1282/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1282 / 2016 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1282/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Μπουρνάκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Φράγκο, Βασίλειο Καπελούζο, Πάνο Πετρόπουλο, και Νικόλαο Τσάκο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Νοεμβρίου 2015, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Παναγιώτη Καραγιάννη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Κ. Χ. του Ε. - Π., κατοίκου ... και ήδη κρατούμενου στο Κατάστημα Κράτησης Διαβατών Θεσσαλονίκης, που εκπροσωπήθηκε από τον δικηγόρο Παύλο Σαράκη, ο οποίος ορίσθηκε με την υπ’ αριθμό 189/2015 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου για αναίρεση της υπ’ αριθ. 205/2014 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Το Μονομελές Εφετείο Θράκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 12 Σεπτεμβρίου 2014 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 558/2015.

Αφού άκουσε

Τον ορισθέντα δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 551 παρ. 1 ΚΠΔ όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 35 Ν.4055/2012 "Αν πρόκειται να εκτελεσθούν κατά του ίδιου προσώπου περισσότερες αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις για διαφορετικά εγκλήματα που συρρέουν, εφαρμόζονται οι ορισμοί του Ποινικού Κώδικα για τη συρροή". Επίσης κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 94 παρ. 1 ΠΚ "Κατά του υπαιτίου δύο ή περισσότερων εγκλημάτων που πραγματώθηκαν με δύο ή περισσότερες πράξεις και τιμωρούνται κατά το νόμο με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, επιβάλλεται μετά την επιμέτρηση τους συνολική ποινή, η οποία αποτελείται από τη βαρύτερη από τις συντρέχουσες ποινές επαυξημένη.

Αν οι συντρέχουσες ποινές είναι του ίδιου είδους και ίσης διαρκείας, η συνολική ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας απ’ αυτές. Η επαύξηση της βαρύτερης ποινής για κάθε μια από τις συντρέχουσες ποινές δεν μπορεί να είναι κατώτερη από : α) τέσσερις μήνες, αν η συντρέχουσα ποινή είναι ανώτερη από δύο έτη, β) ένα έτος αν η ποινή αυτή είναι κάθειρξη έως δέκα έτη και β) δύο έτη, αν η ποινή αυτή είναι κάθειρξη ανώτερη από δέκα έτη.

Οπωσδήποτε όμως η επαύξηση δεν μπορεί να είναι ανώτερη από τα 3/4 του αθροίσματος των άλλων συντρεχουσών ποινών, ούτε μπορεί η συνολική ποινή να ξεπεράσει τα είκοσι πέντε έτη όταν πρόκειται για κάθειρξη, τα δέκα έτη όταν πρόκειται για φυλάκιση, και τους έξι μήνες όταν πρόκειται για κράτηση". Κατά δε την διάταξη του άρθρου 96 παρ. 1 ΠΚ "Αν συντρέχουν περισσότερες από μία χρηματικές ποινές ή πρόστιμα, η συνολική ποινή που επιβάλλεται αποτελείται από την βαρύτερη τους επαυξημένη ανάλογα με τους οικονομικούς όρους του καταδικασμένου.

Η επαύξηση όμως δεν μπορεί να ξεπεράσει τα 3/4 του αθροίσματος των υπολοίπων ποινών που συντρέχουν. Αν οι συντρέχουσες ποινές είναι ισόποσες, η συνολική ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας από αυτές". Από τις άνω διατάξεις προκύπτει ότι, εάν από τις ποινές που επεβλήθησαν με τις ανωτέρω αποφάσεις, άλλες μεν είναι πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας (ποινές) άλλες δε είναι ποινές σε χρήμα, τότε για κάθε μία από τις ομάδες αυτές, το δικαστήριο θα καθορίσει ιδιαιτέρως, τη συνολική ποινή δηλαδή μία συνολική ποινή στερητική της ελευθερίας κατά το άρθρο 94 ΠΚ και μία συνολική ποινή εις χρήμα κατά το άρθρο 96 ΠΚ.

Περαιτέρω από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων και εκείνης του άρθρου 551 παρ. 2 ΚΠοινΔ προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, αν μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων, υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει συνολική ποινή, για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα συνολική ποινή, αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις.

Αν όμως η καθορισθείσα συνολική ποινή δεν είναι η βαρύτερη και δεν πρόκειται να αποτελέσει τη βάση της νέας επιμέτρησης, αλλά πρόκειται να συγχωνευθεί με άλλη βαρύτερη, τότε διασπάται και συγχωνεύονται οι επί μέρους ποινές με τον περιορισμό ότι δεν μπορεί να ληφθεί από αυτές, μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για το σχηματισμό νέας συνολικής ποινής από αυτό που είχε ληφθεί προηγουμένως.

Αν παραβιασθούν οι παραπάνω διατάξεις για τον καθορισμό της συνολικής ποινής, επιτρέπεται αναίρεση στον καταδικασθέντα και τον Εισαγγελέα για τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ ΚΠοινΔ λόγο, καθόσον οι διατάξεις αυτές είναι ουσιαστικές καθώς και για εκείνο της υπέρβασης εξουσίας του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ.

Η’ του ΚΠοινΔ. Εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υπάρχει όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά που εδέχθη ότι αποδείχθηκαν στη διάταξη που εφαρμόσθηκαν, ενώ εσφαλμένη ερμηνεία, όταν ο δικαστής αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει.

Υπέρβαση εξουσίας υπάρχει όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία που δεν του παρέχεται από το νόμο ή υφίσταται μεν τέτοια δικαιοδοσία, δεν συντρέχουν όμως οι όροι, οι οποίοι του παρέχουν την εξουσία να κρίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση, ή όταν αρνείται να ασκήσει δικαιοδοσία, η οποία του παρέχεται από το νόμο στη συγκεκριμένη περίπτωση αν και συντρέχουν οι απαιτούμενοι γι’ αυτό κατά νόμου όροι.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα έγγραφα της δικογραφίας και την προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 205/2014 απόφαση, το μονομελές Εφετείο κακουργημάτων Θράκης, κατόπιν αιτήσεως του Κ. Χ., προέβη σε συγχώνευση - καθορισμό συνολικής ποινής στερητικών της ελευθερίας ποινών, οι οποίες είχαν καταγνωσθεί ως εξής: 1) Με την υπ’ αριθμ. 495/2008 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης ποινή κάθειρξης έξι (6) ετών 2) με την υπ’ αριθμ. 989-997/2014 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κεφαλονιάς ποινή φυλάκισης 35 μηνών 3) με την υπ’ αριθμ. 2159/2003 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης συγχωνευτική συνολική ποινή φυλακίσεως 2 ετών αποτελούμενη από τις συντρέχουσες ποινές φυλακίσεως των 12 μηνών και 12 μηνών και από τις συντρέχουσες ποινές φυλακίσεως που επιβλήθηκαν με την υπ’ αριθμ. 2158/2003 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης των δώδεκα μηνών και 12 μηνών 4) με την υπ’ αριθμ. 341/2003 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης ποινή φυλακίσεως 12 μηνών 5) με την υπ’ αριθμ. 293/2012 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης ποινή φυλακίσεως 4 ετών 6) με την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης ποινή φυλακίσεως δεκαπέντε (15) μηνών 7) με την υπ’ αριθμ. 3677/2007 απόφαση του μονομελούς Πλημμελειοδικείου Σερρών ποινή φυλακίσεως τριάντα (30) ημερών και 8) με την υπ’ αριθμ. 93/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης ποινή φυλακίσεως τριών (3) ετών.

Το δικαστήριο καθόρισε με την προσβαλλόμενη συνολική ποινή κάθειρξης 12 ετών, έξι μηνών και 10 ημερών και χρηματική ποινή 31.000 ευρώ που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Στον καθορισμό της άνω συνολικής ποινής προέβη αφού επαύξησε την ποινή της καθείρξεως των έξι (6) ετών, που επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 495/2008 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης και αποτέλεσε την ποινή βάση, κατά δεκαπέντε μήνες από την ποινή φυλάκισης των τριανταπέντε (35) μηνών που του επιβλήθηκε με τις υπ’ αριθμ. 989α - 989 - 996 - 997/2014 αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κεφαλονιάς, κατά τέσσερις (4) μήνες από εκάστη των τεσσάρων ποινών φυλακίσεως των δώδεκα(12) μηνών που του επιβλήθηκαν με τις υπ’ αριθμ. 2159 και 2158/2003 αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης, κατά τέσσερις (4) μήνες από την ποινή φυλακίσεως των δώδεκα (12) μηνών που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 341/2003 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης, κατά δύο (2) έτη από την ποινή φυλακίσεως των τεσσάρων (4) ετών που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 293/2012 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης κατά επτά (70 μήνες από την ποινή φυλακίσεως των δεκαπέντε (15) μηνών που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, κατά δέκα (10) ημέρες από την ποινή φυλακίσεως των τριάντα (30) ημερών που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 3677/2007 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Σερρών, κατά ένα (1) έτος από την ποινή φυλακίσεως των τριών (3) ετών που επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 93/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης.

Μεταξύ των συγχωνευτικών, ως άνω, αποφάσεων, που περιλαμβάνονταν στο εισαγωγικό δικόγραφο και ελήφθησαν υπόψη για τον καθορισμό της συνολικής ποινής ήσαν: 1) η υπ’ αριθμ. 989 - 997/2014 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κεφαλονιάς με την οποία είχε επιβληθεί ποινή φυλάκισης τριάντα πέντε (35) μηνών και 2) η υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης με την οποία του είχε επιβληθεί ποινή φυλακίσεως δεκαπέντε (15) μηνών.

Όμως, οι αποφάσεις αυτές είχαν ληφθεί υπόψη και σε προγενέστερο καθορισμό συνολικής ποινής για τον αναιρεσείοντα που έγινε με την υπ’ αριθμ. 1217/2013 συγχωνευτική απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Κομοτηνής. Από την επισκόπηση των δύο ανωτέρω ήτοι της υπ’ αριθμ. 2015/2014 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης και της υπ’ αριθμ. 1217/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Κομοτηνής προκύπτει ότι κατά το καθορισμό της συνολικής ποινής το πρώτο δικαστήριο έλαβε από την υπ’ αριθμ. 989 - 997/2014 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κεφαλονιάς και την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από εκείνο που είχε λάβει η δεύτερη απόφαση (υπ’ αριθμ. 1217/2013 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Ροδόπης).

Ειδικότερα το Μονομελές Εφετείο κακουργημάτων Θράκης έλαβε από την υπ’ αριθμ. 989 - 997/2014 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Κεφαλονιάς, που είχε επιβάλει ποινή φυλάκισης 35 μηνών, ποινή φυλάκισης δεκαπέντε (15) μηνών και από την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, που είχε επιβάλει ποινή φυλάκισης δεκαπέντε (15) μηνών, ποινή φυλάκισης επτά (7) μηνών ενώ το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Κομοτηνής είχε λάβει από την ως άνω ποινή φυλακίσεως των τριάντα πέντε (35) μηνών, ποινή φυλάκισης δέκα (10) μηνών και από την ποινή φυλακίσεως των δεκαπέντε (15) μηνών, ποινή φυλάκισης πέντε (5) μηνών.

Έτσι η προσβαλλόμενη απόφαση έλαβε από τις ανωτέρω δύο αποφάσεις για τον καθορισμό συνολικής ποινής χρονικό διάστημα μεγαλύτερο κατά πέντε (5) και δύο (2) μήνες, αντίστοιχα, απ’ ότι είχε λάβει προηγουμένως η υπ’ αριθμ. 1217/2013 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Κομοτηνής.

Συνεπώς, με την υπ’ αριθμ. 205/2014 απόφασή του το Μονομελές Εφετείο κακουργημάτων Θράκης υπέπεσε, στην από το άρθρο 510 παρ. 1 Ε’ ΚΠοινΔ πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως και πρέπει, κατά παραδοχή του, να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Ακολούθως να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση και κρίση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως την υπόθεση (άρθρο 519 του ΚΠοινΔ).

Ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Η’ ΚΠοινΔ λόγος αναιρέσεως, ότι το Δικαστήριο υπερέβη την εξουσία του με το να μην καθορίσει συνολική χρηματική ποινή είναι απορριπτέος, ως επί εσφαλμένης προϋποθέσεως στηριζόμενος, αφού δεν συνέτρεχε άλλη χρηματική ποινή, πλην εκείνης των 31.000 ευρώ που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ. 1128/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 205/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί, αφού είναι δυνατή η σύνθεση αυτού από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Ιανουαρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Ιουλίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ