129/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 129 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 129/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΕ" και με διακριτικό τίτλο (ΔΕΗ ΑΕ) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 2. Α. Τ. του Χ., κατοίκου ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στυλιανό Σταματόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Γ. Χ. του Γ., 2 Γ. Γ. του Τ., 3 Γ. Π. του Ν., 4 Γ. Χ. του Ι., 5 Γ. Χ. του Κ., 6 Κ. Ε. του Δ., 7. Κ. Κ. του Χ., 8Μ. Γ. του Ν., 9Μ. Ι. του Δ., 10 Μ. Ε. του Χ., 11Μ. Δ. του Χ., 12. Μ. Δ. του Π., 13 Μ. Χ. του Α., 14 Μ. χήρας Ν. Μ., 15 Μ. Β. του Ν., 16 Μ. Ε. του Ν., 17. Μ. Ι. του Ν., 18 Μ. Ε. του Β., 19 Μ. Β. του Τ., 20 Ν. Η. του Α., 21 Π. Ε. του Δ., 22. Π. Α. του Ι., 23 Π. Λ. του Θ., 24Π. Χ. του Α., 25Τ. Τ. Ε. του Δ. και 26 Τ. Α., κατοίκων .... Εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Στυλιανό Χριστομάνου και Φανή Καραγιάνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-6-2004 αγωγή, των ήδη αναιρεσίβλητων που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Έδεσσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 84/2005 μη οριστική, 102/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 108/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Έδεσσας. Επί της τελευταίας απόφασης ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 168/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου με την οποία παρέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Έδεσσας το οποίο εξέδωσε την 18/2012 απόφαση του. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4-4-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 13-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ: "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Με αυτόν τον λόγο αναιρέσεως ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΑΠ 113/2012).

Διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, την συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίζονται.

Εξάλλου, κατά τη σαφή έννοια του άρθρου 560 αριθ. 1 εδ.β' Κ.Πολ.Δ., η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει λόγο αναιρέσεως μόνο αν αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, δηλαδή όταν το δικαστήριο χρησιμοποιεί εσφαλμένα ή παραλείπει εσφαλμένα να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας για να βρει την έννοια κάποιου κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σ' αυτόν τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, όχι δε και όταν χρησιμεύουν για την εξακρίβωση από το δικαστήριο της υπάρξεως ή μη πραγματικών περιστατικών ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίζονται γιατί στην περίπτωση αυτή πρόκειται για εκτίμηση πραγμάτων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη (Ολ.Α.Π. 10/2005, Α.Π. 1306/2011).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 285 Α.Κ., "Δεν αποτελεί παράνομη πράξη η καταστροφή ξένου πράγματος, εφόσον είναι αναγκαία για να αποτραπεί επικείμενος κίνδυνος που απειλεί δυσανάλογα μεγαλύτερη ζημία αυτού που επιχειρεί την καταστροφή ή άλλου. Κατά δε το άρθρο 286 ΑΚ: "Εκείνος που επιχείρησε σύμφωνα με το προηγούμενο άρθρο την καταστροφή ευθύνεται σε αποζημίωση, αν είχε προκαλέσει υπαίτια τον κίνδυνο.

Σε κάθε άλλη περίπτωση μπορεί κατά τις περιστάσεις να καταδικαστεί σε εύλογη αποζημίωση. Μετά την καταβολή έχει εναντίον εκείνου που ωφελήθηκε από την πράξη του αναγωγή, σύμφωνα με τις διατάξεις για τη διοίκηση αλλότρίων". Κατάσταση ανάγκης είναι η κατάσταση στην οποία τελεί εκείνος ο οποίος εξ ανάγκης κατέστρεψε ή έβλαψε ξένο πράγμα, για να αποτρέψει επικείμενον κίνδυνο, ο οποίος επαπειλούσε δυσανολόγως μεγαλύτερη ζημία στον καταστρέψοντα ή σε άλλον.

Κατά την έννοια της ως άνω διάταξης του άρθου 285 Α.Κ., εκείνος ο οποίος ενήργησε κατάσταση ανάγκης και κατέστρεψε ή έβλαψε ξένο πράγμα, δεν ενεργεί παράνομη πράξη, υπό την προϋπόθεση: 1) Ότι υφίσταται επικείμενος κίνδυνος, ο οποίος απειλεί ζημίαν είτε στον ίδιο τον ενεργήσαντα, είτε σε άλλον. Ο κίνδυνος είναι δυνατόν να προέρχεται είτε από φυσικό γεγονός, είτε από το ίδιο το καταστρεφέν πράγμα, είτε από ενέργεια τρίτου, ο οποίος δεν εχρησιμοποίησε το πράγμα. 2) Ότι ο κίνδυνος απειλεί ζημίαν για τον ενεργούντα ή για τρίτον δυσαναλόγως μεγαλύτερη της προξενουμένης από την καταστροφή του πράγματος στον ιδιοκτήτη του.

Προκειμένου για κίνδυνο της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητος, τα αγαθά αυτά είναι δυσαναλόγως μεγαλυτέρας αξίας από την ζημία του πράγματος, διότι η ζωή και η υγεία είναι πάντοτε αγαθά υπέρτερα από την περιουσία. Και 3) ότι η καταστροφή ή η βλάβη του ξένου πράγματος πρέπει να καθίσταται αναγκαία προς αποτροπή του επικειμένου κινδύνου.

Κατά πόσον η ενέργεια αυτή ήταν αναγκαία ή η αποτροπή μπορούσε να επιτευχθεί και με άλλο ηπιώτερο μέτρο ή μέσον, κρίνεται όχι από την υποκειμενική αντίληψη του ενεργούντος, αλλά αντικειμενικώς. Εφόσον συντρέχουν οι ανωτέρω όροι, η καταστροφή ή η βλάβη του ξένου πράγματος δεν αποτελεί παράνομη πράξη. Όμως, επειδή δεν είναι δίκαιο, σε κάθε περίπτωση, να μείνει χωρίς αποζημίωση ο υποστάς την ζημία του πράγματος, ο νόμος, σύμφωνα με το άρθρο 286 Α.Κ., επαφίεται στον δικαστή να επιδικάσει κατά τις περιστάσεις εύλογη αποζημίωση στον ζημιωθέντα, καθιερώνει δε επιτακτικώς υποχρέωση σε αποζημίωση μόνον στην περίπτωση κατά την οποία ο ενεργήσας προκάλεσε υπαιτίως τον κίνδυνο.

Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο δικαστής κρίνει ότι πρέπει να επιδικασθεί αποζημίωση, αυτή δεν στηρίζεται στο άδικο της ενέργειας, γιατί αυτή δεν είναι παράνομη, αλλά έχει ως αιτιολογία την ισότητα και την επιείκεια. Εάν όμως δεν υφίστανται οι όροι της καταστάσεως ανάγκης, η πράξη του ενεργήσαντος και η υποχρέωση προς αποζημίωση θα κριθεί κατά τις αρχές για την αδικοπραξία.

Έτσι, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 914 Α.Κ., "Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει". Από την διάταξη αυτή προκύπτει, ότι προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης είναι: α) ανθρώπινη, παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, β) επέλευση ζημίας (ή ηθικής βλάβης) και γ) αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμπεριφοράς και της ζημίας (ή της ηθικής βλάβης).

Τέλος, κατά την διάταξη του άρθρου 922 Α.Κ., "Ο κύριος ή ο προστήσας κάποιον άλλον σε μία υπηρεσία ευθύνεται για την ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του". Είναι δε προστηθείς, εκείνος ο οποίος με την βούληση του προστήσαντος απασχολείται διαρκώς ή παροδικώς στην διεκπεραίωση υποθέσεως και γενικώς στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων του προσώπου αυτού υπό τον έλεγχο ή την επίβλεψη ή κάτω από τις οδηγίες και τις εντολές του ως προς τον τρόπο εκπληρώσεως των καθηκόντων του, προς τις οποίες και είναι υποχρεωμένος να συμμορφώνεται.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Εδέσσης, το οποίο εδίκασε σε δεύτερο βαθμό αγωγή των αναιρεσιβλήτων ασκηθείσα κατά των αναιρεσειόντων ενώπιον του Ειρηνοδικείου Εδέσσης, δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: "Από τις ένορκες καταθέσεις ... δεν αποδείχθηκε η ουσιαστική βασιμότητα της ορισμένης και νόμιμης, στηριζόμενης στο άρθρο 285 ΑΚ, ένστασης των εναγομένων ...

περί καταστάσεως εκτάκτου ανάγκης, που προτάθηκε ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (Ειρηνοδικείου Έδεσσας) και επαναφέρθηκε και ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού (ως δευτεροβάθμιου), επαναδιατυπωθείσης και με σχετικό λόγο (πέμπτο) έφεσης. Ειδικότερα, δεν αποδείχθηκε ότι υπήρξε επικείμενος κίνδυνος απώλειας ανθρώπινης ζωής, έννομο αγαθό που είναι άξιο προστασίας κατά προτεραιότητα από το έννομο αγαθό της περιουσίας ούτε επικείμενος κίνδυνος μεγαλύτερων ζημιών (πλημμύρα στην πόλη της Έδεσσας, κίνδυνος για ανθρώπινες ζωές κ.λ.π.).

Το κλείσιμο των θυρών του φράγματος στο ύψος του σιδηροδρομικού σταθμού Άγρα, στις 5-12-2002, που είχε ως συνέπεια, να διογκωθεί η ποσότητα των υδάτων της τεχνητής λίμνης Νησίου, Βρυττών και Άγρα της εναγομένης Δ.Ε.Η. και να υπερχειλίσουν τα αναχώματα προστασίας των πλησίον της τεχνητής λίμνης κειμένων αγρών και να πλημμυρίσουν οι αγροί (των εναγόντων) που βρίσκονται τόσο στην αριστερή και τη δεξιά πλευρά της τεχνητής λίμνης δεν επέβαλε η ανάγκη σωτηρίας των κατοίκων της Έδεσσας και αποτροπής μεγαλύτερων υλικών ζημιών.

Αποδείχθηκε ότι πράγματι είχε διαμορφωθεί μια δυσχερής κατάσταση εξαιτίας των ισχυρών βροχοπτώσεων που σημειώθηκαν στην περιοχή της Έδεσσας στο πρώτο πενθήμερο του μηνός Δεκεμβρίου του έτους 2002, όπως συνέβη και κατά την περίοδο Νοεμβρίου του έτους 1979 όχι όμως κατάσταση έκτακτης ανάγκης τέτοια που επικαλούνται οι εναγόμενοι για να απαλλαγούν από την ευθύνη τους.

Ο δεύτερος εναγόμενος, Α. Τ., διευθυντής του ευρισκόμενου στην Έδεσσα υποκαταστήματος της πρώτης εναγομένης (ΔΕΗ) και προστηθείς απ' αυτήν, έδωσε εντολή να κλείσουν οι θύρες του φράγματος στο ύψος του σιδηροδρομικού σταθμού Άγρα στις 5-12-2002, ημέρα Πέμπτη ... Δεν υπήρξε ούτε εντολή της Νομαρχίας ούτε συναπόφαση των αρμοδίων οργάνων για το κλείσιμο των θυροφραγμάτων ...

Οι εναγόμενοι αναφέρουν στις προτάσεις τους ότι στις 7 Δεκεμβρίου 2002 η παροχέτευση ποσότητας νερού από τη Λίμνη Νησιού προς την Έδεσσα ήταν η μέγιστη επιτρεπόμενη για λόγους προστασίας της πόλης, οι εισροές όμως στη λίμνη ήταν πολλαπλάσιες και η χωρητικότητά της μικρή. Το τελευταίο όμως (μικρή χωρητικότητα της λίμνης) που έκανε την κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη ..

οφείλεται σ' αυτούς. Δηλαδή την κατάσταση ανάγκης που αναφέρεται στο έγγραφο αυτό την δημιούργησαν οι ίδιοι. Το κλείσιμο των θυρών του φράγματος οδήγησε σε διόγκωση της ποσότητας υδάτων της τεχνητής λίμνης, η διόγκωση όμως αυτή είχε ως συνέπεια της πλημμύρα των παρακειμένων αγρών επειδή τα αναχώματα ήταν ανεπαρκή.

Αν οι προστηθέντες της ΔΕΗ δεν είχαν προβεί στις πιο πάνω παράνομες και υπαίτιες παραλείψεις, δηλαδή δεν είχαν παρανόμως και υπαιτίους (από αμέλειά τους) παραλείψει να προβούν στις απαιτούμενες προς αποτροπή του κινδύνου ενέργειες για τον καθαρισμό του πυθμένα της τεχνητής λίμνης, τη συντήρηση και ανύψωση του αναχώματος στο επιβαλλόμενο μέτρο, το κλείσιμο των θυρών του φράγματος δεν θα οδηγούσε σε υπερχείλιση των υδάτων και πλημμύρα των αγρών.

Δεν είναι δηλαδή η διαταγή του δεύτερου εναγομένου να κλείσουν οι θύρες του φράγματος αυτή καθεαυτή που στοιχειοθετεί την ευθύνη των εναγομένων για τη ζημία των εναγόντων, αλλά η - οφειλομένη σε υπαιτιότητα των προστηθέντων της πρώτης εναγομένης, διευθυντής του υδροηλεκτρικού σταθμού της οποίας ήταν ο δεύτερος εναγόμενος - ανεπάρκεια των αναχωμάτων και η κακή συντήρηση αυτών και η έλλειψη καθαρισμού του πυθμένα της λίμνης που είχαν ως συνέπεια να οδηγήσει το κλείσιμο των θυρών στην πλημμύρα και την εξ αυτής καταστροφή των κτημάτων των εναγόντων.

Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η εν λόγω ένσταση των εναγομένων - εκκαλούντων - εφεσιβλήτων περί καταστάσεως εκτάκτου ανάγκης, ως ουσία αβάσιμη ...". Με αυτά που δέχθηκε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ. 1 εδ. α' και β' Κ.Πολ.Δ. Ειδικότερα, το δικαστήριο, εφόσον δέχθηκε ότι δεν υφίστατο κατάσταση ανάγκης, ήτοι ότι δεν συνέτρεχε η περίπτωση επικειμένου κινδύνου από πλημμύρα για την πόλη της Εδέσσης ο οποίος απειλούσε δυσαναλόγως μεγαλύτερη ζημία για τους κατοίκους της, ορθώς δεν εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 285 Α.Κ.

και απέρριψε κατ' ουσίαν την σχετική ένσταση των αναιρεσειόντων και ορθώς εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 914 του ιδίου Κώδικος, σύμφωνα με τις εκτεθείσες στην αρχή σκέψεις. Όσον αφορά δε την σκέψη του δικαστηρίου, ότι η δημιουργηθείσα λόγω των βροχοπτώσεων κατάσταση, την οποία σε έγγραφό του απευθυνόμενο προς τον Νομάρχη Πέλλας ο δεύτερος εναγόμενος χαρακτηρίζει ως "εξαιρετικά δύσκολη", δεν θα είχε δημιουργήσει τις εκτεταμένες καταστροφές στις αγροτικές καλλιέργειες παρά το κλείσιμο των θυρών του φράγματος, καθόσον δεν θα παρουσιάζετο υπερχείλιση των νερών της λίμνης εάν οι εναγόμενοι είχαν φροντίσει 1) να κατασκευάσουν επαρκή αναχώματα και να τα συντηρούν καταλλήλως, εφόσον η ίδια κατάσταση είχε παρουσιασθεί, λόγω ισχυρών βροχοπτώσεων και στο παρελθόν και 2) να καθαρίσουν τον πυθμένα της λίμνης από πράγματα τα οποία περιόριζαν σε μεγάλο βαθμό την χωρητικότητά της, αυτή (η σκέψη) δεν είναι αντίθετη προς τα διδάγματα της κοινής πείρας και δεν έσφαλε το δικαστήριο κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στις διατάξεις των άρθρων 285 και 914 Α.Κ.

Επομένως, αμφότεροι οι τα αντίθετα υποστηρίζοντες λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-4-2012 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε." και του Α. Τ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 18/2012 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Εδέσσης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 21 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ