Greek Supreme Court dismisses appeal due to judge recusal and orders retrial for impartiality.

Απόφαση 128 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Π.Μ.

Αριθμός 128/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αγαθή Δερέ - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του γραμματέως Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που εδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Αφεντία Ιωσηφίδου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. χήρας Σ. Ξ., το γένος Κ. Τ., κατοίκου …, 2) Κ. Ξ. του Σ. και της Α., κατοίκου …, 3) Π. Ξ. του Σ. και της Α., κατοίκου …, και 4) Δ. Ξ. του Σ. και της Α., κατοίκου …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ευανθία Δημητριάδου, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-01-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λασιθίου, το οποίο εξέδωσε τη με αριθμ. 94/2013 απόφασή του, με την οποία κήρυξε εαυτό καθ' ύλην αναρμόδιο και παρέπεμψε την αγωγή προς εκδίκαση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 232/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 45/2020 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 29-06-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, την 15-03-2023, η Πρόεδρος της Γ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Μαρία Μουλιανιτάκη, κατέθεσε την από 04.01.2024 δήλωση αποχής, απευθυνόμενη προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, η οποία έχει ως εξής: "Κυρία Πρόεδρε, κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 15-3-2023, προήδρευσα στην υπόθεση με αριθ.

πιν. 3 με διαδίκους το Ελληνικό Δημόσιο, ως αναιρεσείον, και τους Α. χήρα Σ. Ξ., Κ. Π. και Δ. τέκνα Σ. Ξ., ως αναιρεσιβλήτους, που συζητήθηκε αυθημερόν και χρεώθηκε στο μέλος της σύνθεσης Αρεοπαγίτη Αγαθή Δερέ, ως Εισηγήτρια. Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 29-06-2020 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα υπ' αριθ. 45/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, το οποίο δικάζοντας την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της υπ' αριθμ. 232/2016 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, το οποίο είχε απορρίψει την από 30/01/2007 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, αφού δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και δικάζοντας την αγωγή την δέχθηκε ως ουσία βάσιμη.

Όπως, όμως, προέκυψε εκ των υστέρων κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως οι αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο Μαρία Παπαβασιλείου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Η ανωτέρω, ωστόσο, δικηγόρος με είχε εκπροσωπήσει στην πρόσθετη παρέμβαση που άσκησα υπέρ του αιτούντος Εισαγγελέα Πρωτοδικών Λασιθίου κατά τη συζήτηση στις 08/06/2016, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, αίτησης περί υποβολής σε δικαστική συμπαράσταση της Κ.

χήρας Ι. Ν., αδελφής του πατέρα μου Φ. Μ. και θείας μου, επί της οποίας εκδόθηκε η αριθμ. 242/2016 απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή η αίτηση. Επισημαίνω ότι έκτοτε δεν είχα οποιαδήποτε επικοινωνία και επαφή με την εν λόγω δικηγόρο. Ενόψει των ανωτέρω παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, αν ληφθούν υπόψη οι διατάξεις των άρθρων 8&1 εδ.

α' Ν. 1756/1988,52&1 περ. στ' ΚΠολΔ. και 6&1 ΕΣΔΑ. Με τιμή Η αιτούσα την εξαίρεση Μαρία Μουλιανιτάκη Αθήνα 04/01/2024 Ακολουθεί υπογραφή".

Στη συνέχεια το Δικαστήριο συνήλθε (σε Συμβούλιο) στο κατάστημά του στις 10 Ιανουαρίου 2024, συγκροτούμενο από τους Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Χριστίνα - Ζαφειρία Γαβριηλίδου και Μερόπη Τζουγκαράκη, Αρεοπαγίτες, και από τον ίδιο ως άνω γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω δήλωση αποχής. Εισηγήτρια ορίστηκε η Αρεοπαγίτης Αγαθή Δερέ.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τις διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ' και 55 παρ. 1 και 4 του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, προκύπτει ότι οι δικαστές (είτε των πολυμελών, είτε των μονομελών δικαστηρίων) μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή τους (δήλωση αυτοεξαίρεσης) ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν συντρέχει στο πρόσωπό τους κάποιος από τους αναφερόμενους στο άρθρο 52 παρ. 1 ΚΠολΔ λόγους, μεταξύ των οποίων και αυτός της πρόκλησης υπόνοιας μεροληψίας, διότι δεν είναι επιτρεπτό να δικάζουν υπό την σκιά και απλής έστω υπόνοιας ως προς την αντικειμενικότητά τους.

Η πιο πάνω δήλωση αυτοεξαίρεσης, η οποία δεν υπόκειται σε κάποιο χρονικό περιορισμό, υποβάλλεται στον πρόεδρο του δικαστηρίου, το οποίο συνεδριάζει σε συμβούλιο, χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο (ΑΠ 220/2022, ΑΠ 1282/2021, ΑΠ 190/2018). II. Στην προκειμένη περίπτωση, η προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου υποβληθείσα, από την Πρόεδρο του Δικαστηρίου και Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Μαρία Μουλιανιτάκη, από 04-01-2024 δήλωση αποχής, με την οποία δηλώνει την αυτοεξαίρεσή της, λόγω συνδρομής στο πρόσωπό της, του διαλαμβανόμενου στην ανωτέρω δήλωση αποχής λόγου εξαίρεσης από την εκδίκαση της αναφερόμενης στη δήλωση υπόθεσης, κατά τον οποίο η δικηγόρος Μαρία Παπαβασιλείου, ως πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσιβλήτων, εκπροσώπησε τους αναιρεσιβλήτους τόσο στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, όσο και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, και, επιπλέον, επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, για την ορισθείσα, από τον τότε Αντιπρόεδρο του Γ' Πολιτικού Τμήματος Γεώργιο Χριστοδούλου, δικάσιμο της 15-03-2023, κατά την οποία, ως άνω, συζητήθηκε, παραδεκτώς, με τη με αριθμ. 1/2024 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, όπως τροποποιήθηκε, με τη με αριθμ. 3/2004 Πράξη της ιδίας ως άνω Πρόεδρου του Αρείου Πάγου, φέρεται προς συζήτηση ενώπιόν του (ως συμβουλίου συνεδριάζοντος) Δικαστηρίου τούτου, είναι νομικά βάσιμη, στηριζόμενη στις προαναφερόμενες διατάξεις και πρέπει να ερευνηθεί, περαιτέρω, και κατ' ουσίαν.

Από τα έγγραφα της δικογραφίας πιθανολογήθηκαν (άρθρ. 60 ΚΠολΔ) τα ακόλουθα: Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο κατά τη δικάσιμο της 15-03-2023 της κρινόμενης, με αριθμό πινακίου 3, από 29-06-2020 αίτηση αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου κατά των Α. χήρα Σ Ξ, Κ. Ξ., Π. Ξ. και Δ. Ξ., τέκνα Σ. Ξ., ως αναιρεσιβλήτους, για την αναίρεση της με αριθμ. 45/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, η Πρόεδρος του Δικαστηρίου και Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Μαρία Μουλιανιτάκη υπέβαλε στην Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την από 04.01.2024 δήλωση αποχής με το ακόλουθο περιεχόμενο: "Κυρία Πρόεδρε, κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 15-3-2023, προήδρευσα στην υπόθεση με αριθ.

πιν. 3 με διαδίκους το Ελληνικό Δημόσιο, ως αναιρεσείον, και τους Α. χήρα Σ. Ξ., Κ. Π. και Δ. τέκνα Σ. Ξ., ως αναιρεσιβλήτους, που συζητήθηκε αυθημερόν και χρεώθηκε στο μέλος της σύνθεσης Αρεοπαγίτη Αγαθή Δερέ, ως Εισηγήτρια. Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 29-06-2020 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα υπ' αριθ. 45/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, το οποίο δικάζοντας την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της υπ' αριθμ. 232/2016 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, το οποίο είχε απορρίψει την από 30/01/2007 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, αφού δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και δικάζοντας την αγωγή την δέχθηκε ως ουσία βάσιμη.

Όπως, όμως, προέκυψε εκ των υστέρων κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως οι αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο Μαρία Παπαβασιλείου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Η ανωτέρω, ωστόσο, δικηγόρος με είχε εκπροσωπήσει στην πρόσθετη παρέμβαση που άσκησα υπέρ του αιτούντος Εισαγγελέα Πρωτοδικών Λασιθίου κατά τη συζήτηση στις 08/06/2016, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, αίτησης περί υποβολής σε δικαστική συμπαράσταση της Κ.

χήρας Ι. Ν., αδελφής του πατέρα μου Φ. Μ. και θείας μου, επί της οποίας εκδόθηκε η αριθμ. 242/2016 απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή η αίτηση. Επισημαίνω ότι έκτοτε δεν είχα οποιαδήποτε επικοινωνία και επαφή με την εν λόγω δικηγόρο. Ενόψει των ανωτέρω παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, αν ληφθούν υπόψη οι διατάξεις των άρθρων 8&1 εδ.

α' Ν. 1756/1988,52&1 περ. στ' ΚΠολΔ. και 6&1 ΕΣΔΑ. Με τιμή Η αιτούσα την εξαίρεση Μαρία Μουλιανιτάκη Αθήνα 04/01/2024 Ακολουθεί υπογραφή".

III. Οι αναιρεσίβλητοι κατά τη συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης εκπροσωπήθηκαν με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, της πληρεξούσιας δικηγόρου τους, Ευανθίας Δημητριάδου, δικηγόρου Αθηνών (Α.Μ.Δ.Σ.Α. …), δυνάμει των με αριθμ. …/2023 και …/2023 ειδικών πληρεξουσιών της συμβ/φου Σητείας Δέσποινας Καταπότη και της συμβ/φου Αθηνών Άννας Παγκράτη, αντίστοιχα, ενώ τη συζήτηση της υπόθεσης, για την ορισθείσα με πράξη του τότε Πρόεδρο του Γ' Τμήματος Γεωργίου Χριστοδούλου, σημερινή δικάσιμο επέσπευσαν οι αναιρεσίβλητοι, δια της πληρεξούσιας δικηγόρου τους, Μαρίας Παπαβασιλείου, δικηγόρου Λασιθίου (Α.Μ.Δ.Σ.Λ. 156), όπως προκύπτει από τη με αριθμ.

…/2022 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο … Ά. Α., και δυνάμει των με αριθμ. …/2022 και …/2022 ειδικών πληρεξουσίων της συμβ/φου Σητείας Ιωάννας Φουρναράκη και της συμβ/φου Αθηνών Άννας Παγκράτη, αντίστοιχα, και, επιπροσθέτως, η αυτή δικηγόρος Λασιθίου Μαρία Παπαβασιλείου εκπροσώπησε τους αναιρεσιβλήτους τόσο στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε τη με αριθμ. 232/2016 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, με την οποία απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η, από 30-01-2007, αγωγή των αναιρεσιβλήτων, όσο και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε τη με αριθμ. 45/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, με την οποία έγινε δεκτή η έφεση των αναιρεσιβλήτων, εξαφάνισε την ανωτέρω εκκαλούμενη απόφαση, κράτησε την υπόθεση, δίκασε την αγωγή και έγινε δεκτή η παραπάνω αγωγή ως κατ' ουσίαν βάσιμη.

Ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ο διαλαμβανόμενος στην παραπάνω, από 04-01-2024, δήλωση αποχής της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Μαρίας Μουλιανιτάκη, που συμμετείχε ως Πρόεδρος του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, λόγος αποχής, όπως τα πραγματικά περιστατικά αυτού εξειδικεύονται, [ταυτοσήμως] παραπάνω.

Κατόπιν τούτων, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες νομικές σκέψεις και με γνώμονα τη διασφάλιση του κύρους της δικαιοσύνης και την αποφυγή κάθε ενδεχόμενης αμφισβήτησης της αμερόληπτης κρίσης της ανωτέρω δηλούσας, ως επηρεασμένη από την ως άνω κατάσταση, συντρέχει νόμιμη περίπτωση που επιβάλλει την εξαίρεση της δηλούσας από τη σύνθεση του Δικαστηρίου που θα δικάσει την ανωτέρω υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 52 παρ. 1 περ.

στ' ΚΠολΔ. IV. Κατ' ακολουθίαν, αφού πιθανολογήθηκε ο λόγος αυτός εξαίρεσης της ανωτέρω Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη δήλωση αυτοεξαίρεσης και να αποφανθεί το Δικαστήριο τούτο ότι η ανωτέρω Αντιπρόεδρος του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου, κατά τη δικάσιμο της 15-03-2023, είναι εξαιρετέα από την εκδίκαση της παραπάνω υπόθεσης.

Συνακόλουθα, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης της υπόθεσης στο ακροατήριο, κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αποφαίνεται ότι η Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Μαρία Μουλιανιτάκη, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου κατά τη δικάσιμο της 15-03-2023, είναι εξαιρετέα στη συζήτηση της αναφερόμενης στο σκεπτικό υπόθεσης.

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της κρινόμενης, με αριθμό πινακίου 3, από 29-06-2020 αίτηση αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου κατά των Α. χήρα Σ. Ξ., Κ. Ξ., Π. Ξ. και Δ. Ξ., τέκνα Σ. Ξ., ως αναιρεσιβλήτους, για την αναίρεση της με αριθμ. 45/2020 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, σε νέα δικάσιμο που θα οριστεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ιδίου τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει η εξαιρετέα δικαστής.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Ιανουαρίου 2024.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ