Supreme Court partially allows appeal against divorce judgment, ordering joint payment of damages to ex-wife and minor children.

Απόφαση 1308 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1308/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των καλούντων - εφεσιβλήτων - εκκαλούντων - εναγόντων: 1) E. χας B. F., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α. I. F. του B. και β. S. F. του B., 2) S. F. και 3) N. F. συζ. S., όλων κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Φωτίου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των καθ’ ων η κλήση - εκκαλούντων - εφεσιβλήτων - εναγομένων: 1) Π. Χ. του Ε., 2) Μ. Χ. του Ε., κατοίκων ... και 3) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λάζαρο Χατζηθέμελη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-11-2007 αγωγή των ήδη καλούντων και άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32896/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 100/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι ήδη καλούντες με την από 12-5-2010 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 77/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 1810/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι ήδη καθ’ ων η κλήση με την από 6-11-2013 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1312/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 1810/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, κράτησε την υπόθεση και την παρέπεμψε για περαιτέρω εκδίκαση κατ’ ουσίαν στο ίδιο τμήμα, σε ιδιαίτερη συζήτηση. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 5-8-2014 κλήση των καλούντων. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω και ορίστηκε Εισηγήτρια η Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρονται με την από 5-8-2014 κλήση των αναιρεσιβλήτων κατά των αναιρεσειόντων σε νέα ουσιαστική συζήτηση οι από 22-12-2008 και 29-1-2009 εφέσεις των αναιρεσειόντων και των αναιρεσιβλήτων, αντιστοίχως, κατά της 32896/2008 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης επί των οποίων η εκδοθείσα και προσβληθείσα με αναίρεση 1810/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης αναιρέθηκε με την 1312/2014 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου.

Η κρινόμενη υπόθεση είχε την ακόλουθη διαδικαστική διαδρομή. Οι αναιρεσίβλητοι και ήδη εκκαλούντες καθώς και οι F., S. F., D. F., Z. F., S. F., X. F., A. R. A. Z. με την από 21-11-2007 (και με αριθμό κατάθ. 53608/22-11-2007) αγωγή τους, οικείοι του θανόντος B. F., Αλβανού υπηκόου, ισχυρίσθηκαν ότι σε ατύχημα, που οφείλεται σε υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου Π.

Χ., οδηγού του με αριθμό κυκλ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης και ασφαλισμένου στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ ΑΑ και ΑΕ" προκλήθηκε ο θανάσιμος τραυματισμός του πεζού B. F. Ζήτησαν δε οι ενάγοντες με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου τους στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που περιέχεται στα ταυτάριθμα πρακτικά, μετά από εν μέρει μετατροπή αιτήματος της αγωγής από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό Α) να αναγνωριστεί ότι εναγόμενοι οφείλουν να καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας:

α) στην πρώτη ενάγουσα, σύζυγο, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης το ποσό των 150.000 ευρώ και ως αποζημίωση για στέρηση διατροφής το συνολικό ποσό των 192.000 ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1-8-2007 έως 1-8-2027, α1) στην ίδια ως άνω πρώτη ενάγουσα, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της, I., ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του πατέρα του, το ποσό των 150.000 ευρώ και ως αποζημίωση για στέρηση διατροφής το συνολικό ποσό των 63.766 ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1-8-2007 έως 1-8-2020, α2) στην ίδια ως άνω πρώτη ενάγουσα, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου της, S., ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του πατέρα του, το ποσό των 150.000 ευρώ και ως αποζημίωση για στέρηση διατροφής το συνολικό ποσό των 101.275,60 ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1-10-2007 έως 1-10-2025, β) στον δεύτερο ενάγοντα το ποσό των 100.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του υιού του, γ) στην τρίτη ενάγουσα, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του υιού της, το ποσό των 100.000 ευρώ, δ) στους υπ’ αριθμ. 4, 5, 6, 7, 8, των εναγόντων, όλα αδέλφια του θανόντος, το ποσό των 70.000 ευρώ στον καθένα και στον 9° ενάγοντα, αδελφό του θανόντα, το ποσό των 69.960 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του αδελφού τους και ε) στους υπ’ αριθμ. 10 και 11 των εναγόντων, πεθερό και πεθερά του θανόντος, το ποσό των 30.000 ευρώ στον καθένα, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του γαμπρού τους και Β) να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, εις ολόκληρον ο καθένας, με απόφαση προσωρινά εκτελεστή, να καταβάλουν:

α) στην πρώτη ενάγουσα το ποσό των 50.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του συζύγου της και α1) στην πρώτη ενάγουσα, ως ασκούσα τη γονική μέριμνα για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της, I., ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τον θάνατο του πατέρα του, το ποσό των 50.000 ευρώ, με τους νόμιμους τόκους από την επομένη της επίδοσης της αγωγής μέχρι την εξόφληση.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 32896/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία, αφού απέρριψε την αγωγή ως μη νόμιμη ως προς τα αδέλφια, πεθερό και πεθερά του θανόντος (τέταρτη έως ενδέκατη των εναγόντων), έκρινε τον πρώτο εναγόμενο, οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου αποκλειστικά υπαίτιο του ατυχήματος και δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως προς τη σύζυγο, τα τέκνα και τους γονείς του θανόντος.

Κατά της πρωτόδικης απόφασης ασκήθηκαν οι από 22-12-2008 (και με αριθμό κατάθ. 4917/23-12-2008) και από 29-1-2009 (και με αριθμό κατάθ. 444/5-2-2009) εφέσεις των εναγομένων και εναγόντων, αντιστοίχως, επί των οποίων εκδόθηκε η 100/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε η από 29-1-2009 (και με αριθμό κατάθ. 444/5-2-2009) έφεση των εναγόντων και αφού έγινε δεκτή η από 22-12-2008 (και με αριθμό κατάθ. 4917/23-12-2008) έφεση των εναγομένων, κρίθηκε αποκλειστικά υπαίτιος για τον θανάσιμο τραυματισμό του ο ίδιος και απορρίφθηκε η ανωτέρω αγωγή.

Συνεπεία της από 12-5-2010 ασκηθείσας αναίρεσης εκ μέρους των τριών (3) πρώτων εναγόντων δηλαδή της συζύγου του θανόντος πεζού για τον εαυτό της ατομικά αλλά και ως ασκούσας την γονική μέριμνα των δύο ανηλίκων τέκνων και των γονέων του θανόντος και νυν αναιρεσιβλήτων εκδόθηκε από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου η 77/2012 απόφαση, με την οποία αναιρέθηκε στο σύνολό της η προσβληθείσα 100/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης για μη λήψη υπόψη εγγράφου (αριθ. 11γ’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ) και συγκεκριμένα της 47/2008 απόφασης του Πενταμελούς Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης, την οποία επικαλέσθηκαν με τις προτάσεις και προσκόμισαν ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Στη συνέχεια η υπόθεση αναπέμφθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης, το οποίο ως Δικαστήριο παραπομπής, συζήτησε την υπόθεση στα όρια, που διαγράφηκαν με την ανωτέρω αναιρετική απόφαση και εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη 1810/2013 απόφαση, με την οποία αφού δέχθηκε κατ’ ουσία τις από 22-12-2008 (και με αριθμό κατάθ. 4917/23-12-2008) και 29-1-2009 (και με αριθμό κατάθ. 444/5-2-2009) κρινόμενες εφέσεις, έκρινε συνυπαίτιους κατά ποσοστό 70% τον θανατωθέντα πεζό και 30% τον οδηγό του ζημιογόνου οχήματος και δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως προς τους τρεις (3) πρώτους ενάγοντες.

Ακολούθως οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες άσκησαν την από 6-11-2013 κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, με την οποία ζήτησαν την αναίρεση της ανωτέρω εκδοθείσας 1810/2013 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, επί της οποίας εκδόθηκε η 1312/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία δεχόμενη τον από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δεύτερο λόγο ανήρεσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Ακολούθως κατ’ εφαρμογή του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως ήδη αντικαταστάθηκε με το άρθρο 65 του Ν. 4139/2013 κράτησε την υπόθεση στο παρόν Δικαστήριο και την παρέπεμψε για περαιτέρω εκδίκαση κατ’ ουσία στο ίδιο Τμήμα σε ιδιαίτερη συζήτηση. Ήδη, όπως προειπώθηκε με την προαναφερθείσα κλήση φέρεται νόμιμα η υπόθεση, κατά τις ως άνω διατάξεις και κατά το εύρος των προηγηθεισών αναιρετικών αποφάσεων, προς νέα κατ’ ουσία συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 26 ΑΚ, οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο της Πολιτείας, όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται, ότι η κύρια σχέση, η οποία δημιουργείται με τη διάπραξη αδικήματος στην Ελλάδα, από το οποίο επήλθε ο θάνατος αλλοδαπού και η αντίστοιχη αδικοπρακτική ενοχή διέπονται από το ελληνικό δίκαιο, με την έννοια της lex causcie.

Επομένως κατά το δίκαιο αυτό, κρίνεται μεταξύ άλλων, ο παράνομος χαρακτήρας της πράξεως, η υπαιτιότητα, το τυχόν οικείο πταίσμα του παθόντος, το ζήτημα της πρόσφορης αιτιώδους συνάφειας, αν η ευθύνη είναι αντικειμενική, ή υποκειμενική και οι προϋποθέσεις της θεμελίωσης αυτής, η ικανότητα προς καταλογισμό, ο κύκλος των προστατευομένων εννόμων αγαθών ή των υποκειμενικών δικαιωμάτων, ο υπόχρεος προς αποζημίωση, το πρόσωπο του δικαιούχου της αποζημίωσης, καθώς και οι έννομες συνέπειες της αδικοπραξίας, ήτοι, η μορφή και η έκταση της αποζημίωσης, αν η αποζημίωση παρέχεται σε κεφάλαιο εφάπαξ ή σε περιοδικές παροχές, αν παρέχεται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης (932 ΑΚ), η αποζημίωση (931 ΑΚ), τα θέματα της αναγωγής των πλειόνων, συνυποχρέων, καθώς και των οφειλομένων τόκων από την επίδοση της αγωγής αποζημίωσης (ΑΠ 207/2012 ΝΟΜΟΣ).

Σύμφωνα με το ανωτέρω δίκαιο, το ελληνικό, εν προκειμένω, (άρθρο 932 ΑΚ) κρίνεται ο κύκλος των προσώπων που δικαιούνται χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης, σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου. Ειδικότερα, κατά το άρθρο 932 παρ. 3 ΑΚ σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος.

Στην ανωτέρω αόριστη νομική έννοια περιλαμβάνονται οι εγγύτεροι και στενώς συνδεόμενοι συγγενείς του θανατωθέντος, που δοκιμάσθηκαν ψυχικά από την απώλειά του και για την ανακούφιση του ψυχικού πόνου των οποίων στοχεύει η διάταξη αυτή, αδιαφόρως αν συζούσαν μαζί του ή διέμεναν χωριστά υπό την αυτονόητη προϋπόθεση που συνιστά πραγματικό ζήτημα ότι μεταξύ του θανόντος, όσο ζούσε και του προσώπου αυτού υπήρχαν αισθήματα αγάπης και στοργής, η ανυπαρξία των οποίων, μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό από την επιδίκαση της εν λόγω χρηματικής ικανοποιήσεως.

Μεταξύ των προσώπων αυτών περιλαμβάνονται ο σύζυγος, τα τέκνα, οι αδελφοί, οι γονείς, οι παππούδες του θανόντος (Ολ.ΑΠ 21/2000, ΑΠ 207/2012 ΝΟΜΟΣ). Μεταξύ των ανωτέρω δικαιούχων χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης είναι και το κυοφορούμενο, εάν αυτό γεννήθηκε ζωντανό, για τη ψυχική οδύνη που είναι βέβαιο, ότι θα δοκιμάσει κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, όταν θα φθάσει σε ηλικία, που θα μπορεί να δέχεται τις επιδράσεις του εξωτερικού κόσμου και να αισθάνεται την έλλειψη του μέλους της οικογένειάς του, που θανατώθηκε (ΑΠ 1261/2007 ΝΟΜΟΣ).

Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 928 εδ. β’ ΑΚ, που παρέχει αξίωση αποζημίωσης και σε εκείνον που είχε απέναντι στο θανατωθέντα αξίωση διατροφής από το νόμο, συνάγεται ότι η αξίωση αυτή αποτελεί γνήσια αξίωση αποζημίωσης και αποσκοπεί να φέρει το δικαιούχο της διατροφής στη θέση, που θα βρισκόταν, εάν δεν θανατωνόταν ο υπόχρεος να τον διατρέφει.

Συνεπώς η αξίωση διατροφής, ως γνήσια αξίωση αποζημίωσης, που γεννάται από το θάνατο αλλοδαπού υποχρέου, εμπίπτει στη μορφή της αποζημίωσης, που εκτίθεται ανωτέρω και διέπεται από το ελληνικό δίκαιο, εφόσον ο θάνατος του αλλοδαπού επήλθε από αδίκημα, που συνέβη στην Ελλάδα (ΑΠ 345/2012 ΝΟΜΟΣ). Η αποζημίωση αυτή κατά τα άρθρα 1389 επ., 1442 επ., 1485 ΑΚ περιλαμβάνει ό,τι και για όσο χρόνο θα όφειλε να καταβάλλει ο θανατωθείς στο δικαιούχο της διατροφής.

Η αξίωση αυτή έχει άμεση σχέση με την αξίωση διατροφής, διότι, τόσο η γένεση του δικαιώματος αποζημίωσης, όσο και το οφειλόμενο ποσό προσδιορίζονται στις σχετικές διατάξεις του ΑΚ για τη διατροφή ανιόντων - κατιόντων ή συζύγων, που όφειλε το θύμα σ’ εκείνον, που ζητεί αποζημίωση από τον υπεύθυνο για τη θανάτωση του υπόχρεου διατροφής.

Για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η πιθανή διάρκεια ζωής του θύματος και του δικαιούχου και η πιθανή εξέλιξη της οικονομικής του κατάστασης. Η ύπαρξη και το μέγεθος, που μπορεί να ζητηθεί ως αποζημίωση εξαρτάται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, από το συσχετισμό των δυνάμεων των συζύγων - γονέων (Ολ.ΑΠ 3/2004, ΑΠ 788/2010, ΑΠ 1363/2010 ΝΟΜΟΣ).

Στην προκειμένη περίπτωση από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων, που περιέχονται στα πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που με επίκληση προσκομίζονται, από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα έγγραφα τα οποία λαμβάνονται υπόψη, είτε προς άμεση απόδειξη είτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα έγγραφα της προηγηθείσης ποινικής προδικασίας και η 47/2008 απόφαση του Πενταμελούς Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης, από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες φωτογραφίες, των οποίων η γνησιότητα δεν αμφισβητήθηκε (άρθρα 444 περ.

γ’ , 448 παρ. 2, 457 παρ. 4 ΚΠολΔικ), σε συνδυασμό με τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, τα οποία λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο (άρθρο 336 παρ. 4 ΚΠολΔικ) αποδείχθηκαν τα παρακάτω πραγματικά περιστατικά: Την 2.7.2007 και ώρα 12.15’ ο πρώτος εναγόμενος, ηλικίας 20 ετών τότε, στρατιώτης, οδηγούσε το υπ’ αριθμό κυκλοφορίας ...

IX επιβατικό αυτοκίνητο εργοστασίου κατασκευής PEUGEOT 206, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την προς τρίτους αστική ευθύνη, στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, στην επαρχιακή οδό ... Ν. Θεσσαλονίκης με κατεύθυνση προς τον .... Στο αυτοκίνητο επέβαιναν και δύο φίλες του.

Η επαρχιακή οδός είναι ευθεία, με μικρή κατηφορική κλίση από Νεοχωρούδα προς ..., έχει δύο ρεύματα κυκλοφορίας, με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, και συνολικό πλάτος οδοστρώματος έξι (6) μέτρα. Τα δύο ρεύματα κυκλοφορίας χωρίζονται με διπλή διαχωριστική γραμμή, η οποία είναι συνεχόμενη προς την πλευρά του ρεύματος πορείας προς Νεοχωρούδα και διακεκομμένη προς την πλευρά του ρεύματος πορείας προς ....

Κατά το χρόνο του ατυχήματος υπήρχε φως ημέρας, η ορατότητα δεν περιοριζόταν και η κυκλοφορία οχημάτων και πεζών ήταν αραιή. Στο 1° χιλιόμετρο της αναφερομένης οδού, που βρίσκεται σε κατοικημένη περιοχή, όπου το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι 50 χιλιόμετρα την ώρα, υπάρχει στάση των αστικών λεωφορείων του ΟΑΣΘ, από τη δεξιά πλευρά του ρεύματος πορείας προς Νεοχωρούδα.

Απέναντι από τη στάση των λεωφορείων βρίσκεται το εργοστάσιο κατασκευής παπλωμάτων, με την επωνυμία "... ΑΣΤΗΡ ΑΕ", στο οποίο εργαζόταν ο B. F., Αλβανός υπήκοος, ηλικίας 31 ετών τότε. Κατά τον ως άνω τόπο και χρόνο, ο ανωτέρω εξήλθε από το χώρο του εργοστασίου, διέσχισε καθέτως, το οδόστρωμα της επαρχιακής οδού και κατευθύνθηκε στη στάση των λεωφορείων, όπου, σε λίγα δευτερόλεπτα έφθασε το λεωφορείο, το οποίο σταμάτησε.

Ο B. F. αφού έδωσε στον αδελφό του, που επέβαινε στο λεωφορείο, έναν φορτιστή τηλεφώνου, όπως είχαν συνεννοηθεί τηλεφωνικά, εισήλθε και πάλι στο οδόστρωμα, από την οπίσθια πλευρά του λεωφορείου, την ώρα, που το λεωφορείο ξεκινούσε για να φύγει, δίχως προηγουμένως να βεβαιωθεί, ότι δύναται να το πράξει ακινδύνως και δίχως προηγουμένως να ελέγξει την κίνηση των οχημάτων στο ρεύμα πορείας προς ....

Στο σημείο εκείνο δεν υπάρχουν διαβάσεις πεζών. Όταν ο πεζός διέσχισε το πρώτο ρεύμα πορείας και εισήλθε στο δεύτερο ρεύμα πορείας κτυπήθηκε από το IX αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος, πλησίον της διαχωριστικής γραμμής και σε απόσταση 1,80 μέτρων από το άκρο δεξιό του ρεύματος πορείας του. Με δεδομένο ότι το συνολικό πλάτος του οδοστρώματος ήταν 6 μέτρα και το λεωφορείο, που ήταν σταθμευμένο στο δεξιό του ρεύματος πορείας του κάλυπτε πλάτος 2,50 μέτρων, ο πεζός μετά την έξοδό του από το πίσω μέρος του λεωφορείου διήνυσε επί του οδοστρώματος μέχρι το κέντρο της οδού απόσταση 50 εκατοστών του μέτρου και στην συνέχεια από την είσοδό του στο ρεύμα πορείας του πρώτου αναιρεσείοντος και μέχρι την παράσυρσή του διήνυσε άλλο 1,2 μέτρα, ώστε συνολικά από τότε που ο πεζός παρενεβλήθη στο οπτικό πεδίο του πρώτου αναιρεσείοντος διήνυσε 1,70 μέτρα μέχρι την παράσυρσή του, έγινε αντιληπτός από τον πρώτο αναιρεσείοντα οδηγό αμέσως πριν την παράσυρσή του, τον οποίο και παρέσυρε σε απόσταση 22,90 μέτρα εκ των οποίων τα τελευταία 10,30 μέτρα αντιστοιχούν σε ίχνη τροχοπέδησης.

Αντίθετα ο πρώτος αναιρεσείων - οδηγός του ζημιογόνου οχήματος εάν ασκούσε τον προσήκον έλεγχο στο αυτοκίνητό του και είχε μειώσει την ταχύτητά του κάτω των 42 χ/ώρα, με την οποία εκινείτο πριν την παράσυρση δηλαδή στα 30 χ/ώρα και είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την οδήγηση, λαμβάνοντας υπόψη ότι στο αντίθετο ρεύμα πορείας υπήρχε τόπος στάθμευσης - στάση των λεωφορείων του ΟΑΣΘ και ότι σ’ αυτό ήταν σταθμευμένο λεωφορείο του ΟΑΣΘ, θα μπορούσε ασφαλώς έγκαιρα να αντιληφθεί τον πεζό, όταν διήνυσε κάθετα 1,70 μέτρα επί του οδοστρώματος, ώστε να ενεργήσει έγκαιρα αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά, τον οποίο τελικά διενήργησε καθυστερημένα όχι προς τα δεξιά όπως έπρεπε αλλά προς τα αριστερά και μετά την παράσυρση του πεζού.

Το Δικαστήριο εκτιμώντας τα αναφερόμενα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, κρίνει, ότι το ατύχημα προκλήθηκε κυρίως, κατά ποσοστό 80% από την αμελή συμπεριφορά του πεζού, ο οποίος εισήλθε ανεξέλεγκτα στο οδόστρωμα της επαρχιακής οδού, από την πίσω πλευρά του λεωφορείου (άρθρο 38 παρ. 4 ΚΟΚ), αλλά και από την αμελή συμπεριφορά του πρώτου εναγομένου κατά ποσοστό 20%, ο οποίος δεν οδηγούσε ως ο μέσος συνετός οδηγός, υπό παρόμοιες συνθήκες, και ειδικότερα δεν μείωσε την ταχύτητα του αυτοκινήτου του και δεν κατέβαλε αυξημένη προσοχή, αν και είδε στη στάση το λεωφορείο, ενώ, εάν μείωνε την ταχύτητα του αυτοκινήτου και κατέβαλε περισσότερη προσοχή, θα ηδύνατο να αντιληφθεί τον πεζό έγκαιρα και να ενεργήσει αποφευκτικό ελιγμό πριν το κτύπημα (παράβαση άρθρων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2, 39 παρ. 4 ΚΟΚ).

Για την πράξη αυτή ο εναγόμενος κατά πλειοψηφία κηρύχθηκε ένοχος ανθρωποκτονίας από αμέλεια με την 47/2008 απόφαση του Πενταμελούς Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης. Ο θανών είχε έλθει στην Ελλάδα το έτος 1991, όπου ζούσε μόνος του, αφού η οικογένειά του ζούσε στην Αλβανία. Ήταν πατέρας ενός τέκνου, του I. F., που γεννήθηκε την 22.8.2002 και η σύζυγός του κυοφορούσε το δεύτερο παιδί τους, κατά το χρόνο του ατυχήματος.

Την 24.9.2007 γεννήθηκε το δεύτερο τέκνο του θανόντος, ο S. F. Ο θανών ζούσε νόμιμα στην Ελλάδα, κατείχε νόμιμη άδεια εργασίας (βλ. την από 3.1.2005 άδεια εργασίας αλλοδαπού εκδοθείσα από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης) και εργαζόταν ως εργάτης στο εργοστάσιο "... ΑΣΤΗΡ ΑΕ" ήταν δε ασφαλισμένος στο ΙΚΑ. Ο θανών εργαζόταν με πλήρη απασχόληση και ο μηνιαίος μισθός του ανερχόταν στο ποσό των 468 ευρώ (βλ.

βεβαίωση εργοδότη). Όμως πολλές φορές εργαζόταν υπερωριακά, με αποτέλεσμα το μηνιαίο εισόδημά του να ανέρχεται στο ποσό των 900 ευρώ μηνιαίως συνολικά. Η σύζυγος του θανόντος, πρώτη ενάγουσα, ηλικίας 26 ετών τότε, δεν εργαζόταν, διότι, εξαιτίας της απουσίας του συζύγου της στην Ελλάδα, ασχολείτο με την ανατροφή του τέκνου της και με τις οικιακές εργασίες, η αξία των οποίων αποτιμάται στο ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως.

Οι σύζυγοι και τα τέκνα δεν είχαν περιουσία, ούτε άλλα εισοδήματα. Ο θανών συνεισέφερε τα δικά του εισοδήματα από την εργασία του για τις οικογενειακές ανάγκες. Λόγω της ηλικίας του και της καλής κατάστασης της υγείας του, μετά βεβαιότητας, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ζούσε και θα εργαζόταν έως το τέλος του έτους 2027 και θα συνεισέφερε στη διατροφή της συζύγου του έως 1.8.2027 και των τέκνων του μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας τους και συγκεκριμένα μέχρι την 1.8.2020 για τον I.

και μέχρι την 24.9.2025 για τον S.. Ειδικότερα, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική δυνατότητα των συζύγων, καθώς και ότι τα τέκνα δεν είχαν δική τους περιουσία, ούτε εισοδήματα, κρίνει ότι ο θανών θα συνεισέφερε ως διατροφή της συζύγου του το ποσό των 200 ευρώ μηνιαίως και το ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως για κάθε ανήλικο τέκνο.

Τα ποσά αυτά πρέπει να επιδικασθούν στους δικαιούχους, μειωμένα κατά ποσοστό 80%, ήτοι, να επιδικασθεί την πρώτη ημέρα κάθε μηνός στη σύζυγο ατομικά το ποσό των 40 ευρώ, κατά το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2027, για λογαριασμό του ανηλίκου I., το ποσό των 35 ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2020 και για λογαριασμό του ανηλίκου S. το ποσό των 35 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 24.9.2007 έως 24.9.2025, απορριπτομένου του αιτήματος περί καταβολής των ως άνω χρηματικών ποσών εφάπαξ, αφού κατά την κρίση του Δικαστηρίου δεν αποδείχθηκε, ότι υπάρχει σπουδαίος λόγος προς τούτο, όπως απαιτεί η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ.

Σημειώνεται ότι η σύζυγος και τα τέκνα δεν λαμβάνουν σύνταξη από το ΙΚΑ, διότι ο θανών δεν είχε συμπληρώσει το κατώτατο όριο ημερομισθίων ασφάλισης. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η πρώτη ενάγουσα σύζυγος του θανόντος, το τέκνο του I. και οι γονείς του (δεύτερος και τρίτη των εναγόντων) διατηρούσαν σχέσεις αγάπης και στοργής με το σύζυγο, πατέρα και γιο τους και ότι από τον ξαφνικό θάνατό του ένιωσαν οδύνη και πόνο.

Επίσης κρίνει, ότι ο ανήλικος S., ο οποίος γεννήθηκε μετά το θάνατο του πατέρα του, είναι βέβαιο ότι θα νιώθει ψυχική οδύνη για το θάνατο του πατέρα του, που ποτέ δεν γνώρισε. Το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του ατυχήματος και ειδικότερα, τη μεγάλη συνυπαιτιότητα του θανόντος στην πρόκληση του θανάσιμου τραυματισμού του, την ηλικία του, καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών, πλην της ασφαλιστικής εταιρίας της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, κρίνει ότι πρέπει να επιδικασθούν ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης τα παρακάτω αναφερόμενα εύλογα χρηματικά ποσά, ήτοι, στη σύζυγο και σε κάθε τέκνο, από 25,000 ευρώ και σε κάθε γονέα το ποσό των 10.000 ευρώ.

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο έκρινε τον πρώτο εναγόμενο αποκλειστικά υπαίτιο του ατυχήματος και επεδίκασε: Α) Ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης στη σύζυγο, το ποσό των 45.000 ευρώ, στον ανήλικο I., το ποσό των 40.000 ευρώ και στον ανήλικο S., το ποσό των 35.000 ευρώ και σε κάθε γονέα το ποσό των 30.000 ευρώ.

Β) Ως διατροφή της συζύγου το ποσό των 150 ευρώ μηνιαίως και ως διατροφή κάθε ανηλίκου το ποσό των 100 ευρώ, μηνιαίως και για χρονικό διάστημα τριών ετών (από 1.8.2007 έως 1.8.2010), έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων. Επομένως, πρέπει να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση, αφού γίνουν κατ’ ουσίαν δεκτές και οι δύο εφέσεις.

Στη συνέχεια, το Εφετείο, αφού διακρατήσει την υπόθεση και δικάσει την αγωγή, πρέπει να δεχθεί αυτήν εν μέρει. Να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλλουν αλληλεγγύως και εις ολόκληρο (μετά από μερική παραίτηση από το δικόγραφο της αγωγής), Α1) στην πρώτη ενάγουσα ατομικά για τον εαυτό της το ποσό των 25.000 ευρώ, 2) για λογαριασμό του ανηλίκου I.

το ποσό των 25.000 ευρώ. Β) Να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλλουν: 1) στην πρώτη ενάγουσα για λογαριασμό του ανηλίκου S., το ποσόν των 25.000 ευρώ και 2) στον δεύτερο και την τρίτη των εναγόντων από 10.000 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής έως την εξόφληση, 3) στην πρώτη ενάγουσα, ατομικά, την πρώτη ημέρα κάθε μηνός το ποσό των 40 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2027, 4) στην πρώτη ενάγουσα, για λογαριασμό του ανηλίκου I., την πρώτη ημέρα κάθε μηνός, το ποσό των 35 ευρώ, κατά το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2020, 5) στην πρώτη ενάγουσα, για λογαριασμό του ανηλίκου S. την πρώτη ημέρα κάθε μηνός, το ποσό των 35 ευρώ κατά το χρονικό διάστημα από 24.9.2007 έως 24.9.2025 νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής, όσες μηνιαίες δόσεις, αφορούν χρονικό διάστημα πριν την επίδοση της αγωγής, αφότου η δε κάθε μηνιαία δόση καθίσταται απαιτητή για τις λοιπές δόσεις.

Τέλος, να καταδικασθούν οι εναγόμενοι στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρετικής δίκης και στα εν μέρει δικαστικά έξοδα των εναγόντων και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας (άρθρα 178 παρ. 1, 180 παρ. 3, 183 ΚΠολΔικ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζοντας αντιμωλία των διαδίκων.

Συνεκδικάζει τις 4917/2008 και 444/2009 εφέσεις.

Δέχεται τυπικά και κατ’ ουσίαν αυτές.

Εξαφανίζει την 32896/2008 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Κρατεί την υπόθεση.

Δικάζει την αγωγή.

Δέχεται αυτήν εν μέρει.

Α. Υποχρεώνει τους εναγομένους να καταβάλλουν αλληλεγγύως και εις ολόκληρο:

1) Στην πρώτη ενάγουσα E. F. χήρα B. F. ατομικά, το ποσό των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ.

2) Στην πρώτη ενάγουσα για λογαριασμό του ανηλίκου I., το ποσό των είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ.

Β. Αναγνωρίζει ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλλουν αλληλεγγύως και εις ολόκληρο:

1) Στην πρώτη ενάγουσα, για λογαριασμό του ανηλίκου S. το ποσό είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ.

2) Στο δεύτερο και την τρίτη των εναγόντων S. F. και Ν. F. από

δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ στον καθένα νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής έως την εξόφληση. 3) Στην πρώτη ενάγουσα E. F. χήρα B. F. ατομικά, την πρώτη ημέρα κάθε μηνός, το ποσό των σαράντα (40) ευρώ, για το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2027.

4) Στην πρώτη ενάγουσα, για λογαριασμό του ανηλίκου I., την πρώτη ημέρα κάθε μηνός, το ποσό των τριάντα πέντε (35) ευρώ, κατά το χρονικό διάστημα από 1.8.2007 έως 1.8.2020.

5) Στην πρώτη ενάγουσα, για λογαριασμό του ανηλίκου S., την πρώτη ημέρα κάθε μηνός, το ποσό των τριάντα πέντε (35) ευρώ, κατά το χρονικό διάστημα από 24.9.2007 έως 24.9.2025, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής, όσες μηνιαίες δόσεις, αφορούν χρονικό διάστημα πριν την επίδοση της αγωγής, αφότου δε κάθε μηνιαία δόση καθίσταται απαιτητή, για τις λοιπές μηνιαίες δόσεις. Και

Καταδικάζει τους εναγόμενους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρετικής δίκης από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, αλλά και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας από πέντε (5.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Νοεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ