1290/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1290 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1290/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Βιολέττας Κυτέα, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 38/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη - Εισηγητή, Διονυσία Μπιτζούνη και Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 27 Μαΐου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Παναγιώτη Καραγιάννη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Μ. Γ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Παπαδάκη, για αναίρεση της υπ’ αριθ. ΒΤ2022-2173/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιά.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πειραιά με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 27 Ιουλίου 2015 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 871/2015.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 515 § 1 ΚΠοινΔ, με αίτηση ενός από τους διαδίκους ή του εισαγγελέα μπορεί το δικαστήριο του Αρείου Πάγου, σε ιδιαιτέρως εξαιρετικές περιπτώσεις, να αναβάλει για μία μόνο φορά τη συζήτηση σε ρητή δικάσιμο, στην οποία όλοι οι διάδικοι οφείλουν να εμφανισθούν χωρίς νέα κλήτευση, ακόμη και αν δεν ήταν παρόντες κατά τη δημοσίευση της αναβλητικής απόφασης.

Στην προκειμένη περίπτωση κατά την εκφώνηση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κατά της υπ’ αρ. ΒΤ2022-2173/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιώς, εμφανίσθηκε, ως πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος, ο δικηγόρος Αθηνών Εμμανουήλ Παπαδάκης και ζήτησε αναβολή της συζητήσεως της υποθέσεως, επικαλούμενος ως λόγο για την αιτουμένη αναβολή την πανελλαδική αποχή των δικηγόρων από την άσκηση των καθηκόντων τους.

‘ Ομως, με δεδομένο ότι η άσκηση του δικαιώματος αποχής του δικηγόρου από τα καθήκοντά του για τη διεκδίκηση και προστασία των εργασιακών και συναφών συμφερόντων του είναι μικρότερης σημασίας έννομο αγαθό από την απονομή της δικαιοσύνης και ενόψει του επικειμένου κινδύνου οκταετούς παραγραφής της πράξεως της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής κατ’ εξακολούθηση (με χρόνους τελέσεως των δύο επί μέρους πράξεων την 25-10-2008 και την 30-10-2008) για την οποία καταδικάσθηκε ο ήδη αναιρεσείων με την υπ’ αρ. 2633/2010 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιώς (η κατ’ αυτής έφεση του ήδη αναιρεσείοντος απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη με την προσβαλλομένη απόφαση), το συγκεκριμένο αίτημα αναβολής της δίκης παρίσταται καταχρηστικό και ως τέτοιο κρίνεται απορριπτέο.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 473 παρ. 1 του ΚΠοινΔ, όπου ειδική διάταξη νόμου δεν ορίζει διαφορετικά, η προθεσμία για την άσκηση ένδικων μέσων είναι δέκα ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης. Αν ο δικαιούμενος δεν είναι παρών κατά την απαγγελία της απόφασης, η πιο πάνω προθεσμία είναι επίσης δεκαήμερη, εκτός αν αυτός διαμένει στην αλλοδαπή ή είναι άγνωστη η διαμονή του, οπότε η προθεσμία είναι τριάντα ημερών και αρχίζει σε κάθε περίπτωση από την επίδοση της απόφασης.

Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 476 § 1 και 2 του ίδιου Κώδικα, το ένδικο μέσο απορρίπτεται ως απαράδεκτο, εκτός άλλων περιπτώσεων, και όταν ασκήθηκε εκπροθέσμως. Κατά της απόφασης που απορρίπτει την έφεση ως εκπρόθεσμη είναι επιτρεπτή η άσκηση αιτήσεως αναίρεσης, για όλους τους λόγους που περιοριστικά αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 510 του ίδιου Κώδικα, μεταξύ των οποίων και η ελλιπής αιτιολογία της, με την προϋπόθεση ότι αυτοί αναφέρονται στην ορθότητα της κρίσεως για το απαράδεκτο.

Η απόφαση με την οποία απορρίπτεται το ένδικο μέσο της έφεσης ως απαράδεκτο, λόγω εκπρόθεσμης άσκησή του, για να έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ ΚΠοινΔ λόγο αναίρεσης, πρέπει να διαλαμβάνει τον χρόνο επίδοσης στον εκκαλούντα της προσβαλλομένης με την έφεση αποφάσεως, αν απαγγέλθηκε απόντος τούτου, και τον χρόνο ασκήσεως της έφεσης καθώς και το αποδεικτικό από το οποίο προκύπτει η επίδοση, χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό των στοιχείων εγκυρότητας του αποδεικτικού και της επιδόσεως (Ολ.

ΑΠ 6/1994 και 4/1995). Σε περίπτωση, όμως, που με την έφεση αμφισβητούνται ο τόπος κατοικίας εκείνου που ασκεί το ένδικο μέσο και το άγνωστο της διαμονής του, που συνεπάγεται αδυναμία γνώσης της επίδοσης και προβάλλεται ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο της επίδοσης, αυτός διέμενε σε ορισμένο τόπο και διεύθυνση, πρέπει επίσης να διαλαμβάνεται στην απορριπτική απόφαση σχετική αιτιολογία, αλλιώς ιδρύεται ο ανωτέρω από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ του ΚΠοινΔ λόγος αναίρεσης. Μεταξύ των λόγων ακυρότητας της επίδοσης, οι οποίοι πρέπει να προβάλλονται υποχρεωτικά με την έφεση και επί των οποίων, εφόσον προβάλλονται, πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να διαλάβει στην απορριπτική της εφέσεως απόφαση πλήρη αιτιολογία, είναι και ότι η επίδοση ως αγνώστου διαμονής έγινε χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτής, μολονότι δηλαδή ο εκκαλών κατηγορούμενος είχε "γνωστή διαμονή".

Εξ’ άλλου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 171 παρ. 1 περ. δ’ του ΚΠοινΔ, όπως η περ. δ’ αντικαταστάθηκε από το άρθρο 11 παρ. 2 του Ν. 3904/2010, απόλυτη ακυρότητα, που λαμβάνεται και αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και στον ‘ Αρειο Πάγο ακόμη, ιδρύουσα τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Α’ του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως προκαλείται, αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν "α)... δ) την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορουμένου και την άσκηση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από το νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ) ...".

Κατά δε την έννοια της διάταξης του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Η του ΚΠοινΔ, υπέρβαση εξουσίας, που ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία που δεν του παρέχεται από το νόμο ή υφίσταται μεν τέτοια δικαιοδοσία, δεν συντρέχουν όμως οι όροι οι οποίου του παρέχουν την εξουσία να κρίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς και όταν αρνείται να ασκήσει δικαιοδοσία η οποία του παρέχεται από το νόμο, αν και συντρέχουν οι απαιτούμενοι γι’ αυτό κατά νόμο όροι (Ολ.ΑΠ 2/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ’ αρ. ΒΤ-2022-2173/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιώς, όπως από αυτή προκύπτει, απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, λόγω εκπρόθεσμης ασκήσεώς της, η έφεση με αριθμό 504/20-3-2012 του ήδη αναιρεσείοντος κατηγορουμένου, κατά της υπ’ αρ. 2633/22-2-2010 αποφάσεως του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιώς, με την οποία είχε καταδικασθεί αυτός, ερήμην, για την αξιόποινη πράξη της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής κατ’ εξακολούθηση σε ποινή φυλακίσεως δέκα (10) μηνών, μετατραπείσα σε χρηματική προς δέκα (10) ευρώ ημερησίως, και σε χρηματική ποινή τριών χιλιάδων (3.00) ευρώ.

Από την ανωτέρω έφεση, η οποία παραδεκτώς επισκοπείται από τον ‘ Αρειο Πάγο, για την έρευνα του παραδεκτού και βασίμου των λόγων της αναιρέσεως, προκύπτει ότι ο ήδη αναιρεσείων, προκειμένου να δικαιολογήσει το εκπρόθεσμο της ασκήσεώς της, είχε προβάλει ότι "έλαβε γνώση της εκκαλουμένης αποφάσεως 16-3-2012 μετά από όχληση από το Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής του.

Του επιδόθηκε δε η απόφαση ως αγνώστου διαμονής την 13-9-2011 στην οδό ..., ενώ η διεύθυνση του την οποία είχε δηλώσει με την από 24-3-2010 δήλωσή του προς την Εισαγγελία Πλημ/κών Πειραιώς ήταν ... στη Δραπετσώνα", δηλαδή είχε προβάλει, με την έφεσή του, ακυρότητα της επιδόσεως της εκκαλουμένης αποφάσεως ως "αγνώστου διαμονής".

Κατά τη συζήτηση επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω απόφαση, ο εκκαλών κατηγορούμενος, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των πρακτικών, είχε προτείνει τον ισχυρισμό ότι "είχε ενημερωθεί σε λάθος διεύθυνση και έτσι δεν έλαβε γνώση (της εκκαλουμένης απόφασης)...". Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο έκρινε την έφεση εκπρόθεσμη, με την αιτιολογία ότι "Η εκκαλουμένη με αριθμό 2633/2010 ερήμην εκδοθείσα απόφαση του Μονομελούς Πλημ/κείου Πειραιά επιδόθηκε στον εκκαλούντα κατηγορούμενο την 13 Σεπτεμβρίου 2011 (βλ.

το από 13-9-2011 αποδεικτικό επίδοσης του αρχιφύλακα Χ. Σ.), όμως ο κατηγορούμενος υπέβαλε έφεση εναντίον της ως άνω καταδικαστικής αποφάσεως την 20 Μαρτίου 2012, δηλ. μετά την πάροδο των δέκα ημερών - προθεσμία εντός της οποίας όφειλε να ασκήσει το ένδικο μέσο της εφέσεως (άρθρο 473 ΚΠΔ) ως εκ τούτου, η έφεση αυτή πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη".

Με τις παραδοχές αυτές, το δικάσαν Τριμελές Πλημμελειοδικείο στέρησε την απόφασή του από την απαιτουμένη από το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, διότι αρκέσθηκε μόνο στο αποδεικτικό επιδόσεως της εκκαλουμένης αποφάσεως στον κατηγορούμενο ως αγνώστου διαμονής, στο οποίο (που αναγνώσθηκε στην κατ’ εφεση δίκη και παραδεκτώς επισκοπείται) αναφέρεται ότι ο κατηγορούμενος αναζητήθηκε και δεν βρέθηκε στην οδό ...

στο Κερατσίνι (του ενιαίου Δήμου Δραπετσώνας - Κερατσινίου) και δεν διαλαμβάνεται καμία αιτιολογία σχετικά με τον ισχυρισμό του εκκαλούντος κατηγορουμένου ότι αυτός κατά τον κρίσιμο χρόνο της επιδόσεως της εκκαλουμένης αποφάσεως είχε γνωστή διαμονή (την οποία είχε γνωστοποιήσει στην Εισαγγελική Αρχή που είχε παραγγείλει την επίδοση) επί της οδού ...

στη Δραπετσώνα, διαφορετική από εκείνη στην οποία αναζητήθηκε, κατά τα άνω, και δεν βρέθηκε και κανένας συσχετισμός δεν γίνεται μεταξύ των δύο αυτών διευθύνσεων. Συνακόλουθα, με το να θεωρήσει, η προσβαλλομένη απόφαση, χωρίς ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, την επίδοση στον κατηγορούμενο της εκκαλουμένης αποφάσεως ως αγνώστου διαμονής έγκυρη και να προχωρήσει, μετά από αυτά, στην απόρριψη της εφέσεως αυτού ως εκπρόθεσμης, αφενός υπερέβη αρνητικά την εξουσία του και αφετέρου προκάλεσε απόλυτη ακυρότητα στο ακροατήριο, συνισταμένη στη στέρηση από τον αναιρεσείοντα κατηγορούμενο του δικαιώματός του σε δίκαιη δίκη, που του παρέχεται από το υπερνομοθετικής ισχύος (άρθρο 28 § 1 του Συντάγματος) άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ.

Επομένως, οι από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α, Δ και Η του ΚΠοινΔ, τρείς λόγοι αναιρέσεως, περί απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας, έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένη αιτιολογίας και αρνητικής υπερβάσεως εξουσίας, είναι βάσιμοι και πρέπει, κατά παραδοχή τους, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση. Μετά ταύτα, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστές άλλους, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠοινΔ), προκειμένου να κρίνει επί του παραδεκτού της εφέσεως του αναιρεσείοντος κατηγορουμένου (δεδομένου ότι ο ‘ Αρειος Πάγος δεν έχει τη δικαιοδοσία να γίνει επί του παραδεκτού ή όχι αυτής) και αναλόγως προς τη σχετική κρίση του, είτε να απορρίψει και πάλι την έφεση ως εκπρόθεσμη είτε να την κρίνει παραδεκτή και να προχωρήσει στην κατ’ ουσία έρευνα της υποθέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει το αίτημα αναβολής.

Αναιρεί την υπ’ αρ. ΒΤ-2022-2173/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουλίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ