Supreme Court dismisses appeal for failure to appear and procedural errors in civil compensation case.

Απόφαση 1284 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1284/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του, στις 13 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της ανσιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαράλαμπο Μερικά και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/3/2007 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 6802/2007 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27/3/2008 αίτηση της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 6/3/2009 έκθεση της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την προσαγόμενη με επίκληση ... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Αθηνών ... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από την επισπεύδουσα τη συζήτηση αναιρεσειουσα στην αναιρεσιβλητη ... . Η τελευταία δεν εμφανίστηκε κατά την προαναφερόμενη δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε και με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και, επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν να ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

II. Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 20 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε διαγνωστικό σφάλμα, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Πράγματι, στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναφερόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο. Πάντως για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναιρέσεως θα πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε όταν το έχει συνεκτιμήσει απλώς μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρει το έγγραφο, αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε για την ύπαρξη ή μη του αποδεικτέου γεγονότος (ΟλΑΠ 2/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προβάλλει την ανωτέρω από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια ότι το Εφετείο κατά το σχηματισμό της κρίσης του για την αξία του ακινήτου της παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφων που είχε νομίμως προσκομίσει με επίκληση και ειδικότερα α) του φύλλου υπολογισμού της αξίας του ακινήτου για το έτος 2000, β) του φύλλου υπολογισμού αξίας του ακινήτου μετά την αύξηση των αντικειμενικών από 1-1-2007 και γ) εγγράφου της ΔΟΥ σχετικό με την αξία του ακινήτου.

Ο λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος και απορριπτέος, επειδή το Εφετείο δεν υπέπεσε σε λάθος αναγόμενο στην ανάγνωση των ανωτέρω εγγράφων, αλλά αφού τα ανέγνωσε σωστά, τα συνεκτίμησε με τα άλλα αποδεικτικά μέσα και κατέληξε σε διαφορετικό πόρισμα από αυτό που η αναιρεσείουσα θεωρεί ορθό.

III. Κατά το άρθρο 13 παράγραφος 1 εδ α' του Ν 2882/2001 (ΚΑΑΑ) "η αποζημίωση πρέπει να είναι πλήρης και να ανταποκρίνεται στην αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου κατά το χρόνο της συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης ή, σε περίπτωση απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό, κατά το χρόνο της συζήτησης για τον προσδιορισμό αυτόν", ενώ κατά το εδ γ' της ίδιας παραγράφου του άρθρου αυτού "ως κριτήριο για την εκτίμηση του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠοΑΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή όχι εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των, πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά σχετικά με τη θέση του ακινήτου που ασκούν επιρροή στον προσδιορισμό της αξίας του: "η απαλλοτριούμενη ως άνω ιδιοκτησία της αιτούσας βρίσκεται σε σχετικά υποβαθμισμένη περιοχή του δήμου ..., ήτοι στα όρια των Δήμων ..., στην περιοχή της ..., στην οποία είναι εγκατεστημένες πολλές κεραίες εκπομπής μεσαίων κυμάτων, οι οποίες όμως δεν λειτουργούν, δηλαδή δεν εκπέμπουν κύματα από διετίας".

Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι δεν περιέχει αιτιολογίες για την κρίση της ότι η περιοχή που βρίσκεται το ακίνητο είναι υποβαθμισμένη, αφού αυτό δεν προέκυψε από κάποιο αποδεικτικό στοιχείο και δεν αναφέρεται στην απόφαση για πιο λόγο είναι υποβαθμισμένη.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο περιέχει πλήρεις και επαρκείς αιτιολογίες για το ανωτέρω ζήτημα και επομένως ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης κατά το πρώτο μέρος είναι αβάσιμος ενώ κατά το άλλο μέρος είναι απαράδεκτος, διότι αφορά στην εκτίμηση των αποδείξεων και στην πληρέστερη αιτιολόγηση του σαφώς εκτιθέμενου αποδεικτικού πορίσματος.

IV. Με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ότι παραβίασε το άρθρο 17 του Συντάγματος και το άρθρο 1 του πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, διότι η καθορισθείσα οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης δεν πληροί τους όρους του νόμου για πλήρη αποζημίωση, αφού με την τιμή αυτή δεν μπορεί να αντικαταστήσει το προσκυρωθέν και ρυμοτομηθέν ακίνητο με άλλο ισάξιο. Ο λόγος είναι απορριπτέος, προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι υπό την επίφαση της επίκλησης της ανωτέρω αναιρετικής πλημμέλειας πλήττεται ουσιαστικά η ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων και ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου.

V. Περαιτέρω, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασης τους, θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν ουσιαστικό ή δικονομικό δικαίωμα, που ασκείται με την αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση (ΟλΑΠ 3/1997).

Δεν είναι "πράγματα" όμως με την πιο πάνω έννοια η άρνηση της αγωγής ή ένστασης, αιτιολογημένη ή όχι, τα επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 469/1984). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο της αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η προαναφερόμενη από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αυτοτελείς ισχυρισμούς της και ειδικότερα δεν έλαβε υπόψη ότι είχε προτείνει πως η περιοχή όπου το ακίνητο είναι από τις πλέον αναπτυσσόμενες, ότι η εμπορική αξία έχει εκτιναχθεί εξυπηρετείται από όλους του οργανισμούς κοινής ωφέλειας, και έχει μεγάλη οικοδομική ανάπτυξη.

Τα ανωτέρω συνοπτικά αναφερόμενα δεν θεμελιώνουν αυτοτελή ισχυρισμό, αλλά παράγοντες που αναφέρονται στην εμπορική αξία του ακινήτου και που μπορούν να προκύψουν από την εκτίμηση των αποδείξεων. Ο τέταρτος λόγος της αναίρεσης επομένως είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

VI. Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 περίπτωση γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Εξάλλου, κατά την έννοια του πιο πάνω εδαφίου για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 2/2008). Στην προκείμενη περίπτωση με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην ανωτέρω από τον αριθμό 11 περίπτωση γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι δεν έλαβε υπόψη α) το υπ' αριθμ. πρωτ. ... έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας της Νομαρχίας Αθηνών, β) τις φωτογραφίες από την οδό ..., γ) τα φύλλα εφημερίδων που αναφέρει με αγγελίες πώληση ακινήτων και δ) την έκθεση του διπλωματούχου πολιτικού μηχανικού .... Από τη βεβαίωση όμως που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι σε συνδυασμό με όλο το περιεχόμενο της δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παραπάνω έγγραφα και επομένως και ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

VII. Η αναίρεση, κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-3-2008 αίτηση της ... για αναίρεση της 6802/2007 απόφασης του Εφετείου Αθήνας.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Μαΐου 2009.

Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ