130/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 130 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 130/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Δημητρούλα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1 του Ζ, κατοίκου ... ως εκ διαθήκης κληρονόμου της αρχικής αιτούσας-καθ' ης η αίτηση Χ2 χήρας Ζ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Κανελλόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Γενικό Γραμματέα περιφερείας Δυτικής Ελλάδας, που εδρεύει στην ..., το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17/5/2005 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 27/10/2005 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Πατρών και συνεκδικάστηκαν με άλλες αιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις.

Εκδόθηκε η 1287/2007 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17/11/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 2/12/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 17/11/2008 αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, Ολ. ΑΠ 4/2005). Εξάλλου το άρθρο 15 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ)" ορίζει στις παραγράφους 1, 2, 3 και 6 αυτού και ότι "μετά την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης επιτροπή προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου οίκοθεν ή ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου.

Καταρτίζει έκθεση στην οποία περιγράφει λεπτομερώς την κατάσταση του απαλλοτριωμένου και των συστατικών του, τις τυχόν ιδιαίτερες συνθήκες αυτού. Εκτιμά αιτιολογημένα και αναλυτικά την αξία του. Η έκθεση υποβάλλεται στο αρμόδιο δικαστήριο ως στοιχείο της προδικασίας της δίκης για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης και συνεκτιμάται ως συμβουλευτική γνωμοδότηση.

Η εκτίμηση παραλείπεται για ακίνητα που εμπίπτουν στο κατά τις ισχύουσες διατάξεις σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους". Εξάλλου, κατά το άρθρο 13 του ίδιου ΚΑΑΑ, τελ. Εδάφιο, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζονται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου (άρθρο 9 παρ. 1 ν. 3193/2003)".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται, ότι τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και των ομόρων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσης για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, η οποία πάντως σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει τη δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του.

Κατά δε την έννοια της τελευταίας αυτής διατάξεως (13 ΚΑΑΑ), τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 877/2007 και 754/2005).

Εν συνεχεία, κατά την έννοια των ίδιων πιο πάνω διατάξεων, η έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής, εφ' όσον συνετάγη, συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που προαναφέρθηκαν ακόμα και αν είναι κατώτερη της αντικειμενικής αξίας, η οποία κατά τα προαναφερθέντα δεν δεσμεύει υποχρεωτικά τη δικαστική κρίση ως προς την πραγματική κρίση αξία του απαλλοτριωθέντος.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 622/1983)". Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 413/1993).

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ. ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1547/1997).

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 465/1988).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμηση τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 1987/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα: "Από τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν ενόρκως στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδριάσεως αυτού και εκείνων που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών για τον καθορισμό της προσωρινής αποζημιώσεως και περιέχονται στα υπ' αριθμ. 280/2006 και 177/2007 πρακτικά συνεδριάσεως αυτού και από τα έγγραφα, τα οποία προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων τεχνικές εκθέσεις μηχανικών, η από ...

έκθεση ελέγχου της αρμόδιας Γ' ΔΟΥ ... για τις αντικειμενικές αξίες των απαλλοτριούμενων οικοπέδων και η από ... έκθεση εκτιμήσεως των απαλλοτριούμενων οικοπέδων μετά των επικειμένων τους της Γενικής Διευθύνσεως Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος ΔΕΚΕ, στην οποία επισημαίνεται ότι "ως προς τα απαλλοτριωθέντα κτίσματα είναι πρακτικώς αδύνατον να ερευνηθεί πλήρως η αντικειμενική αξία των μέσω:

α) της ημερομηνίας κατασκευής των, β) της αποδεδειγμένης χρήσης των (κατάστημα ή κατοικία ή βιοτεχνικός χώρος), γ) του αριθμού των συνιδιοκτητών, δ) του δικαιώματος πλήρους κάλυψης του συντελεστή δόμησης και ε) της εμπορικότητας της "περιοχής", αποδείχτηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: 1) Δυνάμει της υπ' αριθμ.

Δ12/0/37166/3.9.2003 απόφασης του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα στην Εφημερίδα Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 960/12-9-2003), κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέα υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα λόγω ρυμοτομίας προς εφαρμογή του σχεδίου πόλεως ...η διάνοιξη της οδού ..., από την οδό ...

ως και την πλατεία ...) στο κέντρο της πόλεως των ..., η οποία απεικονίζεται στους κτηματολογικούς πίνακες και το κτηματολογικό διάγραμμα που συντάχθηκαν την 1-10-2002 από την Αγρ. Τοπογράφο Μηχανικό ... και θεωρήθηκαν στις 2-10-2002 από το Διευθυντή Πολεοδομικού Σχεδιασμού και των Εφαρμογών του Δήμου Πατρέων ... και συνοδεύουν την υπ' αριθμ. 4/2003 πράξη τακτοποιήσεως - προσκυρώσεως και αναλογισμού αποζημιώσεως, όπως αυτή κυρώθηκε με την υπ' αριθμ. 6195/30-6-2003 απόφαση της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Αχαΐας.

Τα απαλλοτριούμενα με την ως άνω απόφαση ακίνητα βρίσκονται στις περιοχές ... και στο σύνολο τους είναι εντός του εγκεκριμένου σχεδίου της πόλεως των ... μεταξύ των, οικοδομικών τετραγώνων 369, 399, 400, 401 και 402 σε περιοχές που ισχύει το σύστημα "αντικειμενικού προσδιορισμού" της αξίας των ακινήτων. Εξυπηρετούνται με όλα τα δίκτυα κοινής ωφελείας, καθώς και από τις βασικότερες αστικές συγκοινωνιακές γραμμές (4 και 8 από τη λεωφ. ...

και 1 από την οδό ..., ενώ πλησίον υπάρχουν, εκτός από τις δύο πλατείες ..., δύο νηπιαγωγεία, δύο δημοτικά σχολεία και ένα Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο (TEE), αρκετά καταστήματα, δύο εκκλησίες και σε απόσταση ενός περίπου χιλιομέτρου βρίσκεται το Γενικό Νοσοκομείο Πατρών .... Οι κατοικίες της περιοχής αυτής είναι ως επί το πλείστον παλαιάς κατασκευής, κατά μέσο όρο 30 ετών και άνω.

Εν γένει η περιοχή έχει ποσοστό κάλυψης 70%. Ο συντελεστής δόμησης της οδού ... είναι στο ανατολικό τμήμα της 2,4 και στο δυτικό τμήμα της 2,1. Οι ανωτέρω περιοχές ανήκουν στη ζώνη Κ του εγκεκριμένου σχεδίου της πόλεως των Πατρών και από 1-1-2006 η τιμή ζώνης ήταν 950 ευρώ, ενώ από 31-3-2007 είναι 1150 ευρώ. Το ποσοστό αντιπαροχής στην περιοχή αυτή των Πατρών κυμαίνεται περί το 30% των ανεγειρόμενων κτισμάτων.

Εικαζόμενοι ιδιοκτήτες των απαλλοτριούμενων ακινήτων είναι οι καθών οι δύο αιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου και εκείνοι που άσκησαν παρέμβαση. Το με αριθμ. α.κ. 22 απαλλοτριούμενο ακίνητο βρίσκεται στην περιοχή "... της πόλεως των Πατρών, εντός σχεδίου πόλεως, στην ίδια ευρύτερη οικιστικά και πολεοδομικά διαμορφωμένη περιοχή με τα ανωτέρω απαλλοτριούμενα ακίνητα και ειδικότερα στο Ο.Τ. 401 και στη συμβολή των οδών ...

και Π.Π.. Έχει συνολικό εμβαδόν 201,27 τ.μ. και απαλλοτριώνεται εξ ολοκλήρου, έχει δε συντελεστή δόμησης 2,1. Εντός του οικοπέδου αυτού υπάρχει τριώροφο πλακοσκεπές κτίσμα με σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα και οπτοπλινθοδομή, το οποίο περιλαμβάνει ισόγεια καταστήματα, είσοδο ισογείου για κατοικίες ορόφων, κατοικίες στον πρώτο και δεύτερο όροφο επιφάνειας 186,40 τ.μ.

η κάθε μία καθώς και δώμα, και λοιπά επικείμενα, τα δε επικείμενα αυτά εν συνόλω ρυμοτομούνται επίσης εξ ολοκλήρου. Το αιτούν προσκομίζει ως συγκριτικά στοιχεία τις προαναφερόμενες εκθέσεις ελέγχου και εκτιμήσεως αξίας οικοπέδων και επικειμένων, όπου η αξία του οικοπέδου, εκτιμάται σε 273,92 ευρώ/τ.μ., όσον αφορά τα ισόγεια καταστήματα 131,74 τμ, προς 849,30 ευρώ/τμ, την είσοδο ισογείου για κατοικίες ορόφων 19,35τμ προς 285,43 ευρώ/τμ, την κατοικία του .πρώτου ορόφου 186,40 τμ προς 360,00 ευρώ/τμ, την κατοικία του δευτέρου ορόφου 186,40τμ προς 337,71 ευρώ/τμ, για το δώμα απόληξη κλιμακοστασίου 21,60 τμ προς 360,01 ευρώ/τμ, για το στηθαίο από μπετόν ύψους 1,20μ και πάχους 0,30μ, 5° ευρώ τρέχον το μέτρο, για τη μάντρα από οπτοπλινθοδομή 0,45μ πάχους και 3,00μ ύψους με συρματόπλεγμα ύψους 2,00 μ., 80 ευρώ το τρέχον μέτρο, για την πλακόστρωση με πλάκες κεραμικέ}επιφανείας 7,00 μ.

προς 25 ευρώ/τ.μ. και για μεγάλες μεσκουλιές 70 ευρώ το τεμάχιο. Η αρχική αιτούσα Χ2, 46η των καθών η πρώτη αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου , προσδιορίζει δια της από 17-5-2006 αιτήσεως της την αξία του οικοπέδου σε 2.205 ευρώ/τμ. και για τα επικείμενα αναλυτικά ως εξής: για το ισόγειο 131,74 τ. μ. σε 1.500 ευρώ/τμ., για την είσοδο της πολυκατοικίας στο ισόγειο επιφανείας 19,35τ.μ σε 1.500 ευρώ/τμ., για κατοικία πρώτου ορόφου επιφανείας 186μ,40 τ.μ.

σε 1.500 ευρώ/τ.μ, για κατοικία δευτέρου ορόφου επιφανείας 186,40τ.μ. σε 1.500 ευρώ/τ.μ. για το δώμα επιφανείας 21,60 τ.μ. σε 1.500 ευρώ/τ.μ., για το στηθαίο από μπετόν ύψους 1,20 μ. και πάχους 0,30μ. και τρέχοντα μέτρα 52 προς 55 ευρώ/τρέχον μέτρο, για τη μάντρα πάχους 0,45 μ. και ύψους 3 μ. με συρματόπλεγμα ύψους 2 μέτρων προς 250 ευρώ επί 10 μέτρα, για την πλακόστρωση με πλάκες κεραμικές, επιφανείας 7 τ.μ.

σε 50ευρώ/τμ., για δύο μεγάλες μεσκουλιές σε 200 ευρώ το δένδρο, για την απόληξη του κλιμακοστασίου επιφανείας 1 9,35 τ.μ. προς 1.500 ευρώ/τ.μ. και για σκάλα προς 2.000 ευρώ. Περαιτέρω, αποδείχτηκε ότι το ως άνω με α.κ. 22 ακίνητο περιήλθε ως οικόπεδο στην κυριότητα της αρχικής αιτούσας-καθής Χ2 εκ κληρονομιάς του αποβιώσαντος την 23-4-1947 πάππου της ..., την οποία αποδέχτηκε με τη νόμιμα μεταγεγραμμένη υπ' αριθμ....Πράξη αποδοχής κληρονομιάς του Συμβολαιογράφου Πατρών Νικολάου Λοβέρδου, στον ως άνω δε δικαιοπάροχο της είχε περιέλθει από αγορά δυνάμει του νόμιμα μεταγεγραμμένου υπ1 αριθμ. ...

πωλητηρίου συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Πατρών Σωτηρίου Χ. Διαμαντόπουλου. Στη συνέχεια, ανήγειρε επί του εν λόγω οικοπέδου, εμβαδού 201,27 τ.μ. την προπεριγραφεσα τριώροφη οικοδομή μετά των λοιπών επικειμένων της, η οποία δηλώθηκε στο Εθνικό Κτηματολόγιο με ΚΑΕΚ .... Η μάρτυρας του αιτούντος Ελληνικού Δημοσίου, που εξετάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, προσδιορίζει την αντικειμενική αξία των παραπάνω ακινήτων στο ποσό των 450 ευρώ / τ.μ.

Οι μάρτυρες των καθών οι υπό κρίση αιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου, που εξετάστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, προσδιορίζουν την αντικειμενική αξία των απαλλοτριουμένων οικοπέδων στο ποσό των 700 ευρώ /τ.μ. και την αντικειμενική των νεόδμητων διαμερισμάτων της περιοχής που βρίσκονται απαλλοτριούμενα στο ποσό των 2.100-3.000 ευρώ/τμ.

Προσδιορίζουν επίσης την εμπορική αξία των οικοπέδων σε 1.100 ευρώ/τμ, των παλαιών διώροφων κατοικιών σε 1.000-1-.300 ευρώ/τμ, των παλαιών διαμερισμάτων σε 1.300 ευρώ/τμ, των νεόδμητων διαμερισμάτων σε 3.000 ευρώ/τμ, των καταστημάτων που βρίσκονται στη συμβολή των οδών ..., με πρόσοψη στην πλατεία ..., σε 3.000 ευρώ/τμ και των καταστημάτων που βρίσκονται στη συμβολή των οδών ..., με πρόσοψη στην πλατεία ..., σε 2.000 ευρώ/τ.μ.

Oι καθών προσκομίζουν και επικαλούνται το υπ' αριθμ. ... αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Πατρών Ελένης Ραγιά, με το οποίο μεταβιβάστηκε το υπό στοιχεία Β-1 διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου πολυώροφου εν οικοδομής, επιφανείας 50,04 τ.μ, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών ..., αντί τιμήματος 82.500 ευρώ, ήτοι αντί 1.648,68 ευρω/τμ, κατά δε τον αντικειμενικό προσδιορισμό της Εφορίας η αξία του είναι 43.693,93 ευρώ, ήτοι 873,18 ευρώ/τμ.

Το συμβόλαιο αυτό δεν είναι πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, καθόσον η ως άνω οικοδομή βρίσκεται σε απόσταση τριών οικοδομικών τετραγώνων από τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, πλησιέστερα προς το κέντρο της πόλεως των Πατρών, ενώ πρόκειται για νεόδμητη οικοδομή, η οικοδομική άδεια της οποίας εκδόθηκε το έτος 2005.

Περαιτέρω προσκομίζουν και επικαλούνται το υπ' αριθμ. ... αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Πατρών Σαπφούς Παπαγιαβή, με το οποίο μεταβιβάστηκε το υπό στοιχεία Α-3 διαμέρισμα του πρώτου ορόφου, επιφανείας 50,20 τ.μ., της πολυώροφης οικοδομής που βρίσκεται στο α.κ. 1 απαλλοτριούμενο ακίνητο επί της οδού ..., αντί τιμήματος 60.000 ευρώ, ήτοι αντί 1.200 ευρώ/τ.μ., ενώ κατά τον αντικειμενικό προσδιορισμό της Εφορίας η αξία του είναι 21.231 ευρώ, ήτοι 424,62 ευρώ/τ.μ.

Επίσης προσκομίζουν και επικαλούνται το υπ' αριθμ. ...αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Πατρών Ιωάννας Καζάνη, με το οποίο μεταβιβάστηκε κατάστημα επιφάνειας 34,70 τ.μ., κείμενο στο ισόγειο όροφο πολυοροφου οικοδομής, που βρίσκεται στην οδό ..., με πρόσοψη στην πλατεία ..., η οποία έχει ανεγερθεί τουλάχιστον από το έτος 1978, αντί τιμήματος 62.777,50 ευρώ, ήτοι αντί 1.809,15 ευρώ/τ.μ.

στο ίδιο δε ποσό προσδιορίστηκε από την Εφορία και η αντικειμενική του αξία. Τα συμβόλαια αυτά είναι μεν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία, πλην όμως πρέπει να σημειωθεί ότι στην αντικειμενική τους αξίαπεριλαμβάνεται και αυτή του ποσοστού συγκυριότητας τους στο οικόπεδο, ενώ στην καθοριστέα από το Δικαστήριο οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως προσδιορίζεται ξεχωριστή τιμή για το απαλλοτριούμενο οικόπεδο και ξεχωριστή τιμή για το επ' αυτού κτίσμα.

Τέλος προσκομίζουν και επικαλούνται την υπ' αριθμ. 437/1992 απόφαση του Εφετείου Πατρών με τηνοποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως απαλλοτριωθέντων για την ίδια με τα άνω απαλλοτριούμενα αίτια, και δη για τη διαπλάτυνση της οδού στο τμήμα από την οδό ..., με κρίσιμο χρόνο την 18-9-1990, στο ποσό των 55.000 δραχμών (161 ευρώ) έως 100.000 δραχμών (293 ευρώ) Άλλα συγκριτικά στοιχεία πρόσφορα για την εκτίμηση της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων δεν επικαλούνται οι διάδικοι.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει, ότι η πραγματική αξία των απαλλοτριούμενων ως άνω ακινήτων και των συστατικών τους, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα αλλά έπρεπε κατά τα προεκτεθέντα να περιληφθούν, και συνεπώς η αποζημίωση των καθών η απαλλοτρίωση, με την οποία αυτοί μπορούν να τα· αντικαταστήσουν με άλλα ισάξια και με κρίσιμο χρόνο εκείνον της συζητήσεως ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, ήτοι την 4-10-2007, για τα ακίνητα των οποίων ο προσωρινός προσδιορισμός της αποζημιώσεως έγινε με την υπ' αριθμ. 280/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, καθόσον από τη συζήτηση της σχετικής αίτησης την 24-1-2006 για τον προσωρινό προσδιορισμό μέχρι την παρούσα συζήτηση παρήλθε έτος (άρθρα 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 13 παρ. 1 εδ.

β' του ν. 2882/2001) και με κρίσιμο χρόνο εκείνον της συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, ήτοι την 21-11-2006, για τα ακίνητα των οποίων ο προσωρινός προσδιορισμός της αποζημιώσεως έγινε με την υπ1 αριθμ. 177/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείο Πατρών, καθόσον έκτοτε (21-11-2006) και μέχρι την παρούσα συζήτηση δεν παρήλθε έτος, χωρίς να υπολογιστεί η ενδεχόμενη ανατίμηση ή υποτίμηση τους από την εξαγγελία ή την κήρυξη της απαλλοτριώσεως, υπολογιζόμενης όμως της ανατιμήσεως που επήλθε μετά την απαλλοτρίωση από λόγους άσχετους προς αυτήν ή την εξαγγελία της ή την κατασκευή του έργου για το οποίο κηρύχθηκε ή τις ενέργειες των ιδιοκτητών των απαλλοτριούμενων (Α.Π.,'£26/200Ό Ελλ.Δνη 41.976), ανέρχεται στα ποσά που αναφέρονται ειδικότερα στο διατακτικό".

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος του ακίνητου της αναιρεσείουσας, και των συστατικών του ως ακολούθως: "ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΑΚ 22: α) έκταση προς 415 ευρώ/τ.μ., β) ισόγεια καταστήματα 131,74τ.μ., προς 950 ευρώ/τ.μ., γ) είσοδος ισογείου για κατοικίες ορόφων 19,35 τ.μ.

προς 300 ευρώ/τ.μ., δ) α* όροφος κατοικία 186,40 τ.μ. προς 410 ευρώ/τ.μ.. ε) β' όροφος κατοικία 186,40 τ.μ. προς 430 ευρώ/τ.μ. στ) δώμα απόληξη κλιμακοστασίου 21,60 τ.μ. προς 365 ευρώ/τ.μ., ζ) στηθαίο από μπετόν ύψους 1,20μ και πάχους,0,30 μ. ευρώ/μέτρο, η) μάντρα από οπτοπλινθοδομή 0,45μ. πάχους και 3,00 ύψους με συρματόπλεγμα ύψους 2,00μ., 90 ευρώ/μέτρο θ) πλακόστρωση με πλάκες κεραμικές επιφανείας 7,00τ.μ.

προς 30 ευρώ/τ.μ., ι) δύο μεσκουλιές μεγάλες 80 ευρώ το τεμάχιο. Το Εφετείο, με το να προσδιορίσει με τις ανωτέρω σκέψεις και παραδοχές τις προαναφερθείσες τιμές για το απαλλοτριούμενο ακίνητο της αναιρεσείουσας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε, τις εφαρμοσθείσες, ως άνω, ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 13 και 15 § 1, 2, 3 και 6 του ν. 2882/2001 καθόσον τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά με τη συνεκτίμηση και της έκθεσης ελέγχου και εκτίμησης της αξίας των απαλλοτριωτέων και όλων των άλλων αποδεικτικών στοιχείων που προαναφέρθηκαν και δικαιολογούν τον καθορισμό των προαναφερθεισών τιμών έστω και αν είναι κατώτερες της αντικειμενικής αξίας, που δεν ήταν υποχρεωτική για το Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον μοναδικό λόγο του αναιρετηρίου, κατά το πρώτο μέρος του με τον οποίο αποδίδεται στην προβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ.1 του αρθρ. 559 του ΚΠολΔ κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα, όπως και ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, γιατί στηρίζεται σε εσφαλμένες κατά νόμο προϋποθέσεις.

Αλλά καί από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, το πραγματικό των εφαρμοστέων εδώ πιο πάνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 13 και 15 § 1, 2, 3 και 6 του ν. 2882/2001 τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς, αιτιολογίες, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων κατά το δεύτερο και τρίτο μέρος του.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον ίδιο λόγο του αναιρετηρίου για να αιτιολογηθεί ο προσδιορισμός των πιο πάνω οριστικών τιμών μονάδας αποζημιώσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 19 του άρθ. 559 του ΚΠολΔ κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα όπως και ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης.

Επίσης, ο ίδιος λόγος της αναίρεσης κατά την σ' αυτόν κατά το άλλο μέρος του περιλαμβανόμενη αιτίαση από τις διατάξεις των άρθρων 559 αριθ. 19 και 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, ότι υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης ή ανεπάρκεια των αιτιολογιών της προσβαλλόμενης απόφασης, σχετικά με την εκτίμηση των αποδείξεων, που αφορούν το ίδιο πιο πάνω προαναφερόμενο κρίσιμο ζήτημα του καθορισμού της οριστικής τιμής μονάδας των απαλλοτριωθέντων και τα αντίστοιχα επιχειρήματα του αναιρεσίβλητου, και τα περί του αντιθέτου επιχειρήματα της αναιρεσείουσας, που έχουν σχέση με το τελικό αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο και βρίσκονται κατά την αναιρεσείουσα σε αντίθεση:

α) με το ότι για τον καθορισμό των ίδιων τιμών αξιολογήθηκε μόνο ή έκθεση εκτιμήσεων που δεν ήταν καν απαραίτητη, β) δεν δικαιολογείται από το Εφετείο για ποιο λόγο δεν λήφθηκε υπόψην η μεγαλύτερη αντικειμενική αξία είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού κατά τα προεκτιθέμενα, το από τις αποδείξεις πόρισμα εκτίθεται με σαφήνεια, πειστικότητα και κατά λογική ακολουθία τρόπο στην προσβαλλόμενη απόφαση, όπου εκτίθεται και ότι:

α) για τα' απαλλοτριωθέντα κτίσματα κατά την έκθεση εκτιμήσεως είναι πρακτικώς αδύνατο να διερευνηθεί πλήρως η αντικειμενική αξία τους και β) ότι τα πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία αξιολογήθηκαν από την άποψη ότι η αντικειμενική αξία τους αφορά συνολικά το κάθε ακίνητο ενώ για τον καθορισμό τιμής μονάδας λαμβάνεται χωριστά υπ' όψη η αξία του εδάφους και η αξία του κτίσματος, με τον ίδιο δε λόγο κατά τα λοιπά εκ του περιεχομένου του οποίου δεν συντρέχει εξαιρετική περίπτωση από εκείνες του αρθ. 551 παρ. 1 του ΚΠολΔ, πλήττεται πλέον, μέσω των προαναφερομένων επιχειρημάτων της αναιρεσείουσας, η ουσία αποκλειστικά της υπόθεσης, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Τέλος, από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει αναμφίβολα, ότι λήφθηκαν υπόψη από το Εφετείο και αξιολογήθηκαν ανάλογα τόσο οι αντικειμενικές αξίες, όσο και η αξία ομοειδών ακινήτων της περιοχής καθώς και οι τιμές πώλησης των συμβολαίων τις οποίες προσκόμισε και επικαλέσθηκε η αναιρεσείουσα και επομένως, ο ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του πρώτου μέρους του, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ.

γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ κρίνεται αβάσιμος, ενώ αβάσιμος κρίνεται με βάση όσα προαναφέρθηκαν και ο ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του τρίτου μέρους του με τον οποίον αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμ. 11 περ. α' του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε ανεπίτρεπτα την έκθεση εκτιμήσεως, καίτοι αναφερόταν σε τιμές μικρότερες της καθοριζόμενης αντικειμενικής, συνακόλουθα δε και η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.

Τέλος ο αναιρεσείων πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου λόγω της ήττας του (αρθρ. 178, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-11-2008 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της υπ' αριθ. 1287/2007 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου την οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Δεκεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 21 Ιανουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ