1302/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1302 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1302/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. συζ. Μ. Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κων/νο Χρυσικόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "GENERALI HELLAS Ανώνυμος Ασφαλιστική Εταιρεία" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σωτηρία Βελέντζα, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-1-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:3816/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 304/2011 μη οριστική και 2490/2012 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24-10-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ειρήνη Καλού, ανέγνωσε την από 26-3-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 24-10-2013 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 2490/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο, δικάζοντας κατ' ουσίαν την από 22-10-2008 (αριθμ. εκθ. καταθ. 9619/2008) αγωγή της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας που αφορούσε απαίτηση αποζημίωσης για ζημίες που προκλήθηκαν από αυτοκίνητο, επιδίκαση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, μετά την έκδοση της υπ' αριθμ. 304/2011 απόφασης του ίδιου Δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή τυπικά και κατ' ουσίαν η έφεση της αναιρεσείουσας - ενάγουσας κατά της υπ' αριθμ. 3816/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που απέρριψε την ως άνω αγωγή της αναιρεσείουσας, εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη απόφαση και, αφού αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης και διατάχθηκε η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, η οποία και διενεργήθηκε, δέχτηκε εν μέρει την αγωγή ως προς τα κονδύλια αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, ενώ απέρριψε αυτή κατ' ουσίαν, ως προς το κονδύλιο που αφορούσε επιδίκαση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΚΠολΔ.

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ. "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 298, 299, 914, 929 και 932 Α.Κ., προκύπτει ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενείται στον παθόντα, ανεξάρτητα από το φύλο, εκτός από την επίδραση που μπορεί να ασκήσει στις παροχές που προβλέπονται από τις Α.Κ. 929 και 932, είναι δυνατό να θεμελιώσει και αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση, αν επιδρά στον μέλλον του, δηλαδή στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου.

Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής στο μέλλον του προσώπου, αλλά αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Η διατύπωση της Α.Κ. 931 παρέχει βάση για τέτοια αξίωση, αν και εφόσον η αναπηρία ή η παραμόρφωση επιδρά στο οικονομικό μέλλον του παθόντος, που δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με τις παροχές από τις Α.Κ. 929 και 932.

Επομένως, για τη θεμελίωση της αυτοτελούς αυτής αξίωσης απαιτείται να συντρέξουν περιστατικά πέρα από εκείνα που απαιτούνται για τη θεμελίωση αξιώσεων με βάση τις Α.Κ. 929 και 932, τα οποία συνθέτουν την έννοια της αναπηρίας ή της παραμορφώσεως στο μέλλον του παθόντος, δηλαδή να συντρέξουν ιδιάζοντα περιστατικά, εκτός και πέραν εκείνων που χρειάζονται για τη στοιχειοθέτηση αξιώσεων κατά τις Α.Κ. 929 και 932, από τα οποία ειδικά περιστατικά θα πρέπει να προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι και τρόποι, εξαιτίας των οποίων επέρχονται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική πλευρά της μελλοντικής ζωής του (ΑΠ 210/2013).

Έτσι κατά τη διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ. επιδικάζεται στον παθόντα την αναπηρία ή την παραμόρφωση ένα εύλογο κατά την κρίση του Δικαστηρίου χρηματικό ποσό, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, το ύψος δε του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, την ηλικία του παθόντος, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 Α.Κ.

αξιώσεως για επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης. Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφ' όσον η τελευταία εννοιολογικώς συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής καταστάσεως μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό (ΑΠ 774/2007 ).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως υπάρχει αντίστοιχα, όταν τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό της αποφάσεως που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, πραγματικά περιστατικά δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της ή όταν αυτά αντιφάσκουν μεταξύ τους και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 1/1999, ΑΠ 1211/2012).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 (όχι δε και από τον αριθμό 1, κατ' ορθή εκτίμηση) του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο απέρριψε το αίτημα της αγωγής της αναιρεσείουσας για την καταβολή αποζημιώσεως, που προβλέπεται από το άρθρ. 931 Α.Κ .

με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, ως προς το ουσιώδες αυτό ζήτημα, καθόσον: α) ενώ δέχεται ότι δεν υπέστη «κάποια μόνιμη ή για μακρύ χρόνο παρατεινόμενη και μη ιάσιμη αναπηρία ή παραμόρφωση» εν συνεχεία αντιφατικώς δέχεται ότι υπέστη σωματική αναπηρία, όπως αναπτύχθηκε στη με αριθμό 46/2011 ιατρική πραγματογνωμοσύνη, όσο και στην από 18.4.2011 έκθεση του τεχνικού συμβούλου Μ.

Λ. πολύ μικρή (10% έως 23%) βλαπτική για τη ζωή της, β) ενώ δέχεται ότι η σωματική αναπηρία της είναι βλαπτική για τη ζωή της, εν συνεχεία δέχεται ότι η σωματική αυτή αναπηρία της «δεν αποτελεί εμπόδιο στο οικονομικό και προσωπικό της μέλλον, ούτε θα της δημιουργεί ισόβια δυσμενείς ψυχολογικές επιδράσεις», χωρίς να αιτιολογεί γιατί η εν λόγω αναπηρία δεν θα έχει επίδραση τουλάχιστον στην κοινωνική της εξέλιξη, καθώς επίσης στην προσωπική της ζωή και στην οικογενειακή της κατάσταση, ενόψει μάλιστα της ηλικίας της (45 ετών) .

Όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, σε σχέση με το κεφάλαιο της αγωγής που αφορούσε την επιδίκαση στην αναιρεσείουσα - ενάγουσα πρόσθετης κατά το άρθρο 931 ΑΚ αποζημίωσης από το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα, που, όπως έκρινε, προκλήθηκε από υπαιτιότητα του μη διαδίκου οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου συζύγου της, ασφαλισμένου κατά το χρόνο του ατυχήματος στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, ανελέγκτως δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα:

«... Ο τραυματισμός της ενάγουσας έγινε υπό τις ειδικότερες συνθήκες που εκτίθενται στην αγωγή και οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του ζημιογόνου ΙΧΕ αυτοκινήτου, συζύγου της ... Στη συνέχεια, αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα μεταφέρθηκε συνεπεία του τραυματισμού της στο νοσοκομείο "ΚΑΤ", όπου διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα άνω πέρατος δεξιάς κνήμης και περόνης, συντριπτικό κάταγμα άνω πέρατος κνήμης και περόνης αριστερά.

Υποβλήθηκε σε χειρουργική θεραπεία στη δεξιά κνήμη (ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση με πλάκα LCP 11 οπών και 8 βίδες), ενώ το κάταγμα της αριστερής κνήμης αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά (κλειστή ανάταξη και ακινητοποίηση με γύψο μηροκνημοποδικό. Στο ανωτέρω νοσοκομείο νοσηλεύθηκε από την 20-1-2007 έως την 16-2-2007, οπότε εξήλθε με σύσταση να παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία (βλ.

την με αριθμό πρωτ. 6266/3-11-2008 ιατρική γνωμάτευση του ΓΝ "ΚΑΤ" και εξιτήριο). Μετά την έξοδό της υποβλήθηκε σε μακροχρόνια, φυσικοθεραπευτική αγωγή προς αντιμετώπιση των δυσκαμψιών και της μυϊκής ατροφίας αμφοτέρων των άκρων, επαναξετασθείσα στα εξωτερικά ιατρεία των δημοσίων νοσοκομείων ΓΝ Μελισσίων "ΑΜΑΛΙΑ φΛΕΜΙΓΚ", ΓΝ "Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ" (βλ.

σχετικά με αριθμούς πρωτ. 8029/6-8-2007, 5071/23-5-2008 και 6439/2008 έγγραφα των ως άνω νοσοκομείων). Στις 29-10-2008, οπότε εξετάσθηκε στο νοσοκομείο "ΚΑΤ", διαπιστώθηκε η ακόλουθη κατάσταση: δυσκαμψία επώδυνη (ΔΕ) γόνατος με ύδραρθο, δυσκαμψία (αρ) γόνατος με έντονο ύδραθρο, ανισοσκελία, μετακαταγματική φλεβική ανεπάρκεια κάτω άκρων, η δε βάδιση γίνεται με δυσχέρεια λόγω χωλότητας, δυσκαμψίας και άλγους.

Της συνεστήθη αποφυγή χειρωνακτικής εργασίας, συστηματική φυσικοθεραπεία, παρακολούθηση στα εξωτερικά ιατρεία, ενώ προγραμματίσθηκαν δύο χειρουργικές επεμβάσεις για αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης και πλαστικής για μετεγχειρητικές ουλές. Τα ίδια διαπιστώθηκαν και κατά την εξέτασή της στο ανωτέρω νοσοκομείο, στις 30-3-2009 και έγιναν οι ίδιες συστάσεις (βλ.

την με αριθμό πρωτ. 1956/30-3-2009 ιατρική γνωμάτευση) ... Περαιτέρω, στις 22-10-2008 η ενάγουσα επισκέφθηκε τον πλαστικό χειρουργό Σ. Γ., ο οποίος διαπίστωσε ότι αυτή παρουσιάζει: 1) στη μεσότητα της δεξιάς κνήμης δύσμορφη ρικνωτική ουλή εκτάσεως 3X5 cm, μυοκήλη του προσθίου κνημιαίου μυός και έλλειμμα λίπους και της συνέστησε αποκατάσταση με δύο χειρουργικές επεμβάσεις.

Ειδικότερα, στην πρώτη επέμβαση θα τοποθετηθεί διατατήρας ιστών, ο οποίος θ' αφαιρεθεί στη δεύτερη επέμβαση, θ' αφαιρεθεί επίσης η ουλή με τη βοήθεια της προκύπτουσας περίσσιας του δέρματος, θα επανορθωθούν οι μυοκήλες και θα γίνει μεταμόσχευση λίπους με την τεχνική εμπλουτισμένου με βλαστοκύτταρα λίπους.

Με την κρίση του ανωτέρω συμφωνεί και ο διορισθείς με την 304/2011 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου ιατρός ορθοπεδικός - χειρουργός Ν. Α., ο οποίος αναφέρει ότι η ενάγουσα πρέπει να υποστεί πλαστική επέμβαση για την αποκατάσταση της δύσμορφης ουλώδους επεξεργασίας της δεξιάς κνήμης. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο ιατρός Θ.

Σ., χειρουργός-ορθοπεδικός-τραυματιολόγος, στην από 24-11-2008 ιατρική γνωμάτευσή του. Η δαπάνη για τις μελλοντικές αυτές χειρουργικές επεμβάσεις ανέρχεται σύμφωνα με τον πλαστικό χειρουργό Σ. Γ. στο ποσό των 13.780 ευρώ και περιλαμβάνει: α) όσον αφορά την πρώτη επέμβαση 1.600 ευρώ για νοσήλια σε ιδιωτικό θεραπευτήριο, 1.200 ευρώ για αμοιβή χειρουργού, 270 ευρώ για αμοιβή αναισθησιολόγου και 700 ευρώ κόστος διατατήρα (σύνολο 3.770 ευρώ), β) η δεύτερη επέμβαση 2.250 ευρώ για νοσήλια, 1.800 για αμοιβή χειρουργού, 650 ευρώ αμοιβή αναισθησιολόγου, 360 για πλέγματα μυοκηλών και 4.950 ευρώ για αντιδραστήρια απομόνωσης βλαστοκυττάρων (σύνολο 10.010 ευρώ). ...

Περαιτέρω, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι η ενάγουσα, εξ αιτίας των ανωτέρω σωματικών βλαβών της, υπέστη κάποια μόνιμη ή για μακρό χρόνο παρατεινόμενη και μη ιάσιμη αναπηρία ή παραμόρφωση, όπως αυτή αβάσιμα υποστηρίζει ζητώντας την καταψήφιση, πέρα από τη χρηματική ικανοποίηση και τα διαφυγόντα κέρδη, πρόσθετης αποζημιώσεως 80.000 ευρώ κατά το άρθρο 931 ΑΚ.

Σημειώνεται ότι από την διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 298, 299, 914 και 932 ΑΚ, προκύπτει ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενείται σε παθόντα, ανεξαρτήτως φύλου, εκτός από την επίδραση που μπορεί να ασκήσει τόσο στο ύψος των οποιωνδήποτε χρηματικών ποσών που θα στερείται ο παθών στο μέλλον ή θα ξοδεύει επί πλέον εξ αιτίας της αύξησης των δαπανών του, όσο και στο ύψος της χρηματικής ικανοποίησης που θα επιδικασθεί για την ηθική βλάβη, μπορεί να θεμελιώσει και αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση αν επιδρά στο μέλλον του.

Η διατύπωση της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ παρέχει βάση για τέτοια αξίωση, αν και εφόσον η αναπηρία ή η παραμόρφωση επιδρά στο οικονομικό μέλλον του παθόντος που δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με τις παροχές των άρθρων 929 και 932 ΑΚ Η πρόσθετη αυτή αποζημίωση επιδικάζεται, αν η αναπηρία ή η παραμόρφωση ως μόνιμες, κυρίως, καταστάσεις επηρεάζουν δυσμενώς την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του παθόντος.

Στην προκειμένη περίπτωση αποδείχθηκε ότι η σωματική αναπηρία της ενάγουσας - παθούσης, όπως αναπτύχθηκε πιο πάνω, τόσο στην με αριθμό 46/2011 έκθεση ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, όσο και στην από 18-4-2011 έκθεση του τεχνικού συμβούλου Μ. Λ., καθώς και στις δύο ιατρικές γνωματεύσεις, είναι πολύ μικρή (10% έως 23% εκτιμάται στις προαναφερθείσες εκθέσεις των ιατρών), βλαπτική για την ζωή της, πλην όμως δεν αποτελεί εμπόδιο στο οικονομικό και προσωπικό της μέλλον, ούτε θα της δημιουργεί ισόβια δυσμενείς ψυχολογικές επιδράσεις.

Ειδικότερα, όσον αφορά το οικονομικό της μέλλον, δεν αποδείχθηκε ότι αυτή ασκούσε το επάγγελμα του βοηθού τεχνίτη επιχείρησης μελετών, επισκευών, όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα στην οικογενειακή επιχείρηση του συζύγου της, ενώ επιπροσθέτως και αν ακόμη θελήσει να εργασθεί στο μέλλον, η ανωτέρω βλάβη της υγείας της δεν την εμποδίζει, αφού όπως ρητά αναγράφεται στις προαναφερθείσες εκθέσεις, η ανικανότητα της ενάγουσας για εργασία διήρκεσε 3,5 έτη μετά το ατύχημα ήτοι μέχρι τα μέσα του 2010.

Συνακόλουθα, κάθε ζημία που της προκάλεσαν τα τραύματά της για το ένδικο διάστημα ή πιθανόν να προκαλέσουν στο μέλλον μπορεί να καλυφθεί με τις παροχές των άρθρων 929 και 932 ΑΚ και γι' αυτό, σύμφωνα άλλωστε και με τις προαναφερόμενες αιτιολογίες, δεν συντρέχει νόμιμη περίπτωση επιδικάσεως και πρόσθετης αποζημιώσεως κατά το άρθρο 931 ΑΚ.».

Με βάση δε τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 2490/ 2012 απόφασή του και αφού με την προηγούμενη υπ' αριθμ. 304/2011 απόφασή του είχε δεχτεί κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσείουσας-ενάγουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε απορρίψει κατ' ουσίαν την αγωγή της και ακολούθως εξαφάνισε την εν λόγω απόφαση και διέταξε τη διενέργεια ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, δικάζοντας κατ' ουσίαν την αγωγή, έκρινε ότι η αναιρεσίβλητη δεν δικαιούται και ιδιαίτερη αποζημίωση, κατά το άρθρο 931 ΑΚ και απέρριψε αυτήν ως κατ' ουσίαν αβάσιμη ως προς το σχετικό κονδύλιό της.

Με όσα, ως άνω, δέχθηκε το Εφετείο και ειδικότερα ότι δεν συντρέχει περίπτωση επιδίκασης και πρόσθετης αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ περιέλαβε στην απόφασή του σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα αυτό, και δεν στέρησε, κατά τούτο, την απόφασή του νόμιμης βάσης. Ειδικότερα, δεν υπάρχει η επικαλούμενη με την αίτηση αναίρεσης αντίφαση μεταξύ της παραδοχής της προσβαλλόμενης απόφασης ότι η αναιρεσείουσα δεν υπέστη "κάποια μόνιμη ή για μακρύ χρόνο παρατεινόμενη και μη ιάσιμη αναπηρία ή παραμόρφωση" και της παραδοχής ότι υπέστη σωματική αναπηρία πολύ μικρή (10 % έως 23 %) βλαπτική για τη ζωή της, αφού η τελευταία παραδοχή, η οποία αναφέρεται στο ποσοστό αναπηρίας της αναιρεσείουσας, το οποίο αξιολογείται ως μικρής σημασίας, δεν αναιρεί την πρώτη παραδοχή, η οποία αναφέρεται στη χρονική διάρκεια της αναπηρίας της, η οποία κρίνει το Εφετείο ότι δεν είναι μόνιμη και μη ιάσιμη και συνεπώς δεν είναι τέτοιας σημασίας που να δικαιολογεί την επιδίκαση της ως άνω αποζημίωσης, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ.

Επίσης, δεν υπάρχει η επικαλούμενη με την αίτηση αναίρεσης αντίφαση μεταξύ της παραδοχής της προσβαλλόμενης απόφασης ότι «η σωματική αναπηρία της είναι βλαπτική για τη ζωή της» και της εν συνεχεία παραδοχής της ότι η σωματική αυτή αναπηρία της «δεν αποτελεί εμπόδιο στο οικονομικό και προσωπικό της μέλλον, ούτε θα της δημιουργεί ισόβια δυσμενείς ψυχολογικές επιδράσεις», αφού, ναι μεν η ύπαρξη κάποιας αναπηρίας, είναι εξ ορισμού βλαπτική για τον τραυματισθέντα, πλην, όμως δεν σημαίνει αναγκαίως και μάλιστα όταν είναι πρόσκαιρη και ιάσιμη και πολύ μικρής σημασίας, όπως δέχτηκε το Εφετείο, ότι επιδρά οπωσδήποτε στο μέλλον του τραυματισθέντος κατά την έννοια της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ, δηλαδή στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου.

Πέραν τούτου, η κρίση του Εφετείου περί μη επίδρασης της ως άνω αναπηρίας και παραμόρφωσης της αναιρεσείουσας στο μέλλον της, η οποία, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, αποκλείει την επιδίκαση αποζημίωσης κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ, είναι επαρκώς αιτιολογημένη, αφού σύμφωνα με τις προαναφερόμενες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης «ανακριβώς ισχυρίζεται ότι αυτή ασκούσε το επάγγελμα του βοηθού-τεχνίτη της επιχείρησης μελετών-κατασκευών του συζύγου της (σιδηρουργείο), αλλά και αν ακόμη θελήσει να εργαστεί στο μέλλον η ανωτέρω βλάβη της υγείας της δεν την εμποδίζει, αφού, όπως ρητά αναγράφεται στις ιατρικές εκθέσεις, η ανικανότητα αυτής προς εργασία διήρκεσε 3,5 έτη μετά το ατύχημα, ήτοι μέχρι τα μέσα του 2010 και όχι πέραν αυτού» και επί πλέον «κάθε ζημία που της προκάλεσαν τα τραύματά της για το ένδικο διάστημα ή πιθανόν να προκαλέσουν στο μέλλον μπορεί να καλυφθεί με τις παροχές των άρθρων 929 και 932 ΑΚ».

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

II. Σύμφωνα με το άρθρο 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ, η απόφαση αναιρείται, αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Ειδικότερα, ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας, υποπίπτοντας σε διαγνωστικό σφάλμα κατά την ανάγνωση του εγγράφου, αποδίδει διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο που πραγματικά έχει και ακολούθως καταλήγει, στηριζόμενο στο έγγραφο αυτό ή κυρίως σε αυτό, σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα για πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στη δίκη.

Ως έγγραφα για τη θεμελίωση του λόγου αυτού αναιρέσεως νοούνται μόνο τα αποδεικτικά έγγραφα υπό την έννοια των άρθρων 339 και 442 επ. ΚΠολΔ, που παρέχουν άμεση ή έμμεση απόδειξη. Αντίθετα δεν αποτελούν έγγραφα κατά την έννοια του προκειμένου λόγου αναιρέσεως, εκείνα στα οποία αποτυπώνεται άλλο ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, όπως:

οι γνωμοδοτήσεις πραγματογνωμόνων, ή οι γνωμοδοτήσεις προσώπων με ειδικές γνώσεις, που συντάσσονται ύστερα από αίτηση διαδίκου και προσάγονται από εκείνον, το περιεχόμενο των οποίων εκτιμά ανελέγκτως και ελευθέρως το δικαστήριο(ΑΠ 374/2013, ΑΠ 31/2011, ΑΠ 792/1993, ΑΠ 861/1994). Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης κατά το πρώτο σκέλος του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 20 Κ.Πολ.Δ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο της υπ’ αριθμ. 46/2011 έκθεσης ιατρικής πραγματογνωμοσύνης του διορισθέντος με την υπ’ αριθμ. 304/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ορθοπεδικού χειρουργού Ν.

Α. και της από 17.10.2011 ιατρικής γνωμάτευσης του ιατρού Β. Β. δεχόμενο πράγματα καταδήλως διαφορετικά από εκείνα που αναφέρουν τα ως άνω έγγραφα ως περιεχόμενό τους σε σχέση με τη σωματική αναπηρία της, την παραμόρφωσή της και τις απότοκες του τραυματισμού της ψυχικές παθήσεις της, καθώς και την επίδραση που έχουν αυτές στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξή της, καταλήγοντας έτσι σε επιζήμιο γι' αυτή πόρισμα σε σχέση με το ουσιώδες ζήτημα της επιδίκασης αποζημιώσεως στην αναιρεσείουσα κατ' άρθρο 931 ΑΚ, Σύμφωνα με την παραπάνω νομική σκέψη, και δεδομένου ότι οι ως άνω έκθεση ιατρικής πραγματογνωμοσύνης και ιατρική γνωμάτευση δεν αποτελούν αποδεικτικά έγγραφα υπό την έννοια των άρθρων 339 και 442 επ.

ΚΠολΔ, ο δεύτερος, από το άρθρο 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ λόγος της αίτησης αναίρεσης, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι δεν ιδρύει τον ερευνώμενο από την ως άνω διάταξη αναιρετικό λόγο.

III. Σύμφωνα με το άρθρο 559 αριθμ.8 περ.β' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα δε κατά την έννοια της προαναφερόμενης διάταξης εννοούνται τα περιστατικά που προτείνονται από το διάδικο και στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Άρα, ο αναιρετικός αυτός λόγος δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 121/1991, ΑΠ 158/2012, ΑΠ 31/2011) Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης κατά το δεύτερος σκέλος του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 8β του Κ.Πολ.Δ., και συγκεκριμένα ότι το Εφετείο, σε σχέση με το αίτημά της για επιδίκαση αποζημίωσης κατ' άρθρο 931 ΑΚ, δεν έλαβε υπόψη τους ουσιώδεις αγωγικούς ισχυρισμούς της αναφορικά με την αναπηρία της και την παραμόρφωσή της καθώς και την επίδραση που έχουν αυτές στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξή της.

Όπως, όμως, προκύπτει από τις παραπάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης και την επισκόπηση της αγωγής που άσκησε η αναιρεσείουσα το Εφετείο δεν υπέπεσε στην προαναφερόμενη από το άρθρο 559 αρ.8 περ.β' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, καθόσον έλαβε υπόψη του όλους τους αγωγικούς ισχυρισμούς της που θεμελίωναν το ως άνω αίτημά της, μεταξύ των οποίων σημειωτέον, δεν περιλαμβανόταν και ισχυρισμός της ότι από το ένδικο ατύχημα υπέστη και μετατραυματική κατάθλιψη, αλλά απέρριψε αυτούς ως κατ' ουσίαν αβάσιμους.

Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του από τον αριθμό 8 περ. β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

IV. Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 11γ' ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, προς απόδειξη ή ανταπόδειξη πραγματικού ισχυρισμού που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως για τη στοιχειοθέτηση του αναιρετικού αυτού λόγου αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία έχει υποχρέωση να λάβει υπόψη κατά τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 346 ΚΠολΔ (Ολ.ΑΠ 2/2008).

Μη λήψη πάντως δεν σημαίνει μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται όλα τα έγγραφα, πλην εκείνου στο οποίο αναφέρεται η αναιρετική αιτίαση (ΑΠ 31/2011). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμα που κατέληξε ως προς την αγωγική αξίωση της αναιρεσείουσας για επιδίκαση αποζημίωσης κατά το άρθρο 931 ΑΚ, δεν έλαβε υπόψη του τη νομίμως επικληθείσα και προσκομισθείσα σ' αυτό από την αναιρεσείουσα προς απόδειξη του ισχυρισμού της περί αναπηρίας της και παραμόρφωσής της από το ένδικο ατύχημα από 21-10-2011 ιατρική πραγματογνωμοσύνη του διορισθέντα τεχνικού συμβούλου της Α.

Δ., η οποία πιστοποιεί το συνολικό ποσοστό της μονίμου αναπηρίας της από ορθοπεδική και ψυχιατρική πλευρά ανερχόμενο σε ποσοστό 80%. Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε, εκτός άλλων αποδεικτικών μέσων, «όλα γενικά τα έγγραφα, τα οποία επίσης μετ' επικλήσεως προσκομίζονται, τα οποία λαμβάνονται υπόψη όλα ανεξαιρέτως, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, μεταξύ των οποίων εγγράφων περιλαμβάνονται ...

οι από 18-4-2011 και 21-10-2001 ιατρικές εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων ...». Από τη γενική αυτή βεβαίωση, σε συνδυασμό με την ειδική μνεία, μεταξύ των ληφθέντων υπόψη απ' αυτό αποδεικτικών μέσων και των ιατρικών εκθέσεων των τεχνικών συμβούλων και ειδικότερα και της από 21-10-2001 ιατρικής έκθεσης, καθώς και από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη του και αξιολόγησε και την "έκθεση" αυτή, έστω και αν μνημονεύει εσφαλμένως από προφανή παραδρομή ως συντάκτη της το Β.

Β., νευρολόγο, ενώ δεν υπήρξε τεχνικός σύμβουλός της ο τελευταίος (Β. Β.), αλλά ο Α. Δ. και δε την αξιολόγησε ξεχωριστά, αφού σαφώς αναφέρει ότι έλαβε υπόψη τις εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των διαδίκων, και συνεπώς και αυτή του τεχνικού συμβούλου της αναιρεσείουσας, την οποία προσδιορίζει ορθώς με την ημερομηνία σύνταξής της.

Εξάλλου από το γεγονός ότι το Εφετείο δεν μνημονεύει κατά την εκτίμηση του ποσοστού αναπηρίας της αναιρεσείουσας την ως άνω έκθεση του τεχνικού συμβούλου της αλλά αντιθέτως αναφέρεται στη 46/2011 άνω έκθεση ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, όσο και στην από 18.4.2011 τοιαύτη του άνω τεχνικού συμβούλου Μ. Λ., συνάγεται ότι αυτό απέδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα και αξιοπιστία στα τελευταία αυτά, ισοδύναμα με την ως άνω έκθεση του τεχνικού συμβούλου της αναιρεσείουσας αποδεικτικά μέσα, το πόρισμα των οποίων δεν είναι δεσμευτικό για το δικαστήριο, αλλά συνεκτιμάται, με τις λοιπές αποδείξεις και δεν δικαιολογεί αμφιβολίες σχετικά με το αν το Εφετείο έλαβε υπόψη του την έκθεση του τεχνικού συμβούλου της αναιρεσείουσας.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης κατά το πρώτο σκέλος του από τον αριθμό 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

VI. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, λόγος για αναίρεση απόφασης επειδή δεν έχει νόμιμη βάση ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του συναγόμενου απ' αυτές συμπεράσματος, γιατί το δικαστήριο προβαίνει στην κρίση του αυτή, ανέλεγκτα (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ), εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό είναι αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 1037/2008, ΑΠ 781/2002).

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του, με το οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι με να μη λάβει υπόψη της την παραπάνω από 21.10.2011 ιατρική γνωμάτευση του ιατρού Α. Δ. και το όλο περιεχόμενο της 46/2011 έκθεσης ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, παρέλειψε να αναφέρει τις παραπάνω ψυχιατρικές παθήσεις της αναιρεσείουσας, απότοκες του ένδικου τραυματισμού της, ως και την ανωτέρω παραμόρφωσή της (κουτσή), λόγω βράχυνσης του δεξιού σκέλους και άλγους της περιοχής και ατροφίας του δεξιού τετρακεφάλου κατά δύο (2) εκατοστά με αποτέλεσμα να καταστήσει ανεπαρκή την αιτιολογία της, υποπίπτοντας έτσι στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, διότι υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελιώσεώς του πλήττει τη μη δεκτική αναιρετικού ελέγχου εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) αναφορικά με το συμπέρασμα που συνήγαγε απ' αυτές σχετικά με το θέμα της αναπηρίας της αναιρεσείουσας, το οποίο εκτίθεται σαφώς στην προσβαλλόμενη απόφαση.

Μετά από αυτά, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης να διαταχθεί η εισαγωγή των κατατεθέντων παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο (ΚΠολΔ 495§4 εδ.4) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (άρθ. 183 ΚΠολΔ), η οποία κατέθεσε προτάσεις, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-10-2013 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 2490/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Διατάσσει την εισαγωγή των κατατεθέντων παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 9η Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 12η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ