1303/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1303 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1303/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Mαΐου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Α. Ο. (A. U.) του Μ., για τον εαυτό του ατομικά και ως ασκούντος την γονική μέριμνα της ανηλίκου θυγατέρας του Ι. Ο. (I. U.) του Α., 2. Ι. Ο. (I. U.)συζ. Α. Ο. το γένος Τ. του Β., για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσης την γονική μέριμνα της ανηλίκου θυγατέρας της Ι. Ο. (I. U.) του Α., 3. Μ. Κ. (M. C.) συζ. Β. Κ., το γένος Κ., κατοίκου ..., 4. Β. Τ. (V. C.)του Ζ., κατοίκου ..., 5. Μ. Τ. (M. C.) συζ. Β. Τ., το γένος Κ., του Β., κατοίκου ..., οι οποίοι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αγαθονίκη Τεμπονέρα και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων:1. Π. Κ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κων/νου Ξένου και κατέθεσε προτάσεις 2. Ν. Μ. του Κ., κατοίκου ..., 3. Της ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Μ. Ο.Ε." νομίμως εκπροσωπούμενης που εδρεύει στην Ζάκυνθο, αμφότεροι οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Πολίτη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 4.Της ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α." νομίμως εκπροσωπούμενης που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αλκυόνη Πολυκράτη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-3-2012 των ήδη αναιρεσειόντων, την από 6-10-2010 ανακοίνωση δίκης-προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση- παρεμπίπτουσα αγωγή, της 4ης ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Συνεκδικάσθηκαν και εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2821/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 201/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18-10-2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 30-4-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τους δεύτερο και τρίτο λόγους αυτής.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του 1ου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 914, 330, 297 και 298 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή της παράλειψης αυτού και η ύπαρξη μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας που επήλθε αιτιώδους συναφείας, η οποία υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, ανγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή, από το δικαστήριο της ουσίας, των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Εξάλλου η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Τέλος, με τις διατάξεις του άρθρου 19 παρ.1 και 2 του ν.2696/1999 (Κ.Ο.Κ.) ορίζεται "ότι ο οδηγός οδικού οχήματος επιβάλλεται να έχει τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς και ότι ο οδηγός επιβάλλεται να ρυθμίζει την ταχύτητα του οχήματός του λαμβάνων συνεχώς υπόψη του τις επικρατούσες συνθήκες, ιδιαίτερα δε τη διαμόρφωση του εδάφους, την κατάσταση και τα χαρακτηριστικά της οδού, την κατάσταση και το φορτίο του οχήματός του, τις καιρικές συνθήκες και τις συνθήκες κυκλοφορίας, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματ'ςο του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό από αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού.

Υποχρεούται επίσης να μειώνει την ταχύτητα του οχήματός του και, σε περίπτωση ανάγκης, να διακόπτει την πορεία του, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν". Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, λόγος για αναίρεση απόφασης, επειδή δεν έχει νόμιμη βάση, ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά τα αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το Εφετείο, μετά από εκτίμηση των αποδείξεων, δέχτηκε σχετικά με τις συνθήκες επέλευσης του επιδίκου ατυχήματος τα ακόλουθα: "Η επαρχιακή οδός Μαχαιράδο-Ζακύνθου στο νησί της Ζακύνθου, στο χώρο του ατυχήματος που θα περιγραφεί στη συνέχεια, είναι διπλής κατευθύνσεως, έχει πλάτος ασφαλτοστρωμένου οδοστρώματος 6,60 μέτρα (βλ πρόχειρο σχεδιάγραμμα 2,40+0,50+3,70=6,60 μέτρα), χωμάτινο έρεισμα 0.40 εκατοστά κατά την πλευρά του ρεύματος πορείας προς Μαχαιράδο, στη δε πλευρά προς την πόλη της Ζακύνθου υπάρχει χάνδακας πλάτους 0,60 εκατοστά, κατά συνέπεια το αναγραφόμενο στην έκθεση αυτοψίας πλάτος οδοστρώματος επτά (7) μέτρα και επιπλέον πλάτος ερείσματος 0,40 εκατοστά δεν είναι ακριβές.

Στην οδό αυτή την 9-10-2009 και ώρα 15.00' περίπου εκτελούνταν έργα ασφαλτόστρωσης με ειδικό προς τούτο μηχάνημα πλάτους τριών περίπου μέτρων, οδοστρωτήρες κτλ από ένα συνεργείο ασφαλτοστρώσεως, ειδικότερα γινόταν τοποθέτηση νέου ασφαλτοτάπητα πάνω στον ήδη υπάρχοντα, ήδη είχε γίνει η ασφαλτόστρωση στην αριστερά πλευρά της οδού με πορεία του μηχανήματος και του έργου προς το Μαχαιράδο, ήτοι στο ρεύμα προς τη Ζάκυνθο, και στη συνέχεια είχε γίνει αντίστοιχα στην αριστερή πλευρά της οδού με πορεία του μηχανήματος και του έργου προς τη Ζάκυνθο και συνεχιζόταν η εκτέλεση του έργου, δηλαδή η εκτέλεση του έργου και η πορεία του γινόταν στο αντίθετο ρεύμα της οδού σε σχέση με το ρεύμα πορείας των οχημάτων.

Στο παραπάνω χρόνο το όχημα ασφαλτοστρώσεως βρισκόταν στο ρεύμα προς Μαχαιράδο με το εμπρόσθιο μέρος του προς τη Ζάκυνθο και είχε σταματήσει η λειτουργία του γιατί αναμενόταν ο εφοδιασμός του με άσφαλτο, απέμενε δε η εκτέλεση έργου επί μήκους 80-100 μέτρων. Στο έργο αυτό εργάζονταν και οι Δ. Κ. και S. F.. Στο σημείο που κάθε φορά γινόταν το έργο ασφαλτόστρωσης τοποθετούνταν κώνοι μεταξύ των δύο ρευμάτων χωρίς να προκύπτει, όταν το μηχάνημα είχε σταματήσει κατά τα παραπάνω την λειτουργία του, σε ποια απόσταση άρχιζε η τοποθέτηση των κώνων σε σχέση με τα οχήματα που κινούνταν με κατεύθυνση τη Ζάκυνθο.

Ομοίως είχε τοποθετηθεί πινακίδα εκτέλεσης έργων σε απόσταση 500 μέτρων περίπου πριν από το χώρο εκτέλεσης έργων κατά την πορεία των οχημάτων στο ρεύμα προς Ζάκυνθο. Δεν αποδεικνύεται από κανένα στοιχείο ότι οι εκτελούντες το έργο αυτό είχαν τοποθετήσει πριν από το χώρο εκτέλεσης του έργου πινακίδες για μείωση της ταχύτητας των οχημάτων και στις δύο κατευθύνσεις της οδού, ή πινακίδα που να προειδοποιεί ότι η κυκλοφορία των οχημάτων στο ένα ρεύμα έχει διακοπεί ή αποκλειστεί και ότι γίνεται μόνο από το ένα ρεύμα και δη το ρεύμα προς Ζάκυνθο, ούτε αποδεικνύεται ότι κατά την εκτέλεση του έργου επιφορτισμένα προς τούτο άτομα με ειδικά σήματα (σημαίες) ρύθμιζαν την κίνηση των οχημάτων στο ρεύμα προς τη Ζάκυνθο, ειδικότερα να διακόπτουν την κίνηση των οχημάτων της μιας κατεύθυνσης για να διέλθουν ακινδύνως παραπλεύρως του μηχανήματος και στο χώρο που είχαν τοποθετηθεί κώνοι από το οδόστρωμα του ρεύματος προς Ζάκυνθο που ήταν το μόνο ελεύθερο για την κίνηση των οχημάτων και για τις δύο κατευθύνσεις, αφού το μηχάνημα πλάτους 3 μέτρων και το έργο ασφαλτόστρωσης κάλυπτε ολόκληρο το πλάτος του ρεύματος προς Μαχαιράδο, ώστε να αποτραπεί η σύγκρουση οχημάτων των αντιθέτων κατευθύνσεων κατά την αναγκαστική διέλευση των κινουμένων προς Μαχαιράδο αναγκαστικά για τον παραπάνω λόγο μέσα από το οδόστρωμα του ρεύματος προς τη Ζάκυνθο.

Από τις καταθέσεις των παραπάνω εργαζομένων, που δεν αναφέρονται σε τέτοιες ενέργειες και πινακίδα μείωσης ταχύτητας, συνάγεται ότι δεν είχαν ληφθεί τέτοια μέτρα ασφαλείας, παρά μόνο είχαν τοποθετηθεί κώνοι στο μέσο της οδού για την μη είσοδο οχημάτων στο χώρο του εκτελούμενου έργου.

Στο παραπάνω χώρο του εκτελούμενου έργου προσέγγιζαν με αντίθετες κατευθύνσεις το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΔΧΦ φορτηγό αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος οδηγός ηλικίας 22 ετών με κατεύθυνση από το Μαχαιράδο προς τη πόλη της Ζακύνθου, και τρία παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών με τα ποδήλατα τους με κατεύθυνση από τη Ζάκυνθο προς το Μαχαιράδο, ειδικότερα πρόκειται για τον Σ.

Σ. του Δ., ηλικίας οκτώ ετών (γέννηση την 28-11-2001), τον μεγαλύτερο αδελφό του, Π. Σ., ηλικίας 11 ετών (γέννηση την 7-7-1998), και τον V. U., ηλικίας 12,5 ετών (γέννηση την 29-4-1997), τέκνο των δύο πρώτων εναγόντων. Κατά τις οδηγίες που είχαν τα δύο αδέλφια από τους γονείς τους, όταν κινούνταν στο δρόμο με τα ποδήλατα, μπροστά πήγαινε ο μικρότερος και πίσω ο μεγαλύτερος ώστε ο δεύτερος να επιβλέπει τον πρώτο, τον μικρότερο.

Οι παραπάνω εργαζόμενοι κατά το χρόνο που ανέμεναν την άφιξη φορτηγού για τον εφοδιασμό του μηχανήματος με άσφαλτο, είδαν τρία παιδιά ηλικίας περίπου 10 ετών να έρχονται με τα ποδήλατα τους με κατεύθυνση από τη Ζάκυνθο προς το Μαχαιράδο, τα παιδιά αυτά έρχονταν το ένα πίσω από το άλλο σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, όταν έφθασαν στο ύψος που εκτελούταν το έργο και βρισκόταν το μηχάνημα σταματημένο, εισήλθαν κατ' ανάγκη στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας για να συνεχίσουν την πορεία τους (ανοίχτηκαν μπαίνοντας στο αντίθετο ρεύμα), πάλι το ένα πίσω από το άλλο, διήλθαν το χώρο του εκτελούμενου έργου και συνέχισαν την πορεία τους.

Δεν αποδεικνύεται ότι κάποιο επιφορτισμένο προς τούτο άτομο από τους εργαζόμενους στο έργο ασφαλτόστρωσης έδωσε σήμα στα παιδιά να σταματήσουν στο οδόστρωμα του ρεύματος προς Μαχαιράδο για να μην εισέλθουν στο αντίθετο ρεύμα πορείας ή τους επέτρεψε με σήμα να εισέλθουν στο αντίθετο ρεύμα, από τις καταθέσεις των παραπάνω εργαζομένων και των ανηλίκων αδελφών, που δεν αναφέρεται κανένας σε τέτοια ρύθμιση της κυκλοφορίας, συνάγεται ότι δεν έγινε τέτοια ρύθμιση της κυκλοφορίας για την αποτροπή κινδύνου σύγκρουσης των ποδηλάτων με αντιθέτως ερχόμενο όχημα.

Οι παραπάνω εργαζόμενοι, όταν τα παιδιά πέρασαν από μπροστά τους και εισήλθαν στο αντίθετο ρεύμα, δεν είχαν πλέον οπτική επαφή μαζί τους, πριν το ατύχημα που συνέβη, γιατί φαίνεται ότι συνέχιζαν άλλες εργασίες τους χωρίς να λειτουργεί το μηχάνημα ασφαλτόστρωσης. Ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε το παραπάνω φορτηγό, ιδιοκτησίας του δεύτερου εναγομένου, ασφαλισμένο στην τέταρτη εναγομένη εταιρία για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων για υλικές ζημίες και σωματικές βλάβες.

Η οδήγηση αυτή γινόταν σε εκτέλεση σύμβασης εργασίας που είχε συνάψει ο πρώτος εναγόμενος με την τρίτη εναγομένη εταιρία, που τον είχε προστήσει στην οδήγηση του οχήματος αυτού. Αυτός κατείχε άδεια οδηγήσεως Β' κατηγορίας και όχι Γ' κατηγορίας που ήταν αναγκαία για την οδήγηση αυτού του φορτηγού, οδηγούσε δε αυτό τακτικά στο διάστημα των τελευταίων τριών μηνών πριν το χρόνο του ατυχήματος.

Κατά την πορεία του στον παραπάνω δρόμο με κατεύθυνση προς την πόλη της Ζακύνθου το φορτηγό ήταν άδειο, όταν ο οδηγός πλησίαζε το εκτελούμενο έργο αντελήφθη την πινακίδα εκτέλεσης έργων, χωρίς όμως να προσδιορίζεται με την πινακίδα αυτή ή με άλλη πινακίδα η απόσταση στην οποία εκτελούνταν αυτά, έβαινε με κανονική ταχύτητα, εντός του ανωτάτου επιτρεπομένου ορίου και εντός του ρεύματος πορείας του.

Κατά την πορεία του αυτή έφθασε σε μια ανοικτή στροφή δεξιά με ελαφρά κλίση του οδοστρώματος κατά την πορεία του. Στην κορυφή της στροφής, εξακολουθώντας να βαίνει στο ρεύμα πορείας του, είχε πλέον ορατότητα και βλέπει μπροστά του σε απόσταση 40-50 περίπου μέτρων το μηχάνημα ασφαλτόστρωσης στο αντίθετο ρεύμα σε σχέση με την πορεία του και πολύ κοντά σε αυτόν τα παιδιά με τα ποδήλατα.

Ο οδηγός δεν είχε κανένα λόγο να κινείται στο αντίθετο ρεύμα, δεν είχε κανένα εμπόδιο στο δικό του, δεν τελούσε σε μέθη ούτε είχε απωλέσει τον έλεγχο του οχήματος του. Τη χρονική στιγμή που ο εναγόμενος οδηγός έχει ορατότητα και αντιλαμβάνεται τα παιδιά, τα δύο αδέλφια κινούνται με τα ποδήλατα τους στο οδόστρωμα με πορεία προς Μαχαιράδο το ένα πίσω από το άλλο, έχοντας εισέλθει και πάλι στο ρεύμα πορείας τους μετά την παράκαμψη που έκαναν στο μηχάνημα ασφαλτόστρωσης και την είσοδο τους στο αντίθετο κατά την πορεία τους ρεύμα, ο ανήλικος όμως γιος των δύο πρώτων εναγόντων, επειδή ακολουθούσε τρίτος κατά σειρά στην πορεία τους, εξακολουθούσε να κινείται ακόμη στο αντίθετο ρεύμα πορείας και οπωσδήποτε στο μέσο του ρεύματος προς τη Ζάκυνθο, αλλά με κατεύθυνση προς Μαχαιράδο, και δεν είχε επανέλθει στο ρεύμα της αρχικής του πορείας (προς Μαχαιράδο).

Ο οδηγός του φορτηγού, αντιλαμβανόμενος τα παιδιά και τη θέση τους στο οδόστρωμα και διαβλέποντας τον κίνδυνο σύγκρουσης, αμέσως τροχοπέδησε. Δεν ενήργησε ελιγμό προς τα αριστερά γιατί στο αντίθετο ρεύμα βρίσκονταν ήδη κατά την κίνηση τους τα δύο αδέλφια με τα ποδήλατα τους. Δεν ενήργησε ελιγμό προς τα δεξιά γιατί αυτός ο ελιγμός μόνος του δεν ήταν βέβαιο ότι θα απέτρεπε τη σύγκρουση αφού στο ρεύμα του ήταν σε κίνηση ο γιος των εναγόντων.

Η κίνηση να τροχοπεδήσει ήταν η μόνη ενδεδειγμένη για την αποτροπή της σύγκρουσης. Από τη στιγμή που αντελήφθη τα παιδιά με τα ποδήλατα μέχρι την στιγμή που τροχοπέδησε (χρόνος αντίδρασης) διήνυσε απόσταση το πολύ 14 μέτρα, αφού η ταχύτητα του, όπως θα εκτεθεί και στη συνέχεια δεν υπερέβαινε τα 50 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Τα παιδιά αντιλαμβανόμενα το φορτηγό, τα μεν δύο αδέλφια συνέχισαν την πορεία τους και κινήθηκαν προς το δεξιό του ρεύματος πορείας τους προς Μαχαιράδο, απομακρυνόμενοι με την κίνηση τους από το μέσο της οδού, ο δε γιος των εναγόντων προσπάθησε να εξέλθει από το αντίθετο ρεύμα στο οποίο βρισκόταν και να επανέλθει στο ρεύμα προς Μαχαιράδο, κινούμενος με λοξή κατεύθυνση προς το νοητό άξονα της οδού για να εισέλθει στο ρεύμα αυτό και να ξεφύγει από το επερχόμενο φορτηγό.

Το φορτηγό με την τροχοπέδηση διήνυσε απόσταση 17,50 μέτρων, όμως ο οδηγός του δεν απέφυγε τη σύγκρουση με το ποδήλατο, ειδικότερα κατά τη διάρκεια της τροχοπέδησης το αριστερό μέρος του εμπρόσθιου προφυλακτήρα του φορτηγού συγκρούστηκε με το ποδήλατο προσκρούοντας κατά πρώτον με δύναμη στο αριστερό πιρούνι του ποδηλάτου (εμπρόσθιο μέρος), για το λόγο ότι το ποδήλατο κινιόταν σε λοξή πορεία προς το αντίθετο ρεύμα πορείας, στη συνέχεια το φορτηγό προσέκρουσε στον ανήλικο που κτύπησε στη μάσκα του φορτηγού στο μέσο του εμπρόσθιου μέρους του, η αριστερή επιφάνεια του πίσω αριστερού τροχού του ποδηλάτου προσέκρουσε στο δεξιό μέρος του εμπρόσθιου προφυλακτήρα του φορτηγού, το ποδήλατο με τον οδηγό του εκτινάχθηκαν με μεγάλη ώθηση προς τα αριστερά στο αντίθετο ρεύμα πορείας, ήτοι το ρεύμα προς Μαχαιράδο, με λοξή κατεύθυνση σε σχέση με την πορεία του φορτηγού και προς το άκρο αριστερό κατά την πορεία του φορτηγού (άκρο δεξιό του ρεύματος προς Μαχαιράδο), μετά την εκτίναξη αυτή λόγω της ωθήσεως το ποδήλατο κατέπεσε στο οδόστρωμα του ρεύματος προς Μαχαιράδο, σχημάτισε μια χαραγή στο οδόστρωμα σε απόσταση ενός μέτρου από το τέλος των ιχνών τροχοπέδησης και, έχοντας ανατραπεί, συνέχισε την πορεία του, συρόμενο με τη δεξιά πλευρά του και, μέχρι το άκρο του ασφαλτοτάπητα στο άκρο αριστερό της οδού κατά την πορεία του φορτηγού, όπου και ακινητοποιήθηκε.

Ο ανήλικος λόγω της εκτίναξης κατέπεσε στο οδόστρωμα και το σώμα του, αφού σύρθηκε στο οδόστρωμα σε απόσταση 17,80 μέτρων από το σημείο που σχηματίστηκε χαραγή στο οδόστρωμα από το ποδήλατο, ακινητοποιήθηκε στο άκρο του οδοστρώματος εντός του ασφαλτοτάπητα σε απόσταση 0,80 εκατοστών πιο μπροστά από το ακινητοποιηθέν ποδήλατο, τελική θέση στον οποία αιμορραγούσε.

Το φορτηγό αυτοκίνητο μετά τη σύγκρουση διήνυσε το υπόλοιπο μέρος της απόστασης των 17,50 μέτρων, στην οποία αποτυπώθηκαν τα ίχνη τροχοπέδησης, και ο οδηγός του από τη θέση που σταματούν τα ίχνη τροχοπέδησης το οδήγησε και το ακινητοποίησε στο άκρο δεξιό της οδού κατά την πορεία του προς Ζάκυνθο, Στο πρόχειρο σχεδιάγραμμα τα ίχνη τροχοπέδησης αποτυπώνονται με έναρξη αυτών στην κορυφή της στροφής, συναγομένου εκ τούτου ότι ο οδηγός του φορτηγού, μόλις έφθασε στην κορυφή της στροφής και είχε ορατότητα, αμέσως τροχοπέδησε, δεν άργησε να αντιδράσει, και ότι τα ανήλικα παιδιά με τα ποδήλατα βρίσκονταν πολύ κοντά σε σχέση με την πορεία του φορτηγού.

Ο ανήλικος γιος των εναγόντων υπέστη κακώσεις κεφαλής, κάταγμα κρανίου, αυχένος, θώρακος, κοιλίας και κάτω άκρων, κατάγματα μηριαίων οστών, τραυματικές ρήξεις ήπατος και σπλήνας, υπαραχνοειδή αιμορραγία θλάσεις πνευμόνων. Από τις προαναφερόμενες κακώσεις ως μόνη ενεργό αιτία, επήλθε ο θάνατος του. Το ποδήλατο και ο ανήλικος μετά τη σύγκρουση δεν πατήθηκαν από το εμπρόσθιο μέρος του φορτηγού και τους τροχούς του, αφού τότε θα ήταν άλλες προεχόντως οι υλικές ζημιές του ποδηλάτου, αλλά ωθήθηκαν και εκτινάχθηκαν προς τα εμπρός και με λοξή κατεύθυνση προς τα αριστερά κατά την πορεία του φορτηγού.

Από την εκτίναξη αυτή προκύπτει ότι όταν έγινε η σύγκρουση των οχημάτων το φορτηγό δεν βρισκόταν στη θέση όπου το τέλος των ιχνών τροχοπέδησης, αλλά πιο πριν από τη θέση αυτή, και μετά τη σύγκρουση το φορτηγό συνέχισε την πορεία του με αποτύπωση μέρους των ιχνών τροχοπέδησης μετά τη σύγκρουση, το δε ποδήλατο και ο ανήλικος μετά τη σύγκρουση διήνυσαν κατά πρώτον με την ώθηση και εκτίναξη μια απόσταση μέχρι τη χαραγή που αποτυπώθηκε από το ποδήλατο στο οδόστρωμα.

Αν η σύγκρουση είχε γίνει στη θέση της χαραγής τότε το ποδήλατο δεν θα είχε διανύσει τόσο μεγάλη απόσταση συρόμενο στο οδόστρωμα, ούτε ο ανήλικος ομοίως, αφού η χαραγή είναι στο ύψος του τέλους των ιχνών τροχοπέδησης και σε απόσταση ενός μέτρου από το τέλος των ιχνών προς τα αριστερά κατά την πορεία του φορτηγού , η δε σύγκρουση δεν έγινε στο τέλος των ιχνών τροχοπέδησης αλλά πιο πριν από τη θέση αυτή.

Με βάση όλα τα αποδεικτικά στοιχεία και τα διδάγματα της κοινής πείρας συνάγεται ότι το σημείο της σύγκρουσης δεν εντοπίζεται στη χαραγή και το τέλος των ιχνών τροχοπέδησης στο πρόχειρο σχεδιάγραμμα αλλά πριν από το τέλος των ιχνών τροχοπέδησης στο σημείο τομής της προέκτασης της πλάγιας σημειωμένης γραμμής με έναρξη το σημείο Δ όπου οι κηλίδες αίματος και τέλος το σημείο Ε όπου η χαραγή με την σημειωμένη στο ίδιο σχεδιάγραμμα γραμμή των ιχνών τροχοπέδησης, σημείο τομής δηλαδή από το οποίο φαίνεται να έχει γίνει η εκτίναξη του ποδηλάτου με τον ανήλικο.

Η αναφορά στο πρόχειρο σχεδιάγραμμα ότι το πιθανό σημείο σύγκρουσης είναι στη θέση της χαραγής δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η ταχύτητα του φορτηγού κατά τη στιγμή της έναρξης της τροχοπέδησης δεν υπερέβαινε τα 50 χιλιόμετρα ανά ώρα λαμβανομένων υπόψη των ιχνών τροχοπέδησης μήκους 17,50 ευρώ και του συντελεστή τριβής του οδοστρώματος που στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν ο υψηλότερος 0,70 αλλά μεταξύ 0,50 και 0,60 αφού η άσφαλτος ήταν φρεσκοστρωμένη.

Τα ίχνη τροχοπέδησης που αποτυπώθηκαν στο οδόστρωμα είναι από τους αριστερούς τροχούς του φορτηγού και όχι από τους δεξιούς. Στην κρίση αυτή καταλήγει το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ίχνη αυτά έχουν πάχος 0,50 μέτρων, η απόσταση των ιχνών από το άκρο δεξιό της οδού κατά την πορεία του φορτηγού είναι 2,40 μέτρα και από το αριστερό άκρο της οδού κατά την ίδια πορεία (άκρο ασφαλτοτάπητα) είναι 3,70 μέτρα, το πλάτος του οχήματος (απόσταση τροχών) είναι δύο μέτρα, η εκτίναξη του ποδηλάτου άρχισε όταν το αριστερό άκρο του φορτηγού προσέκρουσε με δύναμη το πρώτον με το αριστερό πηρούνι του εμπρόσθιου μέρους του ποδηλάτου, οι δε συγκρουσθείσες αυτές επιφάνειες των οχημάτων και το προσδιοριζόμενο κατά τα παραπάνω στο οδόστρωμα στο σχεδιάγραμμα σημείο σύγκρουσης των οχημάτων καταδεικνύουν εν τέλει ότι τα ίχνη πέδησης είναι από τους αριστερούς τροχούς και όχι από τους δεξιούς.

Αν τα ίχνη ήταν από τους αριστερούς τροχούς, τότε το όχημα αυτό θα βρισκόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου στο αντίθετο ρεύμα, το δε προσδιοριζόμενο σημείο σύγκρουσης στην τομή των ιχνών τροχοπέδησης με την πλάγια γραμμή θα ήταν κάτω από το δεξιό άκρο του εμπρόσθιου προφυλακτήρα, όπου όμως δεν έγινε η σύγκρουση κατά πρώτον και η εκτίναξη του ποδηλάτου και του ανηλίκου.

Επιπλέον ο οδηγός του φορτηγού δεν είχε κανένα λόγο να οδηγεί στο αντίθετο ρεύμα, αφού ήταν νηφάλιος, δεν τελούσε σε μέθη, δεν απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος, είχε αντιληφθεί βλέποντας τη σχετική πινακίδα ότι εκτελούνται έργα και μάλιστα αντελήφθη ότι πρόκειται για ασφαλτόστρωση αφού το οδόστρωμα στο οποίο έβαινε πλέον είχε διαστρωθεί με καινούργια άσφαλτο, η δε στροφή δεν ήταν κλειστή και απότομη ώστε να μην μπορεί να οδηγεί στο ρεύμα πορείας του και να είχε εκτραπεί το φορτηγό προς το αντίθετο ρεύμα.

Οι προαναφερόμενοι εργάτες στις προανακριτικές καταθέσεις τους δεν αναφέρουν ότι το φορτηγό είχε εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα, ο δε Δ. Κ. στην ένορκη βεβαίωση του καταθέτει ότι εκτιμά ότι η σύγκρουση έγινε στο ρεύμα του φορτηγού "γιατί το φρενάρισμα του ήταν όλο μέσα στο δικό του ρεύμα και το φορτηγό ήταν κτυπημένο στη μέση και δεξιότερα, όπως το κοιτάζουμε, ανάμεσα στο σήμα κι στο αριστερό φανάρι του".

Κατά συνέπεια οι αντίθετοι ισχυρισμοί για υπερβολική ταχύτητα του οχήματος, την προέλευση των ιχνών τροχοπέδησης και το πιθανό σημείο σύγκρουσης είναι αβάσιμοι. Από τις δύο φωτογραφίες που προσκομίζονται σε απλά ασπρόμαυρα φωτοαντίγραφα και στις οποίες φαίνονται το πίσω μέρος του ακινητοποιημένου φορτηγού, το όχημα της αστυνομίας σε κάθετη θέση αποκλείοντας την κίνηση στο αριστερό ρεύμα της οδού κατά την πορεία του φορτηγού και σε μικρή απόσταση από το αστυνομικό όχημα φαίνεται το μηχάνημα ασφαλτόστρωσης ακινητοποιημένο, φωτογραφία που ελήφθη κατά την αυτοψία στο τόπο του ατυχήματος και βρίσκεται προφανώς στην σχηματισθείσα ποινική δικογραφία, προκύπτει ότι το ατύχημα έγινε σε μικρή απόσταση από το μηχάνημα ασφαλτόστρωσης και θα έπρεπε να ελέγχεται η κίνηση των οχημάτων για την αποτροπή ατυχήματος στο ρεύμα πορείας προς Ζάκυνθο.

Κατόπιν όλων των προαναφερομένων κρίνεται ότι ο πρώτος εναγόμενος οδηγός δεν βαρύνεται με υπαιτιότητα και συγκεκριμένα αμέλεια, καθόσον δεν αποδείχτηκε ότι ενήργησε με αμέλεια, ήτοι έλλειψη της προσοχής και επιμέλειας που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει ως μέσος συνετός οδηγός, αφού δεν οδηγούσε με ταχύτητα ανώτερη των 50 χιλιομέτρων την ώρα, έβαινε κανονικά στο ρεύμα πορείας του, δεν είχε εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα πορείας, δεν είχε απολέσει τον έλεγχο του οχήματος του, ενήργησε έγκαιρα μόλις αντελήφθη τους ανηλίκους με τα ποδήλατα τους και τροχοπέδησε αμέσως, ενέργεια που ήταν η ενδεδειγμένη προς τούτο.

Η τοποθέτηση πινακίδας με μόνο περιεχόμενο ότι εκτελούνται έργα δεν ήταν αρκετή για την πρόληψη ατυχήματος αφού δεν υπήρχε πινακίδα με περιεχόμενο ότι το αριστερό ρεύμα πορείας είναι κατειλημμένο και η κυκλοφορία όλων των οχημάτων γινόταν μόνο από το ρεύμα προς Ζάκυνθο, ο δε εναγόμενος οδηγός δεν μπορούσε να προβλέψει ότι η κυκλοφορία οχημάτων σε κάποια θέση της οδού γινόταν μόνο από το δικό του ρεύμα, εισερχομένων σ' αυτό των αντιθέτως κινουμένων οχημάτων, και ότι δεν γινόταν ρύθμιση της κυκλοφορίας από επιφορτισμένα προς τούτο άτομα".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο διέλαβε ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες στο ουσιώδες ζήτημα της υπαιτιότητας του οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου, διότι δεν διευκρινίζει γιατί η μη μείωση της ταχύτητας του οχήματός του, ενόψει της υπάρξεως πινακίδας εκτέλεσης έργων σε απόσταση 500 περίπου μέτρων πριν από το χώρο των έργων, την οποία αυτός αντελήφθη, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος.

Επίσης δεν προσδιορίζει σαφώς την απόσταση από την οποία ο οδηγός αντελήφθη τον θανόντα ανήλικο ποδηλάτη, ώστε να είναι σε θέση να ελαττώσει την ταχύτητά του ή και να διακόψει την πορεία του και τέλος δεν εξηγεί, ενώ δέχεται ότι οδηγός αντελήφθη ότι πρόκειται για ασφαλτόστρωση από απόσταση 500 μέτρων όταν είδε την πινακίδα ότι εκτελούνται έργα και στη συνέχεια ότι είδε μπροστά του σε απόσταση 40-50 περίπου μέτρων το μηχάνημα ασφαλτόστρωσης, γιατί δεν μπόρεσε, κινούμενος με ταχύτητα 50 χ/ω, να ακινητοποιήσει το όχημά του πριν τη σύγκρουση.

Έτσι κατέστησε ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής εφαρμογής των αναφερομένων στην αρχή διατάξεων. Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παραπεμφθεί δε η υπόθεση, γιατί χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (αρθρ.580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρο 183 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ.4 εδ.ε'ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 201/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ. Και

Διατάζει να επιστραφεί στους αναιρεσείοντες το παράβολο με αριθμούς διπλοτύπων 1586875, 1586876, 1586877 σειρά Α'(Δημοσίου) και 029849, 029850, 029851 σειρά Α'(ΤΑ.Χ.ΔΙΚ.).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 30η Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 12η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ