1290/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1290 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1290/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Ιωάννη Ιωαννίδη, Μίμη Γραμματικούδη και Λεωνίδα Ζερβομπεάκο.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Καλαματιανό.

Του αναιρεσίβλητου: ...., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Σταματόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-4-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 174/005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 86/2006 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 20-4-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 10-4-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 29 παρ.1 του ν. 1337/1983 "με Προεδρικά Διατάγματα που εκδίδονται με πρόταση Υπουργού Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος, ορίζονται οι πόλεις και οικισμοί γύρω από τα όρια των οποίων καθορίζεται Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου (Ζ.Ο.Ε.). Με τα Π. Διατάγματα αυτά καθορίζεται και το πλάτος των Ζ.Ο.Ε.

σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση οικισμού ή θέσης του ή προσδιορίζονται τα όρια της Ζ.Ο.Ε. σε χάρτη κατάλληλης κλίμακας που δημοσιεύεται με σμίκρυνση μαζί με το Π.Δ/γμα. Το πλάτος της Ζ.Ο.Ε. υπολογίζεται από τα αντίστοιχα ακραία όρια του εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως ή του οικισμού προ του 1923. Με τα παραπάνω Π.

Διατάγματα καθορίζονται κατά τη συγκεκριμένη περίπτωση οι όροι και περιορισμοί χρήσεως γης ή άλλοι όροι και περιορισμοί, που επιβάλλονται μέσα στις Ζ.Ο.Ε. και ιδιαίτερα το όριο εμβαδού κάτω από το οποίο δεν επιτρέπεται η κατάτμηση της γης. Τα Π. Διατάγματα αυτά εκδίδονται μετά από γνώμη του δημοτικού η κοινοτικού συμβουλίου και του Νομαρχιακού Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος ή του Συμβουλίου της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος για το νομό Αττικής...".

Περαιτέρω, κατά τα εδάφια β΄και γ΄της 3ης παραγράφου του ίδιου ως άνω άρθρου 29 του ν. 1337/1983 "Δικαιοπραξίες που καταρτίζονται κατά παράβαση της απαγόρευσης κατατμήσεων κάτω από τα όρια που ορίζονται με το Π.Δ/γμα της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού είναι άκυρες. Οι δικαιοπρακτούντες, οι μεσίτες, όσοι μεσολαβούν σε τέτοιες δικαιοπραξίες, οι συμβολαιογράφοι και οι Υποθηκοφύλακες που συντάσσουν ή μεταγράφουν τέτοια συμβόλαια, τιμωρούνται με τις ποινές της παραγράφου 8 του άρθρου 17 του νόμου αυτού".

Από τις παραπάνω διατάξεις αναμφισβήτητα προκύπτει ότι απαγορεύεται η με δικαιοπραξία κατάτμηση γης, που ευρίσκεται εντός Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου, κάτω από τα όρια εμβαδού που ορίζονται με το αντίστοιχο Π.Δ/μα, οι δε σχετικές δικαιοπραξίες, που συνάπτονται κατά παράβαση των διατάξεων αυτών, είναι απολύτως άκυρες.

Η ως άνω απαγόρευση καλύπτει, καίτοι ρητώς δεν ορίζεται, και την κατάτμηση μη αρτίου ήδη ακινήτου σε μικρότερα ακόμη εδαφικά τμήματα, καθόσον σκοπός του νομοθέτη με τη θέσπιση της προεκτεθείσας απαγορευτικής διατάξεως είναι η βελτίωση των περιβαλλοντολογικών όρων και συνθηκών διαβίωσης, με την αποτροπή του κατακερματισμού των ακινήτων σε μικροϊδιοκτησίες και της άναρχης σ' αυτές δόμησης.

Περαιτέρω, διάταξη διαθήκης που αντιβαίνει στον παραπάνω απαγορευτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος υπηρετεί το γενικότερο κοινωνικό συμφέρον και έχει γι' αυτό χαρακτήρα δημόσιας τάξεως (άρθρο 3 ΑΚ), είναι άκυρη κατ' άρθρο 174 ΑΚ (βλ. ΟλΑΠ 568/ 1986). Τέλος η κατά τα ως άνω απαγόρευση της κατάτμησης δεν αναφέρεται μόνο στον κατά κυριότητα τεμαχισμό του ακινήτου, αλλά και στον κατά νομή τεμαχισμό, αφού διαφορετικά η κατάτμηση θα επιτυγχανόταν ισοδυνάμως με την απόκτηση μία φορά της νομής του εκ της απαγορευμένης κατάτμησης δημιουργούμενου μη αρτίου τμήματος του ακινήτου και την έκτοτε διαρκή προστασία της έναντι τρίτων (βλ.

ΟλΑΠ 15/2004 ΝοΒ 53.54).

Εν προκειμένω, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής : "Η μητέρα των διαδίκων .... ήταν κυρία, νομέας και κάτοχος ενός ακινήτου συνολικής εκτάσεως 1.149 τ.μ., μετά των επ' αυτού κτισμάτων (ισόγειο κατάστημα με κουζίνα, τουαλέτα και μικρή αποθήκη και προς βορράν τούτο άλλα ισόγεια κτίσματα), κειμένου στη θέση "...." της κτηματικής περιφέρειας της τότε κοινότητος .....

Το ανωτέρω ακίνητο η .... είχε αποκτήσει δυνάμει του υπ' αριθμ. ..... αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του τότε συμβ/φου Άργους Στυλιανού Σαλεσιώτου, το οποίο μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο .... και στον αριθμό .... των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου .... και άτυπη στη συνέχεια διανομή μετά του συναγοραστή του ....

Το ακίνητο αυτό, κείμενο εκτός σχεδίου, αλλά εντός της καθορισθείσας με το από 8-9-1999 Π. Διάταγμα Ζ.Ο.Ε. του Νομού Αργολίδος, δεν συγκέντρωνε το ελάχιστο όριο δόμησης-αρτιότητος, που είναι τέσσερα (4) στρέμματα. Με την υπ' αριθμ. .... δημόσια διαθήκη της, που συνέταξε ενώπιον του συμβ/φου Ναυπλίου Γεωργίου Τόμπρα και δημοσιεύτηκε με το υπ' αριθμ. 80/2002 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, η εν λόγω μητέρα των διαδίκων διαίρεσε σε τμήματα το εν λόγω ακίνητό της, το οποίο φαίνεται ότι αποτελούσε και το μοναδικό της περιουσιακό στοιχείο και κατέλιπε από ένα τμήμα αντιστοίχως στα τέσσερα τέκνα της, δηλαδή στους διαδίκους και στους ....

και ..... Στις 22-2-2002 απεβίωσε η μητέρα των διαδίκων, καταλιπούσα εγγύτερους συγγενείς τα παραπάνω τέσσερα τέκνα της. Παρά την δημοσίευση της διαθήκης τα τέκνα της, πλην του ενάγοντος, προσήλθαν στην συμβολαιογράφο Άργους Ελένη Ανέστη και με την υπ' αριθ. .... πράξη της αποδέχθησαν την κληρονομία της μητρός τους, όχι ως εκ διαθήκης επαχθείσα, αλλά ως εξ αδιαθέτου προελθούσα, ήτοι κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου έκαστος, καθόσον θεώρησαν ότι είναι άκυρη η διαθήκη, ως ενέχουσα απαγορευμένη κατάτμηση του κληρονομιαίου ακινήτου και ότι εχώρησε εξ αδιαθέτου διαδοχή.

Την εν λόγω αποδοχή μετέγραψαν στο τόμο 119 και στον αριθμό 73 των αυτών ως άνω βιβλίων μεταγραφών. Την επομένη της αποδοχής ημέρα, ήτοι την 17-5-2002, οι τρεις ως άνω συγκληρονόμοι γιοί της, ως έχοντες την πλειοψηφία των μερίδων του εν λόγω επικοίνου κληρονομιαίου ακινήτου (3/4), συνήψαν σύμβαση μισθώσεως, δυνάμει της οποίας εξεμίσθωσαν στον εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο για εννέα έτη τη χρήση του καταστήματος και των αποθηκών που εχρησιμοποιούντο ως ταβέρνα (βλ.

το από 17-5-2002 ιδιωτικό συμφωνητικό μισθώσεως) και έκτοτε ο τελευταίος, (εναγόμενος), αφού προέβη σε εργασίες επισκευής και βελτιώσεως και εφοδιάστηκε με τη σχετική άδεια (βλ. την με αριθμό .... άδεια που εξέδωσε ο Δήμαρχος Άργους), λειτουργεί το μίσθιο ως ταβέρνα. Η εκμίσθωση του επικοίνου από κοινωνούς που διέθεταν την πλειοψηφία των μερίδων, αποτελούσε ενέργεια διαχείρισης του κοινού, σύμφωνα με τις περί κοινωνίας διατάξεις των άρθρων 785, 788 και 789 ΑΚ και δεσμεύει τον μη συμβληθέντα συγκοινωνό ενάγοντα.

Ενόψει, συνεπώς, των προεκτεθέντων περιστατικών : α. Η παραπάνω διαθήκη, ενέχει κατάτμηση ακινήτου, κειμένου εντός Ζ.Ο.Ε., σε τμήματα επιφανείας μικρότερης του ελαχίστου προβλεπομένου απ' αυτή ορίου αρτιότητας. Ως εκ τούτου και σύμφωνα με τα άρθρα 29 παρ.1 και 4 του ν. 1337/1983, 174 και 180 ΑΚ, είναι άκυρη. Η ακυρότητα αυτή αναφέρεται όχι μόνο στην κατά κυριότητα κατάτμηση αλλά και στον κατά νομή τεμαχισμό του επιδίκου κληρονομιαίου ακινήτου.

β. Ματαιωθείσης της εκ διαθήκης διαδοχής, επέρχεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή (άρθρο 1710 εδάφιο β ΑΚ). γ. Ο ενάγων, ουδέποτε απέκτησε, δυνάμει της εν λόγω ακύρου διαθήκης, την αποκλειστική νομή του επιδίκου διακριτού εδαφικού τμήματος, αλλά ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμος κατέστη κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου συννομέας του όλου κληρονομιαίου ακινήτου.

δ. Υφισταμένης εγκύρου μισθώσεως τμήματος του επικοίνου στον εναγόμενο συγκοινωνό ως μισθωτή, η υπ' αυτού χρήση του μισθίου και η διενέργεια επισκευαστικών σ' αυτό εργασιών, προβλεπομένων μάλιστα από τη σύμβαση μισθώσεως, δεν αποτελούν διατάραξη της συννομής του ενάγοντος, όπως αβάσιμα υποστηρίζει".

Με βάση τις παραπάνω παραδοχές το Εφετείο, επικυρώνοντας με την απόρριψη της εφέσεως του ήδη αναιρεσείοντος την πρωτόδικη απόφαση, απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσία την ένδικη περί διαταράξεως της νομής αγωγή του. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε δια της εφαρμογής της την προεκτεθείσα ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 29 παρ.1 και 4 του ν. 1337/1983 και πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-4-2006 αίτηση αναιρέσεως της 86/2006 αποφάσεως του Εφετείου Ναυπλίου.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε εξακόσια πενήντα (650) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Μαϊου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ