Supreme Court dismisses appeal regarding inadmissible evidence and improper assessment of photographic proof value.

Απόφαση 1309 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Πολιτική δικονομία. Αναιρετικοί λόγοι. Έννοια «πράγματος» κατά το αρθρ. 559 αρ. 8 ΚΠολΔ. Πότε ιδρύεται ο σχετικός λόγος αναιρέσεως. Στοιχεία για να είναι ορισμένος. Κρίση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι. Απόρριψη σχετικού λόγου από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ. Αιτίαση για πλημμελή εκτίμηση αποδείξεων, απαράδεκτη, ως λόγος αναιρεσεως κατ’ άρθρον 561§ του ΚΠολΔ. Νόμιμη η επίκληση φωτογραφικών ως αποδεικτικού μέσου. Αμφισβήτηση της αποδεικτική τους δύναμης (αξίας). Όχι λόγος αναιρέσεως (απορρίπτει αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ’ αριθ. 965/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης, δικάζοντας παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης, που κλητεύτηκε νόμιμα αρθρ. 576§2 του ΚΠολΔ.

Αριθμός 1309/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα ----

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: Π. Κ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Ανεστόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης-καθής η κλήση: Κ. συζ. Π. Μ., το γένος Σ. Κ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-9-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 59/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 965/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 20-9-2006 αίτησή του επί της οποίας εκδόθηκε η 167/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της υπόθεσης. Την υπόθεση επαναφέρει προς συζήτηση ο καλών με την από 23-11-2009 κλήση του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων-καλών, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 29-11-2007 έκθεση της ήδη Αντιπροέδρου Ρένας Ασημακοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Όπως προκύπτει από τις υπ'αριθμ. 1400/31.1.2007 και 1176β/11.1.2009 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο ... Μ. Γ., τις οποίες προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσείων, με εντολή του πληρεξουσίου δικηγόρου του, που επισπεύδει τη δίκη, επιδόθηκαν στην αναιρεσίβλητη α) ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση από 20.9.2006 αιτήσεως για αναίρεση της υπ'αριθμ. 965/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης και β) η από 23.11.2009 κλήση του ιδίου (αναιρεσείοντος) προς την αναιρεσίβλητη με την οποία η τελευταία καλείται να παραστεί στη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως κατά την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης (31.1.2011) και η οποία ορίστηκε νόμιμα μετά την έκδοση της υπ'αριθμ. 167/2009 αποφάσεως του δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της υποθέσεως που έλαβε χώραν κατά την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 10.11.2008. Επομένως και σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ.2 του ΚΠολΔ πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης, που κλητεύθηκε ως ανωτέρω και η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την προρρηθείσα δικάσιμο της 31.1.2011, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, παριστάμενο ή βάσει δηλώσεως κατ' άρθρον 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 8 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια της διατάξεως αυτής θεωρούνται οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο, όχι δε και οι αρνητικοί της αγωγής ή της ενστάσεως ισχυρισμοί, που αποκρούονται με την παραδοχή ως βάσιμων των θεμελιωτικών της αγωγής ή της ενστάσεως γεγονότων, ούτε οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Επίσης ο λόγος αυτός αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 12/1991). Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως, κατά το πρώτο μέρος του, προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ.8 ΚΠολΔ αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τους προταθέντες ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος και συγκεκριμένα α) ότι αυτός (αναιρεσείων) δεν τέλεσε τις αποδοθείσες σ' αυτόν από την αναιρεσίβλητη παράνομες πράξεις της φθοράς ξένης ιδιοκτησίας και παραβίασης κατάσχεσης, β) ότι η κατάληψη του επιδίκου διαμερίσματος από την αναιρεσίβλητη έγινε σε χρόνο που αυτή, ως υπερθεματίστρια, δεν είχε μεταγράψει περίληψη κατακυρωτικής έκθεσης, γιατί δεν είχε καταβάλει το σύνολο του εκπλειστηριάσματος και γι'αυτό εισήλθε στο διαμέρισμα αυτό με τη συνοδεία προσώπων μη εντεταλμένων για εκτέλεση και χωρίς να συνταγεί από δικαστικό επιμελητή έκθεση αποβολής του αναιρεσείοντος και γ) ότι το επίδικο διαμέρισμα, στο οποίο πριν εκπλειστηριασθεί κατοικούσε επί σειρά ετών ο αναιρεσείων με την τετραμελή οικογένεια του, είχε φθορές από συνήθη χρήση.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, γιατί οι ανωτέρω ισχυρισμοί δεν είναι αυτοτελείς, δηλαδή "πράγματα" κατά την έννοια του νόμου, αλλά αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής και πραγματικά επιχειρήματα, συνεχόμενα με την αιτιολόγηση των αποδείξεων, εν πάση όμως περιπτώσει, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο εξέτασε τους εν λόγω ισχυρισμούς και τους απέρριψε κατ'ουσίαν, αφού δέχθηκε ότι κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της κατακυρώσεως του εκπλειστηριασθέντος στην ενάγουσα και της μεταγραφής της περίληψης της κατακυρωτικής εκθέσεως, δηλαδή όταν πλέον είχε γίνει γνωστό το πρόσωπο που επρόκειτο να αποκτήσει την κυριότητα του ακινήτου, ο εναγόμενος, με πρόθεση να την βλάψει, προέβη στην καταστροφή ορισμένων συστατικών του και στην αφαίρεση από αυτό διαφόρων παραρτημάτων του, παρά το γεγονός ότι είχε υποχρέωση υπό την ιδιότητά του ως μεσεγγυούχου να το διατηρεί και να το παραδώσει στην ενάγουσα, εις εκπλήρωση σχετικής υποχρεώσεώς του από τον νόμο, στην ίδια κατάσταση που αυτό ήταν κατά τον χρόνο της κατάσχεσης.

Συγκεκριμένα, ο εναγόμενος κατέστρεψε όλα τα κουφώματα, τις σωληνώσεις του καλοριφέρ, τα μάρμαρα των παραθύρων και των θυρών των μπαλκονιών, ενώ αφαίρεσε το τζάκι, τις θύρες και τα παράθυρα του εσωτερικού χώρου, τα σώματα του καλοριφέρ, το νεροχύτη, τον απορροφητήρα και τα ντουλάπια της κουζίνας και τέλος ξήλωσε τα είδη υγιεινής και την πόρτα της κεντρικής εισόδου.

Επί πλέον από τη βίαιη απομάκρυνση των εν λόγω ειδών προξενήθηκαν φθορές και στα σημεία όπου αυτά ήταν τοποθετημένα. Δέχθηκε δε το Εφετείο ότι τα περιστατικά αυτά πλήρως προκύπτουν κυρίως από τη κατάθεση της εξετασθείσης μάρτυρος της ενάγουσας, που κατοικεί σε όμορο διαμέρισμα, η οποία όχι μόνο δεν αναιρείται από την κατάθεση του μάρτυρα του εναγομένου ή από άλλα αποδεικτικά στοιχεία, αλλ' αντίθετα ενισχύεται και από τις φωτογραφίες που επικαλείται και προσκομίζει η ενάγουσα, στις οποίες απεικονίζεται το μέγεθος και το είδος των φθορών που προξενήθηκαν, και ότι καταρρίπτεται ο ισχυρισμός του εναγόμενου ότι αυτές προκλήθηκαν στα πλαίσια των εργασιών ανακαίνισης του διαμερίσματος, στις οποίες προέβη η ενάγουσα.

Ο ίδιος (πρώτος) λόγος αναιρέσεως, κατά το τρίτο μέρος του (υπό στοιχ. Β'), με τον οποίο προβάλλεται, κατ' ορθή εκτίμηση, η από το άρθρο 559 αριθ.8 ΚΠολΔ αιτίαση ότι το Εφετείο δεν εξέτασε τους λόγους της εφέσεως του αναιρεσείοντος με τους οποίους αυτός, αφ' ενός επανέφερε πρωτοδίκως υποβληθέντες ουσιώδεις ισχυρισμούς του και αφ' ετέρου πρόβαλε εσφαλμένη εφαρμογή της ΑΚ 914 και εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων, πρέπει, πέραν της αοριστίας του, αφού δεν παρατίθενται στο αναιρετήριο ούτε οι ουσιώδεις ισχυρισμοί που αγνοήθηκαν ούτε οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης με σαφήνεια και πληρότητα, να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού από τις προαναφερθείσες παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σε συνδυασμό και με το λοιπό περιεχόμενό της, προκύπτει ότι το Εφετείο δεν παρείδε τους λόγους της εφέσεως του αναιρεσείοντος, αλλά τους αντιμετώπισε και τους απέρριψε με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντιθέτων προς αυτά που τους συγκροτούν.

Ο αυτός (πρώτος) λόγος της αναιρέσεως, κατά το δεύτερο μέρος του, και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ.11 ΚΠολΔ αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκε και προσκόμισε ενώπιόν του ο αναιρεσείων και δη α) τις καταθέσεις των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης στην πρωτόδικη δίκη και των μαρτύρων στην ποινική διαδικασία και την απολογία στις ποινικές δίκες του αναιρεσείοντος και της αναιρεσίβλητης, β) την πρόταση του Εισαγγελέα και το υπ'αριθμ.70/2000 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών ..., που αποφάνθηκε να μη γίνει κατηγορία εις βάρος του αναιρεσείοντος για το αδίκημα της φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, γ) την υπ' αριθμ.2851/2004 απόφαση του Μονομελούς Πλημ/κείου ..., με την οποία απηλλάγη ο αναιρεσείων του αδικήματος της παραβίασης κατάσχεσης, δ) τις από 1-7-1999 και 30-9-2002 μηνύσεις της αναιρεσίβλητης εναντίον του αναιρεσείοντος, δ) την υπ' αριθμ.1962/2001 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου ..., με την οποία η αναιρεσίβλητη καταδικάσθηκε για το αδίκημα της αυτοδικίας και στ) την υπ'αριθμ. 644/2005 απόφαση του Τριμελούς Πλημ/κείου ..., με την οποία η αναιρεσίβλητη απηλλάγη για το αδίκημα αυτό, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Διότι από την περιεχόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ρητή βεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη "οι ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων που εξετάσθηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι...", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής, δεν μένει αμφιβολία ότι το Εφετείο για το σχηματισμό της κρίσεως του έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και τα πιο πάνω αποδεικτικά μέσα.

Οι ίδιοι λόγοι, που κατά τα λοιπά και υπό την επίκληση των αυτών ως άνω πλημμελειών, αποδίδουν στο Εφετείο πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, αφού κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ η εκτίμηση των αποδείξεων, καθ'εαυτήν, εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 457 παρ.4 ΚΠολΔ ο διάδικος κατά του οποίου προσκομίζονται φωτογραφικές αναπαραστάσεις, που θεωρούνται ιδιωτικά έγγραφα, έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει την γνησιότητά τους, οπότε εκείνος που τις επικαλείται και τις προσκομίζει οφείλει να την αποδείξει.

Ο ισχυρισμός όμως ότι η προσκομιζόμενη φωτογραφία δεν εικονίζει κάποια συγκεκριμένη και κρίσιμη για τη δίκη πραγματική κατάσταση σε συγκεκριμένο χρόνο, δεν συνιστά αμφισβήτηση της γνησιότητάς της, αλλά αμφισβήτηση της αποδεικτικής αξίας της για τον σχηματισμό δικανικής πεποιθήσεως περί του αποδεικτικού πορίσματος του δικαστηρίου (ΑΠ 378/1997).

Κατά δε το άρθρο 270 παρ.2 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 11 του ν.1478/1984 και ήδη με το άρθρο 12 του ν.2915/2001, "το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που πληρούν τους όρους του νόμου, σύμφωνα με την προβλεπόμενη αποδεικτική δύναμη του καθενός. Συμπληρωματικά μπορεί να λαμβάνει υπόψη και να εκτιμά ελεύθερα και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου, με την επιφύλαξη των άρθρων 393 και 394".

Τέλος, κατά το άρθρο 524 ίδιου Κώδικα, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 16 του τελευταίου ως άνω νόμου (2915/2001), στη διαδικασία της δευτεροβάθμιας δίκης εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγρ. 2, 4, 6 και 7 του άρθρου 270 ΚΠολΔ. Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι στη δευτεροβάθμια δίκη επί εφέσεως κατ' αποφάσεως μονομελούς πρωτοδικείου μπορεί να ληφθούν υπόψη και να εκτιμηθούν ελεύθερα και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου, με την επιφύλαξη των άρθρων 393 και 394 ΚΠολΔ.

Εξ άλλου, η βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας περί προσαγωγής ή μη αποδεικτικού μέσου, ως αναγόμενη σε πράγματα, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ.1 του ΚΠολΔ (Ολ.ΑΠ 30/2002).Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο (τελευταίο) λόγο αναιρέσεως προβάλλονται οι από το άρθρο 559 αριθ.11 και 8 ΚΠολΔ αιτιάσεις ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη μη επιτρεπόμενο από τον νόμο αποδεικτικό μέσο και δεν έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος πως δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη το αποδεικτικό αυτό μέσο.

Συγκεκριμένα προβάλλεται ότι έλαβε υπόψη φωτογραφίες του επιδίκου διαμερίσματος (που εκτέθηκε σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό και κατακυρώθηκε στην αναιρεσίβλητη), οι οποίες α) δεν είχαν ημερομηνία, ούτε μονογραφή του δικάσαντος στον πρώτο βαθμό Δικαστή, β) δεν απεικονίζουν την κατάσταση του εσωτερικού χώρου του διαμερίσματος κατά τον χρόνο παράδοσης τούτου στην αναιρεσίβλητη και γ) δεν έγινε νόμιμη επίκληση των φωτογραφιών αυτών ενώπιον του Εφετείου με τις προτάσεις της αναιρεσίβλητης, ούτε προσκομίσθηκαν οι φωτογραφίες αυτές εντός της προθεσμίας για προσθήκη και αντίκρουση.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος 1) κατά την υπό στοιχείο α' αιτίαση ως αβάσιμος, γιατί η επικαλούμενη έλλειψη ημερομηνίας ή μονογραφής δεν καθιστά τις προσκομισθείσες φωτογραφίες ανεπίτρεπτο αποδεικτικό μέσο και εν πάση περιπτώσει παραδεκτά, κατ' άρθρο 270 παρ.2 ΚΠολΔ, τις έλαβε υπόψη το Εφετείο, καθ' όσον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 393 ΚΠολΔ, αφού δεν προσκομίσθηκαν προς απόδειξη συμβάσεων ή συλλογικών πράξεων, 2) κατά την υπό στοιχ.

β' αιτίαση ως απαράδεκτος, γιατί η αιτίαση αυτή συνιστά αμφισβήτηση της αποδεικτικής αξίας των φωτογραφιών σε σχέση με το ερευνώμενο θέμα (τις φθορές του επίδικου διαμερίσματος κατά τον χρόνο παράδοσης τούτου), η εκτίμηση της οποίας (αποδεικτικής αξίας) δεν ελέγχεται κατ' άρθρο 561 παρ.1 από τον Άρειο Πάγο και 3) κατά την υπό στοιχ.

γ' αιτίαση ως αβάσιμος, γιατί η μεν αναιρεσίβλητη, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των προτάσεων της ενώπιον του Εφετείου, είχε επικαλεσθεί κατά τρόπο σαφή και ορισμένο τις φωτογραφίες, στις οποίες κάνει ειδική αναφορά, το δε Εφετείο βεβαιώνει στην προσβαλλόμενη απόφασή του ότι οι φωτογραφίες είχαν προσκομισθεί ενώπιόν του, και η βεβαίωση αυτή, ως αναγόμενη, κατά τα προεκτιθέμενα, σε πράγματα, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.9.2006 αίτηση για αναίρεση της υπ'αριθμ. 965/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Μαΐου 2011

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 28 Ιουλίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ