1312/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1312 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1312/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 9 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Κ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Βεργανελάκη, που ανακάλεσε την από 11-4-2011 δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και στην προκειμένη περίπτωση από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας του Νομού Χανίων, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ελένη Σβολοπούλου, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-5-2004 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2810/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 294/2009 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 13-12-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 29-4-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά παραδοχή των πρώτου (κατά το πρώτο σκέλος αυτού) και δευτέρου λόγων της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αναιρεσιβλήτου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 85 παρ.1 του νομοθετικού διατάγματος 356/1974 (ΚΕΔΕ), επί δικών του νομοθετήματος αυτού, το Δημόσιο εκπροσωπεί ο διευθυντής του δημοσίου ταμείου, κατά του οποίου στρέφεται και κοινοποιείται κάθε δικόγραφο με ποινή απαραδέκτου. Σε κάθε όμως περίπτωση, με την ίδια ως άνω κύρωση, απαιτείται κοινοποίηση του δικογράφου και στον Υπουργό των Οικονομικών.

Περαιτέρω κατά το άρθρο 5 του διατάγματος της 26-6/10-7-1944 ("Κώδικος Νόμων περί Δικών του Δημοσίου") "μόνον αι προς τον Υπουργόν των Οικονομικών κατά τας διατάξεις του από 24/28 Μαρτίου 1867 και υπό στοιχείον ΡΓ' νόμου γενόμεναι κοινοποιήσεις οιουδήποτε δικογράφου επί δικών του Δημοσίου παράγουσι νομίμους συνεπείας" (παρ.1) και "η διάταξις της προηγουμένης παραγράφου εφαρμόζεται και όταν το Δημόσιον εκπροσωπήται δικαστικώς εκ μέρους άλλου, πλην του επί των Οικονομικών Υπουργού είτε και εκ μέρους των διευθυντών ταμείων ή οικονομικών εφόρων ή τελωνών ή ετέρου οιουδήποτε κρατικού οργάνου, της προς τον Υπουργόν των Οικονομικών επιδόσεως απαιτουμένης και τότε ως προσθέτου τοιαύτης, επί συνεπεία ακυρότητος αυτεπαγγέλτως εξεταζομένης" (παρ.2 εδ.α).

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι για να είναι έγκυρη η επίδοση του σχετικού δικογράφου προς το Δημόσιο πρέπει να γίνει, με ποινή απαραδέκτου στις δίκες του ΚΕΔΕ, ακυρότητας δε στις λοιπές, τόσο στον Υπουργό Οικονομικών όσο και στο αρμόδιο όργανο και τούτο για μεγαλύτερη εξασφάλιση των συμφερόντων του Δημοσίου.

Σε αντίθετη περίπτωση, δηλαδή αν δεν επιδοθεί το δικόγραφο και στον Υπουργό Οικονομικών, η επίδοση δεν έχει ολοκληρωθεί και δεν παράγει έννομες συνέπειες, με αποτέλεσμα, ανεξαρτήτως βλάβης του Δημοσίου, να επέρχεται απαράδεκτο ή ακυρότητα, η οποία εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο. Εξάλλου από τις συνδυασμένες διατάξεις του διατάγματος της 11/12-1-1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων" και ιδιαίτερα του άρθρου 115 αυτού, όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις του με το β.δ. 619/1965 και τα άρθρα 2, 5 παρ.3 και 9 παρ.1 του προεδρικού διατάγματος 551/ 1988 "Οργανισμός Νομαρχιών (Οργάνωση Οικονομικών Υπηρεσιών)" προκύπτουν τα εξής:

Το πρωτόκολλο με το οποίο καθορίζεται αποζημίωση σε βάρος εκείνων που χρησιμοποιούν αυθαίρετα ακίνητα που ανήκουν στο Δημόσιο εκδίδεται από τον κατά τόπο αρμόδιο οικονομικό έφορο. Η ανακοπή κατά του εκδιδομένου πρωτοκόλλου κοινοποιείται, επί ποινή ακυρότητας στον κατά τα ανωτέρω αρμόδιο οικονομικό έφορο, ο οποίος εξαιρετικώς στην περίπτωση αυτή εκπροσωπεί το Δημόσιο, χωρίς να απαιτείται κοινοποίηση στον Υπουργό των Οικονομικών (άρθρο 5 παρ.4 α.ν. 263/1968).

Μετά το π.δ.551/1988 και την έναρξη λειτουργίας των κτηματικών υπηρεσιών των νομαρχιών, οι αρμοδιότητες των οικονομικών εφοριών σχετικά με την επιμέλεια της διαχειρίσεως και την προστασία της δημόσιας περιουσίας περιήλθαν στις κτηματικές υπηρεσίες και συνεπώς ο "αρμόδιος οικονομικός έφορος" για την κοινοποίηση της ανακοπής και την εκπροσώπηση του Δημοσίου είναι πλέον ο προϊστάμενος της κτηματικής υπηρεσίας που εξέδωσε το πρωτόκολλο.

Από την πιο πάνω διάταξη του άρθρου 5 παρ.4 α.ν. 263/1968 σαφώς συνάγεται ότι για την άσκηση της εν λόγω ανακοπής, πέραν της κοινοποιήσεως αντιγράφου αυτής στον προϊστάμενο της κτηματικής υπηρεσίας που εξέδωσε το πρωτόκολλο, δεν απαιτείται και πρόσθετη κοινοποίηση στον Υπουργό των Οικονομικών, δοθέντος ότι η πάγια διάταξη του άρθρου 5 του νομοθετικού διατάγματος της 26-6/10-7-1944 (Κώδικα των Νόμων περί Δικών του Δημοσίου), εξακολουθεί μεν να ισχύει, πλην όμως έχει καταργηθεί στην εξεταζομένη περίπτωση από την ειδικώς ρυθμίζουσα το θέμα μεταγενέστερη και ως εκ τούτου επικρατέστερη ανωτέρω διάταξη του άρθρου 5 παρ.4 α.ν. 263/1968 (Ολ.Α.Π. 1222/1975, Α.Π. 1650/2010).

Διαφορετική είναι η περίπτωση των ανακοπών του ΚΕΔΕ, κατά το άρθρο 85 του οποίου απαιτείται πάντοτε κοινοποίηση του σχετικού δικογράφου και στον Υπουργό των Οικονομικών, καθώς και των λοιπών δικών, πλην της ανωτέρω ειδικώς ρυθμιζομένης, κατά του Δημοσίου, όταν αυτό εκπροσωπείται δικαστικώς από τους διευθυντές των ταμείων ή τους οικονομικούς εφόρους ή τελώνες ή άλλα κρατικά όργανα, οπότε, κατά το άρθρο 5 του νομοθετικού διατάγματος της 26-6/10-7-1944, απαιτείται, επί ποινή ακυρότητας, η πρόσθετη προς τον Υπουργό των Οικονομικών επίδοση του δικογράφου (Ολ.Α.Π. 34/1988, Α.Π. 1650/2010).

Ενόψει όλων αυτών η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία απέρριψε την από 17-5-2004 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος κατά του αναφερόμενου σ' αυτήν πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση δημοσίου κτήματος ως απαράδεκτη για το λόγο ότι δεν επιδόθηκε και στον Υπουργό των Οικονομικών, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.14 Κ.Πολ.Δ.

Με βάση τ' ανωτέρω οι σχετικοί λόγοι της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, ήτοι οι πρώτος κατά το πρώτο σκέλος αυτού (κατ' εκτίμηση του αναιρετηρίου από το άρθρο 559 αριθ.1, πράγματι δε αριθ.14 Κ.Πολ.Δ.) και δεύτερος (από το άρθρο 559 αριθ.14 Κ.Πολ.Δ.), είναι βάσιμοι.

Επομένως πρέπει να γίνουν δεκτοί οι ανωτέρω λόγοι αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.), μειωμένη όμως, όπως ορίζεται στο διατακτικό, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 22 παρ.1 ν.3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 294/2009 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Και δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουλίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ