Supreme Court dismisses appeal due to recusal of presiding judge's wife from prior panel.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appeal because the presiding judge, Georgios Christodoulou, was recused due to his wife's prior role on the lower court panel. The appellant challenged the final judgment of the Nafplio Court of Appeal, which had rejected her appeal against the first-instance court's decision. The court ruled that the judge's marriage to a former member of the deciding panel created a legal conflict of interest requiring his removal and a retrial.
Legislator headnote
AI generatedArticles 8(1)(a) of Law 1756/1988; Article 52(1)(st) of the Code of Civil Procedure; A judge is recusable if a spouse or close relative served on the same panel in the first instance, necessitating a new hearing to ensure impartiality.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Απόφαση 1282 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1282/2021
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Γ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας:
Θ. συζ. Ε. Σ., το γένος Ν. Β., κατοίκου Δ.Κ. … Δήμου Ερμιονίδος Π.Ε. Αργολίδος, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Τσουτσάνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.
Των αναιρεσιβλήτων:
1) Α. Π. του Δ. και της Β.,
2) Δ. Π. του Δ. και της Β.,
3) Ι. Π. του Δ. και της Β.,
4) Δ. Π. του Ι. και της Δ.,
κατοίκων Δ.Κ. … Δήμου Ερμιονίδος Π.Ε. Αργολίδος, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανάργυρο Δήμιζα με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις,
5) Του Ν.Π.Δ.Δ. και δη Ο.Τ.Α. Α' Βαθμού με την επωνυμία Δήμος Ερμιονίδας, που εδρεύει στη Δ.Κ. Κρανιδίου του Δήμου Ερμιονίδας Π.Ε. Αργολίδας, νομίμως εκπροσωπουμένου, το οποίο δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28.04.2009 αγωγή των τεσσάρων πρώτων ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου.
Εκδόθηκε η οριστική απόφαση 547/2010 του ίδιου Δικαστηρίου. Κατόπιν της από 03.10.2011 ανακοίνωσης δίκης - προσεπίκλησης της ήδη αναιρεσείουσας και της από 23.04.2014 κύριας παρέμβασης του ήδη 5ου αναιρεσιβλήτου, εκδόθηκαν οι αποφάσεις 322/2016, 137/2017 μη οριστικές, 468/2018 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12.09.2019 αίτησή της.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Για την πιστοποίηση των παραπάνω συντάχθηκε αυτό το πρακτικό.
Μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, την 22.09.2021, ο Πρόεδρος του δικαστηρίου Γεώργιος Χριστοδούλου, κατέθεσε την από 30.09.2021 δήλωση αποχής απευθυνόμενη προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, η οποία έχει ως εξής:
«Προς την κα Πρόεδρο του Αρείου Πάγου.
Κυρία Πρόεδρε, κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 22-9-2021, προήδρευσα στην υπόθεση με αριθ. Πιν. … και διαδίκους τη Θ. συζ. Ε. Σ. και τους Α. Π. του Δ. κ.λπ., που συζητήθηκε αυθημερόν και χρεώθηκε στο μέλος της σύνθεσης Γεώργιο Καλαμαρίδη, ως Εισηγητή. Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 12.09.2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ’ αριθ. 468/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο δικάζοντας την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ’ αριθμ. 547/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, το οποίο είχε κάνει δεκτή την από 28.04.2009 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, απέρριψε την έφεση. Όπως όμως προέκυψε εκ των υστέρων, στη σύνθεσή του ως άνω Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο εξέδωσε την ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση, είχε συμμετάσχει ως Πρόεδρος η Δήμητρα Ζώη, τότε Πρόεδρος Εφετών, η οποία είναι σύζυγός μου. Κατόπιν τούτου παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων των άρθρων 8 παρ.1 εδ. α' ν. 1756/1988, 52 παρ. 1 περ. στ’, 55 ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ (ΑΠ 596/2021, ΑΠ 202/2020, ΑΠ 190/2018).
Αθήνα 30-9-2021.
Ο αιτών
(ακολουθεί υπογραφή)».
Στη συνέχεια το Δικαστήριο συνήλθε (σε Συμβούλιο) στο κατάστημά του στις 20 Οκτωβρίου 2021, από τους Μαρία Μουλιανιτάκη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Σοφία Πολύζου-Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες, και από τον ίδιο ως άνω γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω δήλωση αποχής. Εισηγητής ορίστηκε ο Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καλαμαρίδης.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
[I] Από τις διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ' και 55 παρ. 1 και 4 του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, προκύπτει ότι οι δικαστές (είτε των πολυμελών, είτε των μονομελών δικαστηρίων) μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή τους (δήλωση αυτοεξαίρεσης) ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν συντρέχει στο πρόσωπό τους κάποιος από τους αναφερόμενους στο άρθρο 52 παρ. 1 ΚΠολΔ λόγους, μεταξύ των οποίων και αυτός της πρόκλησης υπόνοιας μεροληψίας, διότι δεν είναι επιτρεπτό να δικάζουν υπό την σκιά και απλής έστω υπόνοιας ως προς την αντικειμενικότητά τους. Η πιο πάνω δήλωση αυτοεξαίρεσης, η οποία δεν υπόκειται σε κάποιο χρονικό περιορισμό, υποβάλλεται στον πρόεδρο του δικαστηρίου, το οποίο συνεδριάζει σε συμβούλιο, χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο (ΑΠ 190/2018).
[II] Στην προκειμένη περίπτωση, η προς την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου υποβληθείσα από τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου και Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Γεώργιο Χριστοδούλου με αριθμό πρωτ. 2176/30-9-2021 από 30-9-2021 δήλωση αποχής, με την οποία δηλώνει την αυτοεξαίρεσή του λόγω συνδρομής στο πρόσωπό του, του διαλαμβανόμενου σ’ αυτήν λόγου εξαίρεσης από την εκδίκαση της αναφερόμενης στη δήλωση υπόθεσης, παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση ενώπιον του (ως συμβουλίου συνεδριάζοντος) Δικαστηρίου τούτου, είναι νομικά βάσιμη, στηριζόμενη στις προαναφερόμενες διατάξεις και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ’ ουσίαν.
Από τα έγγραφα της δικογραφίας πιθανολογήθηκαν (άρθρ. 60 ΚΠολΔ) τα ακόλουθα:
Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο κατά τη δικάσιμο της 22.09.2021 της κρινόμενης με αριθμό πινακίου … από 12.09.2019 αίτησης της Θ. συζ. Ε. Σ. κατά των Α. Π. και λοιπών για την αναίρεση της 468/2018 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου, όπως αυτή διορθώθηκε με την 225/2019 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου και Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Γεώργιος Χριστοδούλου υπέβαλε στην Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την από 30.09.2021 δήλωση αποχής με το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 22-9-2021, προήδρευσα στην υπόθεση με αριθμ. πινακίου … και διαδίκους τη Θ. συζ. Ε. Θ. και τους Α. Π. του Δ. κ.λπ., που συζητήθηκε αυθημερόν και χρεώθηκε στο μέλος της σύνθεσης Γεώργιο Καλαμαρίδη, ως Εισηγητή. Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 12-9-2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ’ αριθμ. 468/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο δικάζοντας την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ’ αριθμ. 547/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, το οποίο είχε κάνει δεκτή την από 28-4-2009 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, απέρριψε την έφεση. Όπως όμως προέκυψε εκ των υστέρων, στη σύνθεση του ως άνω Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο εξέδωσε την ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση, είχε συμμετάσχει ως Πρόεδρος η Δήμητρα Ζώη, τότε Πρόεδρος Εφετών, η οποία είναι σύζυγός μου. Κατόπιν τούτων παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων των άρθρων 8 παρ. 1 εδ. α' του ν. 1756/1988, 52 παρ. 1 περ. στ', 55 ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ».
[III] Τα αναφερόμενα στη δήλωση αυτή ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και είναι για το λόγο αυτό βάσιμα, καθώς η Δήμητρα Ζώη είναι σύζυγος του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Χριστοδούλου, συμμετείχε δε ως Πρόεδρος Εφετών στη σύνθεση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη 468/2018 τελεσίδικη απόφαση. Κατόπιν τούτων, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες νομικές σκέψεις και με γνώμονα τη διασφάλιση του κύρους της δικαιοσύνης και την αποφυγή κάθε ενδεχόμενης αμφισβήτησης της αμερόληπτης κρίσης του ανωτέρω δηλούντος ως επηρεασμένη από τη σχέση αυτή, συντρέχει νόμιμη περίπτωση που επιβάλλει την εξαίρεση του εν λόγω δηλούντος από τη σύνθεση του Δικαστηρίου που θα δικάσει την ανωτέρω υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔ.
Κατ’ ακολουθίαν, αφού πιθανολογήθηκε ο λόγος αυτός εξαίρεσης του ανωτέρω Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη δήλωση αυτοεξαίρεσης και να αποφανθεί το Δικαστήριο τούτο ότι ο ανωτέρω Αντιπρόεδρος του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου κατά τη δικάσιμο της 22.09.2021, είναι εξαιρετέος στην πιο πάνω υπόθεση. Συνακόλουθα, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης της υπόθεσης στο ακροατήριο, κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αποφαίνεται ότι ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Γεώργιος Χριστοδούλου, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου κατά τη δικάσιμο της 22.09.2021, είναι εξαιρετέος στη συζήτηση της αναφερόμενης στο σκεπτικό υπόθεσης.
Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της κρινόμενης, με αριθμό πινακίου …, από 12.09.2019 αίτησης της Θ. συζ. Ε. Σ. κατά των Α. Π. και λοιπών για την αναίρεση της 468/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, σε νέα δικάσιμο που θα οριστεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ίδιου τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει ο εξαιρετέος δικαστής.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Οκτωβρίου 2021.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Νοεμβρίου 2021.
Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ