιρεσίβλητης μέχρι τη νόμιμη λήξη της μισθώσεως.

Την ένσταση αυτή πρότεινε με τις έγγραφες προτάσεις της, που κατέθεσε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου κατά τη συζήτηση της αγωγής, χωρίς να προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης, που επισκοπούνται παραδεκτά από τον 'Αρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), ότι πρόβαλε αυτήν στο ακροατήριο και ότι καταχωρήθηκε στα πρακτικά.

Επομένως, το Εφετείο που δέχτηκε την ένσταση εν μέρει, παρά το νόμο δεν κήρυξε αυτήν απαράδεκτη και συνεπώς υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ. Το απαράδεκτο του ανωτέρω ισχυρισμού η αναιρεσείουσα Ε. Λ. εκθέτει στο αναιρετήριο ότι είχε προτείνει παραδεκτώς και στο Εφετείο. Από τις προτάσεις της δε που υπέβαλε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο προκύπτει πράγματι ότι το απαράδεκτο είχε προβάλλει στο Εφετείο, παρότι δεν είχε υποχρέωση, αφού το πρωτόδικο δικαστήριο είχε απορρίψει την ένσταση από το άρθρο 281 ΑΚ ως μη νόμιμη. 'Αρα ο σχετικός πρώτος λόγος της από 2-4-2013 αιτήσεως αναιρέσεως είναι βάσιμος και πρέπει, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων της, να αναιρεθεί εν μέρει ως προς το κεφάλαιο του ανωτέρω ισχυρισμού η προσβαλλόμενη απόφαση, η παραδοχή του οποίου από το Εφετείο είχε ως συνέπεια τη μείωση των μισθωμάτων της ανωτέρω αναιρεσείουσας όσον αφορά το αιτούμενο αγωγικό χρονικό διάστημα.

Β. Επί της από 10-12-2012 αιτήσεως αναιρέσεως της Ι. Χ.. Κατά την έννοια του άρθρου 562 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ. για το παραδεκτό του λόγου αναιρέσεως, πρέπει ο ισχυρισμός επί του οποίου στηρίζεται, έστω και αν ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο της ουσίας, να έχει προταθεί νομίμως ενώπιον αυτού και να γίνεται επίκληση στο αναιρετήριο της προτάσεως αυτής, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορούσε να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Και στις περιπτώσεις όμως αυτές, για να είναι παραδεκτός ο σχετικός ισχυρισμός, ο οποίος προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου, όταν αφορά τη δημόσια τάξη ή όταν το σφάλμα προκύπτει από την ίδια την απόφαση, πρέπει τα πραγματικά γεγονότα στα οποία στηρίζεται να είχαν υποβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της υποβολής αυτής.

Εξάλλου, η έννοια της δημόσιας τάξης περιλαμβάνει τους κανόνες με τους οποίους η Ελληνική Πολιτεία προστατεύει θεμελιώδεις αξίες και αντιλήψεις του έννομου βίου, πολιτειακές, ηθικές, οικονομικές ή κοινωνικές, η προσβολή των οποίων δεν είναι ανεκτή από την κρατούσα στη Χώρα γενική περί δικαίου συνείδηση.

Οι ισχυρισμοί που λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο δεν είναι αναγκαίως και δημόσιας τάξης (Ολ. ΑΠ 15/2000). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο του αναιρετηρίου η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι δεν ερεύνησε αυτεπαγγέλτως την ακυρότητα του μισθωτικού όρου της εγγυοδοσίας ως ποινικής ρήτρας για ποσό άνω των 48,21 ευρώ, δηλαδή κατά το υπερβάλλον του θεμιτού τόκου υπερημερίας, κατά το άρθρο 293 και 294 ΑΚ.

Ο λόγος αυτός, ως αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 14 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι τα πραγματικά περιστατικά, που στηρίζουν τον ανωτέρω ισχυρισμό, δεν είχαν προταθεί στο δικαστήριο της ουσίας. Περαιτέρω, η έρευνα των λοιπών λόγων της προκειμένης αναιρέσεως, εν όψει του ότι έχουν σχέση με την ανωτέρω ένσταση του άρθρου 281 ΑΚ, μετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, κατά παραδοχή της ως άνω αιτήσεως αναιρέσεως της Ε.

Λ. κατά το κεφάλαιο της ενστάσεως αυτής καθίσταται αλυσιτελής και άρα πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως της Ι. Χ. και να διαταχθεί να εισαχθεί το παράβολο στο δημόσιο ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ). Ακολούθως πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη-αναιρεσείουσα Ι.

Χ. ως ηττώμενη, στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας-αναιρεσίβλητης Ε. Λ., που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρ. 183 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή σ' αυτήν του παραβόλου (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 10-12-2012 και 2-4-2013 υπό κρίση αντίθετες αναιρέσεις.

Απορρίπτει την από 10-12-2012 αίτηση αναιρέσεως της Ι. Χ..

Διατάζει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο με αριθμό διπλοτύπου 13375612 σειρά VI της ΙΓ' ΔΟΥ Αθηνών.

Αναιρεί την 4263/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ανωτέρω δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη-αναιρεσείουσα Ι. Χ. στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας-αναιρεσίβλητης Ε. Λ., την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000,00) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στην εν λόγω αναιρεσείουσα το παράβολο με αριθμούς διπλοτύπων 1570708, 1570709, 1570710 σειρά Α' και 033604, 033603, 033602 σειρά Α' Δημοσίου και ΤΑ.Χ.ΔΙΚ. αντίστοιχα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ