1284/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1284 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1284/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ Ανώνυμη Ελληνική Ασφαλιστική Εταιρία", που εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία έφερε παλιά την επωνυμία "Φοίνιξ Μετρολαιφ Εμπορική Ανώνυμη Ελληνική Ασφαλιστική εταιρία", η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βασιλική Νακοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. .

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΟΛΠ ΑΕ" που εδρεύει στον Πειραιά και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Δαρδανό, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-2-2002 ανακοίνωση δίκης σε προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση, του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1339/2004 του ίδιου Δικαστηρίου, 5/2006 μη οριστική και 739/2008 οριστική του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 20-12-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιο Κοντό, ανέγνωσε την από 16-11-2012 έκθεση της κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Στυλιανής Γιαννούκου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Λόγος αναιρέσεως για ανεπαρκή αιτιολογία ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της αποφάσεως τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της (ΟλΑΠ 1/1999). Εξάλλου, ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση από τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως (Α.Π. 614/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον την προκειμένη αναιρετική διαδικασία, μέρος των τα εξής: "Με την 5/12-1-2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, η οποία εκδόθηκε κατόπιν της από 22-7-2004 έφεσης της κυρίως εναγομένης - παρεμπιπτόντως ενάγουσας και ήδη εφεσίβλητης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΠ ΑΕ" (ήδη αναιρεσιβλήτου) ... .

έγινε δεκτή ως εν μέρει ... βάσιμη η από 25-2-2002.. αγωγή της κυρίως ενάγουσας εταιρίας "BORCHARD LINES LIMITED'', υποχρεώθηκε δε η πρώτη να καταβάλει στη δεύτερη ως αποζημίωση από αδικοπραξία το ποσό των 14.032,20 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής έως την εξόφληση. Με την ίδια απόφαση, (ως προς την έφεση της παρεμπιπτόντως εναγομένης και ήδη αναιρεσειούσης κατά της αναιρεσιβλήτου), διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης, προκειμένου να προσκομιστούν διαδικαστικά έγγραφα, που αφορούσαν την από 8-5-2002 ...

ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση και τη σωρευόμενη σ' αυτήν παρεμπίπτουσα αγωγή αποζημιώσεως της κυρίως εναγομένης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΠ Α.Ε." κατά της εταιρίας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΓΕΝΙΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. " και ήδη με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ".

Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι δυνάμει ... ασφαλιστηρίου συμβολαίου, που καταρτίστηκε μεταξύ της κυρίως εναγομένης - παρεμπιπτόντως ενάγουσας ήδη εφεσίβλητης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΠ Α.Ε." και της προσεπικαλούμενης - παρεμπιπτόντως εναγομένης ήδη εκκαλούσας εταιρίας ... η δεύτερη ανέλαβε έναντι ασφαλίστρου συνολικού ποσού 46.955,24 ευρώ και κατά το χρονικό διάστημα από 1-4-2001 έως 1-4-2002 την ευθύνη αποζημίωσης τρίτων από υλικές ζημίες που θα προκληθούν από τη χρήση των μηχανημάτων της πρώτης ασφαλιζόμενης εταιρίας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με ρητό όρο του ως άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου "Περιγραφή ασφαλιζόμενου κινδύνου: Καλύπτεται η αστική ευθύνη της ασφαλιζόμενης ... έναντι τρίτων για ζημίες που θα προξενηθούν αποκλειστικά και μόνο από τη λειτουργία ως εργαλείων των ασφαλιζόμενων οχημάτων/μηχανημάτων, των εξαρτημάτων αυτών ή των μηχανημάτων που είναι προσαρμοσμένα σε αυτά, σύμφορα με τους γενικούς και ειδικούς όρους του ασφαλιστηρίου συμβολαίου.

Καλύπτονται επίσης οι υλικές ζημίες τρίτων από οχήματα στοιβασίας και μεταφοράς containers ανά γεγονός και αθροιστικά μέχρι δρχ. 5.000.000, καθώς και οι ζημίες ιδίου εμπορεύματος έως δρχ. 5.000.000 με απαλλαγή δρχ. 500.000 ανά ζημιογόνο γεγονός". Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 3 των Γενικών Όρων του ως άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου "Στα κατά περίπτωση καθοριζόμενα ανώτατα Όρια Ευθύνης, συμπεριλαμβάνονται και οι τυχόν τόκοι υπερημερίας ...

τα δικαστικά έξοδα και οποιαδήποτε άλλη δαπάνη σχετική με το ζημιογόνο γεγονός". Η εκκαλούμενη υπ' αριθμ. 1339/2004 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς υποχρέωσε την ... παρεμπιπτόντως εναγομένη εταιρία ... να καταβάλει στην ... παρεμπιπτόντως ενάγουσα εταιρία με την επωνυμία "ΟΛΠ Α.Ε." μέχρι το ποσό του ανωτάτου ορίου ευθύνης της (13.206,16 ευρώ) οποιοδήποτε ποσό η τελευταία υποχρεωθεί να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα της από 25-2-2002 ...

αγωγής εταιρία με την επωνυμία "BORCHARD LINES LIMITED", πλέον των νομίμων τόκων από την επομένη της επίδοσης της αγωγής αυτής και της επιδικασθείσας δικαστικής δαπάνης, το δε ποσό αυτό (κεφάλαιο, τόκοι και δικαστικά έξοδα) εντόκως, νομίμως από την επομένη της επίδοσης της (παρεμπίπτουσας) αγωγής και μέχρι την ολοσχερή εξόφληση.

Ειδικότερα η εκκαλουμένη έκρινε ότι ο υπ' αριθμ. 1 παρ. 3 Γενικός Όρος του ασφαλιστηρίου συμβολαίου είναι απαγορευμένος ως καταχρηστικός και εντεύθεν αποβαίνει άκυρος κατ' εφαρμογή του άρθρου 2 παρ. 6 του ν.2251/1994 περί προστασίας των καταναλωτών και ότι ως εκ τούτου ο ισχυρισμός της ... παρεμπιπτόντως εναγομένης ότι η ...

παρεμπιπτόντως ενάγουσα δεν δικαιούται να απαιτήσει την καταβολή του ασφαλίσματος με το νόμιμο τόκο αλλά ούτε και την υπέρ αυτής επιδίκαση δικαστικής δαπάνης, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Όμως η ... παρεμπιπτόντως ενάγουσα με το δικόγραφο της παρεμπίπτουσας αγωγής της ζήτησε μόνο να υποχρεωθεί η εναγομένη ασφαλιστική εταιρία να της καταβάλει κάθε ποσό που τυχόν θα υποχρεωθεί να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα με το νόμιμο τόκο και τα έξοδα και δεν επικαλέστηκε την καταχρηστικότητα του υπ' αριθμ. 1 παρ 3 Γενικού Όρου του ασφαλιστηρίου συμβολαίου.

Έτσι η εκκαλουμένη κατ' εσφαλμένη εκτίμηση των ισχυρισμών των διαδίκων και κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου επιδίκασε πλέον του αιτηθέντος προβαίνοντας σε ανατοκισμό, που απαγορεύεται από το άρθρο 296 του ΑΚ. Επομένως, πρέπει κατά παραδοχή ως βάσιμου του δεύτερου λόγου της έφεσης της ... παρεμπίπτοντος εναγομένης να γίνει δεκτή η έφεση της ως ουσιαστικά βάσιμη και να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη.

Στη συνέχεια πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση από το παρόν δικαστήριο (άρθρο 535 παρ. 1 Κ.Πολ.Α.) και, αφού ερευνηθεί η προσεπίκληση και η σωρευόμενη σ' αυτή παρεμπίπτουσα αγωγή αποζημίωσης, να γίνουν αυτές δεκτές ως ουσιαστικά βάσιμες και να υποχρεωθεί η ... παρεμπιπτόντως εναγομένη να καταβάλει στην ... παρεμπιπτόντως ενάγουσα οποιοδήποτε ποσό υποχρεωθεί η τελευταία να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα της από 25-2-2002 ...

αγωγής εταιρεία "BORCHARD LINES LIMITED".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες αναφορικά με τη βασιμότητα της διαλαμβανομένης στο δεύτερο λόγο της εφέσεως της ήδη αναιρεσειούσης ασφαλιστικής εταιρείας ενστάσεως περιορισμού της ασφαλιστικής καλύψεως, καθόσον αφορά τους τόκους υπερημερίας και τα δικαστικά έξοδα, και, μετά από παραδοχή αυτής, δεν επανέλαβε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό της, τη διάταξη της αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου να υποχρεωθεί να καταβάλει στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητο "ΟΛΠ ΑΕ" το καθοριζόμενο σ' αυτήν ποσό "πλέον των νομίμων τόκων από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής αυτής (κυρίας) και της επιδικασθείσας δικαστικής δαπάνης, το δε ποσό αυτό (κεφάλαιο, τόκοι και δικαστικά έξοδα) εντόκως νομίμως από την επομένη της επιδόσεως της (παρεμπίπτουσας) αγωγής και μέχρι ολοσχερούς εξοφλήσεως", το οποίο αποτελούσε και περιεχόμενο του 2ου λόγου της εφέσεώς της. Επομένως δεν εστέρησε την απόφασή του νομίμου βάσεως, και όσα αντιθέτως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, κατά το πρώτο μέρος του, με τον οποίο αποδίδει στην προσβαλλομένη απόφαση την από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια, είναι αβάσιμα.

Αβάσιμος ωσαύτως, και δη ως ειρηδόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, τυγχάνει ο ίδιος (πρώτος) λόγος και κατά το δεύτερο μέρος του, με το οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Εφετείο την εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ πλημμέλεια υποστηρίζοντας ότι, σε αντίθεση με όσα, κατά τα ανωτέρω δέχθηκε, υποχρέωσε αυτήν να καταβάλει στην αναιρεσίβλητη, επί πλέον του ποσού της ασφαλιστικής καλύψεως, δικαστική δαπάνη 1.000 ευρώ.

Και τούτο διότι, όπως προκύπτει από την απόφαση, το Εφετείο, τα δικαστικά έξοδα της εκκαλούσης (ήδη αναιρεσειούσης) και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, τα οποία καθόρισε στο ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ, επέβαλε στην εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσίβλητη. Αβάσιμος, ως επί εσφαλμένης προϋποθέσεως ερειδόμενος, είναι, τέλος, και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίον αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο επεδίκασε στην αναιρεσίβλητη χρηματικό ποσό πλέον του αιτηθέντος διότι ενώ με την πρωτόδικη απόφαση έγινε δεκτό μετά δυνάμεως δεδικασμένου, αφού δεν εξεκλήθη κατά τούτο, ότι υποχρεούται να καταβάλει στην αναιρεσίβλητο αποζημίωση μέχρι του ποσού των 13.206,16 ευρώ, που ήταν το ανώτατο όριο ευθύνης της, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε εξ ολοκλήρου την παρεμπίπτουσα αγωγή.

Τούτο δε διότι το Εφετείο, στα πλαίσια του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως, έκρινε επί της απορριφθείσης πρωτοδίκως ενστάσεως περιορισμού της ασφαλιστικής καλύψεως, η οποία και ήχθη δια λόγου εφέσεως ενώπιόν του, ενώ επί του ορίου ευθύνης της αναιρεσειούσης, το οποίο είχε κριθεί ήδη μετά δυνάμεως δεδικασμένου, δεν είχε εξουσία να αποφανθεί ούτε και απεφάνθη με την πληττόμενη απόφασή του.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναιρέσεως, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο της, να καταδικασθεί δε η αναιρεσείουσα, ως ηττωμένη (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσιβλήτου, όπως ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-12-2010 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 739/2008 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Απριλίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 12η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ