1302/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1302 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1302/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιάκωβο Μαθιουδάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: ..., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Βασιλείου Βενιζέλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/10/2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 43707/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 880/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22/7/2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από 21/5/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου, δευτέρου και 3β εδ. τελευταίο από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 197 του Α.Κ , κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη της σύμβασης, τα μέρη οφείλουν αμοιβαία να τηρούν τη συμπεριφορά που επιβάλλουν η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη. Κατά δε το άρθρο 198 παρ 1 του Α.Κ. όποιος κατά τις διαπραγματεύσεις από πταίσμα του προξενήσει στον άλλον ζημία υποχρεούται να την ανορθώσει και αν η σύμβαση δεν καταρτίστηκε .

Προϋποθέσεις της προσυμβατικής ευθύνης είναι η ύπαρξη σταδίου διαπραγματεύσεων, η αντισυμβατική συμπεριφορά του αντισυμβαλλόμενου, η υπαιτιότητα, η επέλευση ζημίας και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας ανάμεσα στον νόμιμο λόγο ευθύνης, δηλαδή στην υπαιτιότητα και τη ζημία. Ειδικότερα, κατά την έννοια των διατάξεων αυτών διαπραγματεύσεις νοούνται οι προφορικές ή έγγραφες ανταλλαγές απόψεων των ενδιαφερομένων για τη σύναψη ορισμένης συμβάσεως με τις οποίες επιδιώκεται η βαθμιαία προσέγγιση των διαφορετικών αρχικών θέσεων τους σχετικά με τους όρους της υπό συζήτηση σύμβασης μέχρι την τελική σύμπτωση τους ή την αδυναμία τέτοιας σύμπτωσης .

Το στάδιο των διαπραγματεύσεων διαρκεί μέχρι την διακοπή τους και ματαίωση της σύμβασης ή την κατάρτιση της. Κατά το στάδιο αυτό επιβάλλεται η παροχή διασαφηστικών πληροφοριών και εξηγήσεων σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης και μάλιστα τέτοιων που θα μπορούσαν να ασκήσουν επιρροή στην απόφαση του άλλου, δηλαδή η λεγόμενη υποχρέωση διαφώτισης και προστασίας.

Πάντως, η υποχρέωση αυτή της διαφώτισης και προστασίας δεν φτάνει μέχρι το σημείο να επεκτείνεται και σε όσα θέματα το άλλο μέρος θα όφειλε και θα μπορούσε να πληροφορηθεί με δική του επιμελή έρευνα. Η ευθύνη από τις διαπραγματεύσεις που διαφέρει από την ευθύνη από την αδικοπραξία έχει εφαρμογή και στην περίπτωση ματαίωσης της σύμβασης ή της ακυρότητας αυτής όταν ο υπαίτιος της ματαίωσης έδωσε διαβεβαιώσεις για την κατάρτιση της σύμβασης ή απέκρυψε τους λόγους της ακυρότητας αυτής, οπότε έχει υποχρέωση αποκατάστασης της ζημίας του άλλου που πίστεψε στην κατάρτιση έγκυρης σύμβασης.

Εξάλλου ως πταίσμα κατά την έννοια των διατάξεων αυτών νοείται η μη τήρηση της συμπεριφοράς που επιβάλλουν η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη .Το πταίσμα κρίνεται κατά το άρθρο 330 του Α.Κ και έτσι αρκεί και αμέλεια . Η ζημία πρέπει να βρίσκεται σε αιτιώδη σύνδεσμο προς την αθέμιτη ή την αντίθετη συμπεριφορά του άλλου προς τα χρηστά συναλλακτικά ήθη και η υπαίτια συμπεριφορά που προκάλεσε τη ζημία να εκδηλώνεται κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων.

Η αποζημίωση περιλαμβάνει το αρνητικό διαφέρον της σύβασης, δηλαδή τη ζημία που υπέστη ο διαπραγματευόμενος επειδή πίστεψε στην κατάρτιση της σύμβασης και την οποία θα απέφευγε αν από την αρχή τηρούσε αρνητική στάση. Το αρνητικό αυτό διαφέρον εκτός των άλλων περιλαμβάνει την περιουσιακή μείωση, όπως τις δαπάνες για τη σύναψη της σύμβασης και την προκαταβολή, εφόσον αυτή είναι επακόλουθο του προσυμβατικού πταίσματος .

Αντίθετα, όταν υπαίτιος για τη ματαίωση της σύμβασης είναι αυτός που έδωσε την προκαταβολή ο αντισυμβαλλόμενος δεν υπέχει ευθύνη από τα άρθρα 197 και 198 Α.Κ. Αν ο συμβαλλόμενος κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων επιδείξει συμπεριφορά αντίθετη με τα χρηστά ήθη αποκρύπτοντας με πρόθεση από τον αντισυμβαλλόμενο περιστατικά τα οποία αν γνώριζε ο τελευταίος θα μπορούσαν να τον επηρεάσουν στην κατάρτιση της συμβάσεως τότε παράλληλα με την ευθύνη από τις διαπραγματεύσεις θεμελιώνεται και αξίωση από αδικοπραξία, εφόσον συντρέχουν και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 919 και 914 επ' Κ.Πολ.Δ ( Ολ.

ΑΠ 10/91) . Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων που υπάρχουν στην δικογραφία προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την με αρίθμ. καταθ. 43707/2-11-2005 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσ/κης, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι στις 14-4-2005 μίσθωσε από την αναιρεσίβλητη το με αρίθμ. ...

κινητό κατάστημα ( καντίνα ). Η σύμβαση, όμως, αυτή ήταν άκυρη, διότι απαγορεύεται από τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 2-4 του ν. 2323/1995, σύμφωνα με τις οποίες οι εκδιδόμενες άδειες λειτουργία των, ως άνω, κινητών καταστημάτων είναι προσωποπαγείς, γεγονός το οποίο εγνώριζε η αναιρεσίβλητη και το απέκρυψε εναντίον των χρηστών συναλλακτικών ηθών, με αποτέλεσμα να μην λειτουργήσει η, ως άνω, σύμβαση μισθώσεως και να υποστεί τις ζημίες που αναφέρει με λεπτομέρεια στην αγωγή του, τόσο κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων πριν την κατάρτιση της άκυρου συμβάσεως, όσο και μετά από αυτήν Ζητούσε δε με τις κύριες βάσεις της αγωγής του από τις διαπραγματεύσεις και την αδικοπραξία να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να του καταβάλει τα ποσά που αναφέρονται προς αποκατάσταση των ως άνω ζημιών του και για χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που έπαθε από την σε βάρος του αδικοπραξία.

Επικουρικά δε για την περίπτωση που ή σύμβαση μισθώσεως θα κρίνονταν ως έγκυρη, αλλά η παροχή αυτής αδύνατη ως αποζημίωση σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 363 του Α.Κ. Με το περιεχόμενο και τα αιτήματα αυτά η αγωγή έχει νομικό έρεισμα και ως προς τις δύο κύριες βάσεις της από τις διαπραγματεύσεις και την αδικοπραξία, στηριζόμενη στις διατάξεις που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη των άρθρων 174 , 197 ,198 , 914 , 919 , 297 , 296 , 932 Κ.Πολ.Δ .

Επομένως, το Εφετείο, το οποίο απέρριψε την μεν βάση της αγωγής από τις διαπραγματεύσεις ως μη νόμιμη, εκείνη δε από την αδικοπραξία δεν ερεύνησε καθόλου και την άφησε αδίκαστη, παραβίασε ευθέως τις ως άνω διατάξεις που επικαλείται και ο αναιρεσείων, υπέπεσε στις πλημμέλειες από το άρθρο 559 αρίθμ. 1 και 9 που αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση με τον πρώτο και δεύτερο λόγο της αναίρεσης αντίστοιχα και πρέπει οι λόγοι αυτοί να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι.

Κατόπιν αυτών, παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων λόγων της αναίρεσης και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστική έξοδα του αναιρεσείρντος λόγω της ήττας της (αρθρ. 176 ,183 Κ.Πολ.Δ), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 880/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσ/κης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Εφετείου Θεσ/κης το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων ( 2000 ) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Απριλίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ