Supreme Court dismisses appeal against insurance claim rejection citing insufficient grounds and vague legal errors.

Απόφαση 1311 / 2015 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1311/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αντώνιο Ζευγώλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Χρυσικού), Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού, Αθανάσιο Καγκάνη και Χαράλαμπο Μαχαίρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Απριλίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Λ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Βούτσινο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΔΥΝΑΜΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παντελίδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/7//2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5467/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 490/2011 μη οριστική και 603/2012 οριστική του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 31/3/2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Μαχαίρας ανέγνωσε την από 21/11/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αναίρεση.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 31-3-2014 κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ’ αριθ. 603/2012 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Πειραιώς η οποία απέρριψε την από 3-2-2010 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ’ αριθ. 5467/2009 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, η οποία απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την από 23-7-2007 αγωγή του αναιρεσείοντος. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι επομένως παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το μοναδικό λόγο της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ).

Από τη διάταξη του άρθρου 337 ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται, ότι το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη το δίκαιο που ισχύει σε αλλοδαπή πολιτεία, το έθιμο και τα συναλλακτικά ήθη και αν δεν τα γνωρίζει, μπορεί να διατάξει απόδειξη ή να χρησιμοποιήσει όποιο μέσο κρίνει κατάλληλο χωρίς να περιορίζεται στις αποδείξεις που προσάγουν οι διάδικοι, προκύπτει, ότι όταν το δικαστήριο σε εφαρμογή των ορισμών του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου διαπίστωσε, ότι για τη ρύθμιση της κρινόμενης έννομης σχέσης πρέπει να εφαρμοστεί αλλοδαπό δίκαιο, οφείλει, αν δεν το γνωρίζει, να το πληροφορηθεί, χρησιμοποιώντας κάθε πρόσφορο, κατά την κρίση του μέσο, έχοντας το δικαίωμα να διατάξει και απόδειξη χωρίς να δεσμεύεται από τους διαδικαστικούς ή λοιπούς τύπους της αποδεικτικής διαδικασίας.

Σφάλματα, επομένως, του δικαστή κατά τη διαδικασία αυτή της έρευνας του αλλοδαπού δικαίου δεν ελέγχονται αναιρετικά. Ο Άρειος Πάγος ελέγχει μόνο αν οι ουσιαστικές διατάξεις του αλλοδαπού δικαίου που εφαρμόστηκαν είναι αυτές που διέπουν την επίδικη έννομη σχέση και αν παραβιάστηκαν ή όχι κατά την εφαρμογή τους (ΑΠ 131/2012).

Πάντως η εφαρμογή του αλλοδαπού δικαίου δεν μπορεί να προταθεί για πρώτη φορά στον Άρειο Πάγο. Και είναι μεν αληθές ότι η διάταξη του άρθρου 562§2 ΚΠολΔ, που προμνημονεύθηκε, αφορά μόνο ισχυρισμούς και όχι κανόνες, ο δικαστής, όμως, δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει το αλλοδαπό δίκαιο. Εφόσον μάλιστα το αγνοεί, μπορεί, κατά τη διάταξη του άρθρου 337 ΚΠολΔ, να διατάξει, όπως έχει ήδη εκτεθεί, απόδειξη ή να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε μέσο κρίνει κατάλληλο για τη διαπίστωση της ύπαρξης και του περιεχομένου του αλλοδαπού κανόνα δικαίου, χωρίς να περιορίζεται στις αποδείξεις που προσάγουν οι διάδικοι.

Η εκδοχή αυτή είναι σύμφωνη και με το λόγο που οδήγησε στη θέσπιση της διάταξης του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, δηλαδή με το ότι ο Άρειος Πάγος δεν αποτελεί δικαστήριο τρίτου βαθμού δικαιοδοσίας και επομένως, δεν μπορεί να διατάξει απόδειξη για την ύπαρξη και το περιεχόμενο κανόνα δικαίου που αγνοεί. Από τις διατάξεις επίσης των άρθρων 118 αριθ. 3, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης, από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ, θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικά, για να είναι ορισμένος ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης πρέπει να καθορίζονται, μεταξύ άλλων, η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, εφόσον δε το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν την υπόθεση, την ελάσσονα πρόταση του νομικού του συλλογισμού, δηλαδή τα πραγματικά γεγονότα που αυτό δέχθηκε, υπό τα οποία και συντελέστηκε η προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου (Ολ ΑΠ 32/1996).

Ο αναιρεσείων με τους πρώτο και πέμπτο λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως, προβάλλει αιτιάσεις για πλημμέλειες της προσβαλλομένης εκ του άρθρου 599 αριθ. 1 και 8 και ειδικότερα για νομικά σφάλματα περί την ερμηνεία και εφαρμογή, ως και αν παραβιάστηκαν ή όχι οι διατάξεις των άρθρων 33 και 41 του περί Ναυτικών Ασφαλίσεων Αγγλικού Νόμου του 1906, ο οποίος κωδικοποίησε την σχετική νομοθεσία ναυτικών ασφαλίσεων του αγγλικού δικαίου (Marine Insurance Act 1906 [21st December 1906], Warranties, &C.

Article 33. Nature of Warranty, Article 41. Warranty of legality). Επομένως, σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες σκέψεις οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, πέρα από το γεγονός ότι είναι και αόριστοι εφόσον ο αναιρεσείων δεν προβάλλει με σαφήνεια ποιες παραδοχές της προσβαλλόμενης είναι εκείνες που αντίκεινται στα ανωτέρω άρθρα και πως έπρεπε να εφαρμοσθούν.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης εφετειακής απόφασης (άρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) ότι αύτη διέλαβε μεταξύ άλλων τις κατωτέρω ενδιαφέρουσες εν προκειμένω παραδοχές: "... εν προκειμένω, από την εκτίμηση των [...αποδεικτικών στοιχείων...] αποδεικνύεται ότι ο διενεργηθείς την 26η Μαρτίου 2006 πλους του υπό ελληνική σημαία επαγγελματικού πλοίου αναψυχής "...

ιδιοκτησίας του εκκαλούντος, από του λιμένος της Ζέας προς τον λιμένα του Πόρου, κατά την διάρκεια του οποίου το εν λόγω πλοίο κατεστράφη ολοσχερώς εξ αιτίας πυρκαγιάς εκδηλωθείσης την μεσημβρία της εν λόγω ημέρας εντός του χώρου του μηχανοστασίου, βυθισθέν τελικώς εις απόσταση δύο ναυτικών μιλίων από της ...

νήσου Πόρου, στερείτο νομιμότητος, καθ’ όσον, ενώ έγινε χωρίς επιβάτες δυνάμει του από 23ης Μαρτίου 2006 νομίμως εκδοθέντος (ΥΑ 4113.190/01/2004, 4113.200/01/2005) ισχύοντος μέχρι 29ης Μαρτίου 2006 βεβαιωτικού "για ένα ταξίδι" του Ελληνικού Νηογνώμονος, αφού η ισχύς του πιστοποιητικού αξιοπλοΐας του πλοίου είχε λήξει και, επομένως, συμφώνως προς τις προπαρατεθείσες διατάξεις της υπ’ αριθμ. 3342/12/2004/12 Αυγούστου 2004 Αποφάσεως Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, υφίστατο υποχρέωση θεωρήσεως των εγγράφων του πλοίου και λήψεως αδείας απόπλου παρά της λιμενικής αρχής, ο κυβερνήτης του πλοίου είχε μεν μεριμνήσει ώστε να θεωρηθούν τα ναυτιλιακά έγγραφα και να λάβει άδεια απόπλου παρά του Λιμεναρχείου την 24η Μαρτίου 2006, παρέλειψε, όμως, να αποπλεύσει αυθημερόν, αλλά απέπλευσε μόλις μετά διήμερο, χωρίς εν τούτοις να έχει επιμεληθεί, ως είχε υποχρέωση συμφώνως προς τα ανωτέρω, να θεωρηθούν εκ νέου την ημέρα του απόπλου τα ναυτιλιακά έγγραφα του πλοίου παρά του Λιμεναρχείου, εν όψει τούτου, συμφώνως προς τα ανωτέρω, η εφεσίβλητος ασφαλιστική εταιρία, η οποία δυνάμει συμβάσεως θαλασσίας ασφαλίσεως μετά του εκκαλούντος διεπομένης βάσει σχετικού όρου του ασφαλιστηρίου συμβολαίου από το αγγλικό δίκαιο, ως έχει δεχθεί το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, χωρίς να προσβάλλεται η εν λόγω κρίση διά λόγου εφέσεως και συνεπώς δεσμεύει το παρόν Δικαστήριο, είχε αναλάβει την υποχρέωση αποζημιώσεως εναντίον των θαλασσίων κινδύνων εν αναφορά προς το προαναφερόμενο πλοίο, απαλλάσσεται της εν λόγω υποχρεώσεως της.

Συνεπώς, ορθώς το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο εδέχθη κατ’ ουσίαν την παραδεκτώς διά των προτάσεων της εφεσίβλητου προβληθείσα ένσταση περί απαλλαγής αυτής από της ασφαλιστικής ευθύνης και απέρριψε την αγωγή του εκκαλούντος περί καταβολής ασφαλίσματος ποσού 350.000 ευρώ και ο πρώτος λόγος της υπό κρίση εφέσεως κατά το δεύτερο σκέλος του, διά του οποίου υποστηρίζεται το αντίθετο, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. ..."... και ακόμη ... "...

Συνεπώς, οι πρώτος κατά το πρώτο σκέλος του και δεύτερος λόγοι της υπό κρίση εφέσεως, δια των οποίων προσβάλλεται η εκκαλούμενη, καθ’ ό μέρος έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν η ένσταση της εφεσιβλήτου περί απαλλαγής της από της υποχρεώσεως καταβολής του ασφαλίσματος ελλείψει αφ’ ενός εν ισχύι πιστοποιητικού αξιοπλοϊας και αφετέρου εγκαταστάσεως εντός του χώρου του μηχανοστασίου αυτομάτου συστήματος πυροσβέσεως, αποβαίνουν απαράδεκτοι ελλείψει εννόμου συμφέροντος και πρέπει να απορριφθούν μετά την κατά τα ανωτέρω απόρριψη...".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης οριστικής απόφασης (5467/2009 του Πολ. Πρωτοδ. Πειραιώς), κρίνοντας, όπως και η απόφαση εκείνη, απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένδικη αγωγή περί καταβολής ασφαλιστικής αποζημιώσεως στον αναιρεσείοντα συνολικού ύψους 350.000 ευρώ εκ μέρους της αναιρεσιβαλλομένης, ενεχομένης από την σύμβαση ναυτικής ασφαλίσεως την οποία είχε συνάψει μετά του αναιρεσείοντος.

Με τους δεύτερο, τρίτο και τέταρτο λόγους της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι κατά την ουσιαστική έρευνα της ένδικης αγωγής σε σχέση με την ανωτέρω αξίωση, υπέπεσε στις πλημμέλειες εκ των αριθ. 8, 9 και 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ. Έτσι όμως όπως έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του, πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον έλεγχο της υπαγωγής των γενομένων δεκτών πραγματικών περιστατικών στις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 31, 140, 234 ΚΔΝΔ, του Κανονισμού Λιμένος Πειραιώς, του Γενικού Κανονισμού Λειτουργίας Τουριστικών Λιμένων, του Ειδικού Κανονισμού Λειτουργίας του Τουριστικού Λιμένος Ζέας, σχετικά με τα ανωτέρω ζητήματα, και όσα αντιθέτως υποστηρίζονται με τους δεύτερο, τρίτο και τέταρτο λόγους της αναιρέσεως από τους αριθ. 8, 9, και 19, του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμα, αφού ο αναιρεσείων με πρόσχημα πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 8 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, επιχειρηματολογεί απλώς κατά της ουσιαστικής κρίσης της προσβαλλόμενης απόφασης σχετικά.

Όλα αυτά δε, ανεξάρτητα από το ότι οι πιο πάνω αναιρετικοί λόγοι είναι, επίσης απορριπτέοι και ως αόριστοι, εφόσον δεν διαλαμβάνονται σ’ αυτούς παρά μόνο επιλεκτικά, αποσπασματικά και χωρίς σαφήνεια, οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας υπό τα οποία και φέρεται ότι συντελέστηκαν οι αναφερόμενες παραβιάσεις του νόμου και δεν εξειδικεύεται με τους αναιρετικούς λόγους αυτούς το υπαγωγικό σφάλμα του δικαστηρίου, δηλαδή αν η παραβίαση της καθεμιάς από τις προμνημονευόμενες ουσιαστικές διατάξεις οφείλεται σε ψευδή ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή της, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί, αν οι αιτιάσεις που προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οδήγησαν σε εσφαλμένο διατακτικό.

Ενόψει τούτων όλοι οι λόγοι καθώς και η αναίρεση στο σύνολό της, πρέπει να απορριφθούν και να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, κατά το άρθρο 495 § 4 του ΚΠολΔικ, που προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του ν. 4055/2012. Ο αναιρεσείων λόγω της ήττας του, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου (άρθρο 176 και 183 ΚΠολΔικ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31-3-2014 αίτηση του Δ. Λ. για αναίρεση της υπ’ αριθ. 603/2012 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Διατάσσει να εισαχθεί στο Δημόσιο Ταμείο το κατατεθέν παράβολο, όπως αυτό προκύπτει από την συνημμένη στην αίτηση αναίρεσης έκθεση κατάθεσης ενδίκου μέσου της 2-4-2014, του Γραμματέα του Εφετείου Πειραιά.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Νοεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Νοεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ