1282/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1282 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1282/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Στυλιανή Γιαννούκου , Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Τ. του Ν. και Σ. συζ. Π. Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Προυσανίδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Π. του Σ. και Ε., κατοίκου ..., o οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Μπάλα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-7-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 25069/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 1160/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 27-9-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Στυλιανή Γιαννούκου ανέγνωσε την από 5-3-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η ένδικη υπόθεση νόμιμα εισάγεται προς εκδίκαση ενώπιον του δικαστηρίου αυτού, κατόπιν της από 10-11-2010 κλήσεως του αναιρεσιβλήτου, μετά αναβολή και ακολούθως ματαίωση της συζητήσεως της, κατά τις αρμοδίως ορισθείσες δικασίμους. Ο λόγος αναιρέσεως του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα" κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είναι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίοι, υπό την προϋπόθεση της νομίμου προτάσεως τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως. Πράγματα επομένως, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως αποτελούν και οι λόγοι έφεσης, αν είναι ορισμένοι και περιέχουν αυτοτελή ισχυρισμό.

Εξάλλου, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα του ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Το ουσιώδες στοιχείο του λόγου αυτού αναίρεσης αποτελεί η έλλειψη νόμιμης βάσης σε "ζήτημα", δηλαδή σε πραγματικό αυτοτελή ισχυρισμό που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση ασκηθέντος ουσιαστικού δικαιώματος, το οποίο "ζήτημα" ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και όχι όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος, που έχει συναχθεί με βάση αυτές, εφόσον τούτο παρατίθεται σαφώς (Ολομ.ΑΠ 24/1992).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 1439 παρ. 1 ΑΚ, καθένας από τους συζύγους μπορεί να ζητήσει το διαζύγιο, όταν οι μεταξύ τους σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά, από λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα.

Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται ως λόγος διαζυγίου ο αντικειμενικός κλονισμός της έγγαμης σχέσης, χωρίς να απαιτείται πλέον το στοιχείο της υπαιτιότητας του παλαιού δικαίου, για να δύναται να ζητηθεί το διαζύγιο. Έτσι ο ενάγων, για την παραδοχή της αγωγής του, αρκεί να επικαλεσθεί και αποδείξει ότι ο γάμος έχει κλονισθεί από ορισμένα γεγονότα που αναφέρονται στο πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, με την έννοια της υπάρξεως αιτιώδους συνδέσμου ανάμεσα στα αντικειμενικώς πρόσφορα κλονιστικά της έγγαμης σχέσης γεγονότα αυτά και στο πρόσωπο του εναγομένου συζύγου ή και των δύο και ότι ο κλονισμός είναι τόσο ισχυρός, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης έχει καταστεί γι' αυτόν αφόρητη.

Αν το κλονιστικό γεγονός αφορά και τους δύο συζύγους, το προς διάζευξη δικαίωμα γεννάται ανεξαρτήτως από τον ποιόν από τους δύο βαρύνει περισσότερο η ύπαρξη του. Αν όμως το κλονιστικό γεγονός συνδέεται αποκλειστικά με το πρόσωπο του ενάγοντος, δεν γεννάται υπέρ αυτού δικαίωμα διαζεύξεως με βάση την άνω διάταξη του άρθρου 1439 παρ. 1 ΑΚ.

Κλονιστικά γεγονότα είναι εκείνα που βάλλουν και πλήττουν το θεσμό του γάμου ως ηθική και νομική σχέση και την κοινωνία του βίου των συζύγων και είναι πρόσφορα κατ' αντικειμενική κρίση να κλονίσουν τόσο ισχυρά την έγγαμη συμβίωση, ώστε στη σύνεχεια βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα.

Τέτοια κλονιστικά γεγονότα θεωρούνται, εκτός άλλων, η υποχρέωση συμβίωσης, ο οφειλόμενος σεβασμός, το καθήκον έντιμης και ηθικής συμπεριφοράς, τόσο προς τον άλλο σύζυγο, όσο και προς τους συγγενείς αυτού, η παραμέληση ψυχαγωγίας, η αδιαφορία για τη διαβίωση, οι ελαττωματικές συνήθειες, οι συνεχείς σκηνές ζηλοτυπίας κ.α (βλ.

σχετ. ΑΠ 1260/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο αναιρεσίβλητος, με την από 3-7-2005 (αριθμ. εκθ. καταθ. 35063/ 13-9-2005) αγωγή του, ζήτησε τη λύση του γάμου του με την αναιρεσείουσα λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης των διαδίκων, από λόγους που αφορούν το πρόσωπο της αναιρεσείουσας.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η με αριθμό 25069/2006 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία δέχθηκε την αγωγή και έλυσε το γάμο των διαδίκων λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης για λόγους που αφορούν και το πρόσωπο της αναιρεσείουσας. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε από την αναιρεσείουσα η από 25-8-2006 (αριθμ.

καταθ. 3592/15-9-2006) έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 1160/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε κατ' ουσία η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε κρίνει ομοίως. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε τα εκτιθέμενα στην αγωγή κλονιστικά περιστατικά που αναφέρονται στο πρόσωπο της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας και τα οποία από μόνα τους ήσαν αντικειμενικώς πρόσφορα, κατά την προεκτεθείσα έννοια, να κλονίσουν τόσο ισχυρά την έγγαμη συμβίωση των διαδίκων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον αναιρεσίβλητο.

Συγκεκριμένα δέχθηκε ότι η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων, οι οποίοι τέλεσαν νόμιμο γάμο στις 10-8-1988, κατά τους ιερούς κανόνες της Ορθόδοξης του Χριστού Εκκλησίας, στα ..., από τον οποίο απέκτησαν δύο τέκνα, την Ε. και τον Ν. - Σ., διασπάσθηκε οριστικά τον Ιανουάριο του 2005 από λόγους που αφορούν και τους δύο και ειδικότερα ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα εκδήλωνε ζηλοτυπία προς τον ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο, στον οποίο συνεχώς απέδιδε και κάποια εξωσυζυγική σχέση, είτε με τη γραμματέα της επιχείρησης που διατηρούσε, είτε με οποιαδήποτε άλλη εργαζόμενη ή συνεργάτη, έφτανε δε στο σημείο να τον παρακολουθεί κατά τις εξόδους του, όπως συνέβη κατά την επιστροφή του μετά από μία έξοδο αναψυχής στην ...

με το γιό τους Ν., όταν διαπίστωσε ότι η αναιρεσείουσα τους ακολουθούσε με το αυτοκίνητο της για να βεβαιωθεί για την εξωσυζυγική του δραστηριότητα. Προσέτι η αναιρεσείουσα τον εξέθετε στους πελάτες της επιχείρησης του, συμπεριφερόμενη ενώπιον αυτών (όπως ενώπιον του μάρτυρός του Ν. Μ.), κατά τρόπο προσβλητικό και περιφρονητικό λέγοντας του "...

Δεν είσαι τίποτα, είσαι ένα μηδενικό, χωρίς εμένα δεν μπορείς ..." καταδεικνύοντας έτσι αμφισβήτηση προς το πρόσωπο του με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνεχώς μεταξύ τους έριδες και προστριβές. Τα περαιτέρω αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην ιστορική βάση της αγωγής, ότι και η συμπεριφορά του αναιρεσίβλητου προς την αναιρεσείουσα σύζυγο του δεν ήταν η ενδεδειγμένη, αφού το έτος 2003 συνήψε εξωσυζυγική σχέση με την κομμώτρια του, ονόματι Ν.

Γ., με συνέπεια να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο η σχέση τους και να διασπασθεί οριστικά η έγγαμη συμβίωση τους, παρατέθηκαν πλεοναστικώς, ως ανταποδεικτικώς αποδειχθέντα, αφού αποτελούν θεμελιωτικά της αιτιολογημένης άρνησης της αγωγής που προέβαλε η αναιρεσείουσα- εναγομένη (επικαλουμένη προς τούτο τον εν λόγω εξωσυζυγικό δεσμό, ως και άσκηση αγωγής διαζυγίου εκ μέρους της σε βάρος του ενάγοντος συζύγου της, λόγω μοιχείας, με τις από 4-5-2006 έγγραφες ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου προτάσεις της, τις οποίες επικαλέσθηκε και προσκόμισε ενώπιον του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου, με ρητή αναφορά στην περιλαμβανόμενη σ' αυτές αντίκρουση των αγωγικών ισχυρισμών) και διατυπώθηκαν κατά την πορεία του δικανικού συλλογισμού του Εφετείου, προς άντληση επιχειρήματος υπέρ της παραδοχής του ότι ο γάμος των διαδίκων είχε κλονιστεί ισχυρά.

Επομένως το Εφετείο, με την ανωτέρω πλεοναστική σκέψη του, η οποία δεν ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δεν υπέπεσε στην κατ' άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ πλημμέλεια με το να λάβει υπόψη πράγματα που δεν αναφέρονταν στο ιστορικό της αγωγής, ενώ με τις παραδοχές του ότι έλαβαν χώρα τα περιγραφόμενα στην αγωγή κλονιστικά της έγγαμης συμβίωσης των διαδίκων περιστατικά, που όπως προεκτέθηκε, ήσαν ικανά από μόνα τους να επιφέρουν ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης των διαδίκων, ώστε η εξακολούθηση αυτής να είναι αφόρητη για τον αναιρεσίβλητο, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση επαρκείς αιτιολογίες που δικαιολογούν την εξαγωγή του πορίσματος στο οποίο κατέληξε, το οποίο εκτίθεται σαφώς.

Συνακόλουθα ο, από το άρθρο 559 αριθμ. 8 και 19 ΚΠολΔ, πρώτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Η χωρίς δικαιολογημένη αιτία μη προβολή κατά την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως στον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας της ένστασης του άρθρου 281 ΑΚ, η οποία προβολή πρέπει να γίνει με επίκληση όχι μόνον των πραγματικών περιστατικών επί των οποίων η ένσταση εδράζεται, αλλά και της καταχρήσεως δικαιώματος που προκύπτει από τα περιστατικά αυτά και με τη διατύπωση και αιτήματος απορρίψεως της αγωγής για την αιτία αυτή, έχει ως συνέπεια την απόρριψη της ενστάσεως αυτής, ως απαράδεκτης.

Εξάλλου, μετά την τροποποίηση του άρθρου 1439 παρ. 1 ΑΚ με το άρθρο 16 του ν. 1329/1983, η παροχή συγγνώμης, δηλαδή η ρητή ή σιωπηρή δήλωση βουλήσεως του συζύγου, στου οποίου το πρόσωπο έχει γεννηθεί δικαίωμα διαζεύξεως, ότι παρά τον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης συμβίωσης που προκλήθηκε από λόγο ο οποίος αναφέρεται στο πρόσωπο του άλλου συζύγου, αυτός επιθυμεί την εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης, μετά τη ρύθμιση του νέου δικαίου, κατά την οποία ο ισχυρός κλονισμός αποσυνδέθηκε από την υπαιτιότητα του εναγομένου συζύγου, δεν αποτελεί πλέον αυτοτελή αποσβεστικό λόγο του δικαιώματος προς διάζευξη.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο, το λόγο έφεσης με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστήριζε ότι τα επικαλεσθέντα από τον αναιρεσίβλητο περιστατικά και αληθή υποτιθέμενα δεν θα μπορούσαν να στηρίζουν την αγωγή του για λύση του γάμου τους, λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης συμβίωσης τους, εφόσον ο ενάγων επί δέκα επτά έτη ζούσε μαζί της, υποτίθεται υπό το καθεστώς αυτών των συμπεριφορών, εξαιτίας των οποίων αιφνιδίως έγινε αφόρητη γι' αυτόν η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης, τον απέρριψε με την αιτιολογία ότι ο ισχυρισμός αυτός της αναιρεσείουσας δεν θεμελιώνει:

α) την εκ του άρθρου 281 ΑΚ ένσταση, διότι για την πληρότητα και το παραδεκτό αυτής, έπρεπε τα περιστατικά που συγκροτούν την κατάχρηση δικαιώματος να προταθούν κατά την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, συγχρόνως δε έπρεπε να γίνει επίκληση της καταχρήσεως δικαιώματος που προκύπτει από τα περιστατικά αυτά και διατύπωση αιτήματος απορρίψεως της αγωγής για την αιτία αυτή και β) την ένσταση παροχής συγγνώμης, διότι υπό το ισχύον δίκαιο, η παροχή συγγνώμης δεν αποτελεί πλέον αυτοτελή λόγο αποσβεστικό του δικαιώματος προς διάζευξη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο, ούτε παρεβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 281 και 1439 ΑΚ (όπως ισχύει) και ο δεύτερος λόγος αναίρεσης με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., προβάλλονται πράγματι οι από το άρθρο 559 αριθ. 14 και 1 ιδίου Κώδικα αιτιάσεις πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επομένως η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο της και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, λόγω της ήττας της, όπως ορίζεται στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζοντας κατ' αντιμωλία των διαδίκων

Απορρίπτει την από 27-9-2007 αίτηση της Α. Τ. του Ν., συζύγου Π. Π. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1160/2007 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 28 Ιουνίου 2011.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ