1306/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1306 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1306/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Ναυσικά Φράγκου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. Κ. του Β., 2) Α. Ι. συζ. Χ. Κ., 3) Ε. Κ. του Χ., 4) Ί. Κ. του Χ., 5) Α. Κ. του Χ., κατοίκων ... (περιοχή ...) και 6) Ε. Κ., χας Β. Κ., που δεν παραστάθηκε, εκ των οποίων ο 1ος παραστάθηκε με τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Κωνσταντίνο Ρήγο και Αντώνιο Φούσα και οι 2η, 3η, 4η και 5ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ρήγο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι η Ε. Κ., χα Β. Κ. (6η) απεβίωσε στις 11-4-2014 και τη βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι νόμιμοι κληρονόμοι της α) Ζ. Κ. του Β., κάτοικος ..., β) Χ. Κ. του Β. (1ος ως άνω), γ) Ν. Κ. του Β., κάτοικος ... και δ) Ι. Κ. του Β., κάτοικος ..., εκ των οποίων, μόνο ο Χ. Κ. του Β. παρίσταται με τον ίδιο και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Φούσα, ενώ οι λοιποί δεν παρίστανται.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Α. Σ. του Ν. και 3) Ν. Σ. του Ι., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Καραμπάγια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-8-2009 αγωγή των ήδη 1ου, 2ης, 3ης, 4ης και 5ου των αναιρεσειόντων και της ήδη αποβιωσάσης Ε. Κ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1709/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3603/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-4-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ναυσικά Φράγκου διάβασε την από 23-10-2014 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Καλαματιανού, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αίτησης για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 3603/2013 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το δικόγραφο της αναίρεσης, που φέρει ως αναιρεσείοντα πρόσωπο που απεβίωσε πριν από το χρόνο κατάθεσής του - με την οποία κατ’ άρθρο 495 §§ 1 και 2 ΚΠολΔ συντελείται η άσκηση της αναίρεσης - είναι άκυρο, ως τέτοιο, η δε ακυρότητά του αυτή, αναγόμενη σε έλλειψη της υπό του άρθρου 62 εδ. α’ ΚΠολΔ ικανότητας του προσώπου να είναι διάδικο, εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σύμφωνα με το άρθρο 73 ΚΠολΔ. Στην προκειμένη περίπτωση, η υπό κρίση αίτηση για αναίρεση της 3603/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία δέχθηκε κατ’ ουσίαν την έφεση των αναιρεσιβλήτων και απέρριψε κατ’ ουσίαν την αντέφεση των αναιρεσειόντων κατά της 1709/2011 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή εν μέρει ως κατ’ ουσίαν βάσιμη η αγωγή των αναιρεσειόντων, ασκήθηκε στις 21-5-2014, ενώ η έκτη αναιρεσείουσα Κ. Ε. χήρα Β. Κ., απεβίωσε στις 11-4-2014, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη υπ’ αριθμ. .../5-2-2015 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου Βόλου.

Συνεπώς η αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που ασκήθηκε από την έκτη αναιρεσείουσα είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη, οι δε δηλώσεις περί βιαίας διακοπής και συνεχίσεως της δίκης από τους κληρονόμους της, είναι απορριπτέες ως άνευ αντικειμένου.

Με την κρινόμενη ...-5-2014 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 3603/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης δικαστικής διαδρομής, όπως αυτή προκύπτει από την επιτρεπτή, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων.

Με την από 5-8-2009 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών οι αναιρεσείοντες, ως γονείς (οι δύο πρώτοι τούτων), αδελφοί (οι τρίτη έως πέμπτος) και γιαγιά (η έκτη) του Φ. - Α. Κ., που σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα, το οποίο έλαβε χώρα υπό τις περιγραφόμενες στην αγωγή συνθήκες, ζήτησαν, μετά τον παραδεκτό περιορισμό του αιτήματός τους από καταψηφιστικό, σε εν μέρει καταψηφιστικό και εν μέρει αναγνωριστικό, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι - ήδη αναιρεσίβλητοι, ο πρώτος (δεύτερος αναιρεσίβλητος) ως οδηγός, ο δεύτερος (τρίτος αναιρεσίβλητος) ως ιδιοκτήτης του ζημιογόνου αυτοκινήτου και η τρίτη (πρώτη αναιρεσίβλητη) ως ασφαλιστική εταιρεία, στην οποία αυτό ήταν ασφαλισμένο, να καταβάλλουν, εις ολόκληρον έκαστος, στον καθένα των εναγόντων, τα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης που τους προκάλεσε ο θάνατος του ανωτέρω συγγενούς τους, στον δε πρώτο των εναγόντων και το διαλαμβανόμενο στο αυτό δικόγραφο ποσό, ως έξοδα κηδείας, και να αναγνωρισθεί ότι οι εν λόγω εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλουν σε έκαστο των εναγόντων τα αναφερόμενα, επί πλέον των αιτηθέντων με καταψηφιστικό αίτημα, στην αγωγή ποσά.

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την 1709/2011 απόφαση δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και επιδίκασε στους ενάγοντες τα αναφερόμενα στο διατακτικό της ποσά. Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν οι μεν αναιρεσίβλητοι έφεση οι δε αναιρεσείοντες αντέφεση με τις προτάσεις τους. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Την 28-11-2008 και περί ώρα 15:00’ μ.μ.

ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε το υπ’ αρ. κυκλ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, κυριότητας του δευτέρου εναγόμενου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, επί της Εθνικής οδού ..., με κατεύθυνση από Ιωάννινα προς Κοζάνη. Στο αυτοκίνητο αυτό επέβαιναν επίσης ο Κ.

Σ. καθήμενος στη θέση του συνοδηγού και ο Φ. - Α. Κ. καθήμενος στο μέσον του πίσω καθίσματος. Από τους επιβαίνοντες στο άνω όχημα, οι οδηγός και συνοδηγός φορούσαν ζώνες ασφαλείας, αντίθετα ο Φ. - Α. Κ., δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας, όπως τούτο βεβαιώνεται στην έκθεση αυτοψίας τροχαίου ατυχήματος που συνετάγη από το τμήμα Τροχαίας Κοζάνης, Ο οδηγός του προαναφερθέντος οχήματος, φθάνοντας στο 42° χιλιόμ.

της ως άνω οδού, από έλλειψη προσοχής που όφειλε και μπορούσε να καταβάλλει, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου που οδηγούσε, το οποίο εξετράπη της πορείας του προς τα αριστερά, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και συγκρούσθηκε με το κανονικά κινούμενο (με κατεύθυνση προς Ιωάννινα) υπ’ αρ. κυκλ. ...

Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Ι. Ζ. και ειδικότερα το πίσω πλάγιο αριστερό μέρος του υπ’ αρ. ... ΙΧΕ οχήματος με το εμπρόσθιο μέρος του υπ’ αρ. ... Ι.Χ.Ε. οχήματος. Από την σφοδρότητα της σύγκρουσης, οι επιβαίνοντες στο υπ’ αρ. κυκλ. ... όχημα οδηγός και συνοδηγός, βρέθηκαν τραυματισμένοι εντός αυτού προσδεδεμένοι στις θέσεις τους με τις ζώνες ασφαλείας, ο δε καθήμενος στο πίσω κάθισμα, Φ. - Α.

Κ. εκτινάχθηκε εκτός οχήματος σε απόσταση περίπου 10,70 μέτρα από το δεξιό άκρο του ρεύματος πορείας της οδού προς Ιωάννινα, σε λασπώδες από λιμνάζοντα ύδατα χώρο και τραυματίσθηκε θανάσιμα. Αποκλειστικά υπαίτιος του ενδίκου ατυχήματος είναι ο πρώτος εναγόμενος οδηγός του υπ’ αρ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, ο οποίος μολονότι εκινείτο σε υγρό και ολισθηρό οδόστρωμα με επικίνδυνες στροφές, δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή, με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου, το οποίο εξετράπη της πορείας του και συγκρούσθηκε με το αντιθέτως κινούμενο όχημα.

Ο Φ. - Α. Κ., ο οποίος καθόταν στη μέση του πίσω καθίσματος του ζημιογόνου αυτοκινήτου, υπέστη κατά το ατύχημα βαρεία θωρακική κάκωση (τραυματική διατομή αορτής), σε συνδυασμό με κρανιοεγκεφαλική κάκωση και κοιλιακή κάκωση, από τις οποίες ως μόνης ενεργού αιτίας, επήλθε ακαριαία ο θάνατός του (βλ. την υπ’ αρ.

πρωτ. ...08/29-11-2008 ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας - νεκροτομής της ιατροδικαστού της ιατροδικαστικής υπηρεσίας Θεσσαλονίκης Ε. Ζ.). Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι κατόπιν της υπ’ αρ. ...15-1-2009 εντολής του Τ.Τ. Κοζάνης διενεργήθηκε την 15-1-2009 αυτοψία του άνω υπ’ αρ. κυκλ. ... ΙΧΕ οχήματος, από τον ορισθέντα πραγματογνώμονα Ι.

K. του Γ., Τεχνολόγο - Μηχανικό, με την σύμπραξη των αρμοδίων αστυνομικών οργάνων, συντασσομένης προς τούτο της υπ’ αρ. .../2009 συμπληρωματικής έκθεσης πραγματογνωμοσύνης, σύμφωνα με την οποία, διαπιστώθηκε ότι το ως άνω όχημα διέθετε, κανονικά δύο εμπρόσθιες και τρείς οπίσθιες ζώνες ασφαλείας, οι οποίες βρέθηκαν άρτιες όσον αφορά τους ιμάντες και το σύστημα ασφάλισης, ενώ ήταν τοποθετημένες κανονικά στο αμάξωμα του οχήματος, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται και από την εταιρία κατασκευής του οχήματος στην από 19-10-2010 προσαγόμενη βεβαίωση του τεχνικού διευθυντή της Κ.

Δ.. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την προσκομιζόμενη από τους ενάγοντες από 3/2/2009 έκθεση αυτοψίας του Π. Κ. βρέθηκε στο πίσω κάθισμα μόνο μία ζώνη ασφαλείας δύο σημείων στήριξης αυτής, δηλαδή που συγκρατεί την οσφύν (μέση) του σώματος. Ακόμη και αν ήθελε γίνει δεκτό ότι πράγματι δεν υπήρχαν στα πίσω καθίσματα οι περιγραφόμενες τρείς ζώνες, παρά μόνον μία ζώνη δύο σημείων όπως ισχυρίζεται ο προαναφερθείς πραγματογνώμονας των εναγόντων, στοιχείο για το οποίο βάσει των ανωτέρω αποδειχθέντων δεν πείθεται το Δικαστήριο, δεν αποδείχθηκε ότι ο επιβαίνων στο πίσω κάθισμα -θανών- φορούσε έστω αυτήν τη ζώνη, καθόσον σε μια τέτοια περίπτωση το σώμα του θα είχε συγκρατηθεί στη θέση του εντός του οχήματος και δεν θα είχε εκτιναχθεί εκτός αυτού.

Σύμφωνα εξάλλου με την από 29-11-2008 έκθεση πραγματογνωμοσύνης την οποία διενήργησαν κατ’ εντολή της Τ.Τ. Κοζάνης, βάσει της υπ’ αρ. .../29-11-2008 εντολής, οι διορισθέντες πραγματογνώμονες Ι. Κ., Τεχνολόγος - Μηχανικός και Γ. Ε., ηλεκτρολόγος οχημάτων, κατά την εξέταση του ζημιογόνου οχήματος την 29-11-2008, διαπιστώθηκε ότι αυτό είχε υποστεί ιδιαίτερες ζημίες και παραμορφώσεις στην οπίσθια και αριστερή πλευρά του, συγκεκριμένα το οπίσθιο αριστερό μέρος είχε παραμορφωθεί και μετακινηθεί προς την καμπίνα των επιβατών, η οπίσθια ποδιά, το πάτωμα του χώρου αποσκευών, ο οπίσθιος αριστερός θόλος και το άκρο σασί, όπως και ο οπίσθιος αριστερός μασπιές, η δε παραμόρφωση έφτασε και στο οπίσθιο μέρος της οροφής του οχήματος όπως και στις οπίσθιες κολώνες, ενώ είχε καταστραφεί και το οπίσθιο κρύσταλλο ενώ στην αριστερή πλευρά είχαν καταστραφεί οι πόρτες οδηγού και η οπίσθια αριστερή και είχαν θραυστεί τα κρύσταλλα αυτών.

Οι ανωτέρω παραμορφώσεις όπως αυτές εμφαίνονται και στις προσαγόμενες φωτογραφίες, οφείλονται στην σφοδρότητα της σύγκρουσης και στο γεγονός ότι λόγω αυτής, το σημείο του ζημιογόνου οχήματος που επλήγη ήταν το πίσω αριστερό μέρος του. Ως εκ τούτου, λόγω της παραμόρφωσης που υπέστη όλο το οπίσθιο αυτό τμήμα του οχήματος, τούτο είχε σοβαρότατη επίδραση στον θανάσιμο τραυματισμό του επιβαίνοντος στο πίσω κάθισμα Φ. - Α.

Κ.. Το γεγονός όμως ότι ο θανών δεν είχε κάνει χρήση ζώνης ασφαλείας, που υπήρχε στα πίσω καθίσματα του οχήματος, συνετέλεσε κατά ένα ποσοστό στον θανάσιμο τραυματισμό του, καθότι εάν ήταν προσδεδεμένος θα είχαν εν μέρει περιορισθεί οι σωματικές του βλάβες και οπωσδήποτε δεν θα είχε εκτιναχθεί εκτός του οχήματος.

Πρέπει επομένως δεκτής γενομένης της ένστασης των εναγομένων περί συντρέχοντος πταίσματος του θανόντος στον θανατηφόρο τραυματισμό του, να καθορισθεί ο βαθμός συνυπαιτιότητός του σε ποσοστό 30%. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο θανών Φ. - Α. Κ., ηλικίας κατά τον χρόνο του θανάτου του 27 ετών άφησε εν ζωή πλησιέστερους συγγενείς του τους ενάγοντες γονείς, αδέλφια και γιαγιά, όπως προκύπτει από το υπ’ αρ.

πρωτ. ...22-12-2008 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης της κοινότητας Μακρινίτσας Ν. Μαγνησίας καθώς και το υπ’ αρ. πρωτ. ...10-3-2009 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του .... Ο θανών κατά τον χρόνο του θανάτου του ήταν εκπαιδευόμενος ειδικός φρουρός, υπηρετών στο κέντρο εκπαίδευσης Ειδικών Φρουρών Τσοτυλίου Κοζάνης, έχων ολοκληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, υγιής, δραστήριος και συγκατοικούσε μόνιμα με την οικογένειά του στην ..., η δε εκ πατρικής γραμμής γιαγιά του κατά διαστήματα διέμενε μαζί με την άνω οικογένεια και κατά διαστήματα διέμενε στην κατοικία της στην Πύλη Ν.

Τρικάλων. Ο αιφνίδιος θάνατος του Φ. - Α. Κ., προκάλεσε μεγάλη θλίψη και πόνο σε όλα τα μέλη της οικογένειας οι οποίοι συνδέονταν με αυτόν με έντονους ψυχικούς δεσμούς αγάπης, και ο απροσδόκητος θάνατός του δημιούργησε σε όλους βαθειά αισθήματα λύπης. Λαμβανομένων υπόψιν των ανωτέρω αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, των συνθηκών του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος, της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος, του βαθμού συνυπαιτιότητος του θανόντος στο θανάσιμο τραυματισμό του λόγω της μη χρήσης ζώνης ασφαλείας, της ηλικίας του θανόντος, του στενού δεσμού με την οικογένειά του, της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των διαδίκων, εξαιρουμένης της ασφαλιστικής εταιρίας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι ενάγοντες υπέστησαν ψυχική οδύνη από τον θάνατο του υιού, αδελφού και εγγονού τους αντίστοιχα, για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούνται ως χρηματική ικανοποίηση έκαστος των δύο πρώτων εναγόντων το ποσό των 50.000 ευρώ, έκαστος των τρίτης, τέταρτης και πέμπτου το ποσό των 20.000 ευρώ και η έκτη ενάγουσα το ποσό των 10.000 ευρώ.

Επίσης αποδείχθηκε ότι ο πρώτος ενάγων κατέβαλε για την κηδεία του θανόντος τέκνου του το συνολικό ποσό των 3.873,40 ευρώ, το οποίο πρέπει να μειωθεί κατά το ποσοστό συνυπαιτιότητος του θανόντος στον επελθόντα τραυματισμό του που είναι 30%.

Συνεπώς η ζημία του πρώτου ενάγοντα για την ανωτέρω αιτία ανέρχεται στο ποσό των 2.711,38 ευρώ. Να σημειωθεί εξάλλου ότι η νομοτύπως προβληθείσα από τους εκκαλούντες ένσταση του άρθρου 288 Α.Κ., πρέπει να απορριφθεί ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη, εν όψει των ως άνω δεκτών γενομένων ισχυρισμών των εκκαλούντων που αφορούν το ποσοστό συνυπαιτιότητος του θανόντος και το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης για την ψυχική οδύνη των εναγόντων συγγενών του θανόντος, δεδομένου ότι εν προκειμένω το Δικαστήριο κρίνει ότι η υποχρέωση προς εκπλήρωση της παροχής των οφειλετών είναι σύμφωνη με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη...". Και υπό τις ως άνω παραδοχές απέρριψε την αντέφεση, δέχθηκε κατ’ ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την πρωτόδικη και κρατώντας την υπόθεση και δικάζοντας την αγωγή, δέχθηκε αυτήν εν μέρει και επιδίκασε ποσά μικρότερα από εκείνα που είχε επιδικάσει το Πρωτοδικείο. Ειδικότερα, επιδίκασε α) στον πρώτο ενάγοντα 22.711,38 ευρώ με καταψηφιστική και 30.000 ευρώ με αναγνωριστική διάταξη, β) στην δεύτερη ενάγουσα 20.000 και 30.000 ευρώ, αντίστοιχα, γ) σε καθένα των τρίτης, τέταρτης και πέμπτου των εναγόντων 10.000 και 10.000 ευρώ, αντίστοιχα, και δ) στην έκτη ενάγουσα 5.000 και 5.000 ευρώ, αντίστοιχα, όλα νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Ο εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., λόγος αναίρεσης, ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος.

Δεν αποτελούν "πράγματα" και άρα δεν ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης αν δεν ληφθούν υπόψη οι ισχυρισμοί που αποτελούν απλή ή αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, καθώς και οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων. Δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός της αναίρεσης, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό είτε ρητώς, είτε εκ του πράγματος με την περί του αντιθέτου παραδοχή.

Στην προκειμένη περίπτωση, προς απόκρουση της ένστασης συνυπαιτιότητας του θύματος, που πρότειναν οι εναγόμενοι αναιρεσίβλητοι, συνισταμένης στο ότι δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας, προβλήθηκε από τους ενάγοντες -αναιρεσείοντες ο ισχυρισμός, ότι το αυτοκίνητο, στο οποίο αυτός επέβαινε, δεν διέθετε ζώνες ασφαλείας στα πίσω καθίσματα, άλλως ότι δεν υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν παράλειψης χρήσης ζώνης ασφαλείας και του ένδικου θανάσιμου τραυματισμού του, διότι ο θάνατος αυτού θα επερχόταν σε κάθε περίπτωση, και αν δεν είχε εκτιναχθεί εκτός του αυτοκινήτου, από τα τραύματα που του προκλήθηκαν από την συμπίεση και παραμόρφωση της καμπίνας των επιβατών του οχήματος στην οπίσθια και αριστερή πλευρά αυτού.

Οι αναιρεσείοντες με τον τρίτο λόγο αναίρεσης αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την προβλεπόμενη από το άρθρο 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, ισχυριζόμενοι ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα ανωτέρω πράγματα που προτάθηκαν από αυτούς. Ο λόγος αυτός, πέραν του απαραδέκτου αυτού, ως προς τη δεύτερη αιτίασή του, δοθέντος ότι η ως άνω άρνηση της αιτιώδους συναφείας μεταξύ της υποτιθέμενης παράλειψης του θανόντος και του θανάσιμου τραυματισμού του δεν αποτελεί πράγμα, κατά την έννοια της ανωτέρω διάταξης, είναι στο σύνολό του αβάσιμος, διότι το Δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τους εν λόγω ισχυρισμούς και τους αξιολόγησε αρνητικά απορρίπτοντάς τους, ως ουσιαστικά αβάσιμους.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339, 340, 591 § 1 και 681Α’ του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και περιέχονται στην αγωγή ή ένσταση ή χρησιμεύουν προς αντίκρουση της αγωγής.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 11 περ. γ’ του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., κατά τον οποίο επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ελέγχεται ουσιαστικά αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Προς τούτο αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κ.λπ.) που έλαβε υπόψη του το δικαστήριο, χωρίς την ανάγκη ειδικής μνείας και αξιολόγησης εκάστου και χωρίς διάκριση από ποιά αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποιά έμμεση απόδειξη. Στην προκειμένη περίπτωση οι ήδη αναιρεσείοντες, για να στηρίξουν την αγωγή τους και να αποκρούσουν την προβληθείσα από τους αντιδίκους τους ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του θανόντος συγγενούς τους, προσκόμισαν μετ’ επικλήσεως, μεταξύ άλλων και τις υπ’ αρ.

σχετ. 1 ιθ’ και 7 φωτογραφίες του υπ’ αρ. κυκλοφορίας ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, για να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα, βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν οι διάδικοι ενώπιον του Δικαστηρίου με επίκληση και μεταξύ αυτών, ειδικότερα, όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν, μεταξύ των οποίων και τα έγγραφα της σχηματισθείσας ποινικής δικογραφίας, και τις φωτογραφίες, των οποίων η γνησιότητα δεν αμφισβητήθηκε.

Κατά συνέπεια, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 11γ’ Κ.Πολ.Δ. αντίθετος τέταρτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 297, 298, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υποχρέου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία είτε από την καλή πίστη και την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, η παράβαση των οποίων ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ.

Αντίθετα η κρίση ότι η πράξη ή η παράλειψη υπήρξε ένας από τους αναγκαίους όρους του αποτελέσματος αφορά πράγματα και δεν ελέγχεται ακυρωτικώς. Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ.

Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 300 ΑΚ, η οποία εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση ζημίας και επομένως και σε αυτή από αδικοπραξία των άρθρων 914 επ. ΑΚ προκύπτει ότι όταν στη γένεση ή στην επέλευση της ζημίας συντέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 330 ΑΚ, το δικαστήριο της ουσίας μπορεί κατά την ελεύθερη κρίση του, αφού σταθμίσει τις περιστάσεις και ιδιαίτερα το βαθμό του πταίσματος του ζημιωθέντος και του ζημιώσαντος, να μη επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής.

Σε κάθε περίπτωση η παράβαση των διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση του αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας κρίνεται σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξεως και του επελθόντος αποτελέσματος.

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 81 παρ. 17 του ν. 2696/1999 "Τα επιβατηγά αυτοκίνητα οχήματα, ως και το φορτηγό μέγιστου επιτρεπόμενου βάρους μέχρι και 3.500 χλγρ. επιβάλλεται να είναι εφοδιασμένα με ζώνες ασφαλείας στα μπροστινά καθίσματα. Τα επιβατηγά αυτοκίνητα οχήματα, που τέθηκαν το πρώτο σε κυκλοφορία στη χώρα μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 και που θα τεθούν από της ισχύος του παρόντος Κώδικα, επιβάλλεται να είναι εφοδιασμένα με ζώνες ασφαλείας και στα πίσω καθίσματα.

Με απόφαση του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών καθορίζονται οι προδιαγραφές των ζωνών ασφαλείας". Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή ή όχι πταίσματος του ζημιωθέντος είναι κρίση σχετική με νομική έννοια και υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο κατά τις διατάξεις των άρθρων 559 αριθ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ.

Περαιτέρω, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόσθηκες ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόσθηκε.

Ιδρύεται, δηλαδή ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάσθηκε ή όχι ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις.

Το Εφετείο, με το να οδηγηθεί στην προαναφερθείσα κρίση δεν παραβίασε, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου Α.Κ. του ν. ΓΠΝ/1911 και του ν. 2696/1999, τις οποίες εφάρμοσε ορθώς, ενώ διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά αιτιολογίες, ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων και συνεπώς δεν στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα το Εφετείο διέλαβε πλήρη και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, τόσο ως προς την αποκλειστική υπαιτιότητα του αναιρεσιβλήτου οδηγού για το ένδικο ατύχημα, διαλαμβάνοντας με σαφήνεια και πληρότητα τα συγκροτούντα την έννοια της αμελείας περιστατικά, που επέδειξε ο ως άνω οδηγός στην πρόκληση του εν λόγω τροχαίου ατυχήματος, σε συνδυασμό με τις παραβάσεις διατάξεων του Κ.Ο.Κ., οι οποίες βρίσκονται σε αιτιώδη συνάφεια με το επελθόν αποτέλεσμα (οδήγηση χωρίς σύνεση και προσοχή, είσοδος στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας), όσο και ως προς το συντρέχον πταίσμα του ανωτέρω θανόντος στην επέλευση του βαρύτερου αποτελέσματος, ήτοι του θανατηφόρου τραυματισμού του, που συνίσταται στην παράλειψή του να κάνει χρήση της ζώνης ασφαλείας, η οποία είχε ως συνέπεια την εκτίναξή του εκτός του οχήματος.

Οι δε αιτιολογίες ότι α) η παραμόρφωση του οπίσθιου τμήματος του οχήματος είχε σοβαρότατη επίδραση στον θανάσιμο τραυματισμό του επιβαίνοντος στο πίσω κάθισμα Φ. - Α. Κ. και β) το γεγονός ότι ο θανών δεν είχε κάνει χρήση ζώνης ασφαλείας, που υπήρχε στα πίσω καθίσματα του οχήματος, συντέλεσε κατά ένα ποσοστό στον θανάσιμο τραυματισμό του, διότι εάν ήταν προσδεδεμένος θα είχαν περιορισθεί εν μέρει οι σωματικές του βλάβες και οπωσδήποτε δεν θα είχε εκτιναχθεί εκτός του οχήματος, δεν έχουν μεταξύ τους καμμία αντίφαση.

Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στις από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ προβλεπόμενες πλημμέλειες, οι οποίες αποδίδονται με τους πρώτο και δεύτερο λόγους αναίρεσης, οι οποίοι πρέπει να απορριφθούν, ως αβάσιμοι. Καθ’ όσο μέρος όμως, υπό το πρόσχημα της επίκλησης της πλημμέλειας του άρθρου 559 αρ. 19 πλήττεται η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας περί την αξιολόγηση των πραγματικών γεγονότων, ο δεύτερος λόγος, κατά τη δεύτερη αιτίασή του είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, πλην της έκτης, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ) που παραστάθηκαν και κατέθεσαν προτάσεις, καθώς και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει ως απαράδεκτη την από 28-4-2014 και με αύξοντα αριθμό ...2014 αίτηση αναιρέσεως καθόσον αφορά την έκτη αναιρεσείουσα Κ. Ε., χήρα Β. Κ.

Απορρίπτει κατ’ ουσία την αίτηση αναιρέσεως ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες, ήτοι 1) Κ. Χ. του Β., 2) Ι. Α. συζ. Χ. Κ., 3) Κ. Ε. του Χ., 4) Κ. Ί. του Χ. και 5) Κ. Α. του Χ., για αναίρεση της 3603/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες, πλην της έκτης, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Και

Διατάσσει να εισαχθεί το παράβολο στο δημόσιο ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιουλίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ