Supreme Court remands land compensation case to lower court after rejecting appeal on procedural grounds.

Απόφαση 1300 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1300/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (ως αρχαιότερο της συνθέσεως, μη υπάρχοντος Αντιπροέδρου στη σύνθεση του Τμήματος), Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Οκτωβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ε. Π., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτη των υπ’ αριθμ. ... και ... ακινήτων στο Δ.Δ. ..., 2) Β. Π. του Ε., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτριας των υπ’ αριθμ. ... και ... ακινήτων στο Δ.Δ. ..., 3) Α. Π. του Ε., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτριας των υπ’ αριθμ. ... και ... ακινήτων στο Δ.Δ. ..., 4) Α. Σ. του Δ., κατοίκου ... ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ...

ακινήτου στο Δ.Δ. ..., 5) Α. Κ. του Ν., κατοίκου ... ..., ως συνιδιοκτήτη των υπ’ αριθμ. ..., ..., ..., ... ακινήτων, 6) Β. Κ. του Σ., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 7) Γ. Κ. του Α., κατοίκου ... ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 8) Ν. Κ. του Α., κατοίκου ... ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 9) Ι. Τ.

του Α., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτριας του υπ’ αριθμ... ακινήτου, 10) Β. Μ. του Γ., κατοίκου ... ως ιδιοκτήτριας των υπ’ αριθμ. ... και ...ακινήτων, 11) Ι. Γ. του Δ., κατοίκου ... ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 12) Γ. Γ. του Δ., κατοίκου ... ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 13) Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ...

ακινήτου, 14) Ε. Κ. του Α., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 15) Ν. Λ. του Χ., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 16) Δ. Σ. του Χ., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 17) Π. Κ. του Ν., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 18) Ν. Κ. του Α., κατοίκου ..., ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ...

ακινήτου, …) Χ. Ν. του Κ., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 20) ΝΠΙΔ με την επωνυμία Τ.Ο.Ε.Β. ... (Τοπικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων), που εδρεύει στον Δήμο Ξυνιάδος και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, καθώς και ως ιδιοκτήτη της γεωτρήσεως εντός του υπ’ αριθμ. ...

ακινήτου, 21) Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., ως ιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, 22) Δ. Π. του Γ., ως συνιδιοκτήτη του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου και 23) Ζ. Π., κατοίκου ... ..., ως συνιδιοκτήτριας του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου. Εκπροσωπήθηκαν όλοι, πλην του 22ου αναιρεσείοντος Δ. Π., που δεν παραστάθηκε, από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Άτσιο, ο οποίος δήλωσε στο ακροατήριο ότι ο Δ.

Π. του Γ. απεβίωσε και τη βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζει η μοναδική εξ αδιαθέτου κληρονόμος του Ζ. Π. (23η αναιρεσείουσα).

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΡΓΑ ΟΣΕ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Χριστοδούλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-9-2009 (αριθμ. εκθ. κατ. 103/2009) αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης της ήδη αναιρεσίβλητης (μετά την έκδοση της 223/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Λαμίας και συνεκδικάστηκε με την από 10-4-2009 (αριθμ. εκθ. κατ. 134/2009) αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις αιτήσεις, ανταιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις άλλων προσώπων, επίσης μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 127/2013 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1-9-2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 24-9-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη, ως απαράδεκτης, της 15/2014 αίτησης, ως προς τους 17ο, 18ο και 19ο των αναιρεσειόντων Κ. Π. του Ν., Κ. Ν. του Α. και Ν. Χ. του Κ., την παραδοχή, ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες, των τρίτου, τετάρτου και έκτου λόγων αναίρεσης (των δύο τελευταίων κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό), την απόρριψη των λοιπών λόγων και την αναίρεση της 127/2013 απόφασης του Εφετείου Λαμίας, κατά το κεφάλαιο περί καθορισμού οριστικής αποζημίωσης των εδαφικών τμημάτων των ακινήτων των εν λόγω αναιρεσειόντων. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α’ , 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ, τα οποία εφαρμόζονται και στην κατ’ αναίρεση δίκη, (άρθρ. 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι η βίαιη διακοπή της δίκης που επέρχεται από το θάνατο του διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά, με ενιαία δήλωση, στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητός τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί, αμέσως, συζήτηση της υποθέσεως (Ολ.ΑΠ 22/2000).

Για το παραδεκτό της συζήτησης πρέπει να προσκομίζονται από εκείνον που δηλώνει την συνέχιση της δίκης στο όνομά του, μετά τον θάνατο του αρχικού διαδίκου, ως κληρονόμου του αποβιώσαντος, αποδεικτικά έγγραφα, τόσο του θανάτου του πρώτου, όσο και της ιδιότητας των δηλούντων την συνέχιση ως μοναδικών εξ αδιαθέτου ή εκ διαθήκης κληρονόμων εκείνου, ώστε να βεβαιωθεί επισήμως ο θάνατος του αρχικού διαδίκου, και η ιδιότητα των δηλούντων ως κληρονόμων εκείνου (ΑΠ 295/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του Αρείου Πάγου δηλώθηκε η βίαιη διακοπή της δίκης, λόγω θανάτου του αναιρεσείοντος υπό αύξοντα αριθμό 22 (Δ. Π.) και η συνέχιση της δίκης από την φερομένη ως μοναδική κληρονόμο του εξ αδιαθέτου Ζ. Π. (23η αναιρεσείουσα). Όμως δεν προσκομίσθηκαν από την δηλούσα τη συνέχιση της δίκης αποδεικτικά έγγραφα του θανάτου του ως άνω αναιρεσείοντος και της ιδιότητας αυτής ως μοναδικής εξ αδιαθέτου κληρονόμου του.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα στη μείζονα πρόταση πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση ως προς τον διάδικο αυτόν.

Κύρια θετική προϋπόθεση για την άσκηση του ένδικου μέσου της αναίρεσης είναι να υπάρχει στον αναιρεσείοντα έννομο συμφέρον. Το έννομο συμφέρον που απαιτείται, για να ασκηθεί ένα ένδικο μέσο, επομένως και η αναίρεση, προκύπτει κυρίως από τη βλάβη που υπέστη ο διάδικος, ο οποίος επιδιώκει τον έλεγχο της απόφασης.

Το έννομο συμφέρον πρέπει να κρίνεται από την προσβαλλόμενη απόφαση (Κ.Πολ.Δ. 68), εφόσον δε δεν θεμελιώνεται από τα εκτιθέμενα στο δικόγραφο της αναίρεσης και δεν προκύπτει από το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, η αναίρεση απορρίπτεται ως απαράδεκτη (άρθρ. 577 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ.). Στην προκειμένη περίπτωση με την κρινόμενη αίτηση επιδιώκεται να αναιρεθεί η 127/2013 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, με την οποία καθορίσθηκε οριστική τιμή μονάδας των ακινήτων των, φερομένων ως δικαιούχων της αποζημίωσης που αντιστοιχεί σ’ αυτά, αναιρεσειόντων.

Όπως, όμως, προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και από την παραδεκτή εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων, οι υπ’ αρ. 17 και 18 των αναιρεσειόντων, ήτοι οι Κ. Π. του Ν. και Κ. Ν. του Α., που φέρονται ως δικαιούχοι στο υπ’ αρ. ... ακίνητο, δεν περιλαμβάνονται μεταξύ των διαδίκων στη δίκη ενώπιον του Εφετείου, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλομένη, ήτοι ούτε μεταξύ των καθ’ ών στην αίτηση της αναιρεσίβλητης, ούτε μεταξύ των αιτούντων και παρεμβαινόντων, στην δε αίτηση και την παρέμβαση των αναιρεσειόντων, ως δικαιούχοι της αποζημίωσης που αντιστοιχεί στα προαναφερθέντα ακίνητα, αναγράφονται άλλα πρόσωπα, ενώ στην αίτηση αναίρεσης δεν αναφέρονται στοιχεία μεταβολής στα πρόσωπα των διαδίκων (θάνατος, κληρονομιά), που να νομιμοποιούν τους ανωτέρω αιτούντες.

Επομένως η ένδικη αίτηση αναίρεσης, καθ’ όσο μέρος ασκείται από τους προαναφερόμενους υπ’ αρ. 17 και 18 αιτούντες, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, ύστερα από αυτεπάγγελτη έρευνα.

Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόσθηκε.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάσθηκε ή όχι ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 24/1992, ΑΠ 1852/2007).

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται για (ευθεία) παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου αν το δικαστήριο της ουσίας, με βάση τα αναιρετικώς ανέλεγκτα γενόμενα δεκτά από εκείνο, ως αποδειχθέντα, πραγματικά περιστατικά, δεν εφαρμόσει τον συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή εφαρμόσει αυτόν, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμόσει αυτόν εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου (Ολ.ΑΠ 1/2013).

Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, συνάγεται ότι για τον προσδιορισμό της πλήρους αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο της πρώτης συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. γ’ του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, προκειμένου να προβεί στον οριστικό καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημίωσης των αναφερομένων απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων, για λόγους δημόσιας ωφέλειας, με βάση την υπ’ αριθμ. 1051152/ 3622/0010/16-3-2007 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών, Μεταφορών και Επικοινωνιών, για την κατασκευή της νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής υψηλών ταχυτήτων μεταξύ Σιδ.

Σταθμού Λιανοκλαδίου - Σιδ. Σταθμού Δομοκού στο τμήμα από Χ.Θ. 24+692 έως τη Χ.Θ. 45+984,71 στο Νομό Φθιώτιδας, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η απαλλοτριούμενη έκταση βρίσκεται στις κτηματικές περιφέρειες των δ.δ. Αγίου Στεφάνου, Περιβολίου, Μακρυρράχης του Δήμου Ξυνιάδος Ν. Φθιώτιδας και δ.δ. Γαβρακίων - Εκκάρας - Βελεσιωτών του Δήμου Θεσσαλιώτιδας Ν.

Φθιώτιδας. Τα απαλλοτριωθέντα αποτελούνται κυρίως από αγροτεμάχια (ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος) και φυσικά βρίσκονται εκτός οικισμού και εκτός σχεδίου. Ωστόσο άλλα έχουν πρόσοψη σε αγροτικές οδούς και άλλα σε επαρχιακή οδό. Η όλη περιοχή βρίσκεται στην αρχή του Θεσσαλικού κάμπου και ανάμεσα σε μεγάλα αστικά κέντρα (Λαμία - Καρδίτσα).

Τα αγροτεμάχια, που περιλαμβάνονται στην απαλλοτριωθείσα έκταση είναι πολύ εύφορα και με υψηλή παραγωγικότητα, ενώ είναι επιδεκτικά πολλών ειδών καλλιέργειας. Ειδικότερα, εκείνα που βρίσκονται στο Δ.Δ. Εκκάρας διαθέτουν πλούσιο υπέδαφος, το οποίο είναι κατάλληλο για εξόρυξη αδρανών υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή δημοσίων έργων.

Τέλος, τα προς απαλλοτρίωση ακίνητα παρουσιάζουν έντονη γεωργική εκμετάλλευση, με ιδιαίτερα διαδεδομένες τις βιολογικές καλλιέργειες, ενώ η ευρύτερη περιοχή ενδείκνυται και για τουριστική αξιοποίηση (αγροτουρισμός), λόγω του ιδιαίτερου φυσικού της κάλλους. Η Επιτροπή Προεκτίμησης της Κτηματικής Υπηρεσίας του Ν.

Φθιώτιδας (αρ. 15 Ν. 2882/01) στην από 16-1-2007 έκθεση προεκτίμησης της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων και των επικειμένων τους, προσδιόρισε την αξία τους (με βάση άλλα συγκριτικά στοιχεία προηγουμένων ετών) ως εξής: Για την κτηματική περιφέρεια Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου- Μακρυρράχης του Δήμου Ξυνιάδος:

α) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους σε 0,79 ευρώ/τ.μ., β) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα και με πρόσωπο στην επαρχιακή οδό Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου - Μακρυρράχης σε 2 ευρώ/τ.μ.

και γ) αγροτεμάχια ξερικά, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους 0,44 ευρώ/τ.μ. Για την κτηματική περιφέρεια Γαβρακίων - Εκκάρας - Βελεσιωτών: α) Για αγροτεμάχια ξερικά ή χέρσα, εκτός οικισμού, εκτός σχεδίου, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους, σε 0,44 ευρώ /τ.μ., β) για τους βοσκότοπους περιοχής Εκκάρας σε 0,11 ευρώ/τ.μ., γ) για αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους σε 0,79 ευρώ/τ.μ.

και δ) για αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα και με πρόσωπο στην επαρχιακή οδό Εκκάρας - Βελεσιωτών - Θαυμακού σε 2,35 ευρώ/τ.μ. Σύμφωνα με την αιτούσα ΕΡΓΑ ΟΣΕ ΑΕ, τα ανωτέρω ποσά ταυτίζονται απόλυτα με την αγοραία αξία των απαλλοτριωθέντων.

Οι κύριοι των απαλλοτριωθέντων - ανταιτούντες ζητούν να καθοριστούν τιμές πολύ μεγαλύτερες από αυτές της αιτούσας. Συγκεκριμένα υποστηρίζουν ότι η αξία τους ανέρχεται κατά περίπτωση από 60 ευρώ έως 100 ευρώ ανά τ.μ. Ωστόσο, η αιτούσα δεν προσκομίζει κάποιο συγκριτικό στοιχείο, ενώ οι ανταιτούντες προσκομίζουν και επικαλούνται:

α) την υπ’ αριθ. 267/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με την οποία καθορίστηκε προσωρινή αποζημίωση για ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν στην περιοχή Δήμου Αγ. Στεφάνου Ξυνιάδος και συγκεκριμένα για αγροτεμάχια ποτιστικά με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο το ποσό των 13 ευρώ/τ.μ. και για αγροτεμάχια ποτιστικά με πρόσωπο σε επαρχιακή οδό το ποσό των 25 ευρώ/τ.μ.

και β) την υπ’ αριθ. 373/3006 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, με την οποία καθορίστηκε προσωρινή αποζημίωση για απαλλοτριούμενα ακίνητα στην περιοχή Δ.Δ. Θερμοπυλών και ειδικότερα για αγρούς ποτιστικούς με πρόσωπο σε παλαιά επαρχιακή οδό το ποσό των 30 ευρώ/τ.μ. και για αγρούς ποτιστικούς με πρόσωπο σε αγροτική οδό το ποσό των 18 ευρώ/τ.μ., γ) την υπ’ αριθ. 285/2008 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, με την οποία καθορίστηκε προσωρινή αποζημίωση για απαλλοτριούμενα ακίνητα στην κτηματική περιφέρεια Βελεσιωτών και Θαυμακού του Δήμου Θεσσαλιώτιδας για αγροτεμάχια ξηρικά εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο το ποσό των 14 ευρώ/ τ.μ.

και για ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου και εκτός οικισμού το ποσό των 18 ευρώ/τ.μ. Τα εν λόγω συγκριτικά στοιχεία, ωστόσο, έχουν σχετική αποδεικτική αξία διότι αφενός δεν προκύπτει αν αυτή είναι και η οριστικά καθορισθείσα αποζημίωση και αφετέρου ο χρόνος της εκτιμήσεως είναι διαφορετικός.

Με την υπ’ αριθ. 223/27.7.2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας η προσωρινή αποζημίωση για τα ένδικα ακίνητα και τα επικείμενα συστατικά τους καθορίσθηκε (με κρίσιμο χρόνο την 10.4.2009) ως εξής: Για το έδαφος: 1) Για την κτηματική περιφέρεια Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου - Μακρυρράχης του Δήμου Ξυνιάδος:

α) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους σε 16 ευρώ/τ.μ., β) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα και με πρόσωπο στην επαρχιακή οδό Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου - Μακρυρράχης σε 18 ευρώ/τ.μ.

και γ) αγροτεμάχια ξηρικά, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους 14 ευρώ/τ.μ... ...Για την αξία των κτισμάτων και λοιπών επικειμένων των απαλλοτριωθέντων ακινήτων... ως ακολούθως: 1)... 6) για γεώτρηση με μηχανολογικό εξοπλισμό - σύνδεση με ΔΕΗ 300 ευρώ ανά μέτρο βάθους.... 7.

Μετά από αυτά, το Δικαστήριο, αφού έλαβε υπόψη του α) τις επικαλούμενες από κάθε διάδικο αξίες των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, σε συνδυασμό με τα συγκριτικά και άλλα αποδεικτικά στοιχεία που καθένας απ’ αυτούς προσκομίζει και επικαλείται, β) τις εκτιμήσεις των αρμοδίων κατά νόμο προεκτιμητικών επιτροπών, γ) τα τεκμήρια που συνάγονται από την υπ’ αριθ. 223/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας που καθόρισε την προσωρινή αποζημίωση και δ) τα συγκριτικά στοιχεία που επικαλέσθηκαν οι διάδικοι, αλλά και όσα οι μάρτυρες αποδείξεως και ανταποδείξεως βεβαίωσαν, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζητήσεως ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου (14.5.2013), η αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των επικειμένων τους ανέρχεται, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή τους μετά τη δημοσίευση της πράξεως απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής, στα κατωτέρω αναφερόμενα ποσά, στα οποία πρέπει να καθορισθεί και η οριστική αποζημίωσή τους:

Για το έδαφος: 1) Για την κτηματική περιφέρεια Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου - Μακρυρράχης του Δήμου Ξυνιάδος: α) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους σε 1,6 ευρώ ανά τ.μ., β) αγροτεμάχια ποτιστικά ή με δυνατότητα ποτίσματος, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα και με πρόσωπο στην επαρχιακή οδό Αγίου Στεφάνου - Περιβολίου - Μακρυρράχης σε 4 ευρώ ανά τ.μ.

και γ) αγροτεμάχια ξηρικά, εκτός σχεδίου, εκτός οικισμού, σε απόσταση άνω των 800 μέτρων από τη θάλασσα, με πρόσωπο σε αγροτικούς δρόμους 1 ευρώ ανά τ.μ... ...Λήφθηκε ιδιαίτερα υπόψη ότι μετά την γενική οικονομική κρίση που επικρατεί στη Χώρα από το 2010 και στο εξής η αγορά των ακινήτων και οι αξίες αυτών έχουν καταρρεύσει, ενώ δεν υπάρχει πανελλήνια καθόλου ζήτηση για την αγορά ακινήτων".

Και υπό τις ως άνω παραδοχές καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας των ακινήτων των αναιρεσειόντων στα προαναφερθέντα ποσά. Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, και πρέπει να απορριφθούν οι πρώτος και έκτος (κατά την πρώτη αιτίασή του) λόγοι που προσάπτουν την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ.

Όμως, τις ανωτέρω διατάξεις τις παραβίασε εκ πλαγίου με ασαφείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες στερώντας την απόφασή του νόμιμης βάσης, συνεπώς υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. Ειδικότερα, η απόφαση περιέχει ασαφείς αιτιολογίες ως προς την αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων γιατί, ενώ δέχεται ότι τα αγροτεμάχια αυτά είναι πολύ εύφορα και με υψηλή παραγωγικότητα, επιδεκτικά πολλών ειδών καλλιέργειας, και παρουσιάζουν έντονη γεωργική εκμετάλλευση, με ιδιαίτερα διαδεδομένες τις βιολογικές καλλιέργειες, ότι η ευρύτερη περιοχή ενδείκνυται και για τουριστική αξιοποίηση (αγροτουρισμό) λόγω του ιδιαίτερου φυσικού της κάλλους, ενώ δέχεται τα συγκριτικά στοιχεία που προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες, ήτοι αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με τιμές ακινήτων από 13 έως 30 ευρώ ανά τ.μ., ως έχοντα (σχετική έστω) αποδεικτική αξία, και ενώ λαμβάνει υπόψη ως τεκμήρια τα συναγόμενα από την 223/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας περί καθορισμού προσωρινής αποζημίωσης, που καθόρισε τιμές από 14 έως 18 ευρώ για τα επίδικα ακίνητα, επισημαίνοντας την μη προσκόμιση συγκριτικών στοιχείων από την αναιρεσίβλητη, εν τούτοις, με την αιτιολογία ότι λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη την κατάρρευση της αξίας των ακινήτων λόγω της οικονομικής κρίσης στη Χώρα από το 2010, καθορίζει τιμές κυμαινόμενες στα 2/9, στο 1/10 και στο 1/14 των προσωρινών, χωρίς να αναφέρονται σ’ αυτή σαφή και επαρκή περιστατικά, που να δικαιολογούν τόσο μεγάλη μείωση, ήτοι χωρίς να αναφέρεται, κυρίως, ποια ήταν η αρχική αξία αυτών κατά τον ανωτέρω χρόνο και εάν η μείωση αυτή των αξιών έχει ως συνέπεια την μείωση της τιμής των ακινήτων της περιοχής σε ποσοστό 2/9 ή 1/10 ή 1/14 εκείνης που είχαν το 2010.

Επομένως, τα όσα ισχυρίζονται οι αναιρεσείοντες με τους τρίτο, τέταρτο (στον οποίο δεν προσήκει η πλημμέλεια του αρ. 17 του άρθρου 559, την οποία επικαλούνται οι αναιρεσείοντες) και έκτο (κατά την τρίτη αιτίαση αυτού) λόγους αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., κρίνονται βάσιμα.

Καθ’ όσο μέρος όμως, υπό το πρόσχημα της επίκλησης της πλημμέλειας του άρθρου 559 αρ. 19 πλήττεται η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας περί την αξιολόγηση των πραγματικών γεγονότων, με την αιτίαση ότι το Δικαστήριο της ουσίας δεν αξιολόγησε τα προσκομισθέντα μετ’ επικλήσεως στοιχεία από τα οποία προέκυπτε η αυξημένη αξία της υπ’ αρ.

Κ.Π. 113 γεώτρησης, οι 4ος και 6ος λόγοι είναι απορριπτέοι, ως απαράδεκτοι.

Εξάλλου, ο έκτος λόγος κατά την β’ αιτίασή του, με την οποία προσάπτεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια του αρ. 12 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., είναι απορριπτέος, ως παντελώς αόριστος, αφού δεν γίνεται επίκληση συγκεκριμένης παραβίασης ορισμών του νόμου, σχετικά με τη δύναμη αποδεικτικών μέσων.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 § 1 και 577 § 3 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Διαφορετικά ο λόγος αναίρεσης απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως ως αόριστος, χωρίς να είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση των στοιχείων που λείπουν με παραπομπή σε άλλα διαδικαστικά έγγραφα. Ειδικότερα ως προς τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 λόγο αναίρεσης, πρέπει να εξειδικεύονται στο αναιρετήριο τα αποδεικτικά μέσα που το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη χωρίς να προσκομισθούν ή δεν έλαβε αυτά υπόψη ενώ προσκομίστηκαν νόμιμα, να προσδιορίζεται το περιεχόμενό τους και το παραδεκτό της προσαγωγής τους και να αναφέρεται ότι έγινε επίκληση και προσκομιδή τους, ακόμη και αν έπρεπε να ληφθούν υπόψη αυτεπαγγέλτως.

Τέλος πρέπει να καθορίζεται ο ισχυρισμός, το βάσιμο ή αβάσιμο του οποίου θα αποδεικνυόταν με το αποδεικτικό μέσο και οι λόγοι για τους οποίους ο ισχυρισμός αυτός ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα στο διατακτικό (ΑΠ 1185/2010). Κατά τον αριθμό 11 περ. γ’ του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Παγίως γίνεται δεκτό ότι δεν θεμελιώνει λόγο αναίρεσης η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να μνημονεύσει στην απόφασή του ποια αποδεικτικά μέσα χρησιμοποιήθηκαν στην απόφασή του για άμεση και ποια για έμμεση απόδειξη. Η γενική αναφορά της λήψεως υπόψη όλων των αποδείξεων που προσκομίσθηκαν με επίκληση δεν αποκλείει την ίδρυση του άνω λόγου αναίρεσης για κάποιο αποδεικτικό μέσο που έχει ουσιώδη σημασία στην έκβαση της δίκης όταν από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι τούτο έχει ληφθεί υπόψη.

Αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του προβλεπόμενου από την άνω διάταξη λόγου αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 322/2011). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 11 του Κ.Πολ.Δ. και συγκεκριμένα ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τα προσκομισθέντα μετ’ επικλήσεως κατωτέρω αποδεικτικά στοιχεία:

α) την τεχνική έκθεση εκτίμησης της αξίας των ακινήτων των αναιρεσειόντων, β) τις καταθέσεις των μαρτύρων τους, που περιέχονται στα πρακτικά της δίκης, γ) τις αποφάσεις 210/2009 του Εφετείου Λαμίας και 285/2008 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, δ) την Μελέτη Αποτίμησης της Ζημίας του οικονομολόγου Ε. Β., ε) την .../1991 Χορήγηση Άδειας Ανόρυξης και Χρήσης Νερού, που αφορά στην γεώτρηση εντός του Κ.Π. 113 ακινήτου και στ) την από 28-9-2008 προσφορά - κοστολόγιο για τη διάνοιξη γεώτρησης στην ίδια περιοχή.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, σ’ αυτήν μνημονεύονται ειδικώς όλα τα έγγραφα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, καθώς και οι καταθέσεις των μαρτύρων στο ακροατήριο, έτσι ώστε ουδεμία να καταλείπεται αμφιβολία περί του ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα προσκομισθέντα μετ’ επικλήσεως αποδεικτικά στοιχεία, ανεξαρτήτως του εάν γίνεται ειδική μνεία ορισμένων εξ αυτών.

Όμως, ειδικά ως προς τα υπό στοιχ. γ’ αποδεικτικά μέσα, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος προεχόντως ως αόριστος και απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρονται στο αναιρετήριο το περιεχόμενο των αποφάσεων αυτών, ώστε να μπορεί να κριθεί αν ασκούν αυτές ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, καθώς και ο νόμιμος τρόπος, με τον οποίο προσκομίσθηκαν μετ’ επικλήσεως, δοθέντος ότι από τις προτάσεις των αναιρεσειόντων στο Εφετείο και τα πρακτικά συνεδρίασης αυτού, δεν προκύπτει ότι αντίγραφα των αποφάσεων αυτών περιλαμβάνονται μεταξύ των προσκομισθέντων εγγράφων.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει, κατά παραδοχή των προαναφερθέντων λόγων αναίρεσης, η αναιρετική εμβέλεια των οποίων στο αυτό κεφάλαιο της προσβαλλόμενης απόφασης, καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των πρώτου και δεύτερου διατυπουμένου με την ένδικη αίτηση λόγων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τη διάταξη περί καθορισμού οριστικής αποζημίωσης των εδαφικών τμημάτων των αναιρεσειόντων, ως και το αρρήκτως μετ’ αυτής συνδεόμενο κεφάλαιο περί δικαστικών εξόδων αυτών, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), τα οποία ορίζει στο ποσό των 3.000 ευρώ, ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της αναίρεσης ως προς τον 22ο των αναιρεσειόντων Δ. Π. του Γ..

Χωρίζει την υπόθεση ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες.

Απορρίπτει την υπ’ αρ. εκθ. κατάθεσης 15/3-9-2014 αίτηση για αναίρεση της 127/2013 απόφασης του Εφετείου Λαμίας, καθ’ όσο μέρος αυτή ασκείται από τους 17ο και 18ο των αναιρεσειόντων, Κ. Π. του Ν. και Κ. Ν. του Α.

Αναιρεί την 127/2013 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, κατά τη διάταξη περί καθορισμού οριστικής αποζημίωσης των εδαφικών τμημάτων των λοιπών αναιρεσειόντων και το κεφάλαιο περί δικαστικών εξόδων αυτών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκασή της στο αυτό Εφετείο Λαμίας, αποτελούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Νοεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ