129/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 129 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 129/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι παραστάθηκαν μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου τους Θεοδώρας Αντωνίου και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Οικοδομικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία "ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, Η ΕΣΤΙΑ ΣΥΝ.ΠΕ", ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Τσούτσουρα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/7/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2858/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3705/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17/10/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 7/11/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αναίρεσης. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 11 παρ. 1 του π.δ. 93/1987 η γενική συνέλευση των μελών του συνεταιρισμού είναι το ανώτατο όργανό του και αποφασίζει για κάθε θέμα που αφορά το συνεταιρισμό και δεσμεύει με τις αποφάσεις της και τα απόντα ή διαφωνούντα μέλη. Κατά την παράγραφο VI του ίδιου άρθρου απόφαση της γενικής συνέλευσης που λαμβάνεται κατά παράβαση των διατάξεων του παρόντος διατάγματος ή του καταστατικού, είναι ακυρώσιμη, και η ακυρότητα κηρύσσεται με απόφαση του Ειρηνοδικείου (ήδη Μονομελούς Πρωτοδικείου, άρθρο 17 παρ.3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 παρ. 1 του ν. 2145/1993) μετά από αγωγή του διοικητικού ή εποπτικού συμβουλίου ή κάθε μέλους του συνεταιρισμού, που έχει άμεσο έννομο συμφέρον ή του 1/5 του συνόλου των μελών του συνεταιρισμού ή της Ένωσης στην οποία ανήκει ο συνεταιρισμός ή του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ.

Η αγωγή ακύρωσης της απόφασης της γενικής συνέλευσης πρέπει να υποβληθεί μέσα σε 15 ημέρες από τη λήψη της απόφασης. Όταν η ακύρωση ζητείται από τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ η ανωτέρω προθεσμία αρχίζει από την κοινοποίηση σ' αυτόν της απόφασης της γενικής συνέλευσης. Σε περίπτωση ειδικών αποφάσεων που αφορούν προσωπικά κάποιο μέλος του συνεταιρισμού, η αίτηση για ακύρωση πρέπει να γίνει μέσα σε 15 ημέρες από την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης στον ενδιαφερόμενο.

Η προθεσμία της ανωτέρω διατάξεως του άρθρου 11 του π.δ. 93/1987 είναι αποσβεστική, για τον υπολογισμό της ισχύουν οι διατάξεις των άρθρων 241, παρ. 1, 242, και 243 παρ. 2 ΑΚ, και συνεπώς, η ημέρα της λήψης της απόφασης ή της κοινοποίησης της απόφασης στον ενδιαφερόμενο, όπου απαιτείται αυτό, δεν υπολογίζεται και λαμβάνεται υπόψη αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο.

Η θέσπιση της σύντομης αυτής προθεσμίας για την προσβολή των αποφάσεων της γενικής συνέλευσης των οικοδομικών συνεταιρισμών, με χρονικό σημείο έναρξης το χρόνο λήψης αυτών στις περιπτώσεις που δεν ορίζεται διαφορετικά από το π.δ. 93/1987, δικαιολογείται από την ανάγκη να επιταχύνεται η υλοποίηση των σκοπών του συνεταιρισμού, οι οποίοι αφορούν όλα τα μέλη αυτού με την άρση των αμφισβητήσεων, κι' έτσι δεν αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, με την ένδικη αγωγή τους οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται ότι είναι μέλη του εναγομένου ήδη αναιρεσιβλήτου συνεταιρισμού και ζητούν να ακυρωθούν οι αποφάσεις, που λήφθηκαν κατά τη γενική συνέλευση των μελών αυτών, που πραγματοποιήθηκε στις 28-6-2002, στην οποία οι ίδιοι δεν είχαν παρευρεθεί και οι οποίες δεν έχουν κοινοποιηθεί σ' αυτούς.

Ειδικότερα ζητούν την ακύρωση γενικά όλων των αποφάσεων, διότι οι εργασίες δεν διεξήχθησαν σύννομα, επειδή, κατά τα εκτιθέμενα, ο συνεταιρισμός δεν είχε νόμιμη διοίκηση, αφού η θητεία του ΔΣ είχε λήξει, ζήτημα που τέθηκε με ένσταση από ορισμένα παρευρεθέντα μέλη, αλλά δεν εξετάστηκε, οι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης λήφθηκαν δια βοής και όχι χωριστά για κάθε ένα θέμα της ημερήσιας διάταξης, αλλά και επιπλέον συζητήθηκε θέμα που αφορά τους ίδιους προσωπικά, αφού αποφασίστηκε η ανάκληση των .....

και ..... αποφάσεων των γενικών συνελεύσεων, με τις οποίες είχαν συμπεριληφθεί στην κλήρωση αγροτεμαχίων, δόθηκε στο ΔΣ η εξουσιοδότηση να κινήσει διαδικασία ακύρωσης των συμβολαίων, και αποφασίσθηκε επίσης η έγκριση ανταλλαγής κληροτεμαχίων. Επίσης η γενική συνέλευση αποφάσισε τη διαγραφή των εναγόντων, χωρίς να έχουν κληθεί σε απολογία.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, έκρινε ότι το δικαίωμα των εναγόντων για ακύρωση όλων των αποφάσεων της γενικής συνέλευσης, εκτός από αυτή της διαγραφής τους, αποσβέστηκε, διότι η αγωγή ασκήθηκε μετά την πάροδο της προθεσμίας των 15 ημερών από τη λήψη των αποφάσεων και απέρριψε τους λόγους έφεσης με τους οποίους οι ενάγοντες παραπονούνταν για την απόρριψη της αγωγής τους, από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ενώ καθόσον αφορά την απόφαση της διαγραφής απέρριψε το λόγο έφεσης, διότι έκρινε ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ορθά απέρριψε την αγωγή ως αόριστη, επειδή δεν προσδιορίζεται το χρονικό σημείο της γνώσης της απόφασης.

Το Εφετείο, καθόσον αφορά το αίτημα για ακύρωση των αποφάσεων, που αναφέρονται στην παράβαση των διατάξεων του νόμου σχετικά με την υποβληθείσα από μέλη ένσταση και τη διαδικασία για λήψη των αποφάσεων, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου. Καθόσον αφορά όμως το αίτημα για ακύρωση των αποφάσεων, που αναφέρονται στην ανάκληση των αποφάσεων των γενικών συνελεύσεων με τις οποίες κληρώθηκαν και παραχωρήθηκαν στους ενάγοντες αγροτεμάχια, στη χορήγηση εξουσιοδότησης στο ΔΣ για ακύρωση των σχετικών συμβολαίων και στην έγκριση ανταλλαγής κληροτεμαχίων, το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, διότι πρόκειται για αποφάσεις, που αφορούν προσωπικά τους ενάγοντες, για τις οποίες απαιτείται κοινοποίηση της απόφασης για να αρχίσει η διαδρομή της αποκλειστικής προθεσμίας των 15 ημερών, κοινοποίηση που, το Εφετείο δεν δέχθηκε ότι είχε προκληθεί της άσκησης της αγωγής.

Ο πρώτος επομένως λόγος της αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος καθόσον αφορά το ανωτέρω μέρος της αναιρεσιβαλλόμενης.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 6 παρ 6 εδ α' του π.δ. 93/16-4-1987 "Αναμόρφωση και ενοποίηση της νομοθεσίας για τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς κλπ", η διαγραφή μέλους του συνεταιρισμού γίνεται στις περιπτώσεις που αναφέρονται σ' αυτό (περ. αα', αβ', αγ', αδ του άρθρου) και κατά το εδ β' περ. 2 του άρθρου αυτού στις περιπτώσεις αβ', αγ' και αδ' η διαγραφή γίνεται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Οικοδομικού Συνεταιρισμού μετά από αιτιολογημένη πρόταση του διοικητικού ή εποπτικού συμβουλίου.

Κατά το ίδιο εδάφιο του ανωτέρω άρθρου απαραίτητη προϋπόθεση για την έγκυρη λήψη απόφασης διαγραφής είναι να έχει κληθεί κατά τις γενικές διατάξεις το υπό διαγραφή μέλος προς απολογία και παροχή εξηγήσεων ενώπιον του διοικητικού και εποπτικού συμβουλίου σε τακτή ημέρα και όχι αργότερα από ένα μήνα από την παραπάνω γνωστοποίηση.

Το μέλος δύναται να παραστεί αυτοπροσώπως ή με πληρεξούσιο. Εάν σε διάστημα 1 μηνός από τη νόμιμη κοινοποίηση στον ενδιαφερόμενο της απόφασης για τη διαγραφή του αυτός δεν προσφύγει αρμοδίως κατά της απόφασης αυτής, τότε ο συνεταιρισμός προβαίνει σε αντικατάστασή του, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 6 παρ. 8 του παρόντος.

Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι για την έγκυρη λήψη από τη γενική συνέλευση του συνεταιρισμού απόφασης για διαγραφή μέλους του για τους προβλεπόμενους στο προαναφερόμενο π.δ. προϋπόθεση είναι, μεταξύ άλλων, α) η προηγούμενη γνωστοποίηση στο μέλος ότι καθυστερεί την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του και β) η προηγούμενη κλήση σε απολογία και παροχή εξηγήσεων ενώπιον του διοικητικού και του εποπτικού συμβουλίου του συνεταιρισμού.

Η μη τήρηση των διατυπώσεων αυτών από πλευράς του συνεταιρισμού παρέχει στο διαγραφόμενο μέλος τη δυνατότητα να προσφύγει κατά της σχετικής περί διαγραφής αποφάσεως, που για το λόγο αυτό είναι ακυρώσιμη και όχι απολύτως άκυρη, μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός από τη νόμιμη κοινοποίηση στο ενδιαφερόμενο της περί διαγραφής αποφάσεως.

Η προθεσμία αυτή είναι αποκλειστική ή αποσβεστική, και ως ειδική, επικρατεί της γενικής διατάξεως του άρθρου 11 VI αρ 2 του π.δ. 93/1987 που αφορά γενικώς ακυρώσιμη, κατά την έννοια του άρθρου 279 ΑΚ. Με την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας αυτής αποσβέννυται το προς ακύρωση δικαίωμα του διαγραφέντος μέλους και η ακυρώσιμη, λόγω του ελαττώματος, απόφαση της γενικής συνέλευσης καθίσταται εφεξής απρόσβλητη.

Για να τεθεί σε κίνηση η άνω αποκλειστική προθεσμία απαιτείται κοινοποίηση στον ενδιαφερόμενο της απόφασης για διαγραφή. Η κοινοποίηση μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε τρόπο (επίδοση με δικαστικό επιμελητή, αποστολή επιστολής ή και με διαφορετικό τρόπο), αρκεί το διαγραφόμενο μέλος με τον τρόπο αυτό να λάβει γνώση της απόφασης διαγραφής, οπότε από το χρόνο αυτό (κοινοποίηση καθ' οιονδήποτε τρόπο) επέρχεται έναρξη της ανωτέρω αποσβεστικής προθεσμίας (ΑΠ 1083/2001, ΑΠ 605/1990).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔ η αγωγή, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 ή 117, πρέπει να περιέχει α) σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, γ) ορισμένο αίτημα.

Στην περίπτωση αγωγής για ακύρωση απόφασης γενικής συνέλευσης συλλογικού οργάνου για διαγραφή μέλους ο ενάγων, εκτός από τα περιστατικά της νομιμοποίησης του ίδιου και του εναγομένου συλλογικού οργάνου, πρέπει να εκθέτει τα περιστατικά που αναφέρονται στην παράβαση του νόμου και του καταστατικού, τα οποία συγκροτούν την ελαττωματικότητα της απόφασης, όχι όμως και το χρόνο, που έλαβε γνώση της απόφασης αυτής, τον οποίο ο εναγόμενος συνεταιρισμός δύναται να επικαλείται για την απόκρουση της αγωγής ως ασκηθείσας μετά την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας.

Περαιτέρω, κατά τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως αναφέρεται παραπάνω, το Εφετείο απέρριψε το λόγο έφεσης των αναιρεσειόντων, με τον οποίο παραπονούνταν ότι εσφαλμένα το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή τους για ακύρωση της απόφασης της γενικής συνέλευσης του αναιρεσιβλήτου-εναγομένου συνεταιρισμού περί διαγραφής τους ως αόριστη, επειδή δεν διευκρινίζεται σ' αυτήν το χρονικό σημείο της γνώσης της απόφασης αυτής εκ μέρους τους.

Σύμφωνα όμως με όσα αναπτύσσονται παραπάνω, δεν ήταν αναγκαίο να αναφέρεται στην αγωγή ο χρόνος της γνώσης της απόφασης της γενικής συνέλευσης, με την οποία αποφασίστηκε η διαγραφή των εναγόντων και, συνεπώς, το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο. 'Ετσι υπέπεσε στην προαναφερόμενη πλημμέλεια και ο σχετικός δεύτερος λόγος της αναίρεσης είναι βάσιμος.

ΙΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει : 1) να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα κατά το μέρος που αναφέρεται στην απόρριψη της έφεσης των αναιρεσειόντων, που αφορούσε α) την προσβολή της πρωτόδικης απόφασης για την απόρριψη της αγωγής όσον αφορά το αίτημα ακύρωσης των αποφάσεων των γενικών συνελεύσεων του αναιρεσιβλήτου για την ανάκληση των ..... και ..... αποφάσεων των γενικών συνελεύσεων, με τις οποίες αυτοί είχαν συμπεριληφθεί στην κλήρωση αγροτεμαχίων, για τη χορήγηση εξουσιοδότησης στο ΔΣ για ακύρωση των σχετικών συμβολαίων και για την έγκριση ανταλλαγής κληροτεμαχίων και β) την απόρριψη του λόγου της έφεσης, με την οποία απορρίφθηκε παράπονο για την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο του αιτήματος της αγωγής για ακύρωση της απόφασης της γενικής συνέλευσης του αναιρεσιβλήτου, με την οποία διαγράφηκαν από μέλη του και 2) να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 3705/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και συγκεκριμένα κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση για εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο συνεταιρισμό στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ