128/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 128 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που εφάρμοσε και του άρθρου 281 ΑΚ, αφού σαφώς δέχεται ότι, έναντι συγκρινόμενου, υφίσταται καταφανής υπεροχή του αναιρεσιβλήτου.

Αριθμός 128/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Κλεισιούνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ. Π. του Α., κατοίκου ... . Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Σπυριδούλα Μαυροκεφάλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-5-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 367/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6143/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23-12-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Δουλγεράκης διάβασε την από 16-12-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 10 §§ 1, 9 και 13 του Οργανισμού Προσωπικού της Εμπορικής Τράπεζας, ο οποίος περιέχεται στην από 11-11-1977 Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με την 46806/10314 της 21/26-11-1977 απόφαση του Υπουργού Εργασίας (ΦΕΚ, Β' τεύχος 1255), κηρύχθηκε υποχρεωτική με την 15869 της 10/27 -7-1981 απόφαση του ίδιου Υπουργού (ΦΕΚ, Β' τεύχος 446) και έχει ισχύ νόμου, ως περιέχουσα κανονιστικές διατάξεις, προκύπτει ότι οι προαγωγές του λογιστικού κλάδου από το βαθμό του τμηματάρχη Α' στον βαθμό του υποδιευθυντή Β' και από εκείνο στο βαθμό του υποδιευθυντή Α' και άνω γίνονται κατ' εκλογήν και εφόσον έχει συμπληρωθεί τριετής ευδόκιμη παραμονή στον προηγούμενο βαθμό.

Ενεργούνται δε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας, ύστερα από εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσής της. Στις περιπτώσεις αυτές το παραπάνω αρμόδιο όργανο αποφαίνεται κατ' ελεύθερη κρίση, εκτιμώντας τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα κάθε υποψήφιου για προαγωγή υπαλλήλου. Η κρίση αυτή των οργάνων της Τράπεζας, ως άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη, υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων κατά τους ορισμούς του άρθρου 281 ΑΚ για κατάχρηση δικαιώματος, η οποία συντρέχει όταν κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλει η καλή πίστη παραλείπεται από τις προαγωγές υπάλληλος που έχει τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, προάγεται δε άλλος έναντι του οποίου αυτός που παραλείφθηκε υπερέχει καταφανώς σε ουσιαστικά προσόντα και επομένως η απόφαση του ΔΣ είναι κατάφωρα άδικη.

Σε τέτοια περίπτωση, ο υπάλληλος που παραλείφθηκε, δικαιούται να ασκήσει αγωγή προς αναγνώριση του δικαιώματός του προαγωγής (ΚΠολΔ 68, 70), οπότε με την τελεσιδικία της αποφάσεως, η προαγωγή λογίζεται ότι πραγματοποιήθηκε αυτοδικαίως, από τον χρόνο στον οποίο έπρεπε να συντελεσθεί (άρθρο 12 Ν. 1082/1980) και την επιδίκαση, ως αποζημίωση, από τη σε βάρος του αδικοπραξία κατάχρηση δικαιώματος.

Eξάλλου ο αναιρετικός λόγος του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, αν το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε εσφαλμένη ή μη υπαγωγή των πραγματικών διαπιστώσεών του στο εννοιολογικό περιεχόμενο του εφαρμοστέου κανόνα. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανέλεγκτα, τα εξής:

Ο αναιρεσίβλητος προσλήφθηκε από την αναιρεσείουσα την 22/11/1967 ως δόκιμος λογιστής και εξελίχθηκε ιεραρχικά έως τον βαθμό του Υποδιευθυντή Α' τον οποίο φέρει από 1/7/1995. Είναι κάτοχος πτυχίου ΑΣΟΕΕ και γνωρίζει αγγλικά και γερμανικά χωρίς πτυχίο. Έχει παρακολουθήσει 22 επιμορφωτικά σεμινάρια. Άσκησε τα ακόλουθα υπεύθυνα καθήκοντα:

από 1/7/1985 Προϊστάμενος Υπηρεσίας Α' Τμήματος Ελέγχου Περιφ. Δ/νσης Πειραιά και Νήσων Δυτ. Ελλάδος-Κρήτης και Δωδεκανήσου του τομέα Επιθεώρησης, από 28/8/ έως 31/8/1990 προσωρινή απόσπαση για αναπλήρωση του Διευθυντή στο Κατ/μα ..., από 1/8/1992 Τμηματάρχης Τμήματος Ελέγχου Κεντρικών Υπηρεσιών -Τομέα Ελέγχου Μονάδων Διοίκησης της Δ/σης Επιθεώρησης, από 1/2/1995 Τμηματάρχης Τμήματος Εργασιών Εξωτ/κού και Συν/τος του Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικ/κού της Δ/νσης Εργασιών και Διοικ/κού στην Τράπεζα Μεγ.

Επιχ/σεων και Οργ/σμών, από 17/4 έως 2/5/1995 Αναπλήρωση του Τμηματάρχη του Τμήματος Οικονομικών Λειτουργιών και Διοικ/κού του Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικ/κού της Τράπεζας Μεγ. Επιχειρήσεων και Οργανισμών, από 1/6 έως 31/12/1995 τακτική αναπλήρωση (για το 1995) του Τμηματάρχη του Τμήματος Καταθέσεων -Κίνησης Κεφαλαίων και Διαχ/σεων της Δ/σης Εργασιών και Διοι/κού της Τράπεζας Μεγ.

Επιχ/σεων και Οργ/σμών, από 1/1 έως 31/12/1996 τακτική αναπλήρωση (για το 1996) του Τμηματάρχη του Τμήματος Καταθέσεων- Κίνησης Κεφαλαίων και Διαχειρίσεων στη Δ/νση Εργασιών και Διοικ/κού της Τράπεζας Μεγ. Επιχειρήσεων και Οργ/σμών, από 5/7 έως 15/7/1996 Αναπλήρωση του Δ/ντή του Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικ/κού - Δ/νσης Εργασιών και Διοικ/κού της Τράπεζας Μεγ.

Επιχειρήσεων και Οργ/σμών, από 16/8 και 30/8/1996 Αναπλήρωση του Διευθυντή του Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικ/κού στη Δ/νση Εργασιών και Διοικ/κού της Τράπεζας Μεγ. Επιχειρήσεων και Οργ/σμών, από 2/1 έως 31/12/1997 τακτική αναπλήρωση (για το 1997) του Διευθυντή του Τμήματος Καταθέσεων του Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικ/κού στη Δ/νση Εργασιών και Διοικ/κού της Τρ.

Κεφαλαίων και Διαχ/σεων του Τομέα Εκτέλεσης και Διοικ/κού στη Δ/νση Εργασιών και Διοικητικού, από 1/1/1998 έως τον χρόνο της προαγωγικής κρίσης τακτική αναπλήρωση (για το 1998) του Διευθυντή Τομέα Εκτέλεσης Εργασιών και Διοικητικού στη Διεύθυνση Εργασιών και Διοικητικού. Ο μέσος όρος βαθμολογίας του κατά τα έτη 1984 έως 1995 είναι 8,3 (έκτοτε δεν συντάσσονται δελτία αξιολογήσεως).

Κατά τις προαγωγικές κρίσεις του Λογιστικού κλάδου, για την πλήρωση κενών οργανικών θέσεων στο βαθμό του Διευθυντή, από 1-2-2002, ο ενάγων παραλείφθηκε, ενώ προήχθη, μεταξύ άλλων, ο Τ. Ξ., προτεινόμενος προς σύγκριση με την αγωγή. Ο εν λόγω συγκρινόμενος προσλήφθηκε την 11-6-1968 και προήχθη στο βαθμό του υποδιευθυντή Α' από 1-10-1998.

Είναι απόφοιτος Λυκείου. Γνωρίζει αγγλικά χωρίς πτυχίο. Έχει παρακολουθήσει 9 επιμορφωτικά σεμινάρια. Άσκησε τα ακόλουθα υπεύθυνα καθήκοντα: Υπηρέτησε ως υπάλληλος με απόσπαση έως 30/9(1983, στο Κατ/μα ...με β' προσωρινή υπογραφή, η οποία έγινε μόνιμη από 29/2/1984 και εν συνεχεία υπηρέτησε από 16/5/1986 ως Διευθυντής στο ίδιο κατάστημα (...) με α' υπογραφή, από 1/9/1993 Διευθυντής Καταστήματος ..., από 6-12/7/1995 Διευθυντής Καταστήματος - Ομάδας ..., από 1/12/1995 Διευθυντής Υπηρεσίας Δημοσίων Σχέσεων, από 18/10/1996 Γενικός Διευθυντής Περιφέρειας Αττικής, από 13/12/1999 Διευθυντής Πιστωτικής Πολιτικής στη Διεύθυνση Εμπλοκών.

Ο μέσος όρος βαθμολογίας του κατά τα έτη 1985 έως 1994 είναι 8,4. Ο εν λόγω συγκρινόμενος τιμωρήθηκε πειθαρχικά το έτος 1981 με την ποινή της έγγραφης παρατήρησης για αδικαιολόγητη απουσία του και για μείωση του ενδιαφέροντος του για την υπηρεσία, η οποία λόγω του ικανού χρόνου που διέδραμε έκτοτε και της προαγωγής του στον βαθμό του Υποδιευθυντή που μεσολάβησε δεν επιδρά αποφασιστικά μόνη αυτή στη σύγκριση.

Επίσης, κατά την υπηρεσία του ως διευθυντής στα καταστήματα ... και ..., η ποιότητα των τραπεζικών εργασιών υποβαθμίσθηκε σε σχέση με τα προηγούμενα χρονικά διαστήματα και η εξέλιξη των καταθέσεων δεν ήταν η αναμενόμενη. Από τη σύγκριση των προσόντων του ενάγοντος και του εν λόγω συγκρινόμενου ο ενάγων υπερέχει, έναντι αυτού, ως προς τη γενική αρχαιότητα, την αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό, τους τίτλους σπουδών, τη γνώση ξένων γλωσσών, την υπηρεσιακή επιμόρφωση και την άσκηση υπεύθυνων καθηκόντων, ενώ υστερεί ελαφρά ως προς τη βαθμολογία και δεν έχει ελεγχθεί πειθαρχικά.

Έτσι, έναντι του εν λόγω συγκρινόμενου, υφίσταται καταφανής υπεροχή του ενάγοντος ώστε η παράλειψη προαγωγής του να είναι καταχρηστική κατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ. Ακολούθως και με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, δεχθέν την έφεση της αναιρεσείουσας, κατά της 367/2004 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή, στη συνέχεια, δέχθηκε αυτήν (αγωγή), μόνο κατά το μέρος που αναφέρεται στη σύγκριση του αναιρεσείοντος με τον παραπάνω συγκρινόμενο.

Με την κρίση του αυτή, το Εφετείο δεν παραβίασε, ευθέως ή εκ πλαγίου, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και του άρθρου 281 Α.Κ., αφού σαφώς δέχεται ότι, έναντι του εν λόγω συγκρινόμενου, υφίσταται καταφανής υπεροχή του αναιρεσιβλήτου.Επομένως, ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ., μοναδικός λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η, περί του αντιθέτου, από τη διάταξη αυτή, πλημμέλεια, είναι αβάσιμος.

Μετά από αυτά πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου (176,183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-12-2009 αίτηση της αναιρεσείουσας, για αναίρεση της με αριθμό 6143/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 25 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Φεβρουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ