1287/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1287 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1287/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, (κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Βιολέττας Κυτέα, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 38/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη, Διονυσία Μπιτζούνη - Εισηγήτρια και Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Μαΐου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Παρασκευαΐδη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βαλσάμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος- κατηγορουμένου Ν. Δ. του Β., κατοίκου ... (συνοικισμού ...), ο οποίος παρέστη στο ακροατήριο μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ευάγγελου Χατζηγιαννάκη, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 3699/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Αθηνών.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 21 Δεκεμβρίου 2015 αίτησή του αναιρέσεως που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 31/2016.

Αφού άκουσε

τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος- κατηγορουμένου, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 17 παρ. 8 του Ν. 1337/1983, όπως η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με την παρ. 4 του άρθρ. 5 του Ν. 3212/2003, "Οι ιδιοκτήτες ή εντολείς κατασκευής αυθαιρέτων και οι εργολάβοι κατασκευής του τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών και με χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, ανάλογα με την αξία του αυθαίρετου έργου και το βαθμό υποβάθμισης του φυσικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Με την ίδια ποινή τιμωρούνται και οι μηχανικοί που εκπόνησαν τις μελέτες ή έχουν την επίβλεψη του έργου, αν διαπιστωθεί ότι οι μελέτες δεν εκπονήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την εκπόνησή τους ή σύμφωνα με τα εγκεκριμένα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος και του διαγράμματος κάλυψης ή αν διαπιστωθεί ότι οι εργασίες δόμησης δεν εκτελέστηκαν σύμφωνα με τις μελέτες που υποβλήθηκαν ή σύμφωνα με τα εγκεκριμένα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος και του διαγράμματος κάλυψης.

Αν η πιο πάνω πράξη έχει γίνει από αμέλεια, τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης μέχρι ένα (1) έτος και με χρηματική ποινή από δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ μέχρι δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ. Για απλές υπερβάσεις άδειας κατασκευής μπορεί να επιβληθεί ποινή μειωμένη". Κατά το άρθρο 22 του ν. 1577/1985, αυθαίρετο είναι το έργο που κατασκευάζεται είτε χωρίς άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας, είτε καθ` υπέρβασή της ή με βάση ανακληθείσα τέτοια άδεια.

Για την εκτέλεση εργασιών δόμησης, χωρίς οικοδομική άδεια ή κατά παράβαση αυτής, στα ρέματα, στους βιότοπους, σε παραλιακά δημόσια κτήματα, στους αρχαιολογικούς χώρους και σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις εκτός από την κατά τις προηγούμενες παραγράφους επιβολή των προστίμων και της κατεδάφισης των αυθαιρέτων, τα πρόσωπα του πρώτου και του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου αυτής τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και με χρηματική ποινή από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ μέχρι εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.

Μετατροπή της ποινής της φυλάκισης σε χρηματική, καθώς και αναστολή της εκτέλεσής της δεν επιτρέπεται. Η άσκηση της έφεσης δεν αναστέλλει την εκτέλεση της απόφασης. Ειδικότερα η πιο πάνω ευθύνη καταλογίζεται με τις ακόλουθες διακρίσεις: α) Στον κύριο, στο νομέα ή επικαρπωτή του ακινήτου. Σε περίπτωση ανέγερσης κτιρίου με το σύστημα της αντιπαροχής, υπεύθυνο πρόσωπο για την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου αυτού είναι ο κατασκευαστής ...

Από την ανωτέρω διάταξη, ως ισχύει, συνάγεται, ότι δράστης της παραβάσεως του α’ εδαφίου αυτής μπορεί να είναι μόνον ο εκ προθέσεως προβαίνων στην κατασκευή αυθαιρέτου έργου, οπότε τιμωρείται με τις στο εδάφιο αυτό απειλούμενες, ως άνω, διαζευκτικές ποινές, ενώ σε αμφότερες τις περιπτώσεις, είτε από δόλο είτε από αμέλεια, υπαίτιος καθίσταται εκείνος που έχει μια από τις παραπάνω ιδιότητες (ιδιοκτήτης, εντολέας....).

Έτσι για τη στοιχειοθέτηση του από το άρθρο 17 παρ. 8 του Ν. 1337/1983 προβλεπομένου πλημμελήματος της ανεγέρσεως από πρόθεση αυθαιρέτου κτίσματος απαιτούνται εκτός των άλλων α) ιδιότητα του δράστη ως ιδιοκτήτη ή εντολέως ή εργολάβου και β) ανέγερση απ’ αυτόν εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως κτίσματος χωρίς προηγουμένη άδεια της αρμοδίας πολεοδομικής υπηρεσίας (ΑΠ 209/2014).

Ενώ δράστης της παραβάσεως της παρ. 2 του ανωτέρω άρθρου δηλαδή της εκτελέσεως εργασιών δόμησης, χωρίς οικοδομική άδεια ή κατά παράβαση αυτής στα ρέματα στους βιοτόπους, σε παραλιακά δημόσια κτήματα, στους αρχαιολογικούς χώρους και σε δάση και αναδασωτέες περιοχές μπορεί να είναι και ο κύριος, ο νομέας και ο επικαρπωτής του ακινήτου. (ΑΠ 1270/2014) Περαιτέρω, η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος, η οποία, κατά το άρθρο 24 του Συντάγματος, αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός, οργανώνεται και εξειδικεύεται με τις διατάξεις του ν. 3028/2002, με τις οποίες ορίζονται, μεταξύ άλλων, οι προϋποθέσεις επεμβάσεως σε ακίνητο μνημείο και στο περιβάλλον του.

Ειδικότερα, στο άρθρο 10 του νόμου αυτού ορίζονται τα ακόλουθα: "1. Απαγορεύεται κάθε ενέργεια σε ακίνητο μνημείο, η οποία είναι δυνατόν να επιφέρει, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του ... 3. Η ... οικοδομική δραστηριότητα πλησίον αρχαίου επιτρέπεται μόνο μετά από έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Η έγκριση χορηγείται εάν η απόσταση από ακίνητο μνημείο ή η σχέση με αυτό είναι τέτοια ώστε να μην κινδυνεύει να επέλθει άμεση ή έμμεση βλάβη αυτού λόγω του χαρακτήρα του έργου ή της επιχείρησης ή της εργασίας ...". Η ρύθμιση που εισάγεται με τις πιο πάνω διατάξεις αναφέρεται σε επεμβάσεις τόσο από όσο και πλησίον ακινήτου μνημείου.

Περαιτέρω, στο άρθρο 13 παρ. 1 του ίδιου νόμου ορίζεται ότι: "1. Στους χερσαίους αρχαιολογικούς χώρους που βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλεως ή εκτός ορίων νομίμως υφισταμένων οικισμών, η άσκηση γεωργίας,......, καθώς και η οικοδομική δραστηριότητα είναι δυνατή μετά από άδεια, που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Οι όροι άσκησης γεωργίας, κτηνοτροφίας, θήρας ή άλλων συναφών δραστηριοτήτων μπορεί να τίθενται και κανονιστικά με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού. 2. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου ..., είναι δυνατόν να καθορίζεται μέσα στους χώρους της προηγούμενης παραγράφου περιοχή στην οποία απαγορεύεται παντελώς η δόμηση (Ζώνη Προστασίας Α).

Στην περιοχή αυτή μπορεί να επιτρέπεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, μόνο η κατασκευή κτισμάτων ή προσθηκών σε υπάρχοντα κτίρια που είναι αναγκαία για την ανάδειξη των μνημείων ή χώρων, καθώς και για την εξυπηρέτηση της χρήσης τους ... . Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου ..., είναι δυνατόν να καθορίζεται μέσα στους χώρους της παραγράφου 1, εάν είναι εκτεταμένοι, περιοχή σε μέρος ή στο σύνολο της οποίας θα ισχύουν, δυνάμει της κοινής απόφασης του επόμενου εδαφίου, ειδικές ρυθμίσεις ως προς τους όρους δόμησης ή τις χρήσεις γης ή τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες ή και όλους τους πιο πάνω περιορισμούς (Ζώνη Προστασίας Β) ... 3. ...".

Σύμφωνα δε με το άρθρο 14 του ίδιου νόμου: "1.Στους αρχαιολογικούς χώρους που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως ή των ορίων νομίμως υφισταμένων ενεργών οικισμών είναι δυνατόν να καθορίζονται ζώνες προστασίας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13. Σε μη ενεργούς οικισμούς ή σε τμήματά τους που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως ή των ορίων νομίμως υφισταμένων ενεργών οικισμών και αποτελούν αρχαιολογικούς χώρους, υπό την επιφύλαξη του προηγούμενου εδαφίου, απαγορεύεται η ανέγερση νέων κτιρίων και επιτρέπεται η αποκατάσταση ερειπωμένων κτισμάτων, καθώς και η κατεδάφιση εκείνων που έχουν χαρακτηρισθεί ετοιμόρροπα υπό τους όρους των περιπτώσεων β και γ αντιστοίχως της παραγράφου 2 του παρόντος.

Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται σε αυτούς οι υπόλοιπες διατάξεις των παραγράφων 2, 3, 4 και 5 του παρόντος. 2. Στους ενεργούς οικισμούς ή σε τμήματά τους που αποτελούν αρχαιολογικούς χώρους απαγορεύονται οι επεμβάσεις που αλλοιώνουν το χαρακτήρα και τον πολεοδομικό ιστό ή διαταράσσουν τη σχέση μεταξύ των κτιρίων και των υπαίθριων χώρων.

Επιτρέπεται μετά από άδεια που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται μετά από γνώμη των οικείου γνωμοδοτικού οργάνου: α) η ανέγερση νέων κτισμάτων, εφόσον συνάδουν από πλευράς όγκου, δομικών υλικών και λειτουργίας με το χαρακτήρα του οικισμού, β) η αποκατάσταση ερειπωμένων κτισμάτων, εφόσον τεκμηριώνεται η αρχική τους μορφή, γ) η κατεδάφιση υφιστάμενων κτισμάτων, εφόσον δεν αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του συνόλου ή χαρακτηρισθούν ετοιμόρροπα κατά τις διατάξεις του άρθρου 41, δ) η εκτέλεση οποιουδήποτε έργου στα υφιστάμενα κτίσματα, στους ιδιωτικούς ακάλυπτους χώρους και τους κοινόχρηστους χώρους, λαμβανομένου πάντα υπόψη του χαρακτήρα του οικισμού ως αρχαιολογικού χώρου, ε) η χρήση κτίσματος ή και των ελεύθερων χώρων του, εάν εναρμονίζεται με το χαρακτήρα και τη δομή τους. 3. ... 4. ... 5.

Στους παραπάνω αρχαιολογικούς χώρους απαγορεύονται δραστηριότητες, καθώς και χρήσεις των κτισμάτων, των ελεύθερων χώρων τους και των κοινόχρηστων χώρων, οι οποίες δεν εναρμονίζονται με το χαρακτήρα και τη δομή των επί μέρους κτισμάτων ή χώρων ή του συνόλου. Για τον καθορισμό της χρήσης κτίσματος ή ελεύθερου χώρου αυτού ή κοινόχρηστου χώρου χορηγείται άδεια με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. 6. ...".

Τέλος, κατά το άρθρο 66 παρ. 1 εδ. α του ίδιου νόμου, "όποιος χωρίς την αναγκαία από το νόμο άδεια η καθ’ υπέρβαση αυτής διενεργεί σε μνημείο, σε αρχαιολογικό χώρο, ή σε ιστορικό τόπο, πράξη από αυτές που αναφέρονται στις διατάξεις των άρθρων 10 παρ. 2-4, 13, 14 και 15 τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών (3) ετών". Από τις διατάξεις αυτές σαφώς συνάγεται ότι η κατασκευή οποιουδήποτε έργου μέσα στη Ζώνη Προστασίας Α αρχαιολογικού χώρου επισύρει της ποινικές κυρώσεις του άρθρου 66 του ως άνω νόμου, εφόσον αυτή γίνεται χωρίς τη σχετική έγκριση, και δεν απαιτείται, για τη στοιχειοθέτηση του εν λόγω εγκλήματος, η κατασκευή να μπορούσε αντικειμενικώς να βλάψει, αμέσως ή εμμέσως, τα υπάρχοντα μέσα στο χώρο αρχαία ή, γενικά, τον αρχαιολογικό χώρο (ΑΠ 354/2011).

Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ.1α, 4 και 5 του ν.1650/1986 "Για την προστασία του περιβάλλοντος", με φυλάκιση τριών μηνών έως δύο έτη και χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος προκαλεί ρύπανση ή υποβαθμίζει το περιβάλλον με πράξη ή παράλειψη που αντιβαίνει στις διατάξεις του νόμου αυτού ή των κατ’ εξουσιοδότηση του εκδιδομένων διαταγμάτων και υπουργικών ή νομαρχιακών αποφάσεων.

Αν η ρύπανση ή άλλη υποβάθμιση του περιβάλλοντος προέρχεται από τη δραστηριότητα νομικού προσώπου, το δικαστήριο κηρύσσει αστικώς υπεύθυνο εις ολόκληρον για την καταβολή της χρηματικής ποινής και το νομικό πρόσωπο. Οι πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων, οι εντεταλμένοι ή διευθύνοντες σύμβουλοι ανώνυμων εταιρειών, οι διαχειριστές εταιρειών περιορισμένης ευθύνης, ο πρόεδρος του διοικητικού και του εποπτικού συμβουλίου συνεταιρισμών, καθώς και τα πρόσωπα που ασκούν την διοίκηση ή τη διαχείριση άλλων νομικών προσώπων του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα έχουν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να μεριμνούν για την τήρηση των διατάξεων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος.

Για κάθε πράξη ή παράλειψη του νομικού προσώπου που εμπίπτει στην παρ.1 του άρθρου αυτού τα πρόσωπα αυτά τιμωρούνται ως αυτουργοί ανεξάρτητα από την τυχόν ποινική ευθύνη άλλου φυσικού προσώπου και την αστική ευθύνη του νομικού προσώπου, εφόσον από πρόθεση ή από αμέλεια δεν τήρησαν την ιδιαίτερη νομική τους υποχρέωση να μεριμνούν για την εφαρμογή των διατάξεων αυτού του νόμου.

Εξ άλλου, σύμφωνα με το άρθρο 1 του ίδιου νόμου, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο τελέσεως της πράξεως, παρ. 1 "Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η θέσπιση θεμελιωδών κανόνων και η καθιέρωση κριτηρίων και μηχανισμών για την προστασία του περιβάλλοντος, έτσι ώστε ο άνθρωπος, ως άτομο και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου να ζει σε ένα υψηλής ποιότητας περιβάλλον, μέσα στο οποίο να προστατεύεται η υγεία του και να ευνοείται η ανάπτυξη της προσωπικότητός του ..." και παρ. 2 "οι βασικοί στόχοι αυτού είναι, μεταξύ άλλων, και η αποτροπή της ρύπανσης και γενικότερα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος, η λήψη όλων των αναγκαίων, για το σκοπό αυτό, προληπτικών μέτρων και η διασφάλιση της ανθρώπινης υποβάθμισης του περιβάλλοντος και ειδικότερα από τη ρύπανση και τις οχλήσεις...".

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 του ίδιου νόμου ως "περιβάλλον" νοείται το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες.

Ως "υποβάθμιση" νοείται "η πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρύπανσης ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες" και ως "οικολογική ισορροπία" η σταθερή σχέση που διαμορφώνεται με την πάροδο του χρόνου ανάμεσα στους παράγοντες και τα στοιχεία ενός οικοσυστήματος. (ΑΠ 1159/2015).

Τέλος, από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων των άρθρων 2 και 28 του Ν.1650/1986 προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση του υπαλλακτικώς μεικτού εγκλήματος της ρυπάνσεως ή υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος, πρέπει να διαπιστωθεί η ύπαρξη "ρυπάνσεως" ή "υποβαθμίσεως" του περιβάλλοντος, κατά την έννοια που προσδίδουν στους όρους αυτούς οι διατάξεις του άρθρου 2.

Επιπλέον, η περί ρυπάνσεως ή υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος γνωμάτευση διατυπούται από ειδικούς, οι οποίοι ορίζονται και γνωματεύουν με βάση τις κείμενες διατάξεις και δεν αφίεται στην αντίληψη του "μέσου κοινωνικού ανθρώπου".

Εξ άλλου, η απαιτουμένη κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Ποιν.Δ., ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της δικαστικής αποφάσεως, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ Κ.Ποιν.Δ. λόγον αναιρέσεως υπάρχει όταν, προκειμένου για καταδικαστική απόφαση, περιέχονται σ’ αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία και στήριξαν την κρίση του δικαστηρίου για την συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις γενικώς, που τα θεμελίωσαν, κατά το είδος των και οι σκέψεις με τις οποίες έγινε η υπαγωγή των περιστατικών, που απεδείχθησαν στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Δια την ύπαρξη τοιαύτης αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και σε σχέση με τα αποδεικτικά μέσα πρέπει να προκύπτει από την απόφαση με βεβαιότητα, ότι έχουν ληφθεί υπόψη και εκτιμηθεί όλα τα αποδεικτικά μέσα στο σύνολο τους και όχι ορισμένα μόνο από αυτά.

Δεν αποτελούν όμως λόγους αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα η εσφαλμένη εκτίμηση εγγράφων, η εσφαλμένη αξιολόγηση των καταθέσεων των μαρτύρων, η παράλειψη αναφοράς και αξιολόγησης κάθε αποδεικτικού στοιχείου χωριστά και η παράλειψη της μεταξύ τους αξιολογικής συσχετίσεως, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (Ολ.ΑΠ 1/2005).

Τέλος, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ του Κ.Ποιν.Δ., λόγο αναιρέσεως συνιστά και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διατάξεως υπάρχει, όταν το δικαστήριο αποδίδει σε αυτή διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υφίσταται, όταν το Δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθώς τα πραγματικά περιστατικό, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στην εφαρμοσθείσα διάταξη, αλλά και όταν η διάταξη αυτή παραβιάσθηκε εκ πλαγίου, για τον λόγο ότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της αποφάσεως, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού προς το σκεπτικό και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον Άρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσεως.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης υπ’ αριθμ. 3699/2015 αποφάσεώς του, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των μνημονευομένων, κατά το είδος τους, αποδεικτικών μέσων, ήτοι, των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων της κατηγορίας και της υπεράσπισης, των πρακτικών της πρωτοβάθμιας δίκης που αναγνώσθηκαν, των εγγράφων των οποίων έγινε ανάγνωση, και της απολογίας των κατηγορουμένων, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, ότι αποδείχθησαν κατά λέξη τα εξής: "Με το Π.Δ.

της 19/10/13.11.1978, ο οικισμός της Ιουλίδας της νήσου ... έχει κηρυχθεί παραδοσιακός διατηρητέος οικισμός, μοναδική δε είσοδος τούτου υφίσταται δια μέσου της αρχαίας πύλης στη δυτική του πλευρά, περικλείει δε την αρχαία ακρόπολη Ιουλίδας και το ανατολικό όριό του καταλήγει σε αδόμητο χώρο, όπου βρίσκεται το αρχαιολογικό μνημείο του 6ου αιώνα με την ονομασία "Λέων ...", καθώς και αρχαίο λατομείο στον περιβάλλοντα το παραπάνω μνημείο βραχώδη χώρο.

Ο ως άνω οικισμός είναι διαμορφωμένος με λιθόκτιστα καλντερίμια, ενώ υφίστανται σκαλιά σε μεγάλο τμήμα στα επί μέρους δρομάκια του, με αποτέλεσμα εξαιτίας αυτής της διαμόρφωσης, να αποκλείεται η κυκλοφορία τροχοφόρων. Ο πρώτος κατηγορούμενος, Ν. Δ., με την ιδιότητά του ως Δήμαρχος ..., υπέβαλε την από 28.6.2007 αίτηση προς την ΚΑ’ Εφορεία αρχαιοτήτων, με συνημμένη στην αίτηση αυτή τεχνική περιγραφή έργου με τον τίτλο "Κατασκευή Λιθόστρωτου μονοπατιού Βρύση Βενιαμίν - Λέων ..., καθώς και διάγραμμα Μελέτης του μηχανικού Γ.

Ε. με τίτλο "ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΙΟΥΛΙΔΑΣ ΚΕΑΣ" . Το έργο αυτό, κατά την τεχνική του περιγραφή ήταν κατασκευή λιθόστρωτου από Βρύση Βενιαμίν προς Ιουλίδα επί του υφιστάμενου αδιαμόρφωτου μονοπατιού σε μήκος 200 μέτρων έκτασης 600 τ.μ. με υπόβαση από τσιμεντοκονίαμα και πλακόστρωση με καθαρό πλάτος 2.10 - 2.50 μ.

Παράλληλα, στην ως άνω αίτηση του πρώτου κατηγορουμένου με την προαναφερόμενη ιδιότητά του, αλλά και στην τεχνική περιγραφή του έργου αναφερόταν ότι τούτο "θα εκτελεσθεί από ομάδες εθελοντικής εργασίας που θα επιβλέπονται από τοπικούς παραδοσιακούς τεχνίτες πέτρας και από το μηχανικό του Δήμου ...". Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε η με αριθμό πρωτοκόλλου ...10.7.2007 πράξη της διευθύντριας της ΚΑ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στην οποία αναφέρεται, ότι ως προς το ζήτημα αυτό ισχύουν οι όροι της ΚΑ’ ΕΠΚΑ .../3.11.2005 απόφασης της ίδιας Υπηρεσίας και για το λόγο αυτό και προκειμένου να επιβλέψει τις εργασίες του συγκεκριμένου έργου θα μεταβεί στην Κέα ο Αρχιτέκτονας της Υπηρεσίας Ι.

Μ., ο οποίος θα δώσει τις περαιτέρω οδηγίες από την άποψη των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσίας για την εκτέλεση των εργασιών του έργου. Με την παραπάνω άδεια, με αριθμό πρωτοκόλλου .../3.11.2005, στους όρους της οποίας παραπέμπει η προαναφερόμενη πράξη της διευθύντριας της εν λόγω Υπηρεσίας είχε εγκριθεί η αίτηση κατασκευής από το Δήμο ... "λιθόστρωτου, πιθανώς αρχαίου, μονοπατιού από τον Αγ.

Ελευθέριο ως τον Αρχαίο Λέοντα, εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου και της θεσμοθετημένης ζώνης All απολύτου προστασίας Αρχαίας Ιουλίδας νήσου ..., δεδομένου ότι οι προτεινόμενες εργασίες δεν προκαλούν όχληση στον αρχαιολογικό χώρο, υπό την προϋπόθεση τήρησης των παρακάτω όρων...": 1) Δεν θα γίνει καμία διαπλάτυνση στο υπάρχον μονοπάτι και δεν θα υπάρξει αλλοίωση του εδάφους. 2) Θα προηγηθεί καθαρισμός του μονοπατιού από χόρτα και φερτά υλικά χωρίς να αφαιρεθούν οι υπάρχουσες πλάκες και δεν θα γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων. 3) Οι εργασίες καθαρισμού θα γίνουν με την επίβλεψη αρμοδίων υπαλλήλων της ΚΑ’ ΕΠΚΑ.

Εάν κατά τον καθαρισμό βρεθούν αρχαία, οι εργασίες θα σταματήσουν για να πραγματοποιηθεί ανασκαφική έρευνα. 4) Θα φωτογραφηθεί και θα αποτυπωθεί η υπάρχουσα κατάσταση του μονοπατιού μετά τον καθαρισμό. 5) Πα την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι ίδιες ντόπιες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης.

Σε περίπτωση που θα χρειασθούν επί πλέον πλάκες, θα πρέπει προηγουμένως να ενημερωθεί η ΚΑ’ ΕΠΚΑ για το λατομείο εξόρυξής τους. Παράλληλα, από το Δήμο ..., όπως αυτός είχε σχετική υποχρέωση, υποβλήθηκε προς το Τμήμα Περιβάλλοντος της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων η με αριθμό πρωτοκόλλου .../9.6.2008 αίτηση για τη λήψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης για τα προαναφερόμενο έργο "Λιθόστρωση Βενιαμίν - Λέων Ιουλίδας".

Η ως άνω αίτηση συνοδευόταν με την από τον Ιούνιο του έτους 2008 Τεχνική Περιγραφή του Πολιτικού Μηχανικού Δ. Κ., στην οποία αναφέρεται ότι αυτή αφορά τις απαραίτητες εργασίες σποραδικής συντήρησης του εν λόγω μονοπατιού (διαδρομή Ιουλίδα- Λέων - Βενιαμίν ) σε επιφάνεια 4.500 τ.μ. περίπου. Σύμφωνα δε με την συγκεκριμένη Τεχνική Περιγραφή, για τη συντήρηση και την ανάδειξη του ως άνω μονοπατιού έπρεπε να γίνουν αφενός μεν εργασίες καθαρισμού - αποκατάστασης διέλευσης, αφετέρου δε εργασίες ανακατασκευής ή αποκατάστασης του λιθόστρωτου μονοπατιού και ξηρολιθοδομών.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις εργασίες καθαρισμού - αποκατάστασης διέλευσης, αυτές περιλάμβαναν "κοπή και απομάκρυνση των αγκαθωτών θάμνων και της χαμηλής βλάστησης που φράζουν τα μονοπάτια και εμποδίζουν την πεζοπορία, καθώς και το κλάδεμα μεγάλων θάμνων και δένδρων που καταλαμβάνουν μέρος του μονοπατιού", όσον αφορά δε τις λοιπές εργασίες, αναφέρθηκε στην ίδια Τεχνική Περιγραφή ότι: "Σε ορισμένα σημεία οι πέτρες του μονοπατιού έχουν φύγει από τις θέσεις τους, ή τα όμβρια νερά έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές.

Σε άλλες θέσεις έχουν καταρρεύσει οι τοίχοι αντιστήριξης από λιθοδομή. Οι εργασίες που θα γίνουν είναι ανακατασκευή ή αποκατάσταση του λιθόστρωτου μονοπατιού και ξηρολιθοδομών, ώστε να αποκατασταθούν τα τμήματα εκείνα των μονοπατιών που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, καθώς και οι τοίχοι που έχουν καταρρεύσει και εμποδίζουν τη διέλευση".

Επί της προαναφερόμενης αιτήσεως εκδόθηκε το με αριθμό πρωτοκόλλου Δ.Π. .../25.6.2008 σχετικό έγγραφο της ως άνω Υπηρεσίας, με το οποίο βεβαιώνεται, ότι για το συγκεκριμένο έργο "δεν απαιτείται υποβολή Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων", πλην όμως, αναφέρθηκε, ότι κατά την πραγματοποίηση του έργου πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα τα εξής :

α) να επαναχρησιμοποιηθούν όλα τα υλικά (πέτρες, χώμα κλπ) των υφιστάμενων μονοπατιών, β) τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν εναρμονίζονται πλήρως με το φυσικό περιβάλλον, γ) να διατηρηθούν αυστηρά οι υφιστάμενες διαδρομές, οι κλήσεις των υφιστάμενων μονοπατιών και σε καμία περίπτωση να μη διαταραχθεί το ανάγλυφο, δ) να μη γίνει καμία άλλη εργασία εκτός από αυτές που περιγράφονται στην υποβληθείσα τεχνική έκθεση.

Επί πλέον έγινε ρητή αναφορά ότι "Απαγορεύεται η κοπή βλάστησης εκτός των ορίων του μονοπατιού. Κανένα δέντρο ή χαμηλή βλάστηση δεν θα καταστραφεί κατά την πραγματοποίηση των έργων πέραν του πλάτους του μονοπατιού". Στη συνέχεια αποδείχθηκε, ότι στις 26.8.2008, η εγκαλούσα Α. Μ., δικηγόρος, η οποία διατηρεί κατοικία στη νήσο Κέα, και ενώ βρισκόταν εκεί για θερινές διακοπές, διαπίστωσε, ότι ο δεύτερος κατηγορούμενος, εργολάβος Κ.

Β., με συνεργείο εργατών και με τη χρήση εκσκαφέα - μπουλντόζας, πραγματοποιούσε οικοδομικές εργασίες στο προαναφερόμενο λιθόκτιστο μονοπάτι που οδηγεί από τον Αρχαίο Λέοντα στην Ιουλίδα ... προς τη τοποθεσία Βρύση Βενιαμίν, έχοντας εγκαταστήσει για το σκοπό αυτό μπετονιέρα στο χώρο της Βρύσης Βενιαμίν.

Η εγκαλούσα, έχοντας την άποψη ότι οι εργασίες αυτές απαγορεύονταν, για το λόγο ότι γίνονταν εντός προστατευομένου αρχαιολογικού χώρου, αλλοίωναν δε την εικόνα του εν λόγω παλαιότατου λιθόστρωτου μονοπατιού με την καθαίρεση των ξερολιθιών που υπήρχαν και όριζαν πλευρικά τούτο, την απομάκρυνση των δομικών υλικών που υπήρχαν και τη διαπλάτυνσή του δια της επιστρώσεως αυτού αρχικά με σιδερένιο πλέγμα στήριξης και τσιμέντο και στη συνέχεια της τοποθετήσεως πάνω σ’ αυτό πλακών, απευθύνθηκε στο Δήμο ..., όπου πληροφορήθηκε, ότι ο δεύτερος κατηγορούμενος, ενεργούσε τις συγκεκριμένες εργασίες, κατόπιν προφορικής εντολής του πρώτου κατηγορουμένου, στα πλαίσια σύμβασης εργολαβίας που είχε με τον εν λόγω Δήμο.

Όταν ήλθε σε σχετική επικοινωνία με τον πρώτο κατηγορούμενο, αυτός δεν συμμερίσθηκε τις ανησυχίες της, αλλά της δήλωσε, ότι το έργο θα πραγματοποιηθεί, καθώς υπήρχαν οι σχετικές άδειες. Άμεσα η εγκαλούσα, κινούμενη αποκλειστικά από λόγους ευαισθησίας για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος, αφού ουδείς της αποδίδει άλλο κίνητρο, στις 27.8.2008.

απέστειλε έγγραφο ( FAX) προς την ως άνω ΚΑ’ Εφορεία Προϊστορικών Κλασσικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και ανακοίνωσε τα παραπάνω περιστατικά, αιτούμενη τη διενέργεια αυτοψίας για τη διαπίστωση της έκτασης των καταστροφών, μετά δε από αυτό δόθηκε εντολή παύσης των εργασιών και διενέργεια αυτοψίας, την οποία και πραγματοποίησε ο αρχιτέκτονας του Υπουργείου Πολιτισμού και μάρτυρας κατηγορίας, Ι.

Μ.. Τότε διαπιστώθηκε ότι σε προηγούμενη αίτηση του Δήμου ... για τη διαμόρφωση του ως άνω μονοπατιού, ώστε να μετατραπεί σε δρόμο ήπιας κυκλοφορίας η προαναφερόμενη Εφορεία Αρχαιοτήτων είχε απαντήσει αρνητικά, αλλά για το συγκεκριμένο έργο της λιθόστρωσης τούτου είχε δώσει την προαναφερόμενη άδεια, υπό τις προϋποθέσεις που ήδη εκτέθηκαν.

Κατά τη διενέργεια της αυτοψίας προέκυψε ότι οι κατηγορούμενοι, με τις προαναφερόμενες ιδιότητές τους, προέβησαν σε εργασίες λιθόστρωσης του ως άνω μονοπατιού, χρησιμοποιώντας δομικό πλέγμα σε βάση από σκυρόδεμα σε μήκος περίπου 58 μέτρων, κατά σαφή παράβαση του όρου που είχε τεθεί από την ΚΑ’ Εφορεία Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων, ότι για την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι υπάρχουσες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης.

Την παραβίαση της ως άνω προϋποθέσεως υπό την οποία δόθηκε η σχετική άδεια από την ως άνω Εφορεία, παραδέχεται και ο πρώτος κατηγορούμενος, υποστηρίζοντας ότι έκανε χρήση δομικού πλέγματος με βάση από σκυρόδεμα , επειδή θεώρησε ότι το υπόβαθρο από άμμο θαλάσσης δεν θα δημιουργούσε σταθερό αποτέλεσμα.

Η παράβαση όμως αυτή, δεν ήταν η μόνη που πραγματοποιήθηκε κατά την εκτέλεση του ως άνω έργου. Έτσι, παρά το γεγονός, ότι ο ως άνω πολιτικός μηχανικός υποστηρίζει ότι δεν έγινε διαπλάτυνση του μονοπατιού και ότι το πλάτος του ήταν ακριβώς, όπως και προηγουμένως, παραδέχεται ότι ουδέποτε είχε περπατήσει στο συγκεκριμένο μονοπάτι, ούτε είχε δει φωτογραφίες με την προηγούμενη μορφή του, αλλά και ότι έγινε "έξαρμα του βράχου".

Πράγματι δε, όπως αποδείχθηκε, κατά τη διενέργεια του έργου αυτού οι κατηγορούμενοι εξομάλυναν με επίχωση το κοίλον του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και αφαίρεσαν χαμηλό (περίπου 0,50 μ.) βραχώδες έξαρμα σε μήκος 4,50 μ., ενώ όρος της ίδιας ως άνω άδειας , ήταν να μη γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων.

Το γεγονός της εξόρυξης του βράχου, υποδηλώνει σαφώς ότι υπήρξε και σχετική, μικρή έστω διαπλάτυνση του μονοπατιού, ανεξάρτητα από τα όσα υποστήριξε ο ως άνω μάρτυρας, ο οποίος ουδόλως γνώριζε την προαναφερόμενη μορφή του, σύμφωνα με τα όσα εκτέθηκαν παραπάνω. Αλλοίωση του εδάφους υπήρξε, αφού, όπως προκύπτει από τις φωτογραφίες πριν και μετά την ανακατασκευή, η εικόνα που παρουσιάζει το μονοπάτι, δεν είναι εκείνη του παραδοσιακού μονοπατιού, αλλά σύγχρονης λιθόστρωσης.

Επισημαίνεται δε, ότι, όπως ήδη αναφέρθηκε, όταν από το Δήμο ..., υποβλήθηκε προς το Τμήμα Περιβάλλοντος της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων αίτηση για τη λήψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης για το προαναφερόμενο έργο "Λιθόστρωση Βενιαμίν - Λέων Ιουλίδας", στην Τεχνική περιγραφή, που τη συνόδευε, δεν απεικονίζονταν η πραγματική κατάσταση που θα ακολουθούσε με την ανακατασκευή του ως άνω μονοπατιού με τον προαναφερόμενο τρόπο, αλλά γινόταν λόγος μόνο για τη συντήρηση και την ανάδειξη τούτου με εργασίες καθαρισμού - αποκατάστασης διέλευσης, καθώς και εργασίες ανακατασκευής ή αποκατάστασης του λιθόστρωτου μονοπατιού και ξηρολιθοδομών, σε τρόπο ώστε να αποκατασταθούν σε ορισμένα σημεία τα τμήματα εκείνα που είχαν υποστεί σοβαρές ζημιές, είτε από τα όμβρια ύδατα, είτε διότι κάποιες πέτρες του μονοπατιού είχαν φύγει από τις θέσεις τους, ενώ σε άλλες θέσεις είχαν καταρρεύσει οι τοίχοι αντιστήριξης από λιθοδομή, οι οποίοι έπρεπε να αποκατασταθούν ώστε να μην εμποδίζεται η διέλευση.

Λόγω δε της συγκεκριμένης Τεχνικής περιγραφής, η ως άνω Υπηρεσία έκρινε, κατά τα προαναφερόμενα, ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν απαιτούνταν υποβολή Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Πλην όμως, η Τεχνική αυτή περιγραφή ουδόλως ανταποκρίνεται στα όσα επακολούθησαν, με την εκτέλεση των ως άνω εργασιών από τους κατηγορούμενους, κατά παράβαση των όσων τους είχαν επισημανθεί από την ίδια Υπηρεσία, καθώς δεν επαναχρησιμοποιήθηκαν όλα τα υλικά (πέτρες, χώμα κλπ) των υφιστάμενων μονοπατιών, ούτε αυτά που χρησιμοποιήθηκαν εναρμονίζονται πλήρως με το φυσικό περιβάλλον, ούτε διατηρήθηκαν αυστηρά οι υφιστάμενες διαδρομές , οι κλήσεις των υφιστάμενων μονοπατιών, ενώ επί πλέον αλλοιώθηκε το ανάγλυφο, παρά την επισήμανση της ως άνω Υπηρεσίας ότι τούτο δεν έπρεπε να διαταραχθεί σε καμία περίπτωση και να μη γίνει καμία άλλη εργασία εκτός από αυτές που περιγράφονται στην υποβληθείσα τεχνική έκθεση.

Επίσης υπήρξε και παράβαση της απαγόρευσης της κοπής δένδρου ή χαμηλής βλάστησης εκτός των ορίων του μονοπατιού, αφού, όπως ήδη αναφέρθηκε, το έργο που εκτελέσθηκε από τους κατηγορουμένους μέχρις ότου επήλθε η σχετική διακοπή των εργασιών αυτών, ουδόλως ανταποκρίνεται στην προηγούμενη μορφή του, αλλά παρουσιάζει εικόνα εντελώς σύγχρονού δρόμου, με συνέπεια να υφίσταται μεταβολή στο περιβάλλον, σε περιοχή αρχαιολογικής αξίας, με πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες.

Ο ισχυρισμός του δεύτερου κατηγορουμένου ότι ο ίδιος εκτελούσε εντολές και δεν γνώριζε για την ύπαρξη ή μη αδείας για τις συγκεκριμένες εργασίες που πραγματοποιούσε με την ιδιότητά του ως εργολάβου, δεν αποδείχθηκε βάσιμος, καθώς, όπως και ο ίδιος παραδέχεται, είχε γνώση της Τεχνικής περιγραφής του έργου και έτσι μπορούσε ευχερώς να διαπιστώσει ότι με τον τρόπο που ενεργούσε, παρέβαινε τις προϋποθέσεις, υπό τις οποίες και μόνο είχε επιτραπεί η διενέργεια του συγκεκριμένου όρου, πολύ δε περισσότερο, αφού αυτός διαθέτει σχετική γνώση και εμπειρία στην εκτέλεση παρόμοιων έργων, τις οποίες, όπως ανέφερε, είχε αναλάβει και πραγματοποιήσει επί σειρά ετών στο παρελθόν.

Συνακόλουθα με τα παραπάνω, οι κατηγορούμενοι πρέπει να κηρυχθούν ένοχοι των αξιόποινων πράξεων που τους αποδίδονται, κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό της παρούσας, να τους αναγνωρισθεί όμως η ελαφρυντική περίπτωση του άρθρου 84 παρ. 2 Π.Κ., καθώς δεν αποδείχθηκε, ότι αυτοί προέβησαν στις ως άνω ενέργειες από ταπεινά αίτια.

Τούτο δε, διότι δεν αποδείχθηκε ότι αυτοί επεδίωκαν να δημιουργηθεί στο εν λόγω μονοπάτι δρόμος κυκλοφορίας αυτοκινήτων, προς όφελος συγκεκριμένου κύκλου πολιτών, αφού η αρχική τέτοια πρόθεση του Δήμου είχε εγκαταλειφθεί, μετά την αρνητική απάντηση της Εφορείας Αρχαιοτήτων προς τούτο. Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι υπήρχαν πιέσεις στον πρώτο κατηγορούμενο , από κατοίκους της νήσου ..., οι οποίοι παραπονούνταν ότι η διάβασή του ήταν δυσχερής και ζητούσαν να γίνει τούτο περισσότερο βατό, τόσο για τους ίδιους, όσο και για ξένους περιπατητές, πράγμα που πίστευε ότι έπρεπε να γίνει και ο δεύτερος κατηγορούμενος." Στη συνέχεια, το παραπάνω Δικαστήριο της ουσίας κήρυξε τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα Ν.

Δ., καθώς και το συγκατηγορούμενό του, Κ. Β., ο οποίος δεν άσκησε αναίρεση, ενόχους, για τις αξιόποινες πράξεις α) της εκτέλεσης αυθαιρέτων εργασιών δόμησης σε αρχαιολογικό χώρο, β) παράνομης εκτέλεσης έργου σε αρχαιολογικό χώρο και γ) υποβάθμισης περιβάλλοντος και επέβαλε σε καθένα απ’ αυτούς συνολική ποινή φυλάκισης δέκα οκτώ (18) μηνών και η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη επί τριετία, με το ακόλουθο διατακτικό: "

Κηρύσσει τους κατηγορουμένους ένοχους του ότι στην Κέα Νομού Κυκλάδων κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της 11.8.2008 και της 28.8.2008 Ι. με πρόθεση προέβησαν στην εκτέλεση αυθαιρέτων οικοδομικών εργασιών σε αρχαιολογικό χώρο, ο μεν πρώτος κατηγορούμενος, Ν. Δ. του Β., που εδώ ενδιαφέρει, με την ιδιότητα του ως Δημάρχου ...

και εντολέα κατασκευής αυθαιρέτου, ο δε δεύτερος κατηγορούμενος, Κ. Β. του Α. με την ιδιότητά του ως εργολάβου κατασκευής αυθαιρέτου. Ειδικότερα, στον ως άνω τόπο και χρόνο, και συγκεκριμένα εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου και της θεσμοθετημένης ζώνης A II απολύτου προστασίας Αρχαίας Ιουλίδας της νήσου ..., με πρόθεση προέβησαν με τις ως άνω ιδιότητές τους σε εργασίες κατασκευής λιθόστρωτου μονοπατιού στο πλαίσιο του έργου "Λιθόστρωση μονοπατιού Βρύση Βενιαμίν - Λέων Ιουλίδας", κατά τις οποίες προέβησαν σε εργασίες λιθόστρωσης χρησιμοποιώντας δομικό πλέγμα σε βάση από σκυρόδεμα σε μήκος περίπου 58 μ., εξομάλυναν με επίχωση το κοίλον του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και αφαίρεσαν χαμηλό (περίπου 0,50 μ.) βραχώδες έξαρμα σε μήκος 4,50 μ., χωρίς προηγουμένως να εφοδιασθούν με την απαιτούμενη άδεια, καθότι, σύμφωνα με την υπ’ αρ.

πρωτ. .../3.11.2005 απόφαση της ΚΑ’ Εφορείας Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων είχαν εγκριθεί οι εργασίες κατασκευής του ανωτέρω μονοπατιού υπό τους όρους, μεταξύ άλλων, ότι δεν θα γίνει καμία διαπλάτυνση στο υπάρχον μονοπάτι και δεν θα υπάρξει αλλοίωση του εδάφους, ότι θα προηγηθεί καθαρισμός του μονοπατιού από χόρτα και φερτά υλικά χωρίς να αφαιρεθούν οι υπάρχουσες πλάκες και ότι δεν θα γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων καθώς και ότι για την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι ίδιες ντόπιες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης.

Η ως άνω περιοχή, εντός της οποίας προέβησαν οι κατηγορούμενοι στις αυθαίρετες οικοδομικές εργασίες, βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας ακροπόλεως της Ιουλίδος νήσου ..., και ειδικότερα εντός της ζώνης A Ιl απόλυτης προστασίας, όπως ο χώρος και η ζώνη αυτή καθορίσθηκαν σύμφωνα με τις υπ’ αρ.

ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/ΑΙ/ΦΟΙ/45226/2156/18.1.1991, ΥΠΠΟ/ ΑΡΧ/Α1/61152/3239/20.12.1994 και ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/1/Φ01/25909/1312/ 24.5.1996 (ως η τελευταία διορθώθηκε στο ΦΕΚ Β’ , 864/16.9.1996) αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού.

ΙΙ. Με πρόθεση διενήργησαν χωρίς την αναγκαία από το νόμο άδεια, σε χερσαίο αρχαιολογικό χώρο πράξη που αναφέρεται στις διατάξεις του άρθρου 13 Ν. 3028/2002. Ειδικότερα, στον ως άνω τόπο και χρόνο, με πρόθεση προέβησαν με τις ως άνω ιδιότητές τους σε εργασίες κατασκευής λιθόστρωτου μονοπατιού στο πλαίσιο του έργου "Λιθόστρωση μονοπατιού Βρύση Βενιαμίν - Λέων Ιουλίδας", κατά τις οποίες προέβησαν σε εργασίες λιθόστρωσης χρησιμοποιώντας δομικό πλέγμα σε βάση από σκυρόδεμα σε μήκος περίπου 58 μ., εξομάλυναν με επίχωση το κοίλον του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και αφαίρεσαν χαμηλό (περίπου 0,50 μ.) βραχώδες έξαρμα σε μήκος 4,50 μ.

Όμως, η ως άνω περιοχή, όπου οι κατηγορούμενοι διενήργησαν την ανωτέρω οικοδομική δραστηριότητα, βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας ακροπόλεως της Ιουλίδας νήσου ..., και ειδικότερα εντός της ζώνης A II απόλυτης προστασίας, όπως ο χώρος και η ζώνη αυτή καθορίσθηκαν σύμφωνα με τις ως άνω αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού, όπου απαγορεύεται παντελώς η δόμηση σύμφωνα με τη διάταξη του άρ. 13§§1,2 Ν. 3028/2002, πλην των περιπτώσεων για τις οποίες επιτρέπεται η κατασκευή συγκεκριμένων κτιρίων κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφασης του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του αρμόδιου γνωμοδοτικού συλλογικού οργάνου, προέβησαν δε στην πράξη τους αυτή κατά παράβαση της ως άνω υπ’ αρ.

πρωτ. .../3.11.2005 απόφασης της ΚΑ’ Εφορείας Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων, με την οποία είχαν εγκριθεί οι εργασίες κατασκευής του ανωτέρω μονοπατιού υπό τους όρους, μεταξύ άλλων, ότι δεν θα γίνει καμία διαπλάτυνση στο υπάρχον μονοπάτι και δεν θα υπάρξει αλλοίωση του εδάφους, ότι θα προηγηθεί καθαρισμός του μονοπατιού από χόρτα και φερτά υλικά χωρίς να αφαιρεθούν οι υπάρχουσες πλάκες και ότι δεν θα γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων καθώς και ότι για την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι ίδιες ντόπιες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης.

ΙΙΙ. Με πρόθεση υποβάθμισαν το περιβάλλον με πράξη που αντιβαίνει στις διατάξεις του νόμου 1650/1986 και συγκεκριμένα προέβησαν με πρόθεση σε μεταβολή στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες. Ειδικότερα, στον ως άνω τόπο και χρόνο, και συγκεκριμένα εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου και της θεσμοθετημένης ζώνης A II απολύτου προστασίας Αρχαίας Ιουλίδας της νήσου ..., με πρόθεση προέβησαν με τις ως άνω ιδιότητές τους σε εργασίες κατασκευής λιθόστρωτου μονοπατιού στο πλαίσιο του έργου "Λιθόστρωση μονοπατιού Βρύση Βενιαμίν - Λέων Ιουλίδας", κατά τις οποίες προέβησαν σε εργασίες λιθόστρωσης χρησιμοποιώντας δομικό πλέγμα σε βάση από σκυρόδεμα σε μήκος περίπου 58 μ., εξομάλυναν με επίχωση το κοίλον του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και αφαίρεσαν χαμηλό (περίπου 0,50 μ.) βραχώδες έξαρμα σε μήκος 4,50 μ., μολονότι σύμφωνα με την ως άνω υπ’ αρ.

πρωτ. .../3.11.2005 απόφαση της ΚΑ’ Εφορείας Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων είχαν εγκριθεί οι εργασίες κατασκευής του ανωτέρω μονοπατιού υπό τους όρους, μεταξύ άλλων, ότι δεν θα γίνει καμία διαπλάτυνση στο υπάρχον μονοπάτι και δεν θα υπάρξει αλλοίωση του εδάφους, ότι θα προηγηθεί καθαρισμός του μονοπατιού από χόρτα και φερτά υλικά χωρίς να αφαιρεθούν οι υπάρχουσες πλάκες και ότι δεν θα γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων καθώς και ότι για την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι ίδιες ντόπιες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης και μολονότι για το έργο απαιτείτο η διεξαγωγή Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), δεδομένου ότι είχε εξαιρεθεί -βάσει της υπ’ αρ.

Δ.Π. .../25.6.2008 απόφασης του Τμήματος Περιβάλλοντος της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων - από τη διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων υπό τις - μη τηρηθείσες από τους κατηγορουμένους- προϋποθέσεις ότι θα επαναχρησιμοποιηθούν όλα τα υλικά (πέτρες, χώμα κ.λπ.) των υφισταμένων μονοπατιών, ότι τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν θα εναρμονίζονται πλήρως με το φυσικό περιβάλλον, ότι κανένα δέντρο ή χαμηλή βλάστηση δεν θα καταστραφεί κατά την πραγματοποίηση των έργων, πέραν του πλάτους του μονοπατιού, ότι κατά τις εργασίες θα διατηρηθούν αυστηρά οι υφιστάμενες διαδρομές, οι κλίσεις των υφισταμένων μονοπατιών και σε καμία περίπτωση δεν θα διαταραχθεί το ανάγλυφο καθώς ότι δεν θα γίνει καμία άλλη εργασία εκτός από αυτές που περιγράφονταν στην υποβληθείσα - με την υπ’ αρ.

πρωτ. .../9.6.2008 αίτηση του Δήμου ...- από Μαΐου 2008 τεχνική έκθεση, στην οποία περιλαμβάνονταν τα ακόλουθα: "Διαδρομές στις οποίες θα γίνουν εργασίες. Διαδρομή: Ιουλίδα - Λέων - Βενιαμίν. Για την συντήρηση και την ανάδειξη του μονοπατιού πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες εργασίες: 1. Εργασίες καθαρισμού - αποκατάστασης διέλευσης.

Περιλαμβάνει κοπή και απομάκρυνση των αγκαθωτών θάμνων και της χαμηλής βλάστησης που φράζουν τα μονοπάτια και εμποδίζουν την πεζοπορία, καθώς και το κλάδεμα των μεγάλων θάμνων και δένδρων που καταλαμβάνουν μέρος του μονοπατιού. 2. Εργασίες ανακατασκευής ή αποκατάστασης του λιθόστρωτου μονοπατιού και ξηρολιθοδομών.

Σε ορισμένα σημεία οι πέτρες του μονοπατιού έχουν φύγει από τις θέσεις του, ή τα όμβρια νερά έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές. Σε άλλες θέσεις έχουν καταρρεύσει οι τοίχοι αντιστήριξης από λιθοδομή. Η [Οι] εργασίες που θα γίνουν είναι ανακατασκευή ή αποκατάσταση του λιθόστρωτου μονοπατιού και ξηρολιθοδομών.

ώστε να αποκατασταθούν τα τμήματα εκείνα των μονοπατιών που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, καθώς και οι τοίχοι που έχουν καταρρεύσει και παρεμποδίζουν την διέλευση", προκαλώντας με τον τρόπο αυτό, και δη με τη χρησιμοποίηση δομικού πλέγματος σε βάση από σκυρόδεμα, την εξομάλυνση με επίχωση του κοίλου του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και την αφαίρεση χαμηλού (περίπου 0,50 μ.) βραχώδους εξάρματος σε μήκος 4,50 μ., μεταβολή στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες, λόγω της κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα αρχαιολογικής αξίας της περιοχής, όπου πραγματοποίησαν τις μεταβολές αυτές.

Για παράβαση των άρθρων 1, 12, 14, 16, 17, 18 εδ. β’ , 26§1 εδ. α’ , 27§1, 51, 53, 57, 79, 80, 94 ΠΚ, άρ. 17§§1, 8 εδ. ε’ -α’ Ν. 1337/1983, ως αντικ. με άρθρο 3§13 Ν. 2242/1994 και με άρθρο 5§4 Ν. 3212/2003, σε συνδ. με άρθρο 22§§1,3 Ν. 1577/1985, ως τροπ. με άρθρο 19 Ν. 2831/2000, άρ. 1, 2 περ. γ’ , 12, 13 και 66§1 εδ. α’ Ν. 3028/2002, ως το τελ. άρθρο τροπ. με το άρθρο 10 Ν.3658/2008, σε συνδ.

με τις υπ’ αρ. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/ΑΙ/ΦΟΙ/45226/ 2156/18.1.1991, ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/61152/3239/20.12.1994 και ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/ Φ01/25909/1312/24.5.1996 (ως η τελευταία διορθώθηκε στο ΦΕΚ Β", 864/16.9.1996) αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού, και άρ. 2, 3, 4 και 28§§1 περ. α’ ,4,5 και 7 Ν. 1650/498 & ως η παρ. 1 ίσχυε πριν από την αντικατάσταση της με τη διάταξη του άρ. 7§1 Ν.4042/2012.

Αναγνωρίζει τη συνδρομή στο πρόσωπο των κατηγορουμένων της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2β ΠΚ".

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του την από τις διατάξεις των αρθρ. 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 Κ.Ποιν.Δ. επιβαλλόμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκτίθενται σ’ αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία και θεμελιώνουν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση και των τριών ως άνω εγκλημάτων, ήτοι της εκτέλεσης αυθαιρέτων εργασιών δόμησης σε αρχαιολογικό χώρο, της παράνομης εκτέλεσης έργου σε αρχαιολογικό χώρο και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος, για τα οποία κηρύχθηκε ένοχος ο κατηγορούμενος, τις αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε αυτά και τους συλλογισμούς, με βάση τους οποίους τα υπήγαγε στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 1, 12, 14, 16, 17, 18 εδ.

β’ , 26 παρ. 1 εδ. α’ , 27 παρ.1, 51, 53, 57, 79, 80, 94 ΠΚ, άρ. 17 παρ. παρ. 1, 8 εδ. ε’ -α’ ν.1337/1983, ως αντικ. με άρθρο 3 παρ.13 ν.2242/1994 και με άρθρο 5 παρ. 4 ν.3212/2003, σε συνδ. με άρθρο 22 παρ. παρ. 1,3 ν.1577/1985, ως τροπ. με άρθρο 19 ν.2831/2000, άρ. 1, 2 περ. γ’ , 12, 13 και 66 παρ.1 εδ. α’ ν.3028/2002, ως το τελ. άρθρο τροπ. με το άρθρο 10 Ν.3658/2008, σε συνδ. με τις υπ’ αρ.

ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/ ΦΟΙ/45226/2156/18.1.1991, ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/ 61152/3239/20.12.1994 και ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ01/25909/1312/24.5.1996 (ως η τελευταία διορθώθηκε στο ΦΕΚ Β", 864/16.9.1996) αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού, και άρ. 2, 3, 4 και 28 παρ. παρ. 1 περ. α’ ,4,5 και 7 ν.1650/498 και ως η παρ. 1 ίσχυε πριν από την αντικατάστασή της με τη διάταξη του άρ. 7 παρ. 1 ν.4042/2012, που εφάρμοσε, τις οποίες διατάξεις, ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου, με ελλιπείς ή ασαφείς ή αντιφατικές παραδοχές ή διατάξεις ή με άλλον τρόπο, παραβίασε.

Όσον αφορά στις ειδικότερες αιτιάσεις του αναιρεσείοντος ότι θα έπρεπε να τύχει εφαρμογής μόνο η διάταξη του άρθρου 66 του ν. 3028/2002, ως ειδικότερη διάταξη αφενός της παρ. 8 του άρθρου 17 του ν. 1337/1983 και αφετέρου των διατάξεων του ν. 1650/1986, θα πρέπει να λεχθούν τα εξής:

Όπως συνάγεται από το σύνολο των παραπάνω παραδοχών, το δικαστήριο της ουσίας σαφώς δέχθηκε στο αιτιολογικό του (σκεπτικό και διατακτικό) ότι υπό του κατηγορουμένου, υπό την ιδιότητα του Δημάρχου ... και κατ’ εντολήν του αφενός κατασκευάσθηκε αυθαίρετο έργο, οπότε δια της ενέργειάς του αυτής προσεβλήθη το διά των ως άνω προαναφερομένων διατάξεων, ήτοι του άρθρου 17 παρ.8 του ν.1337/1983, προστατευόμενο αγαθό της αξίωσης της πολιτείας να παρεμβαίνει με όρους και κανόνες στο σχεδιασμό για την οικιστική οργάνωση και τη βιώσιμη (αειφόρο) ανάπτυξη των πόλεων και των οικισμών της χώρας.

Εξ ετέρου, δια των ως άνω παραδοχών, το δικαστήριο δέχθηκε ότι υπό την ίδια πάντα ιδιότητα ο κατηγορούμενος προέβη σε εργασίες κατασκευής λιθόστρωτου μονοπατιού, εντός του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας ακροπόλεως της Ιουλίδας νήσου ..., και ειδικότερα εντός της ζώνης A II απόλυτης προστασίας, όπως ο χώρος και η ζώνη αυτή καθορίσθηκαν σύμφωνα με τις ως άνω αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού, όπου απαγορεύεται παντελώς η δόμηση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρ. 13 παρ.

παρ. 1,2 ν.3028/2002, πλην των περιπτώσεων για τις οποίες επιτρέπεται η κατασκευή συγκεκριμένων κτιρίων κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφασης του Υπουργού Πολιτισμού, κατά παράβαση των όρων που ετέθησαν με την υπ’ αρ. πρωτ. .../3.11.2005 απόφαση της ΚΑ’ Εφορείας Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων, με την οποία είχαν εγκριθεί οι εργασίες κατασκευής του ανωτέρω μονοπατιού.

Συγκεκριμένα, ενώ μεταξύ άλλων, είχαν τεθεί οι όροι ότι δεν θα γίνει καμία διαπλάτυνση στο υπάρχον μονοπάτι και δεν θα υπάρξει αλλοίωση του εδάφους, ότι θα προηγηθεί καθαρισμός του μονοπατιού από χόρτα και φερτά υλικά χωρίς να αφαιρεθούν οι υπάρχουσες πλάκες και ότι δεν θα γίνει καμία εξόρυξη - εξομάλυνση βράχων, καθώς και ότι για την πλακόστρωση θα χρησιμοποιηθούν οι ίδιες ντόπιες ακατέργαστες πέτρες, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού, οι οποίες θα τοποθετηθούν κολυμπητά με υπόβαθρο άμμο θαλάσσης, ο κατηγορούμενος προέβη σε αλλοίωση της εικόνας του εν λόγω παλαιότατου λιθόστρωτου μονοπατιού με την καθαίρεση των ξερολιθιών που υπήρχαν και όριζαν πλευρικά τούτο, σε απομάκρυνση των δομικών υλικών που υπήρχαν, σε εξομάλυνση με επίχωση του κοίλου του μονοπατιού κατά την εγκάρσια έννοια και αφαίρεση χαμηλό (περίπου 0,50 μ.) βραχώδους εξάρματος σε μήκος 4,50 μ., και τέλος σε διαπλάτυνσή του δια της επιστρώσεως αυτού αρχικά με σιδερένιο πλέγμα στήριξης και τσιμέντο (δομικό πλέγμα σε βάση από σκυρόδεμα) σε μήκος περίπου 58 μ., και στη συνέχεια της τοποθετήσεως πάνω σ’ αυτό πλακών.

Όπως δε χαρακτηριστικά αναφέρεται: "...Αλλοίωση του εδάφους υπήρξε, αφού, όπως προκύπτει από τις φωτογραφίες πριν και μετά την ανακατασκευή, η εικόνα που παρουσιάζει το μονοπάτι, δεν είναι εκείνη του παραδοσιακού μονοπατιού, αλλά σύγχρονης λιθόστρωσης...". Οπότε δια των ενεργειών του αυτών ο κατηγορούμενος προσέβαλε το δια των διατάξεων του άρθρου 66 παρ. 1 του ν.3028/2002, προστατευόμενο αγαθό της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπό την έννοια των σημαντικών ανθρωπογενών συστημάτων (πολυτιμοτέρων μνημείων, αρχιτεκτονικών συνόλων και τόπων), η διατήρηση της οποίας (πολιτιστικής κληρονομιάς) αποβλέπει στην εξασφάλιση της σταθερότητας και της ιστορικής συνέχειας του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και μέσω αυτής, της πολιτιστικής ταυτότητας των ανθρώπων που διαφορετικά θα κινδύνευε από τις συνεχείς αλλαγές.

Τέλος, με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο και συγκεκριμένα με τις παραδοχές ότι "...με την εκτέλεση των ως άνω εργασιών από τον Ν. Δ., κατηγορούμενο, που εδώ ενδιαφέρει, ... δεν επαναχρησιμοποιήθηκαν όλα τα υλικά (πέτρες, χώμα κλπ) των υφιστάμενων μονοπατιών, ούτε αυτά που χρησιμοποιήθηκαν εναρμονίζονται πλήρως με το φυσικό περιβάλλον, ούτε διατηρήθηκαν αυστηρά οι υφιστάμενες διαδρομές, οι κλήσεις των υφιστάμενων μονοπατιών, ενώ επί πλέον αλλοιώθηκε το ανάγλυφο, ...", επίσης δε ότι "...

υπήρξε και παράβαση της απαγόρευσης της κοπής δένδρου ή χαμηλής βλάστησης εκτός των ορίων του μονοπατιού,", καθώς και ότι το μονοπάτι "... ουδόλως ανταποκρίνεται στην προηγούμενη μορφή του, αλλά παρουσιάζει εικόνα εντελώς σύγχρονου δρόμου, με συνέπεια να υφίσταται μεταβολή στο περιβάλλον, σε περιοχή αρχαιολογικής αξίας, με πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες...", βάλλεται το προστατευόμενο δια των διατάξεων του άρθρου 2 του ν.1650/1986 έννομο αγαθό του περιβάλλοντος, έννοια στην οποία υπάγεται όχι μόνο το φυσικό περιβάλλον αλλά και το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες.

Από την επιτρεπτή δε επισκόπηση των αναγνωσθέντων εγγράφων προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη του και το υπ’ αριθμ. .../4.3.2011 έγγραφο της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού - Τμήμα Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Νοτίου Αιγίου, στο οποίο η διευθύντρια της ως άνω υπηρεσίας εισηγείται την επιβολή διοικητικού προστίμου στον Δήμο ...

για τις ως άνω παρεμβάσεις στο μονοπάτι, χωρίς τις απαιτούμενες αδειοδοτήσεις με συνέπεια την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

Συνεπώς, το δικαστήριο της ουσίας για να καταλήξει στην κρίση του περί του ότι υπήρξε και υποβάθμιση του περιβάλλοντος έλαβε υπόψη του τη άποψη που διατυπώθηκε από ειδικό υπάλληλο που υπηρετεί στην προαναφερόμενη υπηρεσία που είναι αρμόδια να εκφέρει τη σχετική γνώμη. Ενόψει των ανωτέρω ορθώς ερμηνεύθηκαν και εφαρμόσθηκαν οι προαναφερόμενες διατάξεις, ήτοι του άρθρου 17 παρ.8 του ν.1337/1983, του άρθρου 66 παρ. 1 του ν.3028/2002, καθώς και του άρθρου 28 παρ. 1α του ν.1650/1986, καθόσον υφίσταται αληθής συρροή μεταξύ τους και όχι φαινομένη, η διάταξη δε του άρθρου 66 παρ. 1 του ν.3028/2002 δεν τελεί σε σχέση ειδικότητας ούτε με αυτή του άρθρου 17 παρ.8 του ν.1337/1983, ούτε με εκείνη του άρθρου 28 παρ. 1α του ν.1650/1986, καθόσον είναι διάφορα τα έννομα αγαθά που εκάστη τούτων σκοπεί να προστατεύσει.

Επομένως, οι από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ και Ε’ του Κ.Ποιν.Δ. Α, Β και Γ λόγοι της κρινόμενης αιτήσεως, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και για εσφαλμένη εφαρμογή και ερμηνεία ουσιαστικών ποινικών διατάξεων, είναι αβάσιμοι. Κατά το άρθρ. 463 ΚΠΔ, ένδικο μέσο μπορεί να ασκήσει μόνο εκείνος που ο νόμος του δίνει ρητά αυτό το δικαίωμα.

Σε κάθε όμως περίπτωση είναι απαραίτητο ο δικαιούμενος να έχει συμφέρον για την άσκηση του ενδίκου μέσου. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έννομο συμφέρον πρέπει να υπάρχει όχι μόνο για την άσκηση του ενδίκου μέσου, αλλά και για την προβολή καθενός λόγου του ενδίκου μέσου. Ειδικότερα για το συμφέρον αυτό απαιτούνται τα εξής:

α) ο δικαιούμενος να ασκήσει το ένδικο μέσο να υφίσταται βλάβη από την προσβαλλόμενη απόφαση, β) ο ίδιος να επιδιώκει ορισμένο όφελος από το ένδικο μέσο και γ) το συμφέρον πρέπει να είναι ατομικό, να αναφέρεται δηλαδή στο δικαίωμα του ασκούντος αυτό και όχι σε άλλο διάδικο. Η ανυπαρξία εννόμου συμφέροντος για το ένδικο μέσο ή για τον προβαλλόμενο λόγο του ενδίκου μέσου, καθιστά αυτά απαράδεκτα κατ’ άρθρ. 476 παρ.1 ΚΠΔ.

Με τον Δ’ λόγο αναιρέσεως, πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, σύμφωνα με το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Ε’ του ΚΠΔ, διότι το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τον αναιρεσείοντα ένοχο ως αυτουργό, και όχι ως ηθικό αυτουργό στις διαπραχθείσες από τον συγκατηγορούμενό του εργολάβο, αποδοθείσες αξιόποινες πράξεις. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως, σύμφωνα και με την προηγηθείσα νομική σκέψη, πρέπει να απορριφθεί, προεχόντως, ως απαράδεκτος, λόγω ελλείψεως εννόμου συμφέροντος για την προβολή του, αφού ο αυτουργός και ο ηθικός αυτουργός, τιμωρούνται, κατά το άρθρο 46 παρ.1 περ.α’ του ΠΚ, με την ίδια ποινή, και επομένως από την τυχόν παραδοχή του, δεν αναμένεται οποιοδήποτε όφελος για τον αναιρεσείοντα. (Α.Π. 594/1996).

Μετά από αυτά, μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να επιβληθούν στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα της παρούσας δίκης (άρθρ. 583 παρ.1 Κ.Π.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.12.2015 αίτηση (ασκηθείσα δια δηλώσεως, που επιδόθηκε, στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 21.12.2015) του Ν. Δ. του Β., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ’ αριθ. 3699/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Και

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα, που ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Ιουλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ