1310/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1310 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1310/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΑΥΠΗΓΕΙΑ", που εδρεύει στο Δήμο Χαϊδαρίου Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αλεβίζου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Φ., κατοίκου ..., 2. Ν. Θ., κατοίκου ... και 3. ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Οι 1ος και 2ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Γκρινιαράκη και το 3ο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αγγελική Σκουτέρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-12-2001 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 100/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 389/2009 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1-7-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 8-2-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου και του δεύτερου λόγου του αναιρετηρίου.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 559 αρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός, του αριθμού 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ιδρύεται και όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχεται, έστω και εμμέσως (ΑΠ 1462/98, 115/2003), την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας ως προς τη βούληση των δικαιοπρακτούντων και παρά ταύτα δεν προσφεύγει στους ερμηνευτικούς των δικαιοπραξιών κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ για την ανεύρεση της αληθούς βουλήσεώς τους (των δικαιοπρακτούντων).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα, σχετικά με την ένδικη σύμβαση υπεργολαβίας μεταξύ των διαδίκων και τις πρόσθετες, συμπληρωματικές της συμβάσεως αυτής, συμφωνίες τους, ήτοι: "Δυνάμει της με αριθμό 35/1999 Συμβάσεως που συνήφθη μεταξύ της εναγομένης και ήδη εφεσίβλητης και του Ελληνικού Δημοσίου και ειδικώτερα της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η εναγομένη ανέλαβε ως Κύριος Ανάδοχος- Εργολάβος την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο της μετασκευής των πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού ΑΞΙΟΣ και ΑΛΙΑΚΜΩΝ από πλοία γενικών καθηκόντων σε πετρελαιοφόρα πλοία.

Στη συνέχεια, η εναγομένη διενήργησε μειοδοτικό διαγωνισμό και, τελικώς, αυτή, κρίνοντας ως περισσότερο συμφέρουσα την προσφορά των εναγόντων, ελεύθερων επαγγελματιών ναυπηγών-μηχανικών, ανέθεσε στους τελευταίους, δυνάμει της από 29.2.2000 έγγραφης συμβάσεως υπεργολαβίας, το έργο της εκπονήσεως λεπτομερούς μελέτης για την μετασκευή των παραπάνω πλοίων.

Σύμφωνα με το Παράρτημα Α' της εν λόγω συμβάσεως, αντικείμενο της λεπτομερούς αυτής μελέτης που έπρεπε να εκπονήσουν οι ενάγοντες ήταν, κατά τα συμφωνηθέντα: 1) οι απαραίτητες μελέτες για την υλοποίηση και την ποιοτική και λειτουργική εξασφάλιση στο προβλεπόμενο επίπεδο των συστημάτων, μηχανημάτων, συσκευών που επηρεάζονται/επηρεάζουν την μετασκευή άμεσα ή έμμεσα.

Στην "Προσθήκη 1" της Συμβάσεως εδίδετο αναλυτικός κατάλογος στον οποίο περιλαμβάνονται όλες οι απαιτούμενες από τον Τελικό Αποδέκτη (το Πολεμικό Ναυτικό), τον Κύριο Ανάδοχο (την εναγομένη) και τον Νηογνώμονα μελέτες υλοποιήσεως της μετασκευής, 2) κατασκευαστικά σχέδια απαραίτητα για την υλοποίηση της μετασκευής τα οποία διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:

α) σχέδια που θα πρέπει να υποβληθούν και να εγκριθούν από τον Νηογνώμονα και β) κατασκευαστικά σχέδια. Στην Προσθήκη 2 της ίδιας Συμβάσεως εδίδετο αναλυτικός κατάλογος στον οποίο περιλαμβάνονταν όλα τα απαιτούμενα από τον Τελικό αποδέκτη, τον Κύριο Ανάδοχο και τον Νηογνώμονα σχέδια υλοποιήσεως της μετασκευής. 3) την σύνταξη, παρακολούθηση και τακτική αναπροσαρμογή του χρονοδιαγράμματος υλοποιήσεως του έργου, σε συνεργασία με την εναγομένη.

Για την εκτέλεση του έργου, οι ενάγοντες έπρεπε να λάβουν υπόψιν τους, σύμφωνα με το άρθρο 5 της Συμβάσεως: 1) τις προδιαγραφές του έργου που επισυνάφθηκε στο Παράρτημα Β' της συμβάσεως, 2) τους κανόνες /κανονισμούς του Γερμανικού Νηογνώμονα όπως εκτίθεντο στο Παράρτημα Β' της Συμβάσεως και 3) τις απαιτήσεις ποιοτικής εξασφαλίσεως- ποιοτικού ελέγχου, όπως αυτές καθορίζονταν στο Σχέδιο Ποιότητας, που θα ίσχυε για το συγκεκριμένο έργο.

Ως αμοιβή των εναγόντων υπεργολάβων συμφωνήθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 6 της ίδιας συμβάσεως, το ποσό των 20.000.000 δραχμών, το οποίο θα καταβαλλόταν τμηματικά, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 7 της ίδιας συμβάσεως. Έτσι, η εναγομένη θα κατέβαλε στους ενάγοντες ..." (ακολουθεί ο τρόπος της συμφωνηθείσης τμηματικής καταβολής της αμοιβής και ο χρόνος παραδόσεως του έργου).

Εν συνεχεία, δέχεται το Εφετείο ότι "επιπλέον των ως άνω υποχρεώσεων, που είχαν αναληφθεί με την ένδικη σύμβαση υπεργολαβίας, η εναγομένη ανέθεσε στις 6 Δεκεμβρίου 2000, στους ενάγοντες την εκτέλεση τριών επιπρόσθετων έργων, και συγκεκριμένα: α) την εκπόνηση μελέτης για την αποφυγή χρήσεως εξισορροπιστικών βαλβίδων σε κατάσταση βλάβης των πλοίων (damage stability), β) εκπόνηση μελέτης και σχεδίων των εξισορροπιστικών βαλβίδων (cross flooding valves) και γ) για την εκπόνηση μελέτης μετασκευής δικτύου πετρελαίου (cargo piping analysis).

Για την εκπόνηση των μελετών αυτών τέθηκε από την εναγομένη προθεσμία δέκα (10) ημερών, δηλαδή μέχρι τις 16.12.2000. Η εναγόμενη αμφισβήτησε την εκ μέρους των εναγόντων εκτέλεση και των προσθέτων αυτών εργασιών ενώ περαιτέρω_ισχυρίσθηκε ότι οι εργασίες αυτές ήταν τεχνικά αναπόσπαστες από το όλο έργο που είχε αναληφθεί με την αρχική σύμβαση και ότι για το λόγο αυτό οι ενάγοντες δεν εκτέλεσαν και δεν περάτωσαν το αναληφθέν απ' αυτούς έργο και ότι επομένως δεν δικαιούνται της εργολαβικής αμοιβής τους.

Με τη με αριθμό 930/2005 μη οριστική απόφαση αυτού του Δικαστηρίου τέθηκαν στον πραγματογνώμονα προς διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης τα ακόλουθα θέματα: α) Αν οι ενάγοντες συνέταξαν ολοκληρωμένες και πλήρεις από τεχνικής απόψεως μελέτες επί της από του Φεβρουαρίου 2000 από αυτούς της αναληφθείσης αρχικής υπεργολαβίας εκπόνησης λεπτομερούς μελέτης μετασκευής των πλοίων γενικής υποστήριξης του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού "ΑΞΙΟΣ" και "ΑΛΙΑΚΜΩΝ" σε πετρελαιοφόρα και σύμφωνα με την παραπάνω εργολαβία β) Αν οι τρεις πρόσθετες συμπληρωματικές μελέτες, ήτοι:

ι. Εκπόνηση μελέτης για την αποφυγή χρήσεως εξισσορροπιστικών βαλβίδων σε κατάσταση βλάβης των πλοίων (damage Stability) ιι. Εκπόνηση μελέτης και σχεδίων των εξισσορροπιστικών βαλβίδων (CROSS FLOODING VALVES) iii. Εκπόνηση μελέτης μετασκευής δικτύου πετρελαίου (CARGO PIPING ANALYSIS) που οι ίδιοι και πάλι ανέλαβαν, σε συνάρτηση με την παραπάνω εργολαβία ήταν αναγκαίες και απαραίτητες και τεχνικά άρρηκτα συνδεδεμένες με το κύριο έργο της μετασκευής των πλοίων αυτών έτσι ώστε η πλημμελής εκτέλεση αυτών, να ανατρέπει την πλήρη εκτέλεση και αποπεράτωση του κυρίως έργου της εν λόγω μετασκευής, δεν επηρέαζαν ούτε τροποποιούσαν τις μετασκευές των πλοίων όπως αυτές είχαν προβλεφθεί στην από Φεβρουαρίου 2000 σύμβαση υπεργολαβίας, και εάν οι μελέτες που συνέταξαν οι ανωτέρω σχετικά με τις παραπάνω υποχρεώσεις τους ήταν τεχνικά ενδεδειγμένες, γ) Αν οι μελέτες και υπολογισμοί ευστάθειας των πλοίων κατόπιν βλάβης, καθώς και η επίβλεψη και παρακολούθηση του πειράματος ευστάθειας των πλοίων αυτών, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συνόλου της λεπτομερούς μελέτης που όφειλαν να εκπονήσουν οι εκκαλούντες και ήταν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση και παράδοση του συνόλου του μελετητικού έργου που είχαν αναλάβει να εκπονήσουν οι ενάγοντες.

Με την κατατεθείσα ενώπιον της Γραμματείας αυτού του Δικαστηρίου έκθεση πραγματογνωμοσύνης του ο ως άνω πραγματογνώμων ..." (ακολουθεί αναφορά και αξιολόγηση των πορισμάτων του πραγματογνώμονα). Από τις παραδοχές αυτές της αναιρεσιβαλλομένης και ιδίως από το ως άνω υπό γ' ζήτημα που τέθηκε στον πραγματογνώμονα, αν δηλαδή, εκτός των άλλων, οι αναφερόμενες εκεί συμπληρωματικές μελέτες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συνόλου της λεπτομερούς μελέτης που όφειλαν να εκπονήσουν οι εκκαλούντες (αναιρεσίβλητοι υπεργολάβοι) και αν (οι μελέτες αυτές) ήταν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση και παράδοση του συνόλου του μελετητικού αυτού έργου, αλλά και (από) τα υπό β' ως άνω ζητήματα που επίσης τέθηκαν στον πραγματογνώμονα, στην έκθεση του οποίου, σημειωτέον, το Εφετείο στήριξε εν πολλοίς τη σχετική κρίση του, προκύπτει ότι το Εφετείο εμμέσως δέχεται την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας ως προς τη βούληση των συμβληθέντων διαδίκων σχετικά με το αν οι προμνησθείσες πρόσθετες εργασίες (μελέτες) που ανέλαβαν οι δύο πρώτοι αναιρεσίβλητοι - ενάγοντες υπεργολάβοι αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος του συνόλου της αρχικής μελέτης που όφειλαν κατά τη σύμβαση να εκπονήσουν οι αναιρεσίβλητοι και ήταν (οι πρόσθετες αυτές εργασίες) αναγκαία προϋπόθεση για την ολοκλήρωση και παράδοση του όλου έργου, από την οποία και εξαρτιόταν, κατά την ένδικη σύμβαση, η πλήρης αποπληρωμή (εξόφληση) του συμφωνηθέντος έργολαβικού ανταλλάγματος στους αναιρεσιβλήτους, ή αν οι ανωτέρω πρόσθετες εργασίες αποτελούσαν αντικείμενο αυτοτελών συμβάσεων, ανεξάρτητων από την αρχική ως άνω κύρια συμφωνία των διαδίκων για τη μετασκευή των πλοίων.

Για την ανεύρεση επομένως της αληθούς βουλήσεως των συμβληθέντων διαδίκων σχετικά με το κρίσιμο αυτό ζήτημα των ένδικων δικαιοπραξιών όφειλε το Εφετείο να προσφύγει στους ειρημένους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, και αφού δεν έπραξε τούτο, δεχόμενο χωρίς προσφυγή στους κανόνες αυτούς ότι οι ανωτέρω πρόσθετες εργασίες ήταν αντικείμενο αυτοτελών συμβάσεων, ανεξαρτήτων της αρχικής, και επιδικάζοντας στους αναιρεσιβλήτους το ανεξόφλητο υπόλοιπο του εργολαβικού ανταλλάγματος, παρότι δέχεται ότι οι αναιρεσίβλητοι δεν είχαν αποπερατώσει και παραδώσει (και) το σύνολο των ειρημένων πρόσθετων εργασιών, υπέπεσε (το Εφετείο) στην προαναφερθείσα αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ, όπως βάσιμα υποστηρίζει η αναιρεσειούσα - εναγομένη με τον πρώτο λόγο της αιτήσεώς της.

Πρέπει επομένως, κατά παραδοχήν αυτού του λόγου, μετά την οποία και παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων του αναιρετηρίου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη αυτή απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας κατά το νόμιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 389/2009 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 28/06/2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28/07/2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ