1293/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1293 / 2016 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1293/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Μπουρνάκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Καπελούζο, Δημήτριο Γεώργα - Εισηγητή, Δημήτριο Τζιούβα και Νικόλαο Τσάκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Μαρτίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεώργιου Μπόμπολη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων-κατηγορουμένων 1. Γ. Σ. του Θ. και 2. Σ. Π. του Ι., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Χριστοφοράκο, για αναίρεση της υπ’ αριθ 600/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Με συγκατηγορούμενους τους: 1. Α. Σ. του Κ. και 2. Ι. Α. του Χ. και πολιτικώς ενάγοντες τους: 1. Α. Β. του Θ., 2. Γ. Β. του Α., ... που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Ζευκιλή και 3. Α. Κ. του Π., κάτοικο ..., που δεν παρέστη.

Το Τριμελές Εφετείο Ναυπλίου με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και οι αναιρεσείοντες-κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 14 Ιουλίου 2015 δύο χωριστές αιτήσεις αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 36/2016.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 ΠΚ "όποιος επιφέρει, από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 28 ΠΚ "από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για τη θεμελίωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια απαιτείται: α) να μην καταβλήθηκε από το δράστη η επιβαλλόμενη κατ’ αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει να καταβάλλει υπό τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, β) να μπορούσε ο δράστης, σύμφωνα με τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και ιδίως εξαιτίας της υπηρεσίας ή του επαγγέλματος του, να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, το οποίο από έλλειψη της προαναφερόμενης προσοχής είτε δεν προέβλεψε, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε όμως ότι δεν θα επερχόταν και γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παραλείψεως του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε.

Η παράλειψη, ως έννοια, ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, αφού το ένα σκέλος της ευθύνης από αμέλεια συνίσταται στη μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή, σε παράλειψη. Όταν, όμως, η αμέλεια δεν συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη, αλλά σε σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 ΠΚ, κατά το οποίο "όπου ο νόμος, για την ύπαρξη αξιόποινης πράξεως, απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως η πρόκληση του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παραλείψεως είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος".

Από την τελευταία αυτή διάταξη συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση της εφαρμογής της, είναι η ύπαρξη ιδιαίτερης (δηλαδή, ειδικής και όχι γενικής) υποχρεώσεως του υπαιτίου προς ενέργεια που τείνει στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος, για την επέλευση του οποίου ο νόμος απειλεί ορισμένη ποινή. Η ιδιαίτερη αυτή υποχρέωση του υπαιτίου, να παρεμποδίσει την επέλευση του αποτελέσματος, μπορεί να πηγάζει είτε από ρητή διάταξη νόμου ή από σύμβαση ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπαιτίου ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος του εγκληματικού αποτελέσματος και πρέπει να αναφέρεται και να αιτιολογείται στην απόφαση, επιπροσθέτως δε, αν πηγάζει από επιτακτικό κανόνα δικαίου, να προσδιορίζεται και ο κανόνας αυτός.

Περαιτέρω κατά το άρθρο Ι του Ν. 1396/1983 οι διατάξεις του νόμου αυτού αφορούν αποκλειστικά στη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας για την προστασία των εργαζομένων και τρίτων κατά την εκτέλεση των οικοδομικών και λοιπών τεχνικών έργων. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του νόμου αυτού, στο οποίο ορίζονται οι υποχρεώσεις του κυρίου του έργου, "σε περίπτωση που δεν ανατίθεται η εκτέλεση ολόκληρου του έργου σ’ έναν εργολάβο, ο κύριος του έργου είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει πριν από την εγκατάσταση κάθε εργολάβου ή υπεργολάβου τμήματος του έργου και να τηρεί, όσο διαρκεί το έργο αυτού, όλα τα μέτρα ασφαλείας, τα οποία του υποδεικνύει ο επιβλέπων το έργο, εφόσον αυτά δεν αφορούν σε τμήματα του έργου που ανέλαβαν και εκτελούν εργολάβοι ή υπεργολάβοι".

Κύριος δε του έργου κατά το άρθρο 2 παρ. 3 του ίδιου νόμου θεωρείται "ο κύριος, ο νομεύς ή ο κάτοχος του ακινήτου στο οποίο εκτελείται ύστερα από εντολή του και για λογαριασμό του τεχνικό έργο". Περαιτέρω στο άρθρο 7 του ιδίου ως άνω νόμου ορίζονται οι υποχρεώσεις του επιβλέποντος μηχανικού, μεταξύ των οποίων είναι η επίβλεψη της εφαρμογής της μελέτης των μέτρων ασφαλείας που αναφέρονται στο άρθρο 6 του νόμου αυτού και η χορήγηση σχετικών οδηγιών αναφορικά με αυτά καθώς και η υπόδειξη εγγράφως στον κύριο του έργου στην περίπτωση του άρθρου 4 παρ. 1 και 2 του ως άνω άρθρου των απαιτουμένων μέτρων ασφαλείας κατά περίπτωση και φάση του έργου.

Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 5 του ιδίου ως άνω νόμου, που ρυθμίζει τις υποχρεώσεις του εργολάβου και του υπεργολάβου τμήματος του έργου, ο εργολάβος και ο υπεργολάβος τμήματος του έργου είναι συνυπεύθυνοι και υποχρεούνται να λαμβάνουν και να τηρούν όλα τα μέτρα ασφαλείας που αφορούν στο τμήμα το έργο που ανέλαβαν ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολόκληρο ή κατά τμήματα με υπεργολάβους καθώς και να τηρούν, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης, τις οδηγίες του επιβλέποντος, όπως προβλέπονται στο άρθρο 7 του νόμου αυτού και αφορούν στο τμήμα του έργου που έχει αναλάβει.

Κατά το άρθρο 2 ΠΔ 778/1980 προβλέπεται ως μέτρο ασφαλείας για την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών η κατασκευή ικριωμάτων κατά το είδος που προσδιορίζονται κατά τον επιβλέποντα μηχανικό ή τον κατά νόμον υπεύθυνον, προβλέπεται δηλαδή, στα πλαίσια της λήψης μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, η χρήση ικριωμάτων (σταθερών, κινητών, μεταλλικών, ξύλινων κλπ) και ο τρόπος κατασκευής και τοποθέτησής τους στην ανεγειρόμενη οικοδομή.

Στο άρθρο 17 § 1 ΠΔ 778/1980 ορίζεται ότι τα πέρατα των ξυλοτύπων και πλακών πρέπει να εξασφαλίζονται με ανθεκτικά προσωρινά κιγκλιδώματα και θωράκια ή με δίκτυα, να ελέγχονται περιοδικά ως προς την αντοχή τους και να αποξηλώνονται μετά το πέρας των εργασιών, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 21 παρ. 3 του ίδιου ΠΔ, άπαντα τα ικριώματα επιθεωρούνται υπό του επιβλέποντος μηχανικού α) προ της εγκαταστάσεως εκάστου συνεργείου και β) άπαξ της εβδομάδας.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι: 1) ο πολιτικώς μηχανικός που επιβλέπει την κατασκευή οικοδομικού έργου έχει νομική υποχρέωση να δίνει οδηγίες στον εργολάβο (και τον τυχόν υπάρχοντα υπεργολάβο) για τη λήψη των ενδεικνυόμενων μέτρων ασφαλείας, 2) ο εργολάβος που ανέλαβε την εκτέλεση του οικοδομικού έργου (και ο τυχόν υπεργολάβος τμήματος αυτού) έχει επίσης νομική υποχρέωση να λαμβάνει τα ενδεικνυόμενα μέτρα ασφαλείας προς πρόληψη ατυχήματος, ασχέτως αν του δόθηκαν ή μη σχετικές οδηγίες από τοβ επιβλέποντα μηχανικό και 3) ο κύριος του έργου δεν υπέχει νομική υποχρέωση να λάβει μέτρα ασφαλείας εάν έχει αναθέσει την κατασκευή ολόκληρου του έργου σε εργολάβο ή σε τμήματα του έργου που έχει αναλάβει ο εργολάβος.

Εξάλλου κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ του ΚΠΔ, λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διατάξεως, υπάρχει όταν το δικαστήριο αποδίδει σ’ αυτήν διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, εσφαλμένη δε εφαρμογή συντρέχει όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στη διάταξη που εφάρμοσε. Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υπάρχει και όταν η διάταξη αυτή παραβιάζεται εκ πλαγίου, πράγμα που συμβαίνει όταν στο πόρισμα της αποφάσεως που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού με το σκεπτικό αυτής και ανάγεται στα στοιχεία και στην ταυτότητα του οικείου εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση (Ολ.ΑΠ 3/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τις κρινόμενες με αριθμούς 1/2015 και 2/2015 εκθέσεις αναιρέσεως, προσβάλλεται η με αριθμό 600/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (πλημ/κών) Ναυπλίου, το οποίο δίκασε σε δεύτερο βαθμό, και κήρυξε, μεταξύ άλλων, τους αναιρεσείοντες - συγκυρίους του έργου, ενόχους για ανθρωποκτονία από αμέλεια από υποχρέους και επέβαλε στον καθένα απ’ αυτούς ποινή φυλακίσεως δέκα οκτώ (18) μηνών, την οποία ανέστειλε για τρία έτη.

Στην αιτιολογία της απόφασης δέχθηκε το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς περί τα πράγματα κρίση του, την οποία στήριξε στα μνημονευόμενα, κατ’ είδος, αποδεικτικά μέσα τα ακόλουθα: "Οι α και β κατηγορούμενοι (ήδη αναιρεσείοντες) ανήγειραν κατά τον αναφερόμενο στο διατακτικό τόπο και χρόνο, μια διόροφη οικοδομή μετά υπογείου, με το σύστημα της αυτεπιστασίας, έχοντας αναθέσει την επίβλεψη του έργου αυτού στον γ’ κατ/νο, που είναι μηχανικός δομικών έργων.

‘ Ετσι, μετά τη σκυροδέτηση της οικοδομής, που την είχαν αναθέσει σε κάποιον εργολάβο, ανέθεσαν την επόμενη φάση της ανοικοδόμησης και συγκεκριμένα αυτήν της τοιχοποιΐας στον εργολάβο οικοδομών, Ι. Α. - δ’ κατ/νο. Αυτός εκτέλεσε το συγκεκριμένο έργο με δικό του συνεργείο από εργαζόμενους, που ο ίδιος προσέλαβε, ο ίδιος συμφώνησε την αμοιβή τους και ο ίδιος τους την κατέβαλε.

Μεταξύ των εργαζομένων συγκαταλέγετο και ο Θ. Β., τον οποίο προσέλαβε μια εβδομάδα πριν την 18/1/2008 και τον απασχολούσε σε βοηθητικές εργασίες. Κατά τον προαναφερθέντα τόπο και χρόνο, κατά την μεταφορά κάποιων σανίδων ξυλείας απ’ το νοτιανατολικό μπαλκόνι του α’ ορόφου στο μπαλκόνι της ανατολικής πλευράς της οικοδομής, που δεν συνδέεται με αυτό (είναι γωνία), ο παραπάνω εργαζόμενος έχασε την ισορροπία του και έπεσε από ύψος 4 μέτρων στον προαύλειο χώρος της οικοδομής, με αποτέλεσμα να υποστεί κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, απ’ τις οποίες προκλήθηκε ο θάνατός του, σε ηλικία 25 ετών.

Όπως διαπιστώθηκε κατά την αυτοψία δεν είχε ληφθεί μέριμνα για την εξασφάλιση του πέρατος της πλάκας δαπέδου του α’ ορόφου προς όλες τις πλευρές, με ανθεκτικά προσωρινά κικλιδώματα και θωράκια, ύψους ενός (1) μέτρου τουλάχιστον απ’ το δάπεδο. Ειδικότερα, στο μπαλκόνι, όπου έχασε την ισορροπία του ο εργαζόμενος, είχε τοποθετηθεί προσωρινό κικλίδωμα μόνο στις δύο πλευρές του και στην ανατολική πλευρά, απ’ όπου έπεσε δεν είχε τοποθετηθεί καμμιά προστατευτική κατασκευή.

Υπεύθυνοι για την παράλειψη αυτή είναι: 1) ο εργολάβος του τμήματος του έργου της τοιχοποιΐας - δ’ κατ/νος γιατί, ενώ κατασκεύαζε την τοιχοποιΐα και εκείνη την μέρα κατασκεύαζε με το συνεργείο του, ειδικότερα, τα εξωτερικά πρέκια της διπλής πόρτας και το τμήμα αυτό του έργου, που είχε αναλάβει, απαιτούσε και τη χρήση του μπαλκονιού αυτού, εντούτοις, δεν έλαβε τα σχετικά με το τμήμα αυτό του έργου, μέτρα ασφαλείας, δηλ.

να τοποθετήσει στηθαίο πρόχειρο σε όλες τις πλευρές του μπαλκονιού, όπως είχε υποχρέωση, ως εκ της ιδιότητάς του ως εργοδότη, έναντι των εργαζομένων που απασχολούσε, βάσει του άρθρου 8 § § 1, 2 9 Π.Δ. 305/96 και 7/5 Π.Δ. 17/96, δεδομένου ότι, δεν είχαν ληφθεί, μέχρι τότε, τα προβλεπόμενα συλλογικά μέτρα προστασίας από πτώση, απ’ τους κυρίους του έργου (α’ , β’ κατ/νους). 2) Ο επιβλέπων μηχανικός - γ’ κατ/νος, ο οποίος όφειλε να έχει επιβλέψει την ορθή εφαρμογή των συλλογικών μέτρων προστασίας από πτώση στο πέρας του ν.α.

εξώστη της πλάκας του α’ ορόφου και να έχει δώσει τις σχετικές οδηγίες στον εργολάβο πριν επιτρέψει την ανάληψη εργασίας απ’ το συνεργείο του. Βέβαια, ο γ’ κατ/νος ισχυρίζεται ότι οι α’ , β’ κατ/νοι, κύριοι του έργου, μετά τη διακοπή της ανοικοδόμησης επί 15 ημέρες, αφότου είχε αποπερατωθεί η σκυροδέτηση της οικοδομής, δεν τον ειδοποίησαν για την έναρξη του έργου της τοιχοποιΐας, ώστε να επιβλέψει για την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας και να δώσει σχετικές οδηγίες, πλην, όμως, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, αυτός επισκέφθηκε την οικοδομή, 2-3 ημέρες πριν το ατύχημα και συνεπώς έμαθε τη συνέχιση των εργασιών και είδε την έλλειψη των απαιτούμενων μέτρων και θα έπρεπε, ως εκ τούτου, να μην επιτρέψει τη συνέχιση των εργασιών πριν αυτά συμπληρωθούν απ’ τον εργολάβο.

Συνεπώς ευθύνεται και ο ίδιος για την εν λόγω παράλειψη, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 § 3 Ν. 1396/83, 3) Υπεύθυνοι, τέλος, για την παραπάνω παράλειψη είναι και οι κύριοι του έργου, καθόσον τα παραπάνω μέτρα, που προβλέπονται από το άρθρο 12 § 5.1 του Π.Δ. 305/96, αποτελούν υποχρέωση του κυρίου του έργου (άρθρ. 8 § 3 Π.Δ. 305/96 και άρθρ. 4 § 1 Ν. 1396/83), καθόσον αυτοί, αφού είχαν την αυτεπιστασία του έργου, ήταν υποχρεωμένοι οι ίδιοι να λάβουν, πριν την εγκατάσταση του εργολάβου της τοιχοποιΐας, όλα τα μέτρα ασφαλείας (εκτός από εκείνα που αφορούσαν αποκλειστικά το τμήμα του έργου που εκτελούσε ο εργολάβος) και, τέτοιο μέτρο ασφαλείας, που προστατεύει όλα τα συνεργεία που ακολουθούσαν τη σκυροδέτηση της οικοδομής (τοιχοποιΐας, σοβατίσματος, ελαιοχρωματισμών κλπ) ήταν και η τοποθέτηση προσωρινού προστατευτικού κικλιδώματος (στηθαίου) στους εξώστες.

Βέβαια, οι α’ , β’ κατ/νοι, αρνούμενοι με τους επιγραφόμενους ως "αυτοτελείς" ισχυρισμούς τους, την υποχρέωση λήψης από αυτούς μέτρων ασφαλείας, υποστηρίζουν ότι ο επιβλέπων μηχανικός (γ’ κατ/νος), δεν τους υπέδειξε εγγράφως στο ημερολόγιο του έργου τα συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας που θα έπρεπε να λάβουν για να αποφύγουν τους κινδύνους, οι οποίοι, όπως προκύπτει απ’ την παραδοθείσα σ’ αυτούς οικοδομική άδεια, έχουν εντοπιστεί από αυτόν στο τμήμα Β’ της αδείας, και συνεπώς, δεν γνώριζαν τη σχετική υποχρέωσή τους, πλην, όμως, πέραν του ότι καταχρηστικά προβάλουν αυτόν τον ισχυρισμό, αφού δεν είχαν στο χώρος της οικοδομής το ημερολόγιο του έργου αυτού, το οποίο, πάντοτε, τηρείται με ευθύνη των κυρίων, ώστε να αναγράφει ο επιβλέπων τα υποδεικνυόμενα από αυτόν μέτρα ασφαλείας, σε κάθε περίπτωση, το παραλειφθέν μέτρο ασφαλείας δεν ήταν κάποιο εξιδιασμένο μέτρο αλλά ένα κοινό μέτρο προστασίας, το οποίο, βάσει της γενικής αρχής του σεβασμού και διαφύλαξης των εννόμων αγαθών των απασχολούμενων σ’ ένα τέτοιο έργο οικοδομής, όπως αυτό των α’ και β’ κατ/νων, απ’ το οποίο δημιουργείται ο κίνδυνος ενός τέτοιου αποτελέσματος, όπως αυτό επήλθε, και το οποίο (μέτρο ασφαλείας) οφείλει να το λάβει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος κύριος οικοδομής, που επισκέπτεται την οικοδομή του, όπως έκαναν και οι α’ , β’ , κατ/νοι, και αντιλαμβάνεται τις συνθήκες πραγματοποίησης του έργου της ανοικοδόμησης, με βάση την κοινή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, όπως επί λέξει, άλλωστε, κατέθεσε και ο επ’ ακροατηρίω εξετασθείς μάρτυς-επιθεωρητής εργασίας Δ. ("...

με τον κοινό νου έπρεπε να σκεφτούν πως γύρω απ’ το μπαλκόνι χρειάζεται προστασία ...").

Κατόπιν τούτου, όλοι οι κατ/νοι είναι υπαίτιοι του ότι, από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλαν κατά τις περιστάσεις και μπορούσαν να καταβάλουν, δεν προέβλεψαν το αξιόποινο αποτέλεσμα της ανθρωποκτονίας που προκάλεσαν με παράλειψη, παρά την αντίθετη νομική υποχρέωση εκάστου προς ενέργεια, τείνουσα στην παρεμπόδισή της και πρέπει, συνακόλουθα, να κηρυχτούν ένοχοι, σύμφωνα και με τα ειδικότερα στο διατακτικό αναφερόμενα πραγματικά περιστατικά.- Ακολούθως, κήρυξε ενόχους τους αναιρεσείοντες του ότι:

Στη ..., στις 18/1/2008, οι κατηγορούμενοι, Σ. Γ. του Θ. και Π. Σ. του Ι., υπό την ιδιότητα του συγκυρίου οικοδομής που ανεγείρεται στη ... από αμέλεια, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλαν κατά τις περιστάσεις και μπορούσαν να καταβάλλουν, δεν προέβλεψαν το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσαν δια παραλείψεως, παρά την αντίθετη ιδιαίτερη νομική υποχρέωση εκάστου προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του, όντας καθένας υπόχρεος εκ του νόμου και από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, και προξένησαν το θάνατο άλλου προσώπου.

Ειδικότερα: Οι κατηγορούμενοι υπό την προαναφερθείσα ιδιότητα τους παρέλειψαν από αμέλεια: α) να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνουν μέτρα για αυτήν την εξασφάλιση, ιδίως μέτρα για την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, β) να προβούν στην -υλοποίηση των μέτρων ασφαλείας κατά τρόπο που να καθιστά λιγότερη επικίνδυνη των απασχόληση των εργαζόμενων, ιδίως στα πέρατα των πλακών από οπλισμένο σκυρόδεμα του κτιρίου, οι οποίες έχουν κατασκευαστεί σε προγενέστερο χρόνο από τον εργολάβο κατασκευής του φέροντος οργανισμού, πριν την εγκατάσταση άλλων εργολάβων για τις υπόλοιπες φάσεις εργασίας που ακολουθούν [χτισίματα, δάπεδα, ηλεκτρολογικά κ.λ.π.), να μεριμνήσουν για τη λήψη συλλογικών μέτρων προστασίας πτώσης από ύψος στα πέρατα αυτά, για οποιονδήποτε εργαζόμενο έχει πρόσβαση στα εν λόγω επικίνδυνα σημεία. [Στέρεο κιγκλίδωμα με επαρκές ύψος-τουλάχιστον ενός [1,00) μέτρου από τα δάπεδο τους- που θα διαθέτει τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου, ένα χεφολισθήρα και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο [ράβδο μεσοδιαστήματος), ή άλλο ισοδύναμο μέσο].

Συνεπεία των ανωτέρω παραλείψεων αμφότερων των κατηγορούμενων, ήταν περί ώρα 14,00.. στο έργο: ΝΕΑ ΔΙΩΡΟΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗ ΜΕ ΥΠΟΓΕΙΟ ιδιοκτησίας των Σ. Γ. του Θ. Π. Σ. του Ι., συζ. Γ. Σ., που ανεγείρεται υπό την επίβλεψη του Πολιτικού Μηχανικού Α. Σ., εντός των ορίων του οικισμού ... δυνάμει της υπ’ αριθμόν …/14-06-06 Οικοδομικής Αδείας του Τμήματος Πολεοδομίας & Κτιριοδομικών Εφαρμογών Σπάρτης και στο οποίο εκτελούνταν εργασίες κατασκευής των εξωτερικών και εσωτερικών τοιχοποιιών από οπτοπλιθοδομή από το συνεργείο εργαζομένων του εργολάβου οικοδ/κών εργασιών Α.

Ι. του Χ., να επέλθει ο θανάσιμος τραυματισμός του Β. Θ. του Α., κατοίκου εν ζωή .... Συγκεκριμένα, ο εν λόγω θανών που ήταν εργαζόμενος-μέλος του συνεργείου τού εργολάβου οικοδ/κών εργασιών Α. Ι. ο οποίος είχε αναλάβει και εκτελούσε τις εργασίες κατασκευής των εξωτερικών και εσωτερικών τοιχοποιιών από οπτοπλιθοδομή της νεοαναγειρόμενης οικοδομής, βρέθηκε σε εξώστη της νοτιανατολικής πλευράς της πλάκας δαπέδου του Α’ ορόφου της οικοδομής και πλησιάζοντας στο πέρας της ανατολικής πλευράς της πλάκας από οπλισμένο σκυρόδεμα του συγκεκριμένου εξώστη, για να μεταφέρει και να αποθέσει κάποιες ξύλινες τάβλες στον παρακείμενο, όχι όμως συνεχόμενο με αυτόν όπου πατούσε, εξώστη που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του ορόφου, έχασε την ισορροπία του και κατέπεσε από ύψος περίπου τεσσάρων (4,00) μέτρων και πενήντα (50) εκατοστών στο διαμορφωμένο με σκυρόδεμα δάπεδο του περιβάλλοντα χώρου της οικοδομής, με αποτέλεσμα να υποστεί βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση συνεπεία της οποίας επήλθε ο θάνατος του την 26/1/2008." Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο εσφαλμένα εφήρμοσε τις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 15 και 302 ΠΚ σχετικά με την ενοχή των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων, αφού σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης οι ως άνω κατηγορούμενοι ως συγκύριοι του οικοδομικού έργου είχαν αναθέσει τις εργασίες κατασκευής της τοιχοποιίας στον εργολάβο (4ο κατηγορούμενο) Α.

Ι., μέλος του συνεργείου του οποίου αποτελούσε ο θανών, λόγω δε της ανάθεσης του μέρους αυτού του έργου σε εργολάβο οι κατηγορούμενοι συνιδιοκτήτες δεν είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να προβούν στην λήψη των αναγκαίων μέτρων και συνακόλουθα δεν υπέχουν ποινική ευθύνη, πέραν του ότι, όπως προκύπτει από την αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ο επιβλέπων μηχανικός Α.

Σ. δεν υπέδειξε στους κατηγορούμενους συγκυρίους του έργου να λάβουν μέτρα ασφαλείας τα οποία αυτοί δεν έλαβαν, η δε μη λήψη των αναγκαίων μέτρων από τους αναιρεσείοντες που αφορούσαν, ολόκληρο το έργο και όχι μόνο αυτό που είχε αναλάβει ο εργολάβος της τοιχοποιίας, δεν συνδέεται αιτιωδώς με το επελθόν αποτέλεσμα.

Επομένως, είναι βάσιμος ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε ΚποινΔ σχετικός λόγος των αναιρέσεων των συγκυρίων. Ακολούθως πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα κατά το κεφάλαιό της που καταδικάσθηκαν οι ως άνω αναιρεσείοντες, παρέλκει δε η έρευνα των λοιπών λόγων των αναιρέσεων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 518 παρ. 1 εδ. α’ ΚΠοινΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 50 του Ν. 3160/2003 "αν ασκηθεί αναίρεση επειδή έχει γίνει εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης, ο Άρειος Πάγος δεν παραπέμπει την υπόθεση αλλά εφαρμόζει τη σωστή ποινική διάταξη και αν δεν υπάρχει αξιόποινη πράξη, κηρύσσει αθώο τον κατηγορούμενο.

Στην προκειμένη περίπτωση, αφού δεν στοιχειοθετείται κατά τα προεκτεθέντα η αντικειμενική υπόσταση της ως άνω πράξεως, ούτε στοιχειοθετείται κάποια άλλη, πρέπει οι ως άνω αναιρεσείοντες να κηρυχθούν αθώοι για την πράξη αυτή.

Μετά από αυτά πρέπει: α) να γίνουν δεκτές οι κρινόμενες με αριθμούς 1/2015 και 2/2015 αιτήσεις αναιρέσεως των Σ. Γ. του Θ. και Π. Σ. και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιό της που αφορά τους ως άνω αναιρεσείοντες και β) να κηρυχθούν αυτοί αθώοι της αποδιδομένης σ’ αυτούς πράξεως της ανθρωποκτονίας από αμέλεια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί ως προς τους αναιρεσείοντες Σ. Γ. του Θ. και Π. Σ. του Ι. την με αριθμό 600/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (πλημ/των) Ναυπλίου.

Κηρύσσει αθώους αυτούς του ότι: "Στη ..., στις 18/1/2008, οι κατηγορούμενοι Σ. Γ. του Θ. και Π. Σ. του Ι., υπό την ιδιότητα των συγκυρίων οικοδομής που ανεγείρετο στη ... από αμέλεια, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλαν κατά τις περιστάσεις και μπορούσαν να καταβάλλουν, δεν προέβλεψαν το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσαν δια παραλείψεως, παρά την αντίθετη ιδιαίτερη νομική υποχρέωση εκάστου προς ενέργεια τείνουσα στην παρεμπόδιση του, όντας καθένας υπόχρεος εκ του νόμου και από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, και προξένησαν το θάνατο άλλου προσώπου.

Ειδικότερα: Οι κατηγορούμενοι υπό την προαναφερθείσα ιδιότητα τους παρέλειψαν από αμέλεια: α) να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας και να λαμβάνουν μέτρα για αυτήν την εξασφάλιση, ιδίως μέτρα για την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, β) να προβούν στην υλοποίηση των μέτρων ασφαλείας κατά τρόπο που να καθιστά λιγότερη επικίνδυνη των απασχόληση των εργαζόμενων, ιδίως στα πέρατα των πλακών από οπλισμένο σκυρόδεμα του κτιρίου, οι οποίες έχουν κατασκευαστεί σε προγενέστερο χρόνο από τον εργολάβο κατασκευής του φέροντος οργανισμού, πριν την εγκατάσταση άλλων εργολάβων για τις υπόλοιπες φάσεις εργασίας που ακολουθούν [χτισίματα, δάπεδα, ηλεκτρολογικά κ.λ.π.), να μεριμνήσουν για τη λήψη συλλογικών μέτρων προστασίας πτώσης από ύψος στα πέρατα αυτά, για οποιονδήποτε εργαζόμενο έχει πρόσβαση στα εν λόγω επικίνδυνα σημεία. [Στέρεο κιγκλίδωμα με επαρκές ύψος-τουλάχιστον ενός [1,00) μέτρου από τα δάπεδο τους- που θα διαθέτει τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου, ένα χεφολισθήρα και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο [ράβδο μεσοδιαστήματος), ή άλλο ισοδύναμο μέσο].

Συνεπεία; των ανωτέρω παραλείψεων αμφότερων των κατηγορούμενων, ήταν περί ώρα 14.00 στο έργο: ΝΕΑ ΔΙΩΡΟΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗ ΜΕ ΥΠΟΓΕΙΟ ιδιοκτησίας των Σ. Γ. του Θ. &. Π. Σ. του Ι., συζ. Γ. Σ., που ανεγείρεται υπό την επίβλεψη του Πολιτικού Μηχανικού Α. Σ., εντός των ορίων του οικισμού ... δυνάμει της υπ’ αριθμόν …/14-00-06 Οικοδομικής Αδείας του Τμήματος Πολεοδομίας & Κτιριοδομικών Εφαρμογών Σπάρτης και στο οποίο εκτελούνταν εργασίες κατασκευής των εξωτερικών και εσωτερικών τοιχοποιιών από οπτοπλιθοδομή από το συνεργείς εργαζομένων του εργολάβου οικοδ/κών εργασιών Α.

Ι. του Χ., να επέλθει ο θανάσιμος τραυματισμός του Β. Θ. του Α., κατοίκου εν ζωή .... Συγκεκριμένα, ο εν λόγω θανών που ήταν εργαζόμενος-μέλος του συνεργείου τού εργολάβου οικοδ/κών εργασιών Α. Ι. ο οποίος είχε αναλάβει και εκτελούσε τις εργασίες κατασκευής των εξωτερικών και εσωτερικών τοιχοποιιών από οπτοπλιθοδομή της νεοαναγειρόμενης οικοδομής, βρέθηκε σε εξώστη της νοτιανατολικής πλευράς της πλάκας δαπέδου του Α’ ορόφου της οικοδομής και πλησιάζοντας στο πέρας της ανατολικής πλευράς της πλάκας από οπλισμένο σκυρόδεμα του συγκεκριμένου εξώστη, για να μεταφέρει και να αποθέσει κάποιες ξύλινες τάβλες στον παρακείμενο, όχι όμως συνεχόμενο με αυτόν όπου πατούσε, εξώστη που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του ορόφου, έχασε την ισορροπία του και κατέπεσε από ύψος περίπου τεσσάρων (4,00) μέτρων και πενήντα (50) εκατοστών στο διαμορφωμένο με σκυρόδεμα δάπεδο του περιβάλλοντα χώρου της οικοδομής, με αποτέλεσμα να υποστεί βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση συνεπεία της οποίας επήλθε ο θάνατος του την 20/1/2008."

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Απριλίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Ιουλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ