1301/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1301 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1301/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, 3) Χ3, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στέργιο Γιαλάογλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρίας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ Α.Ε.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/11/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και την από 9/5/2005αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 256/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 783/2007 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27/1/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από 27/1/2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και τρίτου λόγων της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως αποδεικνύεται από τις 5022/6-5-2009 και 5110/10-7-2009 εκθέσεις επιδόσεως της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Εδεσσας ... επικυρωμένο αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για εμφάνιση σε αυτήν, νομότυπα και εμπρόθεσμα επιδόθηκαν στους δύο πρώτους αναιρεσιβλητους.

Οι τελευταίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την, ως άνω, δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν με πληρεξούσιο δικηγόρο και ούτε παραστάθηκαν με δήλωση του άρθρου 242 Κ.Πολ.Δ. Πρέπει, επομένως, να δικαστούν ερήμην, να προχωρήσει, όμως, το δικαστήριο στην εκδίκαση της υπόθεσης σαν να ήταν και αυτοί παρόντες ( αρθρ. 576 παρ.1 ΚΠολ.Δ) Κατά την έννοια της περιπτώσεως με αρίθμ 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν, κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου, που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι, όμως, και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος, που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται με σαφήνεια.

Ως ζητήματα, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή, η αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση της νοούνται, μόνο ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή κατάλυση δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο, όχι, όμως, και τα απλά πραγματικά νομικά επιχειρήματα, που δεν συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για την οποία ή έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα: "Την 9 Ιουλίου 2004 και ώρα 16.25 ο πρώτος εναγόμενος της πρώτης-πρώτος ενάγων της δεύτερης αγωγής Ψ1, οδηγώντας το ... ΓΧΕ αυτοκίνητο, συνιδιοκτησίας αυτού και του δεύτερου εναγομένου της πρώτης-δευτέρου ενάγοντος της δεύτερης αγωγής Ψ2 κατά ποσοστό 50% του καθενός, κινούνταν στην εθνική οδό ...

με κατεύθυνση προς .... Η πιο πάνω οδός είναι διπλής κατευθύνσεως έχει πλάτος 8μ κατά τον χρόνο δε εκείνο επικρατούσαν συνθήκες φωτισμού ημέρας και η κυκλοφορία οχημάτων ήταν αυξημένη. Κατά την ίδια χρονική στιγμή ο Ζ, γιος των δύο πρώτων εναγόντων της πρώτης-δύο πρώτων εναγομένων της δεύτερης αγωγής και αδελφός της τρίτης ενάγουσας της πρώτης και τρίτης εναγομένης της δεύτερης αγωγής οδηγώντας την ...

δίκυκλη μοτοσικλέτα μεγάλου κυβισμού κινούνταν ομόρροπα με το ΙΧΕ αυτοκίνητο που προαναφέρθηκε στο αριστερό άκρο της λωρίδας κυκλοφορίας του. Όταν τα πιο πάνω οχήματα έφθασαν στο 118,90 χιλιόμετρο της πιο πάνω οδού, η οποία στο σημείο εκείνο ήταν ευθεία σε απόσταση τουλάχιστον 1ΟΟμ και μεταξύ των λωρίδων κυκλοφορίας υπήρχε μονή διακεκομμένη γραμμή, ο Ψ1, από έλλειψη προσοχής που όφειλε και μπορούσε κατά τις περιστάσεις να καταβάλει κινούμενος στο δεξιό μέρος του οδοστρώματος της πιο πάνω οδού, κοντά στο υπάρχον ρείθρο, προτιθέμενος να αλλάξει κατεύθυνση, άναψε τα "αλάρμ" του οχήματος του, ελάττωσε σταδιακά την ταχύτητα του και σχεδόν ακινητοποιημένος στο δεξιό τμήμα της λωρίδας κυκλοφορίας του, επιχείρησε αριστερόστροφη αναστροφή, χωρίς να ελέγξει την κίνηση των οχημάτων της οδού.

Αποτέλεσμα της αμελούς συμπεριφοράς του ήταν κατά τη στιγμή που ήταν κάθετα στη λωρίδα κυκλοφορίας, να αποκόψει την πορεία της ομόρροπα κινούμενος μοτοσικλέτας που αναφέρθηκε, η οποία κινούμενη με αυξημένη ταχύτητα επέπεσε με μεγάλη σφοδρότητα με το εμπρόσθιο τμήμα της στο οπίσθιο αριστερό τμήμα του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Ψ1.

Λόγω της συγκρούσεως τραυματίσθηκε θανάσιμα ο οδηγός της μοτοσικλέτας Ζ, τραυματίσθηκε ο Ψ1 και υπέστησαν, σοβαρότατες ζημίες τα δύο οχήματα. Σύμφωνα με τα παραπάνω περιστατικά το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε υπαιτιότητα του Ψ1, ο οποίος από αμέλεια του, επιχείρησε αναστροφή, σε σημείο της οδού που η κυκλοφορία των οχημάτων ήταν αυξημένη, χωρίς να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να το πράξει χωρίς κίνδυνο και παρακώλυση των λοιπών χρηστών της οδού, δεν προέβη δε στις ενδεδειγμένες ενέργειες, δεδομένου ότι επιχείρησε αναστροφή με αναμμένα τα "αλάρμ", προκαλώντας σύγχυση για τις προθέσεις του στους οδηγούς των λοιπών οχημάτων που κινούνταν ομόρροπα, ενώ όφειλε για να καταστήσει σαφή την πρόθεση του να χαμηλώσει σταδιακά ταχύτητα, να κινηθεί στο αριστερό τμήμα της λωρίδας κατευθύνσεώς του με αναμμένο τον αριστερό δείκτη κατευθύνσεως (φλας) και ενεργώντας με τον προαναφερόμενο τρόπο παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ.1, 21 παρ.1 και 23 παρ.1 του ΚΟΚ.

Συνυπαίτιος, όμως, του παραπάνω οχήματος κατά ποσοστό 40% είναι και ο θανών Ζ, ο οποίος δεν ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματος του, ανάλογα με τις συνθήκες (αυξημένη κυκλοφορία οχημάτων), αλλά κινούνταν με υπερβολική ταχύτητα, υπερβαίνουσα την επιτρεπόμενη (ανώτατο επιτρεπόμενο όριο 110 χλμ/ώρα), ενδεικτικό δε της ιλιγγιώδους του ταχύτητας είναι η σφοδρότητα της συγκρούσεως και το γεγονός ότι λόγω της συγκρούσεως το αυτοκίνητο ανυψώθηκε και περιστράφηκε στον αέρα.

Για τις συνθήκες του ατυχήματος κατέθεσαν, ρητά και πειστικά κατά την προανάκριση οι αυτόπτες μάρτυρες ..., ... και ..., οι οποίοι κινούνταν στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, αυτού στο οποίο συνέβη το ατύχημα. Η αμελής συμπεριφορά του Ψ1 και του θανόντος αναφέρονται στην έκθεση αυτοψίας (κατ' αυτή το όχημα που οδηγούσε ο Ψ1 έστριψε αριστερά προκειμένου να κάνει αναστροφή ή να βγει από το οδόστρωμα διασχίζοντας αυτό κάθετα, η δε μοτοσυκλέτα εκτιμάται από τη σφοδρότητα της συγκρούσεως ότι εκινείτο με πολύ μεγάλη ταχύτητα) και αποτυπώνεται στο πρόχειρο, αλλά λεπτομερές σχεδιάγραμμα που συντάχτηκε, από την Τροχαία".

Έτσι όπως έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του, αναφορικά με τα κρίσιμα και ουσιώδη ζητήματα της συνδρομής των προϋποθέσεων για την υπαιτιότητα, την συνυπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων οχημάτων και της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της αμελούς συμπεριφοράς αυτών και του επελθόντος αποτελέσματος του ατυχήματος ανεπαρκείς και ασαφείς αναλογίες.

Ειδικότερα : αναφέρονται μεν με λεπτομέρεια όλα εκείνα τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία θεμελιώνεται η αμελής συμπεριφορά και των δύο οδηγών, η οποία συνίσταται για μεν τον οδηγό του αυτοκινήτου στο ότι επιχείρησε αναστροφή μη επιτρεπόμενη και με τρόπο επικίνδυνο, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 12 παρ 1,21 παρ. 1 και 23 παρ. 1 ΚΟΚ, για δε τον οδηγό της μοτοσυκλέττας στο ότι οδηγούσε με ταχύτητα ανώτερη των 110 χιλ, η οποία ήταν υπερβολική.

Δεν αναφέρεται, όμως, κανένα πραγματικό περιστατικό από το οποίο να προκύπτει ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της, ως άνω, αμελούς συμπεριφοράς του οδηγού της μοτοσυκλέττας και του ατυχήματος. Συγκεκριμένα αναφέρεται, ότι ο, ως άνω, οδηγός έβαινε με ταχύτητα τουλάχιστον 110 χιλ, δεν προσδιορίζεται, όμως, πόση ακριβώς ήταν η ταχύτητα αυτή και ποια η ταχύτητα του αυτοκινήτου.

Επίσης, δεν προσδιορίζεται η απόσταση στην οποία βρίσκονταν τα δύο οχήματα, όταν για πρώτη φορά ο οδηγός της μοτοσυκλέττας αντιλήφτηκε τον οδηγό του αυτοκινήτου να επιχειρεί αναστροφή ούτε και εκείνη η απόσταση από την οποία ήταν δυνατόν να αντιληφθεί την εν λόγω κίνηση του οδηγού του αυτοκινήτου και αν μπορούσε να πραγματοποιήσει κάποιον ελιγμό ή να τροχοπεδήσει για να αποφύγει τη σύγκρουση.

Με τις ελλείψεις και ασάφειες αυτές καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν και ειδικά εκείνων περί αδικοπραξιών. Κατά συνέπεια, το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις ως άνω διατάξεις και έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρίθμ. 19 Κ.Πολ.Δ και οι πρώτος και τρίτος λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εν λόγω πλημμέλεια, με βάση τις ίδιες ως άνω αιτιάσεις, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Μετά την παραδοχή των ανωτέρω λόγων της αναίρεσης, παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που την εξέδωσε και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας τους ( αρθρ. 176 , 183 Κ.Πολ.

Δ ), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 783/2007 απόφαση του Εφετείου Θράκης

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Εφετείου Θράκης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων ( 3.000 ) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 29 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ