Supreme Court allows appeal against small claims dismissal due to defendant's failure to raise statute of limitations objection. Defendant's ambiguous response to judge's questions prevented valid objection. Court remands case for further hearing and orders defendant to pay costs.

Απόφαση 1296 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1296/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Ιανουαρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Κ. του Ι., κατοίκου Νίκαιας Αττικής. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεοφάνη Δάλλα.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Χ. του Α., κατοίκου Αλίμου Αττικής, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-7-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 443/2020 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-3-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τον αναιρεσείοντα υπ. αριθμ.10905/24-9-2021 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών Α. Ε., αποδεικνύεται ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της από 10/3/2020 ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου περί ορισμού του Α-2 τμήματος ως αρμοδίου για την εκδίκαση αυτής, πράξη του Προέδρου του Α-2 Τμήματος περί ορισμού δικασίμου της αίτησης και κλήση για συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε με επιμέλεια του αναιρεσείοντος στον αναιρεσίβλητο. Όμως ο τελευταίος δεν εμφανίστηκε στη δικάσιμο αυτή, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά της στο πινάκιο και γι' αυτό, αφού κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, θα πρέπει το δικαστήριο να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία του (άρθρο 576 παρ. 2 Κ. Πολ. Δ. ).

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την διαδικασία των μικροδιαφορών και μη υποκειμένη σε έφεση κατά το άρθρο 512 ΚΠολΔ, υπ' αριθμ. 443/2020 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, το οποίο απέρριψε την από 3/7/2019 αγωγή του αναιρεσείοντος κατά του αναιρεσιβλήτου.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1, 3 ΚΠολΔ). Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 937 ΑΚ "Η απαίτηση από αδικοπραξία παραγράφεται μετά πενταετία, αφότου ο παθών έμαθε τη ζημία και τον υπόχρεο σε αποζημίωση, σε κάθε όμως περίπτωση η απαίτηση παραγράφεται μετά την πάροδο είκοσι ετών από την πράξη.

Αν η αδικοπραξία αποτελεί συνάμα κολάσιμη πράξη, που κατά τον ποινικό νόμο υπόκειται σε μακρότερη παραγραφή, αυτή ισχύει και για την απαίτηση αποζημίωσης". Περαιτέρω κατά τα άρθρα 272 εδ. α', 277 και 278 ΑΚ, όταν συμπληρωθεί η παραγραφή ο υπόχρεος έχει δικαίωμα να αρνηθεί την παροχή (άρθρο 272 εδ. α'), το δικαστήριο δεν λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη την παραγραφή, που δεν έχει προταθεί (άρθρο 277) και ο δανειστής ή όποιος άλλος έχει έννομο συμφέρον δικαιούται να προτείνει την παραγραφή και αν ακόμα δεν την προτείνει ή παραιτείται από αυτήν ο οφειλέτης (άρθρο 278).

Εξάλλου , όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 249, 251 επ. , 277 ΑΚ και 262 παρ. 1 ΚΠολΔ, για να είναι ορισμένη η ένσταση της παραγραφής πρέπει να αναφέρεται ο χρόνος αυτής και το αφετήριο σημείο της (ΑΠ 761/2014, ΑΠ 1874/2008) καθώς και αίτημα απόρριψης της αγωγής λόγω της επελθούσας παραγραφής (ΑΠ 68/2021), ο δε ενάγων ανταποδεικτικά μπορεί να αποδείξει άλλο χρόνο έναρξης αυτής μεταγενέστερο ( ΑΠ 1439/1990).

Τέλος σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ (η οποία είναι αντίστοιχη της διάταξης της παρ. 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ), αναίρεση κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται μόνο.....αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα", των οποίων η λήψη υπόψη, καίτοι μη προταθέντων ή αντίθετα η μη λήψη υπόψη, καίτοι προταθέντων, ιδρύει τον ως άνω αναιρετικό λόγο, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί και παραδεκτά προβαλλόμενοι ισχυρισμοί, που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 22/2005, Ολ.ΑΠ 25/2003, ΑΠ 757/2015).

Στοιχείο ενός αυτοτελούς ισχυρισμού είναι κάθε περιστατικό το οποίο, αφηρημένως λαμβανόμενο, οδηγεί κατά νόμο στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή ή την ένσταση (AΠ 50/2020, ΑΠ 1795/2008). Επομένως, δεν αποτελούν "πράγματα" οι μη νόμιμοι, απαράδεκτοι, αόριστοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει σ' αυτούς, ούτε και οι αρνητικοί ισχυρισμοί, που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση καθεμιάς εξ αυτών, αφού αυτοί αποκρούονται με την παραδοχή ως βασίμων των θεμελιωτικών τους γεγονότων. (ΟλΑΠ 8/2013, Ολ ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1142/2019, ΑΠ 630/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση το Ειρηνοδικείο Αθηνών δικάζοντας αγωγή αποζημιώσεως και καταβολής εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω αδικοπραξίας, του αναιρεσείοντος κατά του αναιρεσιβλήτου, δεχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά: "Ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσίβλητος), υπέβαλε στην Δ/νση Πολεοδομίας Δήμου Νίκαιας - Αγ.

Ιωάννη Ρέντη τις από 1-4-2011 υπεύθυνες δηλώσεις ισχυριζόμενος ότι σε δύο διαμερίσματα ιδιοκτησίας του και της Β. Χ., που βρίσκονται στον Γ' όροφο της πολυκατοικίας επί των οδών ... υπάρχουν ημιυπαίθριοι χώροι εμβαδού 19,9 τμ και 16,28 τμ αντίστοιχα, που είναι κλειστοί, ενώ γνώριζε ότι στην πραγματικότητα ήταν εξαρχής ανοιχτοί.

Εν συνεχεία ανακάλεσε τις ως άνω δηλώσεις, ήδη όμως, είχαν επιβληθεί πρόστιμα στον ενάγοντα (ήδη αναιρεσείοντα) κατασκευαστή της πολυκατοικίας συνολικού ποσού 1.551,45 ευρώ. Δυνάμει της υπ' αριθμ. 702, 812/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημ/των Πειραιά ο εναγόμενος καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 6 μηνών για κάθε πράξη ήτοι ψευδούς αναφοράς και ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης και συνολικά σε ποινή 9 μηνών και υποχρεώθηκε να καταβάλλει ως χρηματική ικανοποίηση στον ενάγοντα 40 ευρώ, για τις ως άνω πράξεις, τις οποίες διέπραξε στις 1-4-2011.

Επομένως από το χρονικό εκείνο σημείο (1-4-2011) ο ενάγων τελούσε σε γνώση τόσο της αδικοπραξίας που φέρεται ότι τελέσθηκε σε βάρος του, όσο και της ζημίας, την οποία θα υφίστατο, αφού οι επιζήμιες συνέπειες είχαν γεννηθεί και είχαν γίνει αντιληπτές από τον ενάγοντα στην πλήρη έκτασή τους καθώς και του υποχρέου προς αποζημίωση προσώπου, δηλαδή ήταν γνωστή σ' αυτόν και η θετική ζημία, που αναφέρεται στην αγωγή αλλά και η πρόκληση ηθικής βλάβης από την πράξη του εναγομένου.

Με βάση τα παραπάνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, οι αξιώσεις του ενάγοντος περί αποζημίωσης σε βάρος του εναγομένου είχαν υποπέσει στην πενταετή παραγραφή της διάταξης του άρθρου 937 παρ.1 εδ.α' ΑΚ, που συμπληρώθηκε πριν από την άσκηση της κρινόμενης αγωγής, δεδομένου ότι ο χρόνος έναρξης της παραγραφής είναι η 2-4-11 οπότε και ήταν δυνατή η δικαστική επιδίωξη της ικανοποίησης των αξιώσεων αυτών, (ζημία και χρηματική ικανοποίηση), ενώ η αγωγή με την άσκηση της οποίας διακόπτεται η παραγραφή, επιδόθηκε στον εναγόμενο στις 24-7-2019 όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. 10139 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Εφετείου Αθηνών Α.

Ε., ήτοι πλέον των 8 ετών από την τέλεση της πράξεως και μετά την έκδοση της προαναφερόμενης τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Πειραιώς (7 και 30-5-18).

Συνεπώς η αγωγική αξίωση του ενάγοντος έχει υποπέσει στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 937 παρ.1 ΑΚ ... γενομένης δεκτής της ενστάσεως του εναγομένου...". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Ειρηνοδικείο απέρριψε την αγωγή κατά παραδοχήν ως ουσιαστικά βάσιμης της ένστασης παραγραφής του αναιρεσιβλήτου.

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 560 παρ. 5 α' ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Ειρηνοδικείο έλαβε υπόψη πράγματα, που δεν προτάθηκαν παραδεκτά από τον αναιρεσίβλητο και ειδικότερα την ένσταση παραγραφής της αξιώσεώς του για καταβολή αποζημίωσης από αδικοπραξία και έτσι απέρριψε την αγωγή του.

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι κατά την συζήτηση της αγωγής στο Ειρηνοδικείο Αθημών στις 12/12/2019, μετά την οποία εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, ο αναιρεσίβλητος παραστάθηκε αυτοπροσώπως , κατά το άρθρο 94 παρ. 2α'ΚΠολΔ , αρνήθηκε την αγωγή και αναφέρθηκε στις έγγραφες προτάσεις , που κατέθεσε στο δικαστήριο, στις οποίες δεν προέβαλε την ένσταση παραγραφής της επίδικης αξίωσης του αναιρεσείοντος.

Κατά την διαδικασία συζήτησης της υπόθεσης η δικάσασα Ειρηνοδίκης, στα πλαίσια της χορηγούμενης από το άρθρο 469 παρ. 2 ΚΠολΔ δικονομικής δυνατότητας, που δίδεται στον Ειρηνοδίκη, όταν δικάζει μικροδιαφορά, να αποκλίνει από τις δικονομικές διατάξεις προς το σκοπό ανεύρεσης της αλήθειας και δεδομένου ότι , κατά το άρθρο 470 ΚΠολΔ η συζήτηση των υποθέσεων μικροδιαφοράς θεωρείται ένα σύνολο έως την έκδοση οριστικής απόφασης και ο,τιδήποτε προταθεί ή αποδειχθεί έως το τέλος της συζήτησης θεωρείται ότι έχει προταθεί και αποδειχθεί εμπρόθεσμα, απευθύνθηκε προς τον αναιρεσίβλητο και τον ρώτησε, εάν θα υποβάλει ένσταση παραγραφής, ακολούθησε δε ο εξής διάλογος μεταξύ της Ειρηνοδίκη και του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος έχει καταγραφεί αυτολεξεί στο απομαγνητοφωνημένο κείμενο των πρακτικών, η τήρηση των οποίων έγινε με φωνοληψία και έχει περιληφθεί στα πρακτικά:

Ειρηνοδίκης: "Ένσταση παραγραφής κάνετε?" Αναιρεσίβλητος: "Δεν το ξέρω , εσείς θα το ελέγξετε". Ειρηνοδίκης: "Ναι την προβάλλετε εσείς όμως , πρέπει να καταγραφεί. Προβάλλετε ένσταση παραγραφής? Εγώ θα το ελέγξω, εσείς την προβάλλετε την ένσταση?". Αναιρεσίβλητος: "Ναι" .Ειρηνοδίκης: "Αυτό σας ρωτάω κύριε.". Αναιρεσίβλητος: "Δεν ξέρω".

Από τον διάλογο αυτό προκύπτει ότι, παρά τις επίμονες ερωτήσεις της Ειρηνοδίκη, ο αναιρεσίβλητος δεν προέβαλε τελικά την ένσταση παραγραφής , αφού μετά την αμφιταλάντευσή του η τελική του απάντηση ήταν ότι δεν ξέρει αν προβάλλει την ένσταση, δεν μπορεί δε να συναχθεί αντίθετο συμπέρασμα από το "ναι" της προηγούμενης μονολεκτικής απάντησής του, στην οποία μάλιστα δεν περιέλαβε κανένα προσδιοριστικό στοιχείο της ένστασής του, όπως ιδίως το αφετήριο χρονικό σημείο της παραγραφής, γιατί η απάντηση του αυτή αναιρείται από την καταληκτική του απάντηση.

Επομένως, αφού το Ειρηνοδικείο έλαβε υπόψη του ένσταση παραγραφής της επίδικης αξίωσης του αναιρεσείοντος, η οποία δεν προτάθηκε από τον αναιρεσίβλητο και κατά παραδοχήν αυτής απέρριψε την αγωγή, ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτού, χωρίς να ερευνηθούν οι λοιποί λόγοι αναίρεσης, η εξέταση των οποίων παρέλκει γιατί καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του λόγου αυτού, που κρίθηκε βάσιμος, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.

Πολ. Δ.), να διαταχθεί η απόδοση του παράβολου της αναίρεσης στον αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ.3 Κ. Πολ. Δ. και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχήν του σχετικού αιτήματός του (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 Κ.

Πολ. Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 443/2020 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών.

-

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την απόφαση.

-Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου της αναίρεσης στον αναιρεσείοντα. Και -

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Ιουνίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Ιουλίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ