1303/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1303 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1303/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Δεκεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: τριτοβάθμιου Σωματείου με την επωνυμία "ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ" (Κ.Σ.Ε.), η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρο του Αντώνιο Πεπελάση και Ευτύχιο -Δημήτριο Καλαμίδα.

Του αναιρεσιβλήτου: Η. Τ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-7-2006 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2207/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 2525/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 1-11-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 2-12-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 576 παρ.2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου ο οποίος επέσπευσε την συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στην συζήτηση παρά την απουσία του κλητευθέντος.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την υπ' αριθ. 12572/17-12-2010 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης ..., την οποία επικαλείται και προσκομίζει η επισπεύδουσα την συζήτηση αναιρεσείουσα, αντίγραφο της κρινομένης από 1-11-2009 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθ. 2525/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών περιέχον πράξη καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου καθώς και κλήση προς συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως κατά την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 28ης Φεβρουαρίου 2011, ότε η συζήτηση ανεβλήθη για την παρούσα δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο. Από τα πρακτικά όμως του παρόντος δικαστηρίου προκύπτει, ότι κατά την παρούσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από την σειρά του πινακίου, ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε, ούτε παρέστη κατά τον προβλεπόμενο από το άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ τρόπο. Επομένως, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση, σαν να ήσαν παρόντες όλοι οι διάδικοι, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ.α' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δε δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν πρέπει καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 36/1988). Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 του ίδιου ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου, με τις διατάξεις των άρθρων 57 και 59 του ΑΚ προστατεύεται το δικαίωμα της προσωπικότητας που αποτελεί ένα πλέγμα αγαθών που συνθέτουν την υπόσταση του προσώπου με το οποίο είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα. Τέτοια αγαθά είναι, εκτός των άλλων, η τιμή και η υπόληψη κάθε ανθρώπου, η οποία αντικατοπτρίζεται στην αντίληψη και την εκτίμηση που έχουν οι άλλοι γι' αυτόν.

Από τις διατάξεις δε αυτές (των άρθρων 57 και 59 ΑΚ), σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 914 και 932 του ΑΚ, προκύπτει, ότι επί προσβολής της προσωπικότητας η αξίωση ικανοποίησης για την ηθική βλάβη προϋποθέτει προσβολή των παραπάνω δικαιωμάτων, παράνομη και υπαίτια. Η αξίωση όμως αυτή αποκλείεται, όταν η πράξη αυτή έγινε για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον, οπότε δεν είναι παράνομη.

Περαιτέρω και το νομικό πρόσωπο, εφόσον κηρύσσεται ικανό δικαίου και ικανό προς δικαιοπραξία (άρθρα 61 και 70 ΑΚ), έχει δικαίωμα επί της προσωπικότητας αυτού στην έκφανση της πίστης, της υπόληψης, της φήμης, του κύρους, του επαγγέλματος, του μέλλοντος και των λοιπών αναγνωριζόμενων σ' αυτό άυλων αγαθών.

Συνεπώς, σε περίπτωση προσβολής της προσωπικότητας αυτού σε οποιαδήποτε των εκφάνσεων τούτων, δικαιούται να ζητήσει, κατά τα άρθρα 57 και 59 του ΑΚ προστασία, καθώς και την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης (που υπέστη από την προσβολή) που μπορεί να συνίσταται και στην καταβολή χρηματικού ποσού. Επίσης, από τις πιο πάνω διατάξεις των άρθρων 57 και 59 του ΑΚ συνάγεται, ότι, προς θεμελίωση αξίωσης προς προστασία της προσωπικότητας νομικού προσώπου, απαιτείται πράξη που επάγεται μειωτική διαταραχή αυτής σε κάποια των ανωτέρω εκφάνσεων της και που είναι παράνομη.

Είναι δε παράνομη η προσβολή, όταν υπάρχει διάταξη η οποία απαγορεύει συγκεκριμένη πράξη που προσβάλλει κάποια έκφανση της προσωπικότητας και είναι αδιάφορο αν η απαγόρευση βρίσκεται στο αστικό ή ποινικό δίκαιο ή σε άλλους κανόνες δημοσίου δικαίου ή και ειδικούς νόμους. Ακόμη, από τα άρθρα 298, 299 και 932 του ΑΚ προκύπτει, ότι τα νομικά πρόσωπα δικαιούνται να αξιώσουν χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αν υπέστησαν προσβολή που αναφέρεται στην πίστη, την υπόληψη, το μέλλον και γενικά στα αναγνωριζόμενα σε αυτά αγαθά από αδικοπραξία, με την έννοια του άρθρου 914 του ΑΚ.

Κατά την έννοια δε του άρθρου τούτου, προς θεμελίωση ευθύνης από αδικοπραξία απαιτείται, εκτός των άλλων, να προξενηθεί σε άλλον ζημία από υπαίτια ενέργεια ή παράλειψη του δράστη και η ζημία να είναι παράνομη. Παράνομη είναι η ζημία, όταν με την ενέργεια ή παράλειψη του δράστη προσβάλλεται δικαίωμα εκείνου που υπέστη τη βλάβη το οποίο προστατεύεται από το νόμο ή και συμφέρον αυτού.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: "Η εφεσίβλητη, που έχει συσταθεί από το έτος 1969, αποτελεί την ανώτατη συνδικαλιστική οργάνωση των κυνηγητικών συλλόγων όλης της χώρας και τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Γεωργίας (σημ.: πρόκειται για την εδώ αναιρεσείουσα που είχε εναγάγει τον αναιρεσίβλητο για επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης).

Ο εκκαλών διετέλεσε στο παρελθόν πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της εφεσίβλητης ΚΣΕ, ενώ από το έτος 1995 πρόεδρος και ταμίας αυτού εκλέχτηκαν οι Ν. Π. και Σ. Μ., αντίστοιχα. Με την από 28/7/04 μήνυση του ... ο εκκαλών καταμήνυσε τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εφεσίβλητης, για την αξιόποινη πράξη της απιστίας που συνάπτεται με την εκ μέρους τους, κατά τους ισχυρισμούς του, εγκατάλειψη και κακοδιαχείριση της ακίνητης περιουσίας της εφεσίβλητης ...

Ακολούθως, στις 25/11/04, κατέθεσε ... έγγραφη αναφορά - καταγγελία, και αναφέρεται και πάλι σε εγκληματική και πλήρη εγκατάλειψη του πιο πάνω κτιρίου επί συνεχή δεκαετία από τις διοικήσεις της εφεσίβλητης ... Με βάση τις παραπάνω ενέργειες του εκκαλούντος ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά των ως άνω προέδρου και ταμία της εφεσίβλητης, για την αξιόποινη πράξη της απιστίας κατ' εξακολούθηση ...

Επίσης, στις 15/9/05, εξεταζόμενος στο ακροατήριο ... και αναφερόμενος στους συγκεκριμένους κατηγορούμενους, κατέθεσε, ότι δίχως απόφαση επένδυσαν τα χρήματα σε ρέπος, χωρίς να ρωτήσουν κανένα, ότι ζημιώθηκε η συνομοσπονδία (από την ενέργεια τους), ότι αν άφηναν τα χρήματα (στην τράπεζα), θα είχε μεγαλύτερο κέρδος η συνομοσπονδία, ότι πιστεύει πως είχαν πρόθεση (οι τότε κατηγορούμενοι) να βλάψουν το σωματείο μ' αυτή την ενέργεια, ότι δεν ενημέρωσαν κανένα γι' αυτή την ενέργεια, που έγινε παράνομα, ότι οι λογαριασμοί είναι σκοτεινοί και ούτε στους ελεγκτές τους παρουσίασαν, ότι γίνονται έλεγχοι παράτυπα και τελικά εξέφρασε την άποψη, ότι δεν μπορεί να πει αν ζημιώθηκε το σωματείο και τι ζημιά έχει.

Με την ήδη αμετάκλητη 51666/05 απόφαση του παραπάνω δικαστηρίου, οι ανωτέρω κατηγορούμενοι κηρύχτηκαν αθώοι, για την πράξη της απιστίας, κατ' εξακολούθηση, που τους είχε αποδοθεί, αναφορικά με την επένδυση σε ρέπος, με την παραδοχή ότι με την επίμαχη επένδυση σε ρέπος το σωματείο είχε κέρδη της τάξεως των 12.000.000 δραχμών το χρόνο και κατά συνέπεια αυτοί, με την παραπάνω ενέργειά τους δεν ζημίωσαν τη συνομοσπονδία.

Ωσαύτως, με την ήδη αμετάκλητη 57722/06 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, τα καταμηνυθέντα από τον εκκαλούντα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εφεσίβλητης κηρύχτηκαν αθώοι, για την πράξη της απιστίας κατ' εξακολούθηση, αναφορικά με τη διαχείριση του παραπάνω ακινήτου της εφεσίβλητης, με την παραδοχή ότι το εν λόγω κτίριο ήταν ακατάλληλο να στεγάσει τα γραφεία και τις δραστηριότητες της εφεσίβλητης.

Ανεξάρτητα από το αν οι επίδικες ενέργειες του εκκαλούντος θα μπορούσαν ή όχι να στοιχειοθετήσουν τα αδικήματα των άρθρων 361, 362, 363 του ΠΚ σε βάρος του προέδρου και του ταμία του διοικητικού συμβουλίου της εφεσίβλητης, κάτι που δεν αποτελεί αντικείμενο της προκείμενης δίκης, οι εν λόγω ενέργειες δεν μπορούν να στοιχειοθετήσουν τη διάπραξη των αδικημάτων τούτων εκ μέρους του εκκαλούντος, σε βάρος του νομικού προσώπου της εφεσίβλητης, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη.

Περαιτέρω ... οι επίμαχες ενέργειες του εκκαλούντος ... κατέτειναν ευθέως στο να πλήξουν τη συμπεριφορά των φυσικών προσώπων, μελών του διοικητικού συμβουλίου της εφεσίβλητης, τα οποία αυτός είχε καταμηνύσει, για την κατά την υποκειμενική του άποψη, επιζήμια διαχείριση των υποθέσεων της εφεσίβλητης και δεν διαπνεόντουσαν από δόλια προαίρεση του να πλήξει και να βλάψει αυτό τούτο το νομικό πρόσωπο της εφεσίβλητης, προς υπεράσπιση των συμφερόντων του οποίου φέρεται να ενεργούσε ο εκκαλών, κατά την από εκείνον εκλαμβανόμενη έννοια εξυπηρέτησης του συμφέροντος της εφεσίβλητης.

Εξάλλου ... δεν αποδεικνύονται συγκεκριμένα περιστατικά από τα οποία να προκύπτει, ότι οι επίμαχες ενέργειες του εκκαλούντος ... προκάλεσαν, κατ' αιτιώδη συνάφεια, προσβολή της φήμης, της φερεγγυότητας, της "δημόσιας εικόνας" και γενικά της προσωπικότητας της εφεσίβλητης ... Εντεύθεν, δεν στοιχειοθετείται αδικοπρακτική συμπεριφορά του εκκαλούντος, ούτε προσβλητική της προσωπικότητας της εφεσίβλητης, κατά την αναφερόμενη στη μείζονα σκέψη έννοια, ώστε η ένδικη αγωγή της ήταν απορριπτέα, ως ουσιαστικά αβάσιμη ...".

Με αυτά τα οποία δέχθηκε το Εφετείο, το οποίο ακολούθως δέχθηκε την έφεση ως κατ' ουσίαν βάσιμη, εξαφάνισε την προσβαλλομένη υπ' αριθ. 2207/2008 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκράτησε και εδίκασε κατ' ουσίαν την υπόθεση και απέρριψε την αγωγή, δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, καθόσον ορθά ερμήνευσε και εφήρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 57, 59, 298, 299, 914 και 932 ΑΚ.

Διέλαβε δε στην απόφασή του επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες σχετικά με την ουσιαστική αβασιμότητα του αγωγικού ισχυρισμού του αναιρεσείοντος νομικού προσώπου ότι από τις ως άνω πράξεις του αναιρεσιβλήτου προκλήθηκε "βλάβη της φήμης και της επαγγελματικής αξίας και αξιοπιστίας της ΚΣΕ". Αυτές δε οι αιτιολογίες καθιστούν εφικτό τον έλεγχο περί της ορθής ή μη εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων.

Κατά συνέπεια, αμφότεροι οι σχετικοί λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-11-2009 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 2525/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ